I SA/Sz 553/10
WyrokWSA w Szczecinie2010-09-23
Skład orzekający: Joanna Wojciechowska, Zygmunt Chorzępa, Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w postępowaniu w przedmiocie kosztów egzekucyjnych organ egzekucyjny ma obowiązek badać dopuszczalność i prawidłowość wszczęcia oraz prowadzenia postępowania egzekucyjnego?Ratio decidendi
Postępowanie w przedmiocie kosztów egzekucyjnych następuje po zakończeniu postępowania egzekucyjnego i nie jest etapem, na którym organ bada dopuszczalność i prawidłowość wszczęcia oraz prowadzenia egzekucji. Obowiązek ten spoczywa na organie egzekucyjnym na wcześniejszym etapie postępowania egzekucyjnego, a zobowiązanemu przysługują inne środki ochrony prawnej, takie jak zarzuty. Sąd pierwszej instancji, badając te kwestie w postępowaniu dotyczącym kosztów, wykroczył poza granice sprawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi A.G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. w przedmiocie kosztów egzekucyjnych. Organ egzekucyjny ustalił wysokość kosztów egzekucyjnych związanych z egzekucją należności pieniężnych na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Ministra Finansów na wniosek Republiki Federalnej Niemiec. Po uchyleniu przez WSA w Szczecinie postanowień organów obu instancji, sprawa wróciła do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, wskazując na wyjście przez sąd pierwszej instancji poza granice sprawy.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Zygmunt Chorzępa, Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Protokolant Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 września 2010 r. sprawy ze skargi A. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia[...] . nr [...] w przedmiocie kosztów egzekucyjnych oddala skargę
Naczelnik Urzędu Skarbowego w G., na wniosek zobowiązanego
w postępowaniu egzekucyjnym – A.G., wydał w dniu [...]r. postanowienie Nr [...], którym ustalił wysokość kosztów egzekucyjnych, powstałych w toku prowadzonej przez ten organ egzekucji, w kwocie [...] zł.
W uzasadnieniu postanowienia organ ten wskazał, że egzekucję administracyjną prowadził na podstawie dwóch tytułów wykonawczych o numerach [...] oraz [...], wystawionych przez Ministra Finansów w dniu [...] r. na wniosek obcego państwa, tj. Republiki Federalnej Niemiec. Tytuły te obejmowały należności pieniężne, tj. "koszty egzekucyjne" należne obcemu państwu oraz "podatek od wynagrodzenia".
Jak wynika z dalszej części uzasadnienia, organ egzekucyjny odpowiednio do uregulowania art. 64 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, naliczył opłaty w związku z zastosowaniem środków egzekucyjnych w postaci: zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w Banku PKO BP III Oddział w S. (zawiadomienie z dnia [...] r.), zajęcia wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z tytułu zwrotu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r. (zawiadomienie z dnia [...] r.) oraz zajęcia ruchomości: samochodu dostawczego, przyczepy oraz ciągnika rolniczego (zajęcia dokonano w dniu [...] r.). Według organu, łączna kwota kosztów egzekucyjnych wyniosła [...] zł, którą stanowi:
- opłata manipulacyjna w wysokości [...] zł,
- opłata za zajęcie wierzytelności stanowiącej rachunek bankowy w wysokości [...] zł,
- opłata za zajęcie wierzytelności pieniężnej stanowiącej nadpłatę w podatku dochodowym od osób fizycznych w wysokości [...] zł,
- opłata za zajęcie ruchomości w wysokości [...] zł,
naliczone na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...]wystawionego na należność "podatek od wynagrodzenia" oraz:
- opłata manipulacyjna w wysokości [...] zł,
- opłata za zajęcie wierzytelności stanowiącej rachunek bankowy w wysokości [...] zł,
- opłata za zajęcie ruchomości w wysokości [...] zł,
naliczone na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...] wystawionego na należność "koszty egzekucyjne".
Następnie, organ wyjaśnił, że w toku postępowania egzekucyjnego Minister Finansów pismem z dnia [...] r. poinformował o wycofaniu przez wierzyciela wniosku o prowadzenie egzekucji wobec A.G. w związku z zawarciem przez niego ugody z Urzędem Finansowym w R., podpisanej w dniu [...] r. A, ponieważ w toku prowadzonej egzekucji wyegzekwowano od zobowiązanego kwotę [...] zł, stosownie do przepisu art. 115 § 1 pkt 1 ww. ustawy, kwotę tę organ egzekucyjny w pierwszej kolejności zaliczył na poczet należnych mu kosztów egzekucyjnych w łącznej wysokości [...] zł, i ograniczył dalszą egzekucję do kwoty [...] zł tytułem nieuiszczonych organowi egzekucyjnemu kosztów egzekucyjnych.
Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem, pełnomocnik zobowiązanego wniósł na nie zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w S. W uzasadnieniu zażalenia, szeroko odnosząc się do przyjętej w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, zasady pobierania opłaty stosunkowej w przypadku umorzenia egzekucji na wniosek wierzyciela oraz powołując się na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 maja 2005 r. sygn. akt P 6/04, pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie powstałych w toku postępowania kosztów egzekucyjnych, uznając że dalsze prowadzenie egzekucji byłoby społecznie nieuzasadnione, gdyż zobowiązany zawarł z wierzycielem ugodę co do uregulowania dochodzonej należności.
Dyrektor Izby Skarbowej w S., w wyniku rozpoznania zażalenia, wydał w dniu [...] r. postanowienie Nr [...], którym uchylił zaskarżone postanowienie w całości i orzekł o obciążeniu zobowiązanego kosztami egzekucyjnymi w niższej kwocie, tj. w kwocie [...] zł.
Zmianę wysokości kosztów egzekucyjnych organ odwoławczy uzasadnił tym, że, w jego ocenie, w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...], w którym jako egzekwowany obowiązek wskazano "koszty egzekucyjne" należne organowi egzekucyjnemu obcego państwa w kwocie [...] zł, naruszono przepis art. 64c § 5 zd. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis ten stanowi, iż przy egzekucji kosztów egzekucyjnych nie pobiera się opłat za czynności egzekucyjne. A, ponieważ organ egzekucyjny wbrew temu przepisowi, naliczył opłatę manipulacyjną w kwocie [...] zł, opłatę za zajęcie wierzytelności stanowiącej rachunek bankowy w kwocie [...] zł, opłatę za zajęcie ruchomości w kwocie [...] zł, organ odwoławczy w swym postanowieniu pomniejszył koszty należne o ww. opłaty, bezpodstawnie naliczone przez organ egzekucyjny.
W rozstrzygnięciu swym organ odwoławczy wskazał ponadto, że postanowienie w przedmiocie kosztów egzekucyjnych co do zasady dotyczy kosztów egzekucyjnych należnych organowi prowadzącemu egzekucję. Jednakże organ I instancji wydając postanowienie w przedmiocie kosztów, ograniczył je wyłącznie do kwoty kosztów nieściągniętych, tym samym pozbawiając się możliwości obciążenia zobowiązanego kwotą [...] zł, wyegzekwowaną w toku postępowania. Organ odwoławczy uznał jednak, że ze względu na treść przepisu art. 139 Kodeksu postępowania administracyjnego, nie mógł wydać rozstrzygnięcia na niekorzyść strony.
W pozostałym zakresie, organ odwoławczy potwierdził prawidłowość rozstrzygnięcia organu I instancji i wyjaśnił deklaratoryjny charakter postanowienia w przedmiocie kosztów egzekucyjnych.
Pismem z dnia 9 lipca 2008 r. pełnomocnik strony wniósł skargę na postanowienie organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W skardze pełnomocnik zarzucił organom administracyjnym naruszenie przepisów art. 64c i art. 64e § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w związku z przepisami art. 2 i art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, argumentując swoje stanowisko w sposób analogiczny, jak we wniesionym zażaleniu.
W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w S. wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w dniu 27 listopada 2008r. wydał wyrok o sygn. akt I SA/Sz 463/08, w którym uchylił zaskarżone postanowienie
i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] r.
Przedmiotem skargi było postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych, wydane w trybie przepisu art. 64c § 7 i 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj: Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.).
Organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego w terminie 14 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, a w przypadku zakończenia postępowania egzekucyjnego wskutek wyegzekwowania wykonania obowiązku, od dnia powiadomienia zobowiązanego o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych (art. 64c § 8 ustawy).
Niewątpliwie, postanowienie w przedmiocie kosztów egzekucyjnych ma charakter deklaratoryjny. W pewnym sensie stanowi ono wykaz wszystkich, należnych
w postępowaniu egzekucyjnym kosztów. A, ponieważ postanowienie to niejako wieńczy postępowanie egzekucyjne, według Sądu, niezwykle istotne jest, aby organ rozstrzygający w takiej sprawie wskazał formalne i merytoryczne podstawy swojego rozstrzygnięcia, tj. aby wyjaśnił źródło powstania kosztów, ocenił zasadność ich pobrania od zobowiązanego, a ponadto wyjaśnił podstawę ich naliczenia i ich wielkość. Tryb taki narzuca konstrukcja przepisu art. 64c ustawy egzekucyjnej, który uzależnia wydanie postanowienia w przedmiocie kosztów od tego, jaki podmiot zobowiązany był do ich ponoszenia.
Według składu orzekającego w sprawie, organy obu instancji nie sprostały w pełni tym wymogom.
Bezsporne jest, że - co do zasady - koszty egzekucyjne ponoszone są przez zobowiązanego, od którego egzekwowana jest należność. Zasadność takiej regulacji nie budzi wątpliwości, albowiem konieczność zastosowania egzekucji administracyjnej związana jest z uchylaniem się przez zobowiązanego od wykonania ciążących na nim obowiązków. Ustalając koszty egzekucyjne organ winien jednak mieć na uwadze, że chociaż obowiązuje zasada ponoszenia przez zobowiązanego kosztów egzekucyjnych (zdanie 2 art. 64c § 1 ust. 1 ustawy), to doznaje ona jednak pewnych ograniczeń, które wynikają wprost z przepisów ustawy. I tak, przepis art. 64c § 2 ustawy przewiduje, że kosztami egzekucyjnymi obciąża się wierzyciela, gdy tytuł wykonawczy zawiera wady uniemożliwiające przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego, natomiast art. 64c § 3 ustawy dopuszcza obciążenie wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, gdy niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel. Z kolei, stosownie do art. 64 § 3 a ustawy, jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodowało obce państwo, koszty i odsetki, o których mowa w § 3, pokrywa organ wykonujący (Minister Finansów) po uzyskaniu środków pieniężnych od tego państwa.
Z powyższego uregulowania wynika, że koszty postępowania egzekucyjnego obciążają bądź wierzyciela, bądź organ egzekucyjny, w zależności od tego, który z tych podmiotów postępowania egzekucyjnego spowodował niezgodne z prawem wszczęcie lub prowadzenie egzekucji (R. Hauser, Z. Leoński Postępowanie egzekucyjne w administracji, Komentarz C.H. Beck, W-wa 2003, str. 166 i nast.).
Wynika także z tego uregulowania, że obciążenie zobowiązanego kosztami postępowania egzekucyjnego uzasadnione jest tylko wtedy, gdy egzekucja została wszczęta i była prowadzona zgodnie z prawem, tzn., gdy egzekucja była dopuszczalna.
Podkreślenia wymaga, że - na podstawie przepisu art. 29 § 1 ustawy egzekucyjnej - organ egzekucyjny ma obowiązek badania z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Oznacza to, iż muszą być spełnione określone warunki, aby organ mógł przystąpić do egzekucji. Są nimi: ustalenie, że obowiązek wskazany w tytule wykonawczym podlega egzekucji administracyjnej, tytuł wykonawczy został wystawiony przez uprawniony podmiot, wniosek o wszczęcie egzekucji i dołączone do niego dokumenty spełniają warunki formalne, konkretny organ egzekucyjny właściwy jest do prowadzenia egzekucji, osoba zaś wskazana w tytule wykonawczym jako zobowiązana jest zobowiązanym w rozumieniu przepisu art. 1a pkt 20 ustawy egzekucyjnej i, że podlega orzecznictwu polskich organów administracji publicznej.
W rozpoznawanej sprawie tytuły wykonawcze zostały wystawione na osobę fizyczną – A.G. przez organ wykonujący - Ministra Finansów na wniosek obcego państwa - Republiki Federalnej Niemiec. W tytułach tych wymieniono jako rodzaj egzekwowanej należności "podatek od wynagrodzenia" oraz "koszty egzekucyjne" należne obcemu państwu.
Nowelą z dnia 8 grudnia 2000 r., która weszła w życie z dniem 15 stycznia 2001 r. (art. 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2000 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, ustawy o dopłatach do oprocentowania niektórych kredytów bankowych, ustawy - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi, ustawy - Ordynacja podatkowa, ustawy o finansach publicznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych - w związku z dostosowaniem do prawa Unii Europejskiej - Dz. U. Nr 122, poz. 1315), dodano do ustawy egzekucyjnej rozdział 7 zatytułowany: "Udzielanie pomocy obcemu państwu oraz korzystanie z jego pomocy przy dochodzeniu należności pieniężnych" i zmieniono brzmienie art. 2 tej ustawy, poprzez dodanie do katalogu należności podlegających egzekucji administracyjnej, także należności pieniężnych przekazanych do egzekucji administracyjnej na podstawie ratyfikowanych umów międzynarodowych, których stroną jest Rzeczpospolita Polska (obecnie art. 2 § 1 pkt 9 ustawy). Jednocześnie, przy nowelizacji ustawy w 2000 r., dodano w art. 3 zapis § 2, na podstawie którego egzekucję administracyjną stosuje się również do należności pieniężnych, o których mowa jest w art. 2 § 1 pkt 8 i 9, tj. wynikających z orzeczeń lub innych aktów prawnych wydanych przez obce państwo. Na skutek zróżnicowania ustawodawstwa, także w ramach Unii Europejskiej, ustawodawca nie określił jednak w sposób dokładny, jego rodzaju orzeczenia i akty prawne zalicza do tego katalogu. W art. 66a ustawy wskazał jedynie, iż przepisy niniejszego rozdziału stosuje się przy udzielaniu pomocy obcemu państwu lub korzystaniu z jego pomocy w sprawach dotyczących należności pieniężnych, o których mowa jest w art. 2 § 1 pkt 8 i 9, jeżeli ratyfikowana umowa międzynarodowa, której stroną jest Rzeczpospolita Polska, nie stanowi inaczej.
Wprawdzie w przepisach art. 1a w pkt pkt 9a-9c ustawy ustawodawca zamieścił definicje podatku od dochodu, podatku od majątku i podatku od składek ubezpieczeniowych, to jednak na ich podstawie nie można wprost określić, do której kategorii można by zaliczyć podatek od wynagrodzenia, który objęty jest jednym
z tytułów wykonawczych. Także, żadna z kategorii należności pieniężnych, o których mowa jest w art. 2 § 1 pkt 8 i 9 ustawy, nie obejmuje kosztów egzekucyjnych należnych państwu obcemu.
Ponadto, obowiązująca Konwencja z dnia 25 stycznia 1988 r. o wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach podatkowych, sporządzona w Strasburgu (Dz. U. z 1998 r. Nr 141, poz. 913), w art. 1 ust. 1 stanowi, że strony umowy, z uwzględnieniem postanowień rozdziału IV, zapewnią sobie wzajemną pomoc administracyjną w sprawach podatkowych. Pomoc taka obejmuje m.in. pomoc w egzekucji, w tym działania zabezpieczające (ust. 1 lit. b). Z kolei art. 2 tej Konwencji zawiera katalog należności (podatków), do których umowa ta znajduje zastosowanie. Wśród nich nie są jednak wymienione należności objęte tytułami wykonawczymi, wystawionymi przez Ministra Finansów w dniu 5 kwietnia 2004 r.
Również, ani zapisy art. 2 i art. 3 obowiązującej do 30 czerwca 2008 r. Dyrektywy Rady z dnia 15 marca 1976 r. w sprawie wzajemnej pomocy przy windykacji roszczeń dotyczących niektórych opłat, ceł, podatków i innych obciążeń (Dz. U. UE.L.76.73.18), ani też art. 2 i art. 3 obowiązującej obecnie Dyrektywy Rady z dnia 26 maja 2008 r. w sprawie wzajemnej pomocy przy windykacji roszczeń dotyczących niektórych opłat, ceł, podatków i innych obciążeń (Dz. U. UE.L.08.150.28) nie wymieniają w katalogu wierzytelności, których wzajemna pomoc państw dotyczy, tych należności, które zostały wskazane w tytułach wykonawczych, na podstawie których prowadzono egzekucję w tej sprawie.
Niezależnie od powyższego, Sąd zauważył, iż w rozdziale 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, szczegółowo regulującym pomoc prawną udzielaną obcemu państwu oraz korzystanie z jego pomocy przy dochodzeniu należności pieniężnych, zawarte zostały warunki dotyczące wystawiania tytułu wykonawczego przez Ministra Finansów na wniosek obcego państwa, wniosku o udzielenie pomocy prawnej, a także dołączenia wszystkich dokumentów lub informacji potrzebnych do udzielenia pomocy obcemu państwu lub skorzystania z jego pomocy (art. 66 d § 4 i art. 66 g pkt 2 ustawy). Dokumenty te powinny być przetłumaczone na język urzędowy państwa, które ma udzielić takiej pomocy (art. 66 h ustawy).
Tymczasem, w aktach administracyjnych znajdują się tytuły wykonawcze, wystawione wprawdzie w języku polskim, jednakże dołączono do nich, zamiast decyzji wskazanej w poz. 29 tytułu, o której mowa jest w art. 3 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jedynie zestawienie należności, sporządzone w języku niemieckim, na podstawie którego to zestawienia nie sposób jest ustalić, czy tytuły wykonawcze zostały wystawione prawidłowo, tj. czy obejmują one należności obcego państwa podlegające egzekucji administracyjnej w ramach pomocy prawnej, czy na właściwy podmiot zobowiązany, tj., czy na osobę fizyczną, czy też na inny podmiot zobowiązany, a ponadto, czy wystawiono je w prawidłowej kwocie.
Ze szczątkowo zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że należności objęte tytułami wykonawczymi wystawionymi przez Ministra Finansów dotyczą należności wspólników lub poręczycieli spółki, prawdopodobnie cywilnej lub jawnej, które to prawdopodobieństwo potwierdza ogólnie dostępny wpis w Krajowym Rejestrze Sądowym, spółki jawnej działającej jako: A.G., H.G. [...] w N. przy ul. [...]. A to oznacza, że zgodnie z definicją zobowiązanego, zawartą w przepisie art. 1a pkt 20 ustawy egzekucyjnej, stosownie do której zobowiązanym jest osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej albo osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym, a w postępowaniu zabezpieczającym, również osoba lub jednostka, której zobowiązanie nie jest wymagalne albo jej obowiązek nie został ustalony lub określony, ale zachodzi obawa, że brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić skuteczne przeprowadzenie egzekucji, a odrębne przepisy na to zezwalają - tytuł wykonawczy powinien być wystawiony nie na osobę fizyczną, lecz na jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej. Co również oznacza, że egzekucja administracyjna powinna być prowadzona na podstawie tytułu wykonawczego obejmującego należność jednostki organizacyjnej, a nie osoby fizycznej. W takiej sytuacji, także prowadzone powinno być jedno postępowanie egzekucyjne, a nie tyle ilu jest wspólników, tak jak w tym przypadku, bowiem wszczęto analogiczne postępowanie egzekucyjne i ustalono koszty egzekucyjne także wobec H.G. w sprawie tut. Sądu o sygn. akt I SA/Sz 462/08. W konsekwencji, koszty postępowania egzekucyjnego, obejmujące wymienione w przepisie art. 64 § 1 i § 6 opłaty liczone od egzekwowanej należności (nie od wyegzekwowanej należności), ustalone powinny być na podstawie jednego tytułu wykonawczego, obejmującego "podatek od wynagrodzenia" i na podstawie jednego tytułu wykonawczego, obejmującego "koszty egzekucyjne" organu państwa obcego, a nie na podstawie czterech tytułów wykonawczych, dwóch w tej sprawie i dwóch w sprawie dotyczącej H.G..
Postanowienie w przedmiocie kosztów egzekucyjnych stanowi w pewnym sensie realizację zasady unifikacji i koncentracji kosztów egzekucyjnych powstałych w toku egzekucji prowadzonej na podstawie konkretnego tytułu wykonawczego, wystawionego na należność pieniężną. Należność ta w rozumieniu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest należnością egzekwowaną, od wysokości której zależy wysokość naliczanych procentowo opłat. A zatem, aby dokonać kontroli poprawności naliczonych przez organ kosztów egzekucyjnych, w pierwszej kolejności konieczne jest ustalenie podstawy ich naliczenia, czyli wysokości egzekwowanej należności.
Sąd uznał, że skoro ani z postanowienia organu I, ani też postanowienia organu
II instancji nie wynika, czy przedmiotowa egzekucja była dopuszczalna, ani też, że tytuły wykonawcze zostały wystawione na prawidłowo wskazanego zobowiązanego,
a rozstrzygnięcie tych wątpliwości niewątpliwie leży u podstaw zasadności obciążenia zobowiązanego kosztami egzekucyjnymi, konieczne było uchylenie obu zaskarżonych postanowień. Podobnie bowiem, jak w przypadku całego postępowania egzekucyjnego, tak i w stosunku do kosztów egzekucyjnych obowiązuje zasada praworządności (art. 7 Kpa w związku z art. 18 ustawy egzekucyjnej) i zasada celowości, z których to wynika, iż zobowiązany będzie ponosił wyłącznie koszty celowe, wynikające z prawidłowo z wszczętej egzekucji.
Wskazane wyżej uchybienia uniemożliwiły Sądowi ocenę legalności obciążenia skarżącego kosztami egzekucyjnymi powstałymi w toku postępowania egzekucyjnego, co powoduje, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, w istocie, nie poddają się kontroli sądowoadministracyjnej, co potwierdza także, iż wydane one zostały z naruszeniem przepisów art. 7 i art. 77 § 1 Kpa w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zobowiązujących organy administracji publicznej do przestrzegania zasady praworządności oraz do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
W tej sytuacji, mając na uwadze powyższe okoliczności, wobec tego, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego
w G. wydane zostały z naruszeniem wyżej wskazanych przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy - na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - należało orzec jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie przepisu art. 200 i art. 205 § 2 tej ustawy.
Ponownie wydając postanowienie organ egzekucyjnych winien uwzględnić wyrażoną wyżej ocenę prawną i wyjaśnić, czy należności państwa obcego określone jako "podatek od wynagrodzenia" oraz "koszty egzekucyjne" należne państwu obcemu podlegają egzekucji na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji, ustalić kto jest podmiotem zobowiązanym, ocenić prawidłowość wystawienia tytułów wykonawczych przez Ministra Finansów i, w końcu ustalić, czy egzekucja została prawidłowo wszczęta i prowadzona. Dopiero, po wyjaśnieniu tych podstawowych kwestii, ocenić, czy prawidłowe było obciążenie kosztami egzekucyjnymi skarżącego.
Ponadto, wobec tego, że w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego
I instancji zgłoszono także wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych, do którego to wniosku organ II instancji w ogóle się nie odniósł, konieczne będzie odniesienie się także do tego wniosku.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Dyrektor Izby Skarbowej
w S. wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Szczecinie.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie i wyrokiem z dnia 11 czerwca 2010r. sygn. akt II FSK 168/09 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sadowi Administracyjnemu w Szczecinie.
Rozpoznając skargę kasacyjną w granicach wyznaczonych jej zarzutami
i wnioskami (art. 183 § 1 w związku z art. 174 pkt 2 i art. 176 p.p.s.a.) za usprawiedliwione i oparte na uzasadnionych podstawach Sąd uznał podniesione w niej zarzuty naruszenia przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy. W szczególności trafny był zarzut dotyczący naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a., który jest najdalej idącym zarzutem skargi i którego uwzględnienie determinuje zasadność rozważenia pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej. Według strony skarżącej Sąd pierwszej instancji wyszedł poza granice sprawy rozpatrując m.in. dopuszczalność prowadzenia egzekucji, w tym poprawność wystawionych tytułów wykonawczych pomimo, że przedmiotem sprawy było obciążenie zobowiązanego kosztami egzekucyjnymi w określonej wysokości.
Wskazany jako naruszony art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Natomiast zgodnie z art. 135 p.p.s.a sąd stosuje przewidziane ustawą środki
w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Zasadnicze znaczenie dla potrzeb rozstrzygnięcia niniejszej sprawy miało ustalenie znaczenia występujących w przytoczonych przepisach pojęć: "w granicach danej sprawy" i "granicach sprawy, której dotyczy skarga".
W punkcie wyjścia zauważyć należy, że zwrot w "granicach sprawy, której dotyczy skarga" jest tożsamy z określeniem "w granicach danej sprawy", występującym w art. 29 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Zatem przy ustalaniu znaczenia wspomnianego zwrotu za w pełni przydatne należy uznać orzecznictwo, jakie ukształtowało się w tym zakresie na tle art. 29 ustawy o NSA. Wskazana materia była m.in. przedmiotem wykładni w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 27 czerwca 2000 r., FSK 12/99 (ONSA 2001, nr 1, poz. 7). W powołanej uchwale NSA stwierdził, że określenie "w granicach danej sprawy" wskazuje, że chodzi o sprawę administracyjną w ujęciu materialnym. Zauważyć w związku z tym należy, że zgodnie z powszechnym stanowiskiem doktryny (por. np. B. Adamiak, glosa do wyroku NSA z dnia 23 stycznia 1998 r., I SA/Gd 654/96, OSP 1999, z. 1, s. 51) na sprawę administracyjną w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe, a zatem przy ustalaniu tożsamości sprawy należy badać te właśnie elementy. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej.
W orzecznictwie podkreśla się, że sąd administracyjny nie jest wprawdzie związany granicami skargi, ale zawsze jest związany granicami sprawy, w której
skarga została wniesiona i nie może swoimi ocenami prawnymi (...) wkraczać
w sprawę nową w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w nim decyzji administracyjnych"
(por. wyr. NSA z dnia 20 listopada 1997 r., SA/Ł 2572/95, Pr. Gosp. 1998, nr 5, s.
36). W podobny sposób ujęto tę kwestię w uchwale NSA z dnia 3 lutego 1997 r.,
OPS 12/96 (ONSA 1997, nr 3, poz. 104), w której stwierdzono, że: " ... W
postępowaniu sądowoadministracyjnym wprawdzie obowiązuje zasada niezwiązania sądu granicami skargi (art. 51), jednakże nie oznacza ona, że sąd nie jest związany granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub czynność, kwestionowana przez uprawniony podmiot". W innym wyroku NSA uznał, że
rozpatrując sprawę legalności decyzji wymiarowych nie może oceniać legalności ostatecznej decyzji dotyczącej odroczenia terminu płatności podatku (wyr. NSA
z dnia 16 maja 2001 r., III SA 502/00, Prz. Pod. 2001, nr 12, s. 63).
W wyroku z dnia 16 listopada 2005 r. sygn. akt I FSK 2261/04 NSA doszedł do wniosku, iż pojęcie "sprawy", jakim posługują się przepisy art. 134 i 135 p.p.s.a., jest pojęciem niedookreślonym. Prawodawca bowiem w żaden sposób go nie
zdefiniował. W konsekwencji oznacza to, że jego zakres wymaga ustalenia na
potrzeby każdego indywidualnego przypadku. Innymi słowy w ustawie - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest dostatecznych przesłanek, które pozwalałyby zbudować uniwersalną definicję "sprawy". Mając wszakże na względzie poglądy zarówno doktryny, jak i judykatury za w pełni uprawniony Sąd
uznał pogląd, że analizowane tu pojęcie rozumieć należy szeroko. U podstaw
takiego wniosku spoczywa fakt, iż pojęcie "sprawy", jakim operują przywołane wyżej przepisy, niewątpliwe różni się od pojęcia "sprawa administracyjna". Jest bowiem od niego szersze. Spostrzeżenie to pozwoliło, zatem przyjąć, że obejmuje ono wszelkie
te postępowania i wydane bądź zapadłe w nich rozstrzygnięcia (także akty
i czynności) administracyjne, bez względu na to, czy były one zaskarżalne w toku instancji, które poprzedzając zaskarżone, warunkowały dokonaną w nim
konkretyzację stosunku prawnego podlegającego rozstrzygnięciu. Innymi słowy,
granice sprawy, o której mowa w ww. przepisach p.p.s.a., wyznacza w istocie rzeczy istota stosunku administracyjnoprawnego podlegającego załatwieniu danym, skarżonym, rozstrzygnięciem (aktem lub czynnością) administracyjnoprawnym (por.:
T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska - "Prawo o postępowaniu
przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. Praw. LexisNexis W-wa 2005 r.,
str. 25-26; 434-435).
W konsekwencji, zdaniem Sądu, stwierdzić trzeba, że zaprezentowane wyżej uwagi
w pełni uprawniają nadanie pojęciu "sprawa", jakim posługują się analizowane tu przepisy, szerokiego znaczenia, to jednak równocześnie sprawiają, iż nie może być
ono traktowane za nieograniczone. Granicę jego znaczenia wyznacza bowiem, jak wyżej zaznaczono, istota stosunku administracyjnoprawnego podlegająca
załatwieniu w danej sprawie. Sprawia to tym samym, że w sytuacji, gdy przedmiotem postępowania są, jak w niniejszym przypadku, koszty egzekucyjne to przedmiotem kontroli sądu nie może być całe postępowanie egzekucyjne.
W administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym – co do zasady – można wyróżnić trzy stadia: stadium poprzedzające wszczęcie egzekucji administracyjnej, stadium stosowania egzekucji oraz stadium następujące po przeprowadzeniu egzekucji.
Należy przy tym zaznaczyć, że nie zawsze postępowanie egzekucyjne przebiega
przez wszystkie wymienione stadia. Może ono bowiem zakończyć się na etapie poprzedzającym wszczęcie egzekucji albo też może przebiegać tylko przez dwa pierwsze stadia i zakończyć się wraz z zakończeniem egzekucji administracyjnej.
Badanie dopuszczalności egzekucji oraz ocena, czy tytuł wykonawczy spełnia
wymogi określone w art. 27 § 1 i § 2 u.p.e.a. przez organ egzekucyjny następuje w pierwszym stadium postępowania egzekucyjnego – stadium poprzedzającym
wszczęcie egzekucji administracyjnej. W przypadku stwierdzenia przez organ egzekucyjny, że obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega
egzekucji lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i § 2 u.p.e.a. – organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi. W sytuacji, gdy organ egzekucyjny stwierdzi, że egzekucja jest dopuszczalna i tytuł wykonawczy spełnia wszystkie wymogi, nadaje mu klauzulę wykonalności i doręcza jego odpis zobowiązanemu.
Po otrzymaniu odpisu tytułu wykonawczego zobowiązanemu przysługuje prawo zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Zarzuty są środkiem ochrony przysługującym zobowiązanemu przed niezgodnym z prawem skierowaniem i prowadzeniem do jego majątku egzekucji administracyjnej. Podstawy zarzutów zostały enumeratywnie wymienione w art. 33 u.p.e.a. W przypadku prowadzenia egzekucji na wniosek państwa obcego zobowiązanemu również przysługuje prawo do złożenia zarzutów, z tym, że składa je nie do organu egzekucyjnego, lecz do właściwych władz tego państwa. Kwestię tę normuje art. 66zf § 1 u.p.e.a., który stanowi, iż w trakcie postępowania egzekucyjnego wszczętego na wniosek obcego państwa zobowiązany zgłasza zastrzeżenia dotyczące zagranicznego tytułu wykonawczego lub należności pieniężnych objętych tym tytułem, zwane dalej "zarzutami", wyłącznie do właściwych władz tego państwa, zgodnie z prawem tego państwa.
Zatem zobowiązany, wobec majątku którego jest prowadzona egzekucja na wniosek państwa obcego nie jest pozbawiony środków ochrony, może bowiem zgłosić zastrzeżenia zarówno do zagranicznego tytułu wykonawczego, jak do należności objętych tym tytułem.
W tym miejscu Sąd przypomniał, że w postępowaniu egzekucyjnym obowiązuje zasada niekonkurencyjności środków, która wyraża się w niedopuszczalności
stosowania zamiennych środków ochrony przy naruszeniu tego samego dobra prawnego. Na gruncie niniejszej sprawy oznacza to, iż zobowiązany nie może
podnosić zarzutów dotyczących tytułu wykonawczego i należności objętych tym
tytułem w ramach postępowania w przedmiocie kosztów egzekucyjnych, gdyż to uprawnienie przysługiwało mu w czasie trwania postępowania egzekucyjnego. Natomiast wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych następuje już
po zakończeniu postępowania egzekucyjnego, czyli w stadium następującym po przeprowadzeniu egzekucji. Skoro zobowiązany nie może w tym stadium
kwestionować tytułu wykonawczego oraz zasadności egzekwowania należności objętych tym tytułem, to i organ nie może na tym etapie badać prawidłowości postępowania egzekucyjnego.
Zatem, według NSA, nie można zaakceptować stanowiska Sądu pierwszej instancji wyrażonego w zaskarżonym wyroku, iż organ egzekucyjny w ramach postępowania
w przedmiocie kosztów egzekucyjnych ma obowiązek poczynić ustalenia w zakresie prawidłowości postępowania egzekucyjnego począwszy od jego wszczęcia aż do
jego zakończenia. Stanowisko takie WSA wywiódł z treści art. 64c § 2, § 3 i § 3a u.p.e.a. Pierwszy z tych przepisów stanowi, iż jeżeli tytuł wykonawczy zawiera wady uniemożliwiające przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego, które nie mogły
być znane organowi egzekucyjnemu w chwili skierowania tego tytułu do egzekucji, wierzyciel niebędący jednocześnie organem egzekucyjnym obowiązany jest uiścić, tytułem zwrotu wydatków poniesionych przez organ egzekucyjny, kwotę wynoszącą
3 zł 40 gr. Według postanowień § 3 tego artykułu, jeżeli po pobraniu od
zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie
i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi
od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela, z zastrzeżeniem § 3a. Z kolei
zgodnie z § 3a ww. artykułu, jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodowało obce państwo, koszty i odsetki, o których mowa w § 3,
pokrywa organ wykonujący po uzyskaniu środków pieniężnych od tego państwa.
NSA zgodził się z Sądem pierwszej instancji, że z przepisów tych wynika, iż ustanowiona w § 1 art. 64c u.p.e.a. zasada, iż koszty egzekucyjne ponosi
zobowiązany doznaje pewnych ograniczeń oraz że zobowiązany nie ponosi kosztów egzekucyjnych, jeżeli wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem. Jednak w żadnym razie nie można zgodzić się, że z przepisów tych wynika, iż
czynienie ustaleń dotyczących prawidłowości wszczęcia i prowadzenia egzekucji
winno nastąpić w ramach postępowania w sprawie kosztów egzekucyjnych. Ustawa
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przyznaje zobowiązanemu wiele środków (np. zarzuty, skarga na czynności egzekucyjne, wnioskowanie o wyłączenie spod egzekucji, o umorzenie postępowania egzekucyjnego), których uruchomienie może doprowadzić do wydania rozstrzygnięcia w ww. zakresie. W każdym przypadku uruchomienia przewidzianego w u.p.e.a. środka organ zobowiązany jest wydać postanowienie, które może być poddane kontroli organu wyższej instancji oraz
sądów administracyjnych.
Rolą organu wydającego postanowienie w przedmiocie kosztów
egzekucyjnych jest sprawdzenie, czy w toku postępowania egzekucyjnego zostało wydane postanowienie (postanowienia), które powoduje wyłączenie
odpowiedzialności zobowiązanego za koszty egzekucyjne, czyli postanowienie,
z którego wynika, że wszczęcie lub prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem. Wydając postanowienie w sprawie ustalenia kosztów egzekucyjnych organ egzekucyjny nie bada natomiast, czy wszczęcie i prowadzenie egzekucji było zgodne
z prawem. Takiego obowiązku organu nie można wyprowadzić z przepisów ustawy
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Przekładając powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że Sąd pierwszej instancji wyszedł poza granice sprawy, której przedmiotem było obciążenie skarżącego kosztami egzekucyjnymi. Zakres rozstrzygnięcia zawartego
w zaskarżonym postanowieniu oraz podstawa prawna tego rozstrzygnięcia
wyznaczały granice sprawy. Wskazywanie więc przez WSA wątpliwości co do prawidłowości wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego wykraczało
poza granice sprawy, podobnie jak i zalecenia zawarte w zaskarżonym wyroku co do dalszego postępowania organu egzekucyjnego. Zatem zgodnie z zarzutem skargi kasacyjnej WSA naruszył art. 134 § 1 p.p.s.a. w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy. Uznanie zasadności tego zarzutu czyni bezzasadnym rozważanie pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej, gdyż te dotyczą tych kwestii, w których Sąd wykroczył poza granice sprawy.
Wojewódzki Sad Administracyjny w Szczecinie rozpoznając sprawę ponownie u z n a ł, że skarga jest niezasadna.
Stosownie do art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), sąd któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Ze zwrotu: "związany wykładnią prawa" należy wysnuć wniosek, że sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania jest związany wykładnią prawa obejmującą zarówno prawo materialne, jak i procesowe. Wojewódzki sąd administracyjny nie jest natomiast związany oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego co do stanu faktycznego sprawy, albowiem ocena ta nie jest wykładnią przepisów prawa. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny granice sprawy podlegają zawężeniu do granic, w jakich NSA rozpoznał skargę kasacyjną (por. wyr. NSA z dnia 20 września 2006 r., II OSK 1117/05, niepubl.). Odstąpić od zawartej w orzeczeniu wykładni prawa sąd I instancji może jedynie w wyjątkowych sytuacjach, w szczególności gdy stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego rozpoznania uległ tak znacznej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy prawa odmienne od wyjaśnionych przez NSA, jak również w przypadku, gdy przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy, po wydaniu orzeczenia zmienił się stan prawny.
Zgodnie z art. 64 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. z 2005r., Nr 229, poz.1954 ze zm.), organ egzekucyjny, z zastrzeżeniem § 2, w egzekucji należności pieniężnych pobiera za dokonane czynności egzekucyjne opłaty w następującej wysokości, z zastrzeżeniem art. 64d:
1) za pobranie pieniędzy na miejscu u zobowiązanego - 5 % kwoty pobranej należności, nie mniej jednak niż 2 zł 50 gr;
2) za zajęcie świadczeń z ubezpieczenia społecznego - 4 % kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr;
3) za zajęcie wynagrodzenia za pracę - 4 % egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 2 zł 50 gr;
4) za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub
innych praw majątkowych - 5 % kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr;
5) za zajęcie ruchomości - 6 % kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak
niż 6 zł 80 gr;
6) za zajęcie nieruchomości - 8 % kwoty egzekwowanej należności, nie więcej
jednak niż 34.200 zł;
7) za odebranie zajętych ruchomości od zobowiązanego - 5 % kwoty wartości szacunkowej tych ruchomości, nie mniej jednak niż 6 zł 80 gr;
8) za odebranie pomieszczeń w zajętej nieruchomości - w wysokości i na zasadach określonych w art. 64a § 1 pkt 6;
9) za ogłoszenie sprzedaży zajętych ruchomości w drodze licytacji lub przetargu
ofert lub za czynności przygotowawcze do sprzedaży egzekucyjnej w inny sposób - 6 zł 80 gr;
10) za ogłoszenie sprzedaży zajętej nieruchomości - 10 zł;
11) za przeprowadzenie licytacji lub dokonanie sprzedaży egzekucyjnej w inny sposób - 5 % kwoty uzyskanej ze sprzedaży, nie mniej jednak niż 6 zł 80 gr;
12) za spisanie protokołu o udaremnieniu przez zobowiązanego przeprowadzenia egzekucji z zajętych ruchomości lub praw majątkowych przez ich usunięcie,
zbycie lub uszkodzenie - 10 % wartości szacunkowej tych ruchomości, nie mniej jednak niż 13 zł 50 gr;
13) za wezwanie pomocy Policji, Straży Granicznej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Żandarmerii Wojskowej lub wojskowych organów porządkowych - 13 zł 50 gr;
14) za spisanie na miejscu u zobowiązanego protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego - 10 % kwoty egzekwowanej należności, nie więcej jednak niż
3 zł.
Organ egzekucyjny pobiera opłaty za czynności egzekucyjne, jeżeli nie później
niż po upływie 14 dni od dnia dokonania pierwszego zajęcia nieruchomości, rzeczy
lub prawa majątkowego nadał w placówce pocztowej za pokwitowaniem lub doręczył zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego lub zawiadomienie o zajęciu
wierzytelności lub innego prawa majątkowego (§ 2 ).
Opłaty za czynności egzekucyjne, o których mowa w § 1 pkt 1-6, oblicza się oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego, który był podstawą dokonania
czynności egzekucyjnych (§ 3).
Organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków
egzekucyjnych. Opłata wynosi 1 % kwoty egzekwowanych należności objętych
każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr (§ 6).
W niniejszej sprawie tytuły wykonawcze zostały wystawiony osobno na A.G. i H.G. (sprawa objęta wyrokiem WSA w Szczecinie z dnia 23 września 2010r., sygn. akt I SA/Sz 547/10) przez Ministra Finansów tytułem (rodzaj należności) podatku od wynagrodzeń w kwocie [...] zł oraz kosztów egzekucyjnych w kwocie [...] zł. Od powyższych tytułów strona nie wniosła zarzutów. Po doręczeniu tytułów zobowiązanemu, a przed wycofaniem tytułów przez Ministra Finansów skutek pisma informującego o zawarciu ugody pomiędzy zobowiązanym a Urzędem Finansowym w R., która weszła w obieg prawny z dniem podpisania, tj. 11 lipca 2007r. organ dokonał czynności egzekucyjnych, za które pobierał opłaty manipulacyjne w określonej wysokości, ujętej w uzasadnieniu postanowienia z dnia 14 grudnia 2007r. Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. zgodnie z art. art. 64 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Wobec tego organ egzekucyjny postąpił prawidłowo i obciążył Skarżącego
kosztami egzekucyjnymi, powstałymi poprzez dokonanie czynności egzekucyjnych
w związku z przedmiotowymi tytułami wykonawczymi. Zmianę wysokości kosztów egzekucyjnych organ odwoławczy uzasadnił tym, że, w jego ocenie, w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...], w którym jako egzekwowany obowiązek wskazano "koszty egzekucyjne" należne organowi egzekucyjnemu obcego państwa w kwocie [...] zł, naruszono przepis art. 64c § 5 zd. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis ten stanowi, iż przy egzekucji kosztów egzekucyjnych nie pobiera się opłat za czynności egzekucyjne. A, ponieważ organ egzekucyjny wbrew temu przepisowi, naliczył opłatę manipulacyjną w kwocie [...] zł, opłatę za zajęcie wierzytelności stanowiącej rachunek bankowy w kwocie [...] zł, opłatę za zajęcie ruchomości w kwocie [...] zł, organ odwoławczy w swym postanowieniu pomniejszył koszty należne o ww. opłaty, bezpodstawnie naliczone przez organ egzekucyjny.
W rozstrzygnięciu swym organ odwoławczy wskazał ponadto, że postanowienie
w przedmiocie kosztów egzekucyjnych co do zasady dotyczy kosztów egzekucyjnych należnych organowi prowadzącemu egzekucję. Jednakże organ I instancji wydając postanowienie w przedmiocie kosztów, ograniczył je wyłącznie do kwoty kosztów nieściągniętych, tym samym pozbawiając się możliwości obciążenia zobowiązanego kwotą [...] zł, wyegzekwowaną w toku postępowania. Organ odwoławczy uznał jednak, że ze względu na treść przepisu art. 139 Kodeksu postępowania administracyjnego, nie mógł wydać rozstrzygnięcia na niekorzyść strony.
Sąd uznał stanowisko organu odwoławczego w tym zakresie za prawidłowe.
Nadto w świetle art. 64 § 8 w/w ustawy, zapłata egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych nie zwalnia od obowiązku uiszczenia opłaty manipulacyjnej oraz opłat za czynności egzekucyjne i wydatków egzekucyjnych.
W sprawie nie zaistniały także przesłanki wynikające z art. 64c § 3 w/w ustawy, gdyż nie stwierdzono, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, aby organ egzekucyjny mógł dokonać zwrotu zobowiązanemu pobranych należności z tytułu kosztów egzekucyjnych wraz z odsetkami, a w sytuacji gdy niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, aby organ mógł obciążyć wierzyciela.
Przytoczony w skardze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 maja 2005r. sygn. akt P 6/04 odnosi się do zasad pobierania opłaty stosunkowej na podstawie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, dlatego nie może mieć on wpływu na niniejsze postępowanie, którego przedmiotem są koszty egzekucji administracyjnej.
Odnosząc się wskazanego przez stronę skardze faktu, iż w przedmiotowej sprawie za umorzeniem powstałych kosztów egzekucyjnych przemawia ważny interes postępowania, wskazać należy, iż przedmiotem rozstrzygnięcia jest wysokość kosztów i obciążenie nimi zobowiązanego.
Okoliczności podnoszone w piśmie strony z dnia 26 sierpnia 2010r. dotyczą prawidłowości wystawienia tytułów wykonawczych na etapie postępowania egzekucyjnego nie mogą być uwzględnione, gdyż jak wyżej wskazano koszty egzekucyjne wiążą się z każdym tytułem wykonawczym, który był podstawą
dokonania czynności egzekucyjnych.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia
30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.
Nr 153, poz. 1270 ze zm.) , oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło