II GZ 404/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Zofia Borowicz po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. E. im. S.U. w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 24 września 2010 r. sygn. akt I SA/Kr 1329/10 w zakresie zawieszenia postępowania sądowego w sprawie ze skargi M. E. im. S. U. w K. na rozstrzygnięcie Zarządu Województwa M. z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie nieuwzględnienia protestu dotyczącego negatywnej oceny wniosku o dofinansowanie projektu z budżetu Unii Europejskiej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. postanowieniem z dnia 24 września 2010 r., sygn. akt I SA/Kr 1329/10, zawiesił postępowanie sądowe w sprawie ze skargi M. E. im. S. U. w K. na rozstrzygnięcie Zarządu Województwa M. z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie nieuwzględnienia protestu, wydane na podstawie art. 30b ustawy z dnia 6 grudnia 2006 roku o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2009 r., Nr 84, poz. 712 ze zm.). Sąd I instancji podzielił w pełni wątpliwości, podniesione przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu postanowienia z dnia 24 listopada 2009 r., sygn. akt V SA/Wa 1613/09 (uzupełnionego postanowieniem z dnia 8 marca 2010 r.) o przedstawieniu pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu – czy art. 5 pkt 11, art. 30a ust. 1 i 2, art. 30b ust. 1 i 2 oraz art. 37 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju w zakresie w jakim wyłącza w tym postępowaniu przepisy k.p.a. i zezwala – w ramach systemu realizacji programu operacyjnego – na kreowanie systemu środków odwoławczych przysługujących wnioskodawcy w trakcie naboru projektów, które pozostają poza konstytucyjnym systemem źródeł prawa powszechnie obowiązującego, jest zgodny z art. 2, art. 7, art. 31 ust. 3 w zw. z art. 32 ust. 1 oraz art. 87 Konstytucji. Pytanie prawne zostało zarejestrowane w Trybunale Konstytucyjnym pod sygnaturą P 9/10. W szczególności uzasadnione wątpliwości co do zgodności z Konstytucją RP budzi, zdaniem Sądu I instancji, treść art. 30b ust. 1 ustawy o zasadach polityki rozwoju, pozwalający stronie wnosić środki odwoławcze, przewidziane w systemie realizacji programu operacyjnego, w terminie, trybie i na warunkach tam określonych. W ocenie Sądu jest to sprzeczne z art. 2, art. 7 i art. 87 ust. 1 Konstytucji RP, a zatem zasadą państwa prawnego, działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa, a także wykracza poza zamknięty katalog źródeł prawa powszechnie obowiązującego. Sąd stanął jednocześnie na stanowisku, że orzekanie na podstawie przepisów ustawy, które są sprzeczne z normami Konstytucji, naruszyłoby jej art. 8 ust. 2. Zawiesił więc postępowanie do czasu wydania orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny w ww. sprawie, za podstawę przyjmując art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd I instancji wyjaśnił, że w sytuacji, gdy Sąd poweźmie wątpliwości co do zgodności przepisów rangi ustawowej z Konstytucją RP, nie mając jednocześnie kompetencji do samodzielnego rozstrzygnięcia tej kwestii, to będąc związany nakazem stosowania przepisów Konstytucji RP – nie może podejmować orzeczenia w oparciu o przepisy, które w jego ocenie są z Konstytucją sprzeczne, nawet usprawiedliwiając to późniejszą możliwością wznowienia postępowania. Sąd może w takiej sytuacji na zasadzie art. 193 Konstytucji RP wystąpić z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego. Analogicznie, jeżeli wątpliwości co do zgodności ustawy z Konstytucją pojawią się wówczas, kiedy inny sąd zadał już pytanie prawne o konstytucyjność tego samego przepisu ustawy, sąd orzekający w danej sprawie – nie mogąc samodzielnie tej kwestii rozstrzygać, a jednocześnie uznając przepisy ustawy za niekonstytucyjne – winien postępowanie zawiesić. W zażaleniu na powyższe postanowienie M. E. im. S. U. w K. wniosło o jego uchylenie w całości. Strona stwierdziła, że z uwagi na naturę postępowania przed TK i rodzaj wyroków, jakie Trybunał ten wydaje, nie może być mowy o jakiejkolwiek zależności między przedmiotowym postępowaniem a ewentualnym wyrokiem Trybunału wydanym w wyniku pytania prawnego. Mając ponadto na względzie długotrwałość postępowania przed TK i nieznany wynik tego postępowania, zawieszanie postępowań spowodowałoby sparaliżowanie całego systemu dofinansowań prowadzonych w oparciu o ustawę o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, a tym samym zablokowana zostałaby możliwość przyznawania środków unijnych. Sytuacja ta jest o tyle kłopotliwa, że fundusze przyznawane w sprawie strony skarżącej muszą zostać wydatkowane do 2013 r. Strona nie zgodziła się więc z argumentacją Sądu I instancji, jakoby ciążył na nim bezwzględny obowiązek zawieszenia postępowania w związku z toczącym się postępowaniem przed TK. Zawieszenie powinno być stosowane wyłącznie w wyjątkowych przypadkach, w których odpowiedź na pytanie prawne ma zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W przedmiotowej sprawie natomiast pytanie prawne jest sformułowane w kwestii w istocie całkowicie pobocznej i bez istotnego znaczenia dla wyrokowania, albowiem przedmiotem skargi jest niewłaściwe dokonanie oceny formalnej, a nie procedury odwoławczej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Kwestia zawieszenia postępowań sądowoadministracyjnych z uwagi na powoływane w sprawie pytanie prawne z jakim wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego WSA w Warszawie w sprawie V SA/Wa 1613/09 była już przedmiotem rozważań NSA (v. postanowienia NSA z dnia 31 sierpnia 2010 r. II GZ 198/10 oraz II GZ 199/10 i z dnia 12 października 2010 r. II GZ 287/10). Sąd ten trafnie wskazał, że stosownie do art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Z powołanego przepisu wynika, że między zawieszaną sprawą sądowoadministracyjną a innym postępowaniem, o którym stanowi wskazany wyżej przepis, istnieć musi związek tego rodzaju, że wynik tego innego toczącego się już postępowania, będzie miał charakter prejudycjalny dla sprawy, która ma być zawieszona. Innymi słowy rozstrzygnięcie w tej innej sprawie wtedy tylko upoważniać będzie do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego, kiedy podjęte w niej rozstrzygnięcie będzie miało decydujące znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej, która ma być zawieszona. Trafnie jednakże NSA w powołanych wyżej postanowieniach zwrócił uwagę, że zawieszenie postępowania powinno być uzasadnione również ze względów celowości, sprawiedliwości, jak i ekonomiki procesowej. W szczególności, zawieszając postępowanie w sprawie, należy mieć na uwadze możliwość wystąpienia w przyszłości przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego, zakończonego zaskarżoną decyzją lub aktem. Powyższe okoliczności należało oceniać w kontekście konieczności rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Zgodzić należy się z tym, że w rozpatrywanym przypadku z uwagi na specyfikę postępowań prowadzonych na zasadach określonych ustawą o zasadach prowadzenia polityki rozwoju zagwarantowanie stronie prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki uznać należy za priorytetowe. Nie bez znaczenia jest, że strona ma możliwość złożenia wniosku o wznowienie postępowania, w przypadku gdyby TK stwierdził niekonstytucyjność przepisu, na podstawie którego wydano zaskarżony przez stronę akt. Tym samym jej interes prawny pozostaje zabezpieczony, gdyż posiada instrument prawny służący eliminacji z obrotu prawnego aktu wydanego na podstawie niekonstytucyjnego przepisu (por. postanowienie NSA z 20 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FZ 47/10, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, orzekł jak sentencji.