II OSK 318/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-05-18
Skład orzekający: Anna Łuczaj, Marek Stojanowski, Janina Kosowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarga na bezczynność organu gminy w przedmiocie podjęcia uchwały stwierdzającej ważność wyborów sołtysa jest dopuszczalna na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 PPSA, czy też powinna być rozpatrywana w trybie art. 101a ustawy o samorządzie gminnym?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga na bezczynność organu gminy w przedmiocie podjęcia uchwały stwierdzającej ważność wyborów sołtysa nie mieści się w katalogu spraw określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a PPSA, a zatem nie może być rozpatrywana na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 PPSA. Skarga taka powinna być wniesiona w trybie art. 101a ustawy o samorządzie gminnym, który stanowi podstawę do nakazania organowi nadzoru wykonania niezbędnych czynności na rzecz skarżącego, jeśli organ gminy nie wykonuje czynności nakazanych prawem. NSA uznał, że jeśli statut gminy nakłada obowiązek rozstrzygnięcia protestów wyborczych i podjęcia uchwały w przedmiocie ważności wyborów, to po stwierdzeniu przez sąd nieważności uchwały unieważniającej wybory, konieczne jest podjęcie przez organ kolejnej uchwały w tym zakresie.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na bezczynność Rady Miejskiej w Kańczudze w przedmiocie uchwały dotyczącej ważności wyborów sołtysa. Mieszkańcy domagali się podjęcia uchwały stwierdzającej ważność wyborów z marca 2007 r., w których wybrany został M. Ż., a następnie unieważnionych uchwałą Rady. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę, uznając, że nie ma przepisu nakładającego na Radę obowiązek podjęcia żądanej uchwały i że sprawa została już rozstrzygnięta wyrokiem WSA z listopada 2009 r. Skarżący wnieśli skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię przepisów PPSA i ustawy o samorządzie gminnym.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania. Zasądził od Rady Miejskiej w Kańczudze na rzecz M. Ż. kwotę 400 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj ( spr. ) Sędziowie Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędzia del. NSA Janina Kosowska Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. Ż. oraz H. S., M. K., J. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 7 października 2010 r. sygn. akt II SAB/Rz 23/10 w sprawie ze skargi M. Ż. oraz H. S., M. K., J. M. na bezczynność Rady Miejskiej w Kańczudze w przedmiocie uchwały w sprawie ważności wyborów sołtysa 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od Rady Miejskiej w Kańczudze na rzecz M. Ż. kwotę 400 (słownie: czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z dnia [...] października 2010 r., sygn. akt II SAB/Rz 23/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę M. Ż. i grupy mieszkańców sołectwa Ż. na bezczynność Rady Miejskiej w K. w przedmiocie uchwały w sprawie ważności wyborów sołtysa.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, że M. Ż. pismem z dnia [...] marca 2010 r., w imieniu własnym i grupy mieszkańców sołectwa Ż., wezwał Radę Miasta i Gminy K. do usunięcia naruszenia prawa, domagając się podjęcia przez Radę uchwały o uznaniu wyborów sołtysa wsi Ż. z dnia [...] czerwca 2007 r. za nieważne oraz o uznaniu za ważne wyborów przeprowadzonych [...] marca 2007 r. Uzasadniając wezwanie M. Ż. wskazał, że uchwałą z dnia [...] kwietnia 2007r. Rada Miasta i Gminy K. stwierdziła nieważność wyborów przeprowadzonych w dniu [...] marca 2007 r., w wyniku których na sołtysa wsi Ż. wybrany został M. Ż. Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia [...] lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Rz 412/07 stwierdzona została nieważność tej uchwały, a skarga kasacyjna od tego wyroku została oddalona (wyrok NSA z dnia 25 września 2008 r., II OSK 945/08). Zdaniem skarżącego, Rada Miasta i Gminy K. podejmując tę uchwałę złamała szereg przepisów prawa, w tym art. 7 Konstytucji RP, art. 36 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591, ze zm.) oraz § 2 i § 26 ust. 1 i 19 Statutu Sołectwa Ż. i łamie je nadal, nie wykonując wyroku NSA w zakresie uchylenia bezprawnej uchwały o ważności wyborów przeprowadzonych na nowo w dniu [...] czerwca 2007 r. i w zakresie podjęcia uchwały o ważności wyborów przeprowadzonych w dniu [...] marca 2007 r.
Przewodniczący Rady Miejskiej w K., pismem z dnia [...] marca 2010 r., poinformował M. Ż., iż jego wezwanie do usunięcia naruszenia prawa było przedstawione na sesji Rady w dniu [...] marca 2010 r. W piśmie tym powołano się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...] listopada 2009 r., sygn. akt II SAB/Rz 9/09, którym Sąd oddalił skargę M. Ż. na bezczynność organu w zakresie podjęcia uchwały stwierdzającej ważność wyboru jego osoby na stanowisko sołtysa w dniu [...] marca 2007 r., mającej stanowić "wykonanie" uprzednio zapadłych wyroków WSA w Rzeszowie z dnia 22 lutego 2008 r., II SA/Rz 412/07 i NSA z dnia 25 września 2008 r., II OSK 945/08). Oddalając skargę M. Ż. wówczas Sąd podkreślił, że brak jest przepisu, który obligowałby Radę do podjęcia żądanych przez skarżącego uchwał w przedmiocie ważności pierwotnych wyborów z dnia [...] marca 2007 r. oraz nieważności kolejnych wyborów na sołtysa z dnia [...] czerwca 2007 r. Przewodniczący Rady Miejskiej w K. stwierdził, iż obecne żądanie M. Ż. i innych mieszkańców dotyczy podjęcia uchwał w takim samym zakresie jak w sprawie rozstrzygniętej przez Sąd wyrokiem z dnia 17 listopada 2009 r., która korzysta z powagi rzeczy osądzonej, a zatem żądanie to jest całkowicie bezpodstawne.
W dniu [...] kwietnia 2010 r. M. Ż., działając w imieniu własnym oraz grupy mieszkańców sołectwa Ż. (H. S., J. M. i M. K.), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na bezczynność Rady Miasta i Gminy K., polegającą na niepodjęciu uchwały stwierdzającej ważność wyborów sołtysa, w wyniku których wybrany został M. Ż. Skarżący domagali się, aby Sąd nakazał Radzie podjęcie takiej uchwały i wymierzył jej grzywnę. Zdaniem M. Ż. obowiązek podjęcia uchwały stwierdzającej ważność wyborów sołtysa wynika z § 26 ust. 16-18 uchwały Nr [...] Rady Miasta i Gminy w K. z dnia [...] lutego 2007 r. w sprawie uchwalenia Statutu Sołectwa Ż. w zw. z § 11 ust. 2 Statutu Miasta i Gminy w K., w zw. z art. 40 ust. 2 pkt 1 ustawy o samorządzie gminnym. Wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 22 lutego 2008 r., sygn. II SA/Rz 412/07 i Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 września 2008 r., sygn. II OSK 945/08 - stwierdzające nieważność uchwały stwierdzającej nieważność wyborów, w których wyłoniony został M. Ż. - miały charakter deklaratoryjny i potwierdziły stan ważności wyborów z dnia [...] marca 2007 r. W tym stanie rzeczy organy gminy sprzecznie z prawem zarządziły i przeprowadziły nowe wybory.
Odnośnie powołanego przez Przewodniczącego Rady Miasta i Gminy K. w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 17 listopada 2009 r., sygn. akt II SAB/Rz 9/09 skarżący podnieśli, że wówczas skargę wnosiła inna grupa mieszkańców, zaś Sąd nie jest związany innymi wyrokami. Skarżący zaznaczyli, że wyroku tym Sąd przyjął, że gmina przeprowadziła nowe wybory po uchyleniu nieważnej uchwały wyrokami WSA i NSA podczas, gdy wybory te zostały zarządzone przed wydaniem tych wyroków.
W odpowiedzi na skargę Rada Miejska w K. wniosła alternatywnie o jej odrzucenie i oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Podstawy do odrzucenia skargi organ upatrywał w art. 58 § 1 pkt 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w stosunku do jednego z mieszkańców wnoszących skargę, który nie jest zameldowany na terenie sołectwa Ż. oraz w stosunku do M. Ż., który uprzednio był stroną postępowania, a przedmiot zaskarżenia był taki sam.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę na podstawie art.151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd przytoczył treść art. 3 § 2 pkt 8 i art. 149 tej ustawy oraz art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i stwierdził, iż w przypadku skargi na bezczynność organu nie można mówić o istnieniu res iudicata w stosunku do osoby, która już uprzednio występowała ze skargą w takim samym zakresie. Specyfiką tego rodzaju spraw jest bowiem możliwość domagania się przez stronę podjęcia działań organu, nawet w tej samej sprawie, o ile organ ten pozostaje nadal w stanie bezczynności.
Sąd podzielił natomiast stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 17 listopada 2009 r., sygn. II SAB/Rz 9/09 w odniesieniu do braku działań Rady Miejskiej w K. w zakresie podnoszonym w skardze i wskazał, że z mocy art. 153 p.p.s.a. jest związany oceną prawną zawartą w tym wyroku. Instytucja stwierdzenia nieważności uchwały (w tym także uchwały uznającej wybory sołtysa za nieważne) w postępowaniu sądowoadministracyjnym służy eliminacji takiego aktu z obrotu prawnego ze względu na naruszenia prawa, jakich sąd dopatrzył się wówczas w działaniu organu podejmującego uchwałę. Stanowi to element sądowej kontroli nad legalnością działania administracji publicznej. Z kolei instytucja uznania wyborów za nieważne (względnie za ważne) jest instytucją prawa wyborczego określoną w statucie gminy, a jej funkcją jest sprawowanie przez organ administracji publicznej nadzoru nad prawidłowością przebiegu czynności związanych z wyborami na sołtysa. Tym samym Sąd podzielił zawarty w powołanym wyżej wyroku pogląd, iż wydanie przez sąd administracyjny wyroku stwierdzającego nieważność uchwały uznającej wybory za nieważne, nie powoduje "powrotu" sprawy na tor postępowania wyborczego i nie wymaga podjęcia uchwały uznającej te same wybory za ważne. Sąd zaznaczył, że wskazywane w skardze przepisy - § 26 ust. 16-18 Statutu Sołectwa Ż. dotyczą właśnie trybu postępowania wyborczego, a ust. 18 daje Radzie Miejskiej istotnie kompetencje do stwierdzenia ważności wyborów, ale tylko w przypadku rozstrzygania protestów wyborczych. W ocenie Sądu w obowiązującym stanie prawnym, który w rozpatrywanym zakresie nie uległ zmianie w stosunku do stanu będącego przedmiotem orzekania Sądu w wyroku z dnia 17 listopada 2009 r., brak jest przepisów nakładających obowiązek podjęcia przez Radę uchwały uznającej za ważne wyborów, co do których sąd administracyjny orzekł o nieważności uchwały Rady unieważniającej te wybory. Skoro zatem nie istnieje prawny obowiązek podjęcia przez Radę uchwały w żądanym przez skarżących zakresie, to nie można mówić o bezczynności rozumianej jako powstrzymywanie się od wydania prawem nakazanych czynności czy aktów. Zaistniała w rozpatrywanej sprawie sytuacja (wybranie 2 sołtysów w 2 wyborach) wymaga niewątpliwie rozwiązania, jednakże nie w sposób wskazywany w skardze.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł M. Ż. oraz mieszkańcy Sołectwa Ż.: H. S., J. M. i M. K. reprezentowani przez radcę prawnego J. F. Wyrok zaskarżono w całości, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez:
1) błędną wykładnię art. 3 § 2 pkt 4 i 8 p.p.s.a., poprzez uznanie, że nie ma przepisu prawa, który nakazuje Organowi podjęcie żądanej czynności;
2) niezastosowanie art. 101a ust. 1 w zw. z art. 101 ustawy o samorządzie gminnym, w zw. z § 26 ust. 16, ust. 17, ust. 18 Uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w K. z dnia [...] lutego 2007 r. w sprawie uchwalenia Statutu Sołectwa Ż., w zw. z § 11 ust. 2 Statutu Miasta i Gminy K., w zw. z art. 40 ust. 2 pkt 1 Ustawy o samorządzie gminnym, w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 35 § 1,2,3,4,5 k.p.a. oraz w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 i 8 p.p.s.a.;
3) błędną wykładnię art. 7 k.p.a. poprzez uznanie, że organ nie ma obowiązku z urzędu doprowadzenia do stwierdzenia ważności wyboru pierwszego z dwóch wybranych kandydatów na sołtysa, na podstawie dwóch bezpośrednio po sobie przeprowadzonych wyborów, a jednocześnie stwierdzenia nieważności drugiego wyboru.
W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznanie sprawy i nakazanie organowi nadzoru wykonanie niezbędnych czynności na rzecz skarżącego, tj. nakazanie podjęcia uchwały stwierdzającej ważność wyboru Skarżącego w wyborach sołtysa sołectwa Ż. przeprowadzonych dnia [...] marca 2007 r. oraz ukaranie winnych bezczynności organu.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżących podniósł, że Rada Miejska dopuściła się naruszeń prawa tj. § 26 pkt 16, 17 i 18 Statutu Sołectwa Ż. (akt prawa miejscowego) poprzez niepodjęcie prawem nakazanej (obligatoryjnej) czynności stwierdzenia ważności wyborów. Przepis ten służy należytemu nadzorowi potwierdzenia ważności wyborów. Zdaniem skarżących dopiero od momentu podjęcia uchwały stwierdzającej ważność wyborów może nastąpić objęcie funkcji przez elekta. Z uwagi na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2008 r. obowiązkiem Rady jest ponowne zajęcie stanowiska w kwestii ważności lub nieważności przedmiotowych wyborów, biorąc pod uwagę fakt, iż protest kontrkandydata (obecnie sołtysa Sołectwa Ż.) jest nieważny. Zasada praworządności, wyrażona w art. 7 k.p.a., nakazuje organom administracji usuwanie wszelkich sprzeczności w sprawach z zakresu administracji publicznej z urzędu. Pełnomocnik skarżących podniósł, iż w wyroku z dnia 22 lutego 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny prawomocnie ustalił, iż Rada Miejska dopuściła się wielu rażących naruszeń prawa w trakcie podejmowania uchylonej uchwały. Niepodejmowanie czynności mających na celu przywrócenie stanu nielegalnego do zgodnego z prawem stanowi naruszenie zasady praworządności przez organ. Zdaniem skarżących, wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji, sprawa powinna wrócić na tor postępowania wyborczego, do punktu stwierdzenia przez Radę ważności ewentualnie nieważności wyborów. Odnośnie interpretacji przez Sąd art. 3 § 2 pkt 4 i 8 p.p.s.a. pełnomocnik skarżących przytoczył orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 15 lipca 2005 r., sygn. akt II SAB/Bd 23/04, w którym Sąd uznał, że do kategorii czynności z zakresu administracji publicznej, wymienionych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., zaliczyć należy materialno-techniczne czynności. Zaznaczył, że w piśmiennictwie akceptuje się to stanowisko i podkreśla, że wynikanie uprawnień lub obowiązków z przepisów prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. obejmuje zarówno pośrednie jak i bezpośrednie oparcie uprawnienia lub obowiązku na przepisie prawa. Komentowany przepis nie zawęża bowiem zakresu pojęcia aktów lub czynności jedynie do takich przejawów działalności administracji publicznej, które dotyczą uprawnień lub obowiązków powstałych ex lege. Pojęcie to obejmuje również akty lub czynności dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z aktów je konkretyzujących ( glosa M. Bogusza do powyższego orzeczenia; B. Dauter, B. Gruszczynski, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Komentarz do art. 3 p.p.s.a., LEX 2009).
Zdaniem skarżących Statut Sołectwa Ż. tworzy dla organu obowiązki, których niewykonanie może być przedmiotem zastosowania art. 3 § 2 pkt 1 - 4a i 8 p.p.s.a. Pełnomocnik skarżących podniósł, że w procedurze wyborczej protest wniósł jedyny kandydat - przegrany. Na podstawie tego nieuzasadnionego protestu, co ustalił w wyroku WSA i NSA, unieważniono wybór M. Ż. i w ponownych wyborach wybrano osobę protestującą, pełniącą funkcję sołtysa do dnia dzisiejszego. W takiej sytuacji Rada Miasta i Gminy K. powinna protest odrzucić i stwierdzić ważność wyborów, czego nie uczyniła do dnia dzisiejszego. Rada Miasta i Gminy K. utrzymuje nielegalnie wybranego sołtysa na pełnionej funkcji twierdząc, że tak musi pozostać, gdyż żaden przepis prawa nie nakazuje jej działać. W ten sposób dokonano rozstrzygnięcia wyborczego w sposób niedemokratyczny. Wybrany legalnie sołtys w osobie M. Ż. nie został przez Gminę K. dopuszczony do pełnienia funkcji. Pełnomocnik skarżących podniósł, że skarżący oraz mieszkańcy Gminy kilkakrotnie zwracali się o interwencję w tej sprawie do Wojewody P., lecz Wojewoda odsyłał skarżącego na tor postępowania sądowo – administracyjnego stwierdzając, że wyłącznie Sąd jest władny zobowiązać Gminę do przestrzegania prawa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.
W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.
Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie.
Podzielić należy zarzut naruszenia przepisów postępowania tj. art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) i art. art. 101a ust. 1 w związku z art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym ( t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm. ). Sąd pierwszej instancji dokonał bowiem oceny wniesionej skargi w świetle art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Przepis art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. stanowi, iż kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4a.
Istota tej regulacji polega na tym, że skarga na bezczynność organu jest dopuszczalna jedynie wówczas, gdy przedmiotem bezczynności jest bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1- 4a tegoż przepisu. Skarga na bezczynność organu jest pochodną skargi na określone prawne formy działania organów administracji publicznej. A zatem, przepis art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. dotyczy wyłącznie postępowań administracyjnych, w których organ wydaje decyzje administracyjne ( pkt 1 ), postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2), postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie ( pkt 3 ), inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa ( pkt 4 ), pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach ( pkt 4a ).
Powyższe oznacza, iż przepis art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. może znaleźć zastosowanie wyłącznie w przypadku bezczynności lub przewlekłego prowadzenia takiego postępowania administracyjnego, w którym organ winien podjąć czynność lub wydać jedno z rozstrzygnięć enumeratywnie wyliczonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4a p.p.s.a., a więc gdy właściwy organ - zobowiązany przepisem prawa - nie podejmuje w konkretnej sprawie rozstrzygnięcia (decyzji lub postanowienia, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1- 4 p.p.s.a.) lub nie wydaje pisemnej interpretacji, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 1- 4a p.p.s.a. Skarga na bezczynność organów przysługuje tylko w tych sprawach, w których są wydawane decyzje i postanowienia administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a) oraz w tych sprawach, w których mogą być podejmowane akty lub czynności określone w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a p.p.s.a., a także wówczas, gdy odrębna ustawa tak stanowi (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 2004 r. sygn. akt OSK 247/2004 publ. ONSAiWSA 2004/2/30).
Instytucja prawna unormowana w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. nie dotyczy przypadków innych niż wymienione w pkt 1- 4a tegoż przepisu.
Z powyższych względów Sąd pierwszej instancji przed arbitralnym uznaniem, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie przez M. Ż., H. S., J. M. i M. K. jest skargą w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. obowiązany był rozważyć, czy sprawa, w której została wniesiona skarga, była sprawą określoną w art. 3 § 2 pkt 1- 4a p.p.s.a., czy też skarga w tej sprawie została wniesiona w trybie art. 101 a ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.).
Zgodnie z art. 101 a ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.) – dalej u.s.g. - przepisy art. 101 stosuje się odpowiednio, gdy organ gminy nie wykonuje czynności nakazanych prawem albo przez podejmowane czynności prawne lub faktyczne narusza prawa osób trzecich. W przypadkach, o których mowa w ust. 1, sąd administracyjny może nakazać organowi nadzoru wykonanie niezbędnych czynności na rzecz skarżącego, na koszt i ryzyko gminy (art. 101 a ust. 2). Odpowiednie stosowanie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym przesądza o tym, że prawo wniesienia skargi z art. 101 a tej ustawy będzie miał każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie z powodu niepodejmowania uchwały lub zarządzenia zostały naruszone.
A zatem, skargę z art. 101 a ustawy o samorządzie gminnym może wnieść osoba, której z mocy prawa przysługuje uprawnienie do żądania określonego działania organu gminy, odpowiadającego obowiązkowi tego organu. Wniesienie skargi na bezczynność z art. 101a ustawy jest skuteczne, gdy zaskarżona bezczynność organu gminy dotyczy czynności z zakresu administracji publicznej, narusza interes prawny lub uprawnienie danej osoby i zostanie poprzedzona wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa.
Przy rozważaniu powyższych kwestii Sąd pierwszej instancji winien mieć na uwadze również przepisy Uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w K. z dnia [...] lutego 2007 r. w sprawie uchwalenia Statutu Sołectwa Ż.
Zauważyć należy, iż przepis art. 153 p.p.s.a. nie ma w niniejszej sprawie zastosowania do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie bowiem z tym przepisem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny, nie będąc związany oceną prawną zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 17 listopada 2009 r., sygn. II SAB/Rz 9/09, prezentuje pogląd odmienny od wyrażonego przez Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ( za poglądem zawartym w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 17 listopada 2009 r., sygn. II SAB/Rz 9/09 ). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, jeśli statut jednostki samorządu terytorialnego nakłada na radę gminy ( miasta ) obowiązek rozstrzygnięcia protestów wyborczych i podjęcia uchwały w przedmiocie ważności wyborów sołtysa ( stwierdzenia ważności bądź nieważności przeprowadzonych wyborów), to po prawomocnym stwierdzeniu przez sąd administracyjny nieważności podjętej w tym przedmiocie uchwały rady gminy ( miasta ) konieczne jest podjęcie przez organ jednostki samorządu terytorialnego kolejnej uchwały w tym zakresie.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji. O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło