V SA/Wa 1119/10
WyrokWSA w Warszawie2010-10-08
Skład orzekający: Mirosława Pindelska, Jolanta Bożek, Andrzej Kania
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wydatki poniesione przez pracodawcę na zakup sprzętu (samochodu i montażu) dla pracownika niepełnosprawnego, sfinansowane najpierw ze środków własnych firmy, a następnie zrefundowane ze środków ZFRON, mogą zostać uznane za pomoc de minimis?Ratio decidendi
Sąd uznał, że art. 33 ust. 3 ustawy o rehabilitacji nie nakłada obowiązku dokonywania zapłat za towary i usługi bezpośrednio z rachunku ZFRON, a jedynie obowiązek przekazania środków na ten rachunek. Ponadto, zakup sprzętu (samochodu i montażu) dla pracownika niepełnosprawnego, zgodny z indywidualnym programem rehabilitacji i mający na celu zmniejszenie ograniczeń zawodowych wynikających z niepełnosprawności, może być sfinansowany ze środków ZFRON i stanowić pomoc de minimis, nawet jeśli pierwotnie został sfinansowany ze środków własnych pracodawcy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy wydania przez Ministra Pracy i Polityki Społecznej zaświadczenia o pomocy de minimis dla A. Spółki jawnej. Odmowa wynikała z faktu, że wydatki na zakup sprzętu (samochodu i montażu) zostały początkowo pokryte ze środków własnych firmy, a dopiero później zrefundowane ze środków Zakładowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (ZFRON). Organy administracji uznały, że taka procedura nie spełnia wymogów pomocy de minimis, a zakupiony sprzęt służył jedynie poprawie komfortu pracy, a nie zmniejszeniu ograniczeń zawodowych wynikających z niepełnosprawności pracownika. Spółka wniosła skargę do WSA, argumentując, że przepisy nie wymagały bezpośredniego rozliczania się z kontrahentem ze środków ZFRON w momencie zakupu, a zakupiony sprzęt był niezbędny do zmniejszenia ograniczeń zawodowych pracownika.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej oraz zasądził od Ministra na rzecz A. Spółki jawnej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Protokolant - Agnieszka Groszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2010 r. sprawy ze skargi A. Spółka jawna w W. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia ... marca 2010 r. nr ... w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o pomocy de minimis; 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Ministra Pracy i Polityki Społecznej na rzecz A. Spółki jawnej w W. kwotę ... zł (... złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Postanowieniem z dnia ... stycznia 2010 r. nr ... Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych odmówił wydania zaświadczenia o pomocy de minimis na wydatki poniesione w dniach ....05.2009 r., ....05.2009 r. oraz ....06.2009 r. przez A. Sp. jawna – dalej: A. - w łącznej kwocie ... zł, tj. ... euro.
Przedmiotem rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji były wnioski A. z dnia ... czerwca 2009 r. i ... czerwca 2009 r. o wydanie zaświadczeń o pomocy de minimis. Wnioski dotyczyły środków pieniężnych poniesionych na
1) wniosek z ... czerwca 2010 r.
- ...
2) wniosek z ... czerwca 2010 r.
- ...
W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, iż operacje zapłaty za faktury nr ... z ....05.2009 r. oraz nr ... z ....05.2009 nie zostały dokonane bezpośrednio z konta zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, że należność za w/w faktury została pokryta ze środków własnych firmy w dniu ....05.2009 r. oraz w dniu ....05.2009 r., natomiast pobranie gotówki z konta ZFRON nastąpiło dopiero w dniu ....05.2009 r. oraz ....05.2009 r. W ocenie organu pierwszej instancji rekompensowanie z rachunku ZFRON wydatków sfinansowanych wcześniej z konta nie będącego rachunkiem ZFRON pracodawcy jest niezgodne z przepisami rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 245, poz.1810 ze zm.). Ponadto organ wyjaśnił, iż jego zdaniem zakup ... oraz montaż ...ma służyć jedynie poprawie efektywności, wydajności oraz organizacji wykonywanej pracy na danym stanowisku a nie zmniejszyć ograniczenia zawodowe osoby niepełnosprawnej. Nie ma zatem podstaw do obciążania ww. kwotami rachunku zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych.
Na powyższe postanowienie A. złożyła zażalenie podnosząc fakt, iż w żadnym z wymienionych przez Fundusz aktów prawnych nie było przepisu o bezpośrednim rozliczaniu się z kontrahentem w momencie dokonywania zakupów. Rozporządzenie MPiPS z 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych wymieniało jedynie rodzaje wydatków na jakie środki funduszu rehabilitacji mogą być przeznaczone. Zapis taki zawarty został dopiero w Rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 17 czerwca 2009 r., które weszło w życie w dniu 22 lipca 2009 r. Ponadto odnosząc się do wydatków poniesionych w dniu ....05.2009 r. – ... zł i ....06.2009 r. – ... zł skarżąca wskazała, iż zasadność zakupów wynika z IPR i służy zmniejszeniu ograniczeń zawodowych, wynikających z niepełnosprawności pracownika. Zakupiony sprzęt nie był wyposażeniem niezbędnym do wykonywania obowiązków służbowych.
Postanowieniem z dnia ... marca 2010 r. nr ... Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie z dokumentów przedstawionych przez stronę wynika, iż poniesione przez pracodawcę wydatki zostały dokonane z rachunku bieżącego Spółki, następnie zaś dokonano przelewu środków z konta zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych na rachunek bieżący odwołującej się strony. W przedstawionej sytuacji, w ocenie organu II instancji, nawet jeśli wydatek mieści się w katalogu określonym w § 2 rozporządzenia w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, to nie został sfinansowany ze środków ZFRON, tylko ze środków własnych pracodawcy, którymi i tak może on dowolnie rozporządzać. Organ udzielający pomocy nie mógł w tej sytuacji wydać zaświadczenia o pomocy de minimis, ponieważ pomoc publiczna w przypadku ZFRON istnieje wyłącznie w razie wydatkowania poakcesyjnych środków zgromadzonych na ZFRON na cele, które nie przysparzają wyłącznie korzyści osobie niepełnosprawnej, tymczasem pracodawca wydatkował na wspomniane cele środki własne, a nie środki publiczne, o których mowa w art. 87 TWE. Dalej Minister stwierdził, że środki ZFRON zostały wykorzystane niezgodnie z przepisami, bo na "zrefundowanie" pracodawcy poniesionego wydatku. Organ podkreślił, że katalog wydatków ZFRON poza tym, że nie wymienia jako wydatku przelewu środków z konta ZFRON na konto obrotowe, dotyczy finansowania wydatków, a nie ich "refundacji" z konta zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Gdyby nawet uznać przelew środków jako wydatek (będący przysporzeniem na rzecz przedsiębiorcy - w kontekście udzielanej pomocy publicznej), trudno byłoby ustalić dzień udzielenia takiej pomocy - czy byłby to dzień wydatku z konta obrotowego, czy też dzień przelania środków z konta ZFRON. Wydatek z konta obrotowego nie spełnia bowiem warunków udzielenia pomocy publicznej (poza tym nie jest to wydatek ze środków ZFRON), natomiast wątpliwe jest traktowanie dnia refundacji wydanych środków z konta ZFRON na konto firmowe - jako dnia dokonania wydatku (w rozumieniu regulacji dotyczących pomocy publicznej). W tym przypadku również pojawiłyby się wątpliwości związane z wpisaniem prawidłowej daty w zaświadczeniu o udzielonej pomocy de minimis, wydawanym przez organ udzielający pomocy, a ma to ogromne znaczenie przy obliczaniu dopuszczalnej wysokości udzielanej pomocy. Organ podkreślił, że środki ZFRON są środkami "znaczonymi", których pracodawca jest dysponentem zgodnie z art. 33 ust. 9 ustawy o rehabilitacji. Pracodawca dysponuje tymi środkami na zasadach ściśle określonych w art. 33 ustawy i we wspomnianym rozporządzeniu. Ich status nie jest tożsamy ze środkami własnymi pracodawcy. "Refundacja" polegałaby na "przekwalifikowaniu" środków ZFRON na środki własne. Taka operacja nie jest przewidziana w katalogu sposobów przeznaczania tych środków, a więc skutkuje powstaniem obowiązku zwrotu i wpłaty, o których mowa w art. 33 ust. 4a pkt 1 i 2 ustawy o rehabilitacji . Minister zauważył, że podstawą zakwalifikowania pomocy jako pomocy de minimis jest źródło sfinansowania wydatku, a nie cel, na jaki zostały wydatkowane środki. Środki z konta obrotowego pracodawcy są jego własnymi środkami, natomiast zgromadzone na rachunku ZFRON są środkami publicznymi, dlatego wydatki finansowane ze środków pracodawcy nie stanowią pomocy publicznej nawet wtedy, gdy wszystkie rachunki pozostają w posiadaniu jednego przedsiębiorcy i gdy cel wydatkowania własnych środków przedsiębiorcy jest zgodny z przepisami rozporządzenia w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Organ odwoławczy dodał, że analiza zgromadzonego materiału dowodowego wykazała również wątpliwości co do celowości poniesienia omawianych wydatków w ramach indywidualnych programów rehabilitacji i ich zgodności z przepisami rozporządzenia. Wskazał ponadto, że należy zwrócić uwagę na Indywidualny Program Rehabilitacji, na podstawie którego dokonano przedmiotowego wydatku. W IPR stwierdzono, że stanowisko pracy wymaga przystosowania poprzez zniesienie ograniczeń komunikacyjnych. Praca pracownika na danym stanowisku polega na kontrolowaniu pracowników w poszczególnych oddziałach, w których zakład świadczy usługi oraz dostarczanie niezbędnych środków (np. czystości). W związku z tym zalecono doposażenie stanowiska pracy w ... oraz zakup .... W ocenie organu orzekającego stanowisko pracy ..., do którego obowiązków należy m.in. kontrolowanie pozostałych pracowników i dostarczanie odpowiednich środków powinno być z założenia wyposażone w odpowiedni sprzęt umożliwiający transport tych narzędzi pracy, bez względu na to, czy na stanowisku tym zatrudniona jest osoba niepełnosprawna czy pełnosprawna.(o ile ... powinien w ogóle wykonywać takie czynności). Zakup samochodu do przewożenia niezbędnych środków (...) jest niewątpliwie elementem prawidłowej organizacji pracy przez pracodawcę, mającej na celu zarówno osiągnięcie przez pracownika wysokiej wydajności i jakości pracy, jak również zmniejszenie jej uciążliwości oraz poprawia znacząco komfort pracy. Ponadto skoro pracodawca podjął decyzję o zakupie samochodu pracownikowi na w/w stanowisku, bo z założenia wymaga ono używania ..., powinien był zakupić odpowiedni ... służący do przewożenia w/w narzędzi pracy, bez konieczności ponoszenia dodatkowych wydatków w postaci zakupu ... . Organ zwrócił również uwagę na kolejne zapisy Indywidualnego Programu Rehabilitacji pracownika, dla którego poniesiono dane wydatki. Z treści tego dokumentu wynika, że nie występują bariery funkcjonalne utrudniające wykonywanie pracy, nie ma potrzeby zmiany stanowiska i rodzaju wykonywanych czynności, a przeciwwskazaniem jest praca w pozycji wymuszonej. Zatem należałoby rozważyć czy jazda samochodem w pozycji siedzącej nie będzie pracą w pozycji wymuszonej. Poza tym piesze przemieszczanie się między obiektami jest niewątpliwie uciążliwe i czasochłonne, ale dotyczy to zarówno osób pełnosprawnych jak i niepełnosprawnych, a zatem przemieszczanie się i przewożenie narzędzi za pomocą samochodu będzie zmniejszeniem uciążliwości dla każdego pracownika zatrudnionego na tym stanowisku.
Brak jest zatem, w ocenie organu odwoławczego, związku poniesionego na ten cel wydatku ze zmniejszeniem lub wyeliminowaniem ograniczeń zawodowych wynikających z niepełnosprawności pracownika, a w ramach indywidualnych programów mogą zostać sfinansowane koszty mające na celu zmniejszenie ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności pracownika objętego programem.
Na powyższe postanowienie, pismem z dnia ... kwietnia 2010 r. A. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jego uchylenie jako naruszającego prawo. Uzasadniając skargę skarżąca podniosła, że :
• Zgodnie z wyrokiem WSA we Wrocławiu z dnia 30.10.2008 r., sygn. akt I SA/Wr 577/08 przepis art. 33 ust. 3 ustawy o rehabilitacji nie jest źródłem normy nakazującej dokonywanie zapłat za nabyte towary i usługi wyłącznie bezpośrednio ze środków znajdujących się na rachunku bankowym ZFRON.
• Środki z ZFRON przeznaczone były wyłącznie na sfinansowanie zakupów zgodnie z IPR, nigdy nie służyły pomnażaniu środków własnych;
• Przepisy rozporządzenia MPiPS z dnia 19 grudnia 2007r. nie zawierały żadnej dyspozycji co do wydatkowania środków z ZFRON. Wymienione były jedynie rodzaje wydatków na jakie te środki mogły być przeznaczone. Wydatkowanie mogło być jedynie na określony cel;
• Zmiana w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. obowiązuje od 22 lipca 2009r., gdyby nie było problemu nie wprowadzano by tej zmiany;
• Żaden z aktów prawnych w momencie dokonywania zakupów nie zawierał przepisów o bezpośrednim rozliczaniu z kontrahentem;
• Skarżący pracodawca nigdy nie otrzymał od Funduszu konkretnego przepisu dotyczącego bezpośredniego rozliczania się z kontrahentem przed zmianami obowiązującymi od 22 lipca 2009 r., a o zasadności jego stanowiska świadczy m. innymi wyrok WSA w Warszawie sygn. akt V SA/Wa 358/09 oraz wyrok NSA sygn. akt II GSK 348/09.
Skarżąca podkreśliła, że każda osoba niepełnosprawna ma ograniczenia wynikające z niepełnosprawności, a komisja rehabilitacyjna dokonuje diagnozy sytuacji zawodowej osoby niepełnosprawnej. Jeżeli wynika z niej, że proponowane działanie zmniejsza ograniczenie zawodowe, pracodawca może sfinansować zaopiniowane wydatki. W ramach tego celu finansowany jest koszt dostosowania miejsca pracy i stanowiska pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności (§ 2 .1. pkt. 12 e rozporządzenia MPiPS z dnia 19 grudnia 2007r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych). W ocenie skarżącej z Diagnozy Sytuacji Zawodowej (Część III IPR) dotyczącej stanu zdrowia osoby niepełnosprawnej jasno wynika, że cierpi ona z powodu zwyrodnienia kręgosłupa, dyskopatii oraz posiada bariery utrudniające wykonywanie pracy, a Komisja uznała, że najlepszą metodą dostosowania stanowiska pracy dla badanej osoby będzie doposażenie stanowiska pracy m.in. w .... W celu przeciwdziałania wykluczeniu osoby niepełnosprawnej z życia zawodowego skarżąca zdecydowała się zakupić ... i zamontować ... . Skarżąca podkreśliła, że ... nie była wymagana, ani konieczna dla tego stanowiska, a osoba pełnosprawna doskonale daje sobie radę bez tego sprzętu.
W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych aktów administracyjnych sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na ten wynik, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia (art. 145 §1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze. zm.- dalej: ustawy p.p.s.a.).
Skarga jest uzasadniona.
Na wstępie należy wyjaśnić, iż od dnia 1 maja 2004 r. warunki dopuszczalności pomocy publicznej i zasady jej nadzorowania określają właściwe w tym zakresie przepisy prawa wspólnotowego. Od dnia akcesji organem nadzorującym udzielanie pomocy publicznej w Polsce jest Komisja Europejska. Zagadnienia proceduralne związane z udzielaniem pomocy publicznej, w szczególności tryb przygotowania do notyfikacji programów pomocowych i pomocy indywidualnej oraz postępowanie przed Komisją Europejską w zakresie notyfikacji pomocy, jak również tryb zwrotu pomocy, reguluje ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej.
Po 1 maja 2004 r. możliwe jest także udzielenie pomocy publicznej podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą, bez konieczności uzyskania zgody Komisji Europejskiej, jeżeli reguły tej pomocy zgodne są z przepisami dotyczącymi tzw. ,,wyłączenia blokowego". Przepisy te dotyczą m.in. zatrudnienia, szkolenia. Pomoc, bez konieczności uzyskania zgody Komisji Europejskiej, może być również udzielana w ramach zasady de minimis.
Z pomocą de minimis wiąże się obowiązek wydania beneficjentowi pomocy zaświadczenia stwierdzającego, że udzielona pomoc publiczna jest pomocą de minimis (art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, t.jed. Dz.U.2007 r. Nr 59, poz.404ze zm.).
I. Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy wskazać należy, iż przepis art. 33 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776, z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą o rehabilitacji", w szczególności ust. 3 wyznacza obowiązki pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej w zakresie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Do obowiązków tych należą między innymi wyrażone w pkt 1 - 3 obowiązki prowadzenia ewidencji środków funduszu rehabilitacji, prowadzenia rachunku bankowego środków tego funduszu oraz przekazywania środków funduszu rehabilitacji na ten rachunek, w terminie 7 dni od dnia, w którym środki te uzyskano.
Zdaniem Sądu, art. 33 ust. 3 ustawy o rehabilitacji nie jest źródłem normy nakazującej dokonywanie zapłat za nabyte towary i usługi wyłącznie za pośrednictwem rachunku bankowego ZFRON, lecz stanowi jedynie o obowiązku nałożonym na pracodawcę przekazywania środków pieniężnych będących równowartością ulg podatkowych na wyodrębniony rachunek bankowy. Gdyby taki obowiązek istniał, musiałby znaleźć wyraźne odzwierciedlenie w konkretnej normie lub choćby w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 33 ust. 11.
Wydane na podstawie art. 33 ust. 11 ww. ustawy Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych w wersji obowiązującej do dnia 22 lipca 2009 r. (Dz.U. Nr 245, poz.1810) nie nakładało takiego obowiązku na korzystających z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych.
Ten kierunek wykładni znajduje potwierdzenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 2009 r. (sygn. akt II GSK 73/09), w którym Sąd wskazał, iż nie budzi wątpliwości okoliczność, że gdyby ustawodawca usankcjonował w ustawie o rehabilitacji zawodowej lub przepisach wykonawczych konieczność zapłaty za wydatki bezpośrednio i jedynie z rachunku bankowego zakładowego funduszu rehabilitacji, to niewątpliwie sprecyzowałby taką przesłankę jako automatycznie skutkującą odmową wydania zaświadczenia o pomocy de minimis. Brak takiej regulacji nie daje żadnych podstaw do rozszerzającej wykładni przepisów dotyczących udzielania pomocy de minimis. Przeciwnie, jest potwierdzeniem stanowiska, iż to przeznaczenie przez przedsiębiorcę środków na cel rehabilitacji decyduje o zakwalifikowaniu pomocy jako pomocy de minimis, nie zaś fakt sfinansowania wydatku z rachunku bankowego środków funduszu.
Stanowisko to znalazło również wyraz w prawomocnych orzeczeniach Sądów administracyjnych (v. wyrok WSA z 2 września 2008 r., I SA/Kr 553/08, LEX nr 465835; wyrok WSA z 15 lipca 2008 r., I SA/Wr 170/08, LEX nr 488309).
II. Sąd nie podzielił również wyrażonego w uzasadnieniu postanowienia stanowiska Ministra Pracy i Polityki Społecznej, iż zakup ... oraz zakup i montaż ... nie wpływa w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy na zmniejszenie ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności, a jedynie poprawia komfort wykonywania pracy na określonym stanowisku i jako taki nie może być sfinansowany ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych.
Twierdzenie to jest nieuprawnione w stosunku do pracownika o stwierdzonym stopniu niepełnosprawności z określonych przyczyn (...), dla którego korzystanie z ww. urządzeń jest przede wszystkim zmniejszeniem ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności, a dopiero w dalszej kolejności stanowi poprawę komfortu wykonywania pracy.
Sąd stwierdził, że ze wskazań zawartych w indywidualnym programie rehabilitacji (IPR) nie wynika, co błędnie podnosi organ II instancji, że celem doposażenia stanowiska pracy jest poprawa komfortu pracy pracownika dla którego opracowano IPR, a wręcz przeciwnie wynika wprost, że doposażenie w sprzęt znoszący ograniczenia komunikacyjne jest zaleceniem medycznym związanym z rodzajem niepełnosprawności pracownika. Z zawartych w IPR ustaleń wynika, że pracownikowi ze względu na rodzaj niepełnosprawności r/s (schorzenia kręgosłupa, dyskopatia, nadciśnienie) jest trudno wykonywać niektóre czynności, a dużym utrudnieniem w wykonywaniu pracy jest brak wyposażenia w sprzęt ułatwiający przemieszczanie się pomiędzy obiektami oraz dostarczanie towarów (...). I tak w dziale III pkt 4 IPR opracowanym przez komisję z udziałem lekarza określono, że przeciwwskazaniem dla pracownika objętego przedmiotowym IPR jest "ciężka praca fizyczna oraz praca w wymuszonej pozycji ciała". Ta sama komisja w punkcie III 7 zawierającym "... zalecenia medyczne dotyczące wykonywania pracy" wskazała, że wymagane jest doposażenie stanowiska pracy w samochód osobowy na dojazdy. W części C pkt 10 IPR wskazano, że stanowisko pracy wymaga przystosowania – zniesienia ograniczeń komunikacyjnych. W punkcie IV IPR zatytułowanym "Metody Realizacji Programu" przewidziano wyposażenie stanowiska pracy w samochód oraz .... W rozpoznawanej sprawie zapisy IPR pozwalają na ustalenie, że ze względu na rodzaj niepełnosprawności pracownika, konieczne jest wyposażenie stanowiska pracy w sprzęt ułatwiający wykonywanie tych czynności.
Przedstawione w uzasadnieniu postanowienia stanowisko Ministra Pracy i Polityki Społecznej polegające na uznaniu, że każde stanowisko ..., do którego obowiązków należy m.in. kontrolowanie pozostałych pracowników i dostarczanie odpowiednich środków powinno być z założenia wyposażone w odpowiedni sprzęt umożliwiający transport tych narzędzi pracy, bez względu na to czy obowiązki wykonuje osoba niepełnosprawna czy w pełni sprawna oraz, że zakup samochodu do przewożenia niezbędnych środków (...) jest elementem prawidłowej organizacji pracy, w sposób zapewniający prawidłowe wykorzystanie czasu pracy, osiąganie przez pracowników wysokiej wydajności pracy przy wykorzystaniu ich uzdolnień i kwalifikacji jest obowiązkiem pracodawcy zgodnie z art. 94 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy jest niewątpliwie słuszne, ale w żaden sposób nie może wpływać na ocenę zasadności zakupu ... i ... w rozpoznawanej sprawie.
Należy podkreślić, że zgodnie z rozporządzeniem MPiPS w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych w ramach indywidualnych programów rehabilitacji nie są określane zasady organizowania i wyposażania stanowisk pracy w zakresie w jakim wynika to z obowiązków pracodawcy określonych między innymi w art.94 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy dotyczącym wszystkich pracowników, ale są określane sprawy dostosowania miejsc i stanowisk pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności osoby objętej programem. Tak więc zawarte w IPR zalecenie dostosowania-doposażenia stanowiska pracy ze swej istoty odnosi się do wyposażenia stanowiska pracy ze względu na potrzeby wynikające z rodzaju i stopnia niepełnosprawności pracownika, a nie wyposażenia stanowiska pracy w sprzęt podstawowy niezbędny do wykonywania pracy na tym stanowisku przez pracowników, u których nie stwierdzono niepełnosprawności.
Przepis § 2 ust.1 pkt 12 (e) przywołanego wyżej rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych zezwala na wydatkowanie środków funduszu rehabilitacji na dostosowanie miejsca pracy i stanowiska pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności, o ile takie dostosowanie będzie miało na celu zmniejszenie ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności. Przepis ten nie precyzuje na czym ma polegać dostosowanie stanowiska pracy, w szczególności nie określa rodzajów maszyn i urządzeń, które mogą być kupione w ramach IPR z zakładowego funduszu rehabilitacji, nie zawiera również nawet przykładowego wyliczenia urządzeń, które nie mogą być sfinansowane z tego funduszu. Jako kryterium wyboru przedmiotów, które mogą być z tego funduszu sfinansowane służy cel, któremu mają służyć, a mianowicie mają zmniejszać ograniczenia zawodowe wynikające z rodzaju i stopnia niepełnosprawności. Tak więc przepisy nie zabraniają sfinansowania z ZFRON zakupu ..., o ile ich zakup będzie miał na celu zmniejszenie ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności pracownika.
W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie zakup ww. urządzeń został dokonany zgodnie z celem realizowanym w ramach indywidualnego programu rehabilitacji opracowanego dla konkretnego pracownika A.
Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził w niniejszej sprawie naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 33 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych i §2 ust.1 pkt 12 e) rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych poprzez błędną ich interpretację, które to naruszenie przepisów miało wpływ na wynik sprawy skutkując wadliwością rozstrzygnięć. Sąd stwierdził również naruszenie przepisów art. 77 i 80 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z tych względów, opierając się na treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.
O kosztach postanowiono na podstawie art. 200 ustawy p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło