II SA/Wa 528/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Stanisław Marek Pietras (spraw.) Sędzia WSA - Sławomir Antoniuk Sędzia WSA - Adam Lipiński Protokolant - Joanna Ukalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2010 r. sprawy ze skargi P. H. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji - oddala skargę - [...] Komendant Wojewódzki Policji w [...] rozkazem personalnym z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...], działając na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. z 2007 r. Dz. U. Nr 43, poz. 277 ze zm.), z dniem [...] grudnia 2009 r. zwolnił [...] P. H. ze służby w Policji i w uzasadnieniu podał, że wymieniony funkcjonariusz prawomocnym orzeczeniem Okręgowej Komisji Lekarskiej MSWiA w [...] z dnia [...] maja 2009 r. Nr [...], został uznany za całkowicie niezdolnego do służby w Policji i zaliczony do [...] grupy inwalidów, zaś inwalidztwo nie pozostaje w związku ze służbą, a on sam od dnia [...] grudnia 2008 r. pozostaje na zwolnieniu lekarskim. W odwołaniu z dnia [...] grudnia 2009 r. do Komendanta Głównego Policji, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego rozkazu personalnego. W uzasadnieniu podał, że organ w sposób nieprawidłowy, w ślad za orzeczeniem lekarskim uznał, iż nie może on pełnić służby w Policji, podczas gdy można było mu powierzyć pełnienie obowiązków służbowych na innym stanowisku służbowym i w tym względzie powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 listopada 2009 r. (Dz. U. Nr 202, poz. 1568). W dalszej części przeprowadził polemikę z orzeczeniem lekarskim twierdząc, że jednostkowy napad choroby o bliżej nieustalonej etiologii, nie dyskwalifikuje do służby. Ponadto niezrozumiałym jest, że schorzenie w postaci [...] – i to nie do końca wyjaśnione w jego sprawie – nie stanowi podstawy do automatycznego zwolnienia funkcjonariuszy w stopniu podchorążych, młodszych oficerów i oficerów starszych w przeciwieństwie do podoficerów i szeregowych, stąd też narusza to zasadę równości wobec prawa. W dalszej części zwrócił uwagę na naruszenie przepisów postępowania, bowiem uzasadnienie rozkazu personalnego jest lakoniczne, a ponadto rozwiązanie stosunku służbowego z dniem [...] grudnia 2009 r. jest nieprawidłowe, bowiem nie nadano rozkazowi rygoru natychmiastowej wykonalności. Reasumując, wydanie rozkazu personalnego tylko z tego powodu, że miał [...], jest sprzeczne z podstawowymi prawami obywatelskimi, bowiem nie rozważono przeniesienia go na inne stanowisko służbowe. Komendant Główny Policji rozkazem personalnym z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił zaskarżony rozkaz personalny w części dotyczącej daty zwolnienia ze służby w Policji i ustalił nową datę na dzień [...] stycznia 2010 r., zaś w pozostałej części utrzymał go w mocy. W uzasadnieniu – powołując się na argumentację podaną już przez organ pierwszej instancji – podał, że zawarte w treści art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji sformułowanie "zwalnia się" oznacza jego obligatoryjny charakter i nie pozostawia organowi żadnej swobody. W dalszej części przywołał treść art. 43 ust. 1 ustawy i stwierdził, że skarżący zaprzestał pełnienia służby w dniu [...] grudnia 2008 r. Zatem w tej sytuacji, zostały spełnione przesłanki do zwolnienia go ze służby. Natomiast organ nie jest uprawniony do oceny stanu zdrowia funkcjonariusza i badania możliwości dalszego pełnienia przezeń służby w Policji. Wobec powyższego – mając na względzie treść art. 130 § 2 k.p.a. – należało uchylić zaskarżony rozkaz w części dotyczącej daty zwolnienia ze służby, zaś w pozostałej utrzymać go w mocy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący P. H. wniósł o uchylenie zaskarżonego i poprzedzającego go rozkazu personalnego, zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych, przeprowadzenie rozprawy pod jego nieobecność oraz zwolnienie go od kosztów sądowych. Jednocześnie zarzucił organowi drugiej instancji: 1. błędną wykładnię § 66 ust. 2 załącznika 2 do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych (Dz. U. Nr 79, poz. 349 ze zm.) w związku z objaśnieniami szczególnymi do tego przepisu, co skutkowało jego niewłaściwym zastosowaniem poprzez przyjęcie, że wystąpienie u skarżącego przez okres 14 miesięcy jednego [...] uzasadnia twierdzenie, że cierpi on na [...], 2. błędną wykładnię art. 66 ust. 2 załącznika do cytowanego już wyżej rozporządzenia w zw. z objaśnieniami szczególnymi do tego przepisu oraz art. 41 ust. 1 ustawy o Policji, co skutkowało ich niewłaściwym zastosowaniem poprzez uwzględnienie orzeczeń komisji lekarskich w sytuacji, kiedy orzeczenia te zostały wydane odpowiednio 3 i 5 miesięcy po stwierdzonym u niego [...], zaś powyższy przepis stanowi, iż określone schorzenie można zakwalifikować jako [...]. Gdyba zaś nie uwzględniono powyższych zarzutów, to organ drugiej instancji oparł się na § 66 pkt 2 załącznika 2 do wspomnianego rozporządzenia, mimo że przepis ten w zakresie, w jakim nakazuje uznanie policjanta za całkowicie niezdolnego do pełnienia służby z tego tylko powodu, iż doznał on [...], bez względu na stan zdrowia, jest niezgodny z art. 60 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Stąd też, gdyby Sąd nie był władny samodzielnie rozstrzygnąć o jego niekonstytucyjności, wniósł o zwrócenie się w tym względzie do Trybunału Konstytucyjnego. W uzasadnieniu natomiast jeszcze raz opisał powyższe zarzuty i przeprowadził polemikę z błędami popełnionymi przez komisje lekarskie oraz powołał się na argumentację zawartą już w odwołaniu od rozkazu personalnego organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, a wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne dodał, że skarżący miał możliwość kwestionowania orzeczenia komisji, zaś organ nie jest uprawniony do ich kwestionowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżony rozkaz personalny został wydany zgodnie z prawem. Na samym wstępie rozważań zaakcentować należy, że przedmiotem niniejszej skargi jest rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...], utrzymujący w mocy rozkaz personalny [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...], na podstawie którego z dniem [...] stycznia 2010 r. zwolniono skarżącego P. H. ze służby w Policji. Podstawę materialnoprawną powyższego rozkazu stanowi przepis art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. z 2007 r. Dz. U. Nr 43, poz. 277 ze zm.), w myśl którego policjanta zwalnia się ze służby w przypadku orzeczenie trwałej niezdolności do służby przez komisję lekarską. Na marginesie zauważyć należy, że stosownie do treści art. 25 ust. 1 ustawy, służbę w Policji może pełnić obywatel polski posiadający m.in. zdolność fizyczną i psychiczną do służby w formacjach uzbrojonych, zaś ową zdolność ustalają – według brzmienia art. 26 ust. 1 ustawy – komisje lekarskie podległe ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych. Reasumując, osoba ubiegająca się o nawiązanie stosunku służbowego funkcjonariusza Policji, jak i osoba pełniąca już służbę w Policji, musi posiadać, zakreśloną przepisami, zdolność fizyczną i psychiczną do jej pełnienia, zaś przy jej braku i to trwałym, nie może być – odpowiednio – przyjęta na stanowisko służbowe w Policji (art. 25 ust. 1 ustawy), bądź też podlega obligatoryjnemu z niej zwolnieniu, na co wskazuje sformułowanie "zwalnia się" zawarte w treści art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy. W konsekwencji stosowanie tego ostatniego przepisu ma charakter związany i nie zostało pozostawione uznaniu administracyjnemu. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że skarżący ostatecznym orzeczeniem Okręgowej Komisji Lekarskiej MSWiA w [...] z dnia [...] maja 2009 r. nr [...], utrzymującym w mocy orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSWiA w [...] z dnia [...] marca 2009 r. nr [...], został uznany za całkowicie niezdolnego do służby w Policji. Wprawdzie sformułowanie "całkowicie niezdolny" nie odpowiada literalnie ustawowemu brzmieniu "trwale niezdolny", to jednak w utrwalonym już stanowisku judykatury przyjmuje się, że – i co Sąd w niniejszym składzie w pełni potwierdza –całkowita niezdolność do służby wskazuje na brak niezbędnej sprawności zarówno fizycznej, jak i psychicznej do pełnienia służby w tej formacji i to w ogóle, co w konsekwencji oznacza, że na trwałe. Zatem istnieje tu tożsamość pojęciowa owych pojęć (vide np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OSK 605/07, z dnia 16 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OSK 726/07 i z dnia 23 października 2008 r. sygn. akt I OSK 1608/07). Pogląd ów jest tym bardziej zasadny, jeśli zważy się na brzmienie § 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji (Dz. U. Nr 79, poz. 349 ze zm.), w którym używa się sformułowania "o trwałej niezdolności do służby", co świadczy o naprzemiennym używaniu tego określenia. Niezależnie od powyższego wskazać należy na treść art. 43 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym zwolnienie policjanta ze służby m.in. na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy, nie może nastąpić przed upływem 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby, chyba że policjant zgłosi pisemnie wystąpienie ze służby. Przenosząc powyższe uregulowanie na grunt niniejszej sprawy bezsprzecznym jest, że skarżący od dnia [...] grudnia 2008 r. pozostawał na zwolnieniu lekarskim i nie zgłosił pisemnie wcześniejszego zamiaru wystąpienia ze służby, a skoro ostateczne jego zwolnienie ze służby nastąpiło w dniu [...] stycznia 2010 r., to minął 12-to miesięczny termin ochronny i tym samym w pełni zostały wyczerpane przesłanki zwolnienia go ze służby w Policji, o których mowa w art. 41 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 43 ust. 1 ustawy. Odnosząc się natomiast do pozostałych – a właściwie podstawowych –zarzutów ze skargi i sprowadzających się do kwestionowania wydanego wobec skarżącego orzeczenia lekarskiego uznającego go za trwale niezdolnego do służby w Policji wskazać pozostaje wymienionemu, że postępowanie przed komisjami lekarskimi prowadzone na podstawie cytowanego już wyżej rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji, jest odrębnym postępowaniem administracyjnym i jego prawomocne rozstrzygnięcie – a taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie – wiąże organy Policji oraz Sąd. Innymi słowy mówiąc, zarzuty odnoszące się do orzeczenia komisji lekarskiej, nie mogą determinować w żadnym względzie postępowania ze skargi na decyzję w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby. Wyjaśnić również godzi się, że kwestia dopuszczalności skargi do Sądu na orzeczenie komisji lekarskiej, była już wielokrotnie rozstrzygana w judykaturze i na gruncie uchwały składy siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 1998 r. sygn. akt OPS 8/97 (ONSA Nr 2 z 1998 r., poz. 39) o właściwości sądu administracyjnego w sprawach skarg na orzeczenia wojskowych komisji lekarskich orzekających o zdolności do służby wojskowej, pogląd ten ma również zastosowanie do orzeczeń komisji lekarskich działających przy Ministrze Spraw Wewnętrznych i Administracji orzekających o zdolności do służby w Policji. Jednakże – jak wynika z analizy akt administracyjnych sprawy – skarżący nie wykorzystał tej drogi zaskarżenia. Z przedstawionych powyżej powodów, nie ma zatem potrzeby zwracania się przez Sąd do Trybunału Konstytucyjnego o rozstrzygnięcie ewentualnej niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, wskazanych przez skarżącego przepisów cytowanego już wyżej rozporządzenia. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.