I OSK 43/11

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-08-10

Skład orzekający: Sędzia NSA Monika Nowicka, Sędzia NSA Małgorzata Borowiec, Sędzia NSA Wojciech Mazur

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić zwrotu nienależnie pobranej opłaty za wydanie karty pojazdu, powołując się na obowiązywanie przepisu rozporządzenia, który został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją i ustawą, mimo że orzeczenie Trybunału odroczyło utratę mocy obowiązującej tego przepisu?
Ratio decidendi
Sądy administracyjne, sprawując kontrolę działalności administracji publicznej, mogą odmówić zastosowania przepisu rangi podustawowej niezgodnego z Konstytucją, nawet jeśli orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego odroczyło jego utratę mocy obowiązującej. Niezgodność przepisu z Konstytucją i ustawą istnieje od momentu jego wejścia w życie, a odroczenie wejścia w życie orzeczenia Trybunału ma na celu umożliwienie zmian legislacyjnych, a nie legalizację niekonstytucyjnego przepisu.
Stan faktyczny
R. B. domagał się zwrotu nadpłaconej opłaty za wydanie karty pojazdu, argumentując, że pobrana kwota 500 zł była zawyżona w stosunku do późniejszych przepisów i orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Starosta Kłobucki odmówił zwrotu, twierdząc, że opłata była zgodna z obowiązującym wówczas rozporządzeniem, a wyrok Trybunału odroczył utratę mocy obowiązującej przepisu do 1 maja 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił akt Starosty, uznając, że opłata była nienależnie pobrana ze względu na niekonstytucyjność przepisu ją ustalającego. Starosta złożył skargę kasacyjną, kwestionując wykładnię Sądu WSA.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Starosty Kłobuckiego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędzia NSA Wojciech Mazur (spr.) Protokolant st. inspektor sądowy Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Starosty Kłobuckiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 października 2010 r. sygn. akt II SA/Gl 446/10 w sprawie ze skargi R. B. na akt Starosty Kłobuckiego z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za wydanie karty pojazdu oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 21 października 2010 r. sygn. akt II SA/Gl 446/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu skargi R. B. na akt Starosty Kłobuckiego z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za wydanie karty pojazdu uchylił zaskarżony akt i orzekł, że nie podlega on wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. Pismem z dnia 10 marca 2010 r. R. B. zwrócił się do Starostwa Powiatowego w Kłobucku o zwrot nadpłaconej opłaty w kwocie 425 zł za wydanie karty pojazdu dla samochodu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]. Pismem z dnia 24 marca 2010 r. Nr [...] Naczelnik Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego w Kłobucku, działający w imieniu Starosty Kłobuckiego, odmówił zwrotu wnioskowanej opłaty za wydanie karty pojazdu. Poinformował, że pobrana opłata była zgodna z § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. Nr 137, poz. 1310, dalej jako rozporządzenie z dnia 28 lipca 2003 r.). Starosta wskazał, iż był jednie organem, który rejestruje pojazdy według enumeratywnie określonych zasad wskazanych m.in. w wymienionym rozporządzeniu. Jednocześnie organ poinformował i pouczył R. B. o możliwości wniesienia skargi na swoją czynność do sądu administracyjnego po uprzednim wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa. Kolejnym pismem z dnia 31 marca 2010 r., nazwanym "ostateczne przedsądowe wezwanie do zapłaty" skarżący wezwał Powiat Kłobucki do zwrotu 425 zł jako zawyżonej opłaty za wydanie karty pojazdu. W uzasadnieniu tego wezwania powołał się na fakt wydania, w oparciu o wskazania wyroku Trybunału Konstytucyjnego, w dniu 26 marca 2006 r. nowego rozporządzenia przez Ministra Transportu i Budownictwa, gdzie w § 1 ust. 1 ustalono wysokość opłaty za wydanie karty pojazdu w kwocie 75 zł. W jego ocenie, mając powyższe na uwadze wynika, że zapłacił o 425 zł więcej, co stanowi kwotę nienależnie uiszczoną, której zwrotu się obecnie domaga. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, pismem z dnia 9 kwietnia 2010 r. Starosta Kłobucki ponownie poinformował skarżącego o braku podstaw do zwrotu żądanej części uiszczonej opłaty za wydanie karty pojazdu, powtarzając informację o możliwości odwołania się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższy akt Starosty Kłobuckiego wniósł R. B., żądając zasądzenia od pozwanego Starostwa Powiatowego w Kłobucku na rzecz powoda kwoty 425 zł tytułem zwrotu nienależnie pobranej opłaty za wydanie karty pojazdu, zasądzenia od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania według norm przepisanych oraz rozpatrzenie sprawy również w przypadku nieobecności powoda. W krótkim uzasadnieniu wskazał, że dokonując rejestracji samochodu marki [...] w dniu [...] września 2005 r. uiścił opłatę w wysokości 500 zł. Tymczasem wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego stwierdzono niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z kolei według nowego rozporządzenia Ministra Transportu I Budownictwa z dnia 26 marca 2006 r. opłata ta wynosi tylko 75 zł. W ocenie skarżącego, w takim stanie sprawy domaganie się zwrotu 425 zł jest zasadne. W odpowiedzi na skargę Starosta Kłobucki wniósł o jej oddalenie podnosząc, iż pobrana od skarżącego opłata za kartę pojazdu zgodna była z obowiązującym wówczas stanem prawnym. Natomiast wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. w sprawie U6/04, uznający za niekonstytucyjną ustaloną w § 1 ust. 1 rozporządzenia 28 lipca 2003 r. opłatę, wyznaczył datę utraty mocy obowiązującej przepisu na dzień 1 maja 2006 r. W konsekwencji organy stosujące prawo zobligowane były do stosowania w sprawach rejestracji pojazdów obowiązujących wciąż przepisów. Zaniechanie przez Starostę poboru opłaty w wysokości ustalonej przez Ministra Infrastruktury wysokości było niemożliwe i niezgodne z obowiązującym w sprawie rozporządzeniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach powołanym wyżej wyrokiem z dnia 21 października 2010 r. - uwzględnił skargę R. B. i na podstawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej "p.p.s.a."), uchylił zaskarżony akt. Na wstępie Sąd wyjaśnił kwestię swojej właściwości do orzekania w niniejszej sprawie wskazał, że zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (pkt 4). W myśl natomiast art. 146 § 1 tej ustawy w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., sąd uchyla ten akt albo stwierdza bezskuteczność czynności. Sąd pierwszej instancji wskazał że, dopuszczalność żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu na drodze administracyjnej została także uznana przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07 (publik. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Naczelny Sąd Administracyjny w powołanej uchwale przyjął, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu uiszczonej na podstawie cytowanego przepisu jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Odnośnie formalnej dopuszczalności wniesionej skargi, Sąd pierwszej instancji wskazał, iż w myśl art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W przypadku aktów lub czynności określonych w art. 3 ust 2 pkt 4 p.p.s.a. skargę można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 p.p.s.a.). Następnie powołując się na przepisy prawa materialnego, które stanowiły podstawę pobrania opłaty w kwocie 500 zł, Sąd pierwszej instancji wskazał, iż ta kwestia była przedmiotem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. sygn. akt U 6/04, w którym Trybunał Konstytucyjny uznał przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu za niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że określona w tym przepisie wysokość opłaty za wydanie karty pojazdu w kwocie 500,00 zł jest zawyżona, albowiem nie uwzględnia ustawowych wytycznych do określenia wysokości tej opłaty zawartych w art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Organ wydający rozporządzenie nie jest bowiem umocowany do działania poza granicami upoważnienia, dla realizacji założeń w ustawie przemilczanych. Pomimo to ustalając wysokość opłaty nie ograniczył się do uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty, lecz ustalił opłatę uwzględniającą dodatkowo koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca w udzielonej Ministrowi delegacji nie przewidział. Trybunał Konstytucyjny wskazał też, iż opłata charakteryzuje się wprawdzie cechami podobnymi do podatku, jednak w przeciwieństwie do podatków jest świadczeniem ekwiwalentnym. W sytuacji zatem gdy znacznie przewyższa ona wartość faktycznie świadczonej usługi nabywa cechy podatku. W konsekwencji, zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, podwyższenie opłaty za wydanie karty pojazdu do wysokości 500,00 zł, nie pozostające w związku z kosztami świadczonej usługi i jest sprzeczne z art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie, mając na uwadze możliwe skutki finansowe wydanego wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekł o utracie mocy obowiązującej kwestionowanego przepisu rozporządzenia z dniem 1 maja 2006 r. Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż odroczenie utraty mocy obowiązującej przepisu nie oznacza jednak, iż w okresie pozostawania rozporządzenia w obrocie prawnym pozostawało ono w zakresie ustalenia wysokości opłaty w zgodzie z udzielonym Ministrowi Infrastruktury ustawowym upoważnieniem i Konstytucją RP. Sąd pierwszej instancji wskazał, iż niewątpliwym jest, że zakwestionowany przepis już od chwili jego wydania był niekonstytucyjny, wykraczający poza zakres udzielonej przez ustawodawcę delegacji, a wskazana przez Trybunał Konstytucyjny data odnosi się jedynie do utraty mocy obowiązującej przepisu, nie zaś do jego oceny jako niekonstytucyjnego. Odroczenie na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie oznacza, że do daty odroczenia jest on zgodny z Konstytucją, a od tej daty staje się on niezgodny. Przepis uznany za niekonstytucyjny, ma ten charakter od dnia jego wydania. Samo odroczenie orzeczenia ma na celu umożliwienie odpowiedniemu organowi stosowną zmianę tegoż przepisu, tak by był on zgodny z Konstytucją lub innym aktem nadrzędnym. Sąd pierwszej instancji wskazał również, że odroczenie wejścia w życie orzeczenia Trybunału nie stanowi dla sądu administracyjnego przeszkody do odmowy stosowania w rozpoznawanej sprawie przepisu rozporządzenia, stanowiącego podstawę prawną rozstrzygnięcia administracyjnego, uznanego przez ten sąd za niezgodny z Konstytucją i ustawą. Jak już wyżej wskazano, przepis uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją ma taki charakter od dnia jego wejścia w życie i fakt ten musi być brany pod uwagę przy kontroli aktu administracyjnego. Opierając się na wywodzonej z art. 178 Konstytucji RP możliwości samodzielnej oceny przez sądy przy rozpatrywaniu danej sprawy konstytucyjności i legalności przepisów rangi podustawowej Sąd pierwszej instancji stwierdził, że § 1 ust. 1 rozporządzenia został wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego. W ocenie Sądu pierwszej instancji upoważnienie zawarte w art. 77 ust. 6 w zw. z art. 4 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym nie uprawniało Ministra Infrastruktury do określenia w rozporządzeniu wysokości opłaty za kartę pojazdu w wysokości przewyższającej rzeczywiste znaczenie tego dokumentu dla rejestracji pojazdu oraz koszt związany z drukiem i dystrybucją tej karty. Sąd pierwszej instancji wskazał, iż konsekwencją uznania przez Sąd przepisu za niekonstytucyjny w dacie jego zastosowania przez organ administracji publicznej stanowi ustalenie, że poddany kontroli akt Starosty Kłobuckiego z dnia [...] marca 2010 r. podjęty został z naruszeniem prawa. Organ odmówił bowiem skarżącemu zwrotu części uiszczonej przy rejestracji samochodu w roku 2005 opłaty pomimo faktu, iż jej pobranie w wysokości 500,00 zł nastąpiło na mocy przepisu wykraczającego poza zakres udzielonego Ministrowi Infrastruktury upoważnienia, w wysokości zawyżonej w stosunku do wskazań zawartych w art. 77 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym i w tej części uiszczonych zatem nienależnie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wskazał, iż przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta Kłobucki winien ustalić, w jakiej wysokości skarżący powinien był uiścić opłatę za wydanie karty pojazdu, kierując się przy tym kryteriami wynikającymi z art. 77 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym, a następnie zwrócić skarżącemu uiszczoną kwotę wartość tę przewyższającą. W ocenie Sądu pierwszej instancji pomocniczą rolę w tej mierze może stanowić nowe obowiązujące obecnie rozporządzenie, na które zresztą powołuje się sam skarżący dokonując samodzielnego wyliczenia należnego, w jego ocenie, zwrotu nadpłaconej opłaty za kratę pojazdu. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Starosta Kłobucki, zaskarżając wyrok w całości podniósł następujące zarzuty: 1. niewłaściwego zastosowania § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. Nr 59, poz. 421 dalej jako rozporządzenie Ministra Transportu i Budownictwa) do opłaty za wydanie karty pojazdu należnej przed wejściem w życie tego przepisu, 2. błędną wykładnię § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu poprzez przyjęcie, że utrata mocy obowiązującej tego przepisu nastąpiła przed dniem 15 kwietnia 2006 r., co narusza art. 190 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz § 2 w/w rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa. Starosta Kłobucki wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ uznał za błędną wykładnię § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. dokonaną przez Sąd pierwszej instancji prowadzącą do stwierdzenia, że przepis § 1 ust. 1 stał się z mocy orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego niekonstytucyjny już w dacie jego wydania, a nie w dacie wskazanej przez Trybunał jako data utraty mocy obowiązującej tego przepisu. Organ podniósł, iż wyrok Trybunału Konstytucyjnego zapadł w dniu 17 stycznia 2006 r., jednakże Trybunał orzekł, że przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury w części uznanej za niezgodną z Konstytucją RP tracą moc obowiązującą z dniem 01 maja 2006 r. W ocenie organu Trybunał Konstytucyjny uznał, że do tego czasu przepis ten może funkcjonować, a organy administracji winny go stosować. Starosta Kłobucki wskazał, iż określenie późniejszej utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego nie może być inaczej rozumiane jak jego pozostawienie na czas określony w porządku prawnym. Organ podniósł, iż pogląd zaprezentowany przez Sąd pierwszej instancji prowadziłby do sytuacji, w której pomimo ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego przepis, którego orzeczenie dotyczyło, obowiązywałby zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji RP i jednocześnie nie obowiązywałby, ponieważ organ stosujący prawo odmawiałby jego stosowania. Organ podniósł, iż opłata za kartę pojazdu należy do opłat publicznoprawnych, stanowiących dochody powiatu określone w ustawie o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Starosta jako organ dokonujący rejestracji pojazdu miał obowiązek przestrzegania w dacie pobierania opłaty uchylonych przez Trybunał Konstytucyjny przepisów, skoro do dnia 01 maja 2006 r. były one obowiązujące. Organ, wskazał, że pobranie opłaty w niższej niż określona wysokości w czasie obowiązywania rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. byłoby naruszeniem dyscypliny finansów publicznych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do postanowień art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważnościowych, wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej, która może być oparta na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Złożona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa materialnego. Zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej nie zawierają usprawiedliwionych podstaw. Przystępując do oceny przedstawionych zarzutów skargi kasacyjnej zaznaczyć należy, iż kwestia zwrotu nienależnie pobranej opłaty za wydanie karty pojazdu na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r. jest ugruntowana w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i nie budzi wątpliwości (por. wyroki NSA z dnia 24 lutego 2009 r. sygn. akt I OSK 418/08, 15 lutego 2010 sygn. akt I OSK 513/09, 4 sierpnia 2011 r. sygn. akt I OSK 1828/10 publik. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Bezspornym jest w niniejszej sprawie, iż R. B. w dniu [...] września 2005 r. zarejestrował samochód Marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] i uiścił opłatę za wydanie karty pojazdu w kwocie 500 złotych, ustalonej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. Wskazać należy, iż przytoczony wyżej przepis rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r. na podstawie, którego określono wysokość opłaty za wydanie karty pojazdu został uznany wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. za niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał określił, że powołany przepis rozporządzenia traci moc obowiązującą z dniem 1 maja 2006 r. W związku z powyższym stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że niezgodność omawianego przepisu rozporządzenia z Konstytucją RP i przepisami ustawy Prawo o ruchu drogowym istniała od momentu jego wejścia w życie. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszym składzie w pełni podziela to stanowisko, podobne stanowisko zostało wyrażone również w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2008 r. sygn. akt II OSK 939/08 (publik. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym miejscu zaznaczyć należy, iż Sąd pierwszej instancji nie dokonywał wykładni § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r., lecz odmówił jego zastosowania na gruncie niniejszej sprawy. Z dyspozycji art. 178 ust. 1 Konstytucji RP wynika, że sędziowie są związani wyłącznie Konstytucją i ustawami, a zatem sądy administracyjne sprawując kontrolę działania administracji publicznej mogą odmówić zastosowania przepisu rangi podustawowej niezgodnego z Konstytucją, także w okresie odroczenia utraty mocy obowiązującej tego przepisu orzeczonej przez Trybunał Konstytucyjny. Z uwagi na to, że niniejsza sprawa na skutek złożonej skargi stała się przedmiotem kontroli sądowej dokonywanej przez sąd administracyjny, który jest uprawniony do samodzielnej oceny zgodności przepisu rangi podustawowej, podzielić należy stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 25 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OSK 1270/08 (publik. http://orzeczenia.nsa.gov.pl)., że dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie ma istotnego znaczenia fakt, że Trybunał Konstytucyjny orzekając o niezgodności z ustawą – rozporządzenia wykonawczego Ministra Infrastruktury – określił późniejszy niż określony w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP termin utraty mocy obowiązującej kontrolowanego przepisu. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w opinii wyrażonej przez NSA w wyroku z dnia 24 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 418/08, Wynikające z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP uprawnienie sądów w żadnym stopniu nie pozostaje w kolizji z rolą Trybunału Konstytucyjnego, który z mocy art. 188 Konstytucji RP jest powołany do orzekania w sprawach zgodności przepisów prawa, wydanych przez centralne organy państwowe, z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi i ustawami. W przypadku stwierdzenia niezgodności przepisów rozporządzenia z Konstytucją i ustawą różnica polega jednak na tym, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stwierdzające taką niezgodność wywołuje ten skutek, że zakwestionowane przepisy tracą moc, podczas gdy stwierdzenie takiej niezgodności przez Sąd jest podstawą do odmowy zastosowania zakwestionowanego przepisu w toku rozpoznawania określonej sprawy, pomimo że formalnie przepis ten pozostaje w systemie prawnym. Dlatego nie można mówić o sprzeczności w stanowisku Sądu, iż zakwestionowany przepis rozporządzenia wprawdzie formalnie obowiązywał, jednakże Sąd odmawia jego zastosowania, ponieważ należy odróżnić obowiązywanie przepisu rozumianego jako pozostawanie tego przepisu w systemie prawnym, od stosowania lub odmowy stosowania tego przepisu przez Sąd w konkretnej sprawie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2009 r. sygn. akt I OSK 418/08 publik. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Również niezasadny jest zarzut dotyczący niewłaściwego zastosowania § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa, gdyż Sąd pierwszej instancji nie stosował tego przepisu wskazał jedynie na jego pomocniczą rolę w kwestii wyliczenia zwrotu nienależnej opłaty. Z powyższych względów, ponieważ zarzuty skargi kasacyjnej nie zawierają usprawiedliwionych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło