II OSK 211/11

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-05-18

Skład orzekający: Sędzia NSA Arkadiusz Despot – Mładanowicz, Sędzia NSA Andrzej Gliniecki, Sędzia del. NSA Zygmunt Zgierski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o pozwoleniu na budowę, która została wydana z rażącym naruszeniem przepisów prawa materialnego (w szczególności § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego) poprzez usytuowanie obiektu budowlanego bezpośrednio przy granicy działki, może zostać stwierdzona jako nieważna, mimo że budowa została ukończona?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie ma formalnoprawnych przeszkód do stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, nawet jeśli budowa została ukończona. Kryteria oceny decyzji pod kątem stwierdzenia jej nieważności są takie same jak dla każdej innej decyzji i wynikają z art. 156 § 1 k.p.a. Fakt ukończenia budowy nie stanowi nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. Sąd podkreślił, że zgoda stron na usytuowanie obiektu budowlanego w ostrej granicy działki nie może naruszać przepisów prawa administracyjnego bezwzględnie obowiązujących, takich jak § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych czy art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej spółki [...] S.A. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB) w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Wołomińskiego z 2007 r. zmieniającej pozwolenie na rozbudowę piekarni. Wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczył zarzutów naruszenia przepisów techniczno-budowlanych, w tym usytuowania obiektu przy granicy działki. Po wielokrotnych postępowaniach administracyjnych i sądowych, ostatecznie WSA oddalił skargę spółki, a NSA rozpoznał skargę kasacyjną.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Arkadiusz Despot – Mładanowicz Sędzia NSA Andrzej Gliniecki /spr./ Sędzia del. NSA Zygmunt Zgierski Protokolant Aleksander Jakubowski po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...]S.A z siedzibą w M. koło W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 1462/10 w sprawie ze skargi [...] S.A. z siedzibą w M. koło W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2010 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 21 października 2010 r. sygn. akt VII SA/Wa 1462/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę I[...] S.A. z siedzibą w M. koło W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2010 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...]Starosta Wołomiński na podstawie art. 36a, art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4, art. 36 i art. 40 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz.1118 ze zm.) zmienił decyzję Starosty Wołomińskiego z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą [...] S.A. pozwolenia na rozbudowę piekarni – magazyn izotermiczny na działkach nr [...] w M. przy ul. [...]. D. i E. M. pismem z dnia 21 kwietnia 2008 r. wnieśli o stwierdzenie nieważności w/w decyzji oraz decyzji Starosty Wołomińskiego z dnia [...] lipca 2006 r., zarzucając jej wydanie z rażącym naruszeniem § 12 ust. 1, § 13 i § 57 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690) oraz § 98 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z 21 listopada 2005 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw (Dz.U. z 2005 r. Nr 243, poz. 2063). Po rozpatrzeniu wniosku Wojewoda Mazowiecki decyzją znak [...] z dnia [...] lipca 2008 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stwierdził nieważność decyzji Starosty Wołomińskiego nr [...] z [...] sierpnia 2007 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż projekt budowlany zamienny zakłada szereg zmian w stosunku do projektu pierwotnego zatwierdzonego decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. m.in. wykonanie otworu drzwiowego w ścianie zlokalizowanej na działce nr ewid. [...] w granicy z działką nr [...] należącą do wnioskujących oraz powiększenie części budynku na działce [...] usytuowanego na południowej granicy działki wnioskujących. Według projektu pierwotnego ta część budynku miała mieć wymiary 13,24 m x 3,96 m i wysokość: na długości 5,30 m – 3,68 m, a na pozostałej długości 7,94 m – 11,68 m wysokości, natomiast wg projektu zamiennego wymiary podstawy przedmiotowej części budynku to 25,47 m x 4,08 m o wysokości: na długości 6,98 – 7,25 m, a na pozostałej długości 19,98 m – 12,22 m wysokości. Zdaniem organu powoduje to, że doszło do rażącego naruszenia § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. – w sprawie warunków, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Dodatkowo podkreślono, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie przewiduje lokalizacji budynków w granicy, także wielkość działki nie może usprawiedliwiać takiego usytuowania inwestycji. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła Spółka [...] S.A., po rozpatrzeniu którego Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. uchylił zaskarżona decyzję i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Wołomińskiego z dnia [...] sierpnia 2007 r. podkreślając, że przewidziane kontrolowaną decyzją zmiany projektowanej inwestycji są zgodne z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i nie mają wpływu na sąsiadującą z terenem inwestycji działką o nr [...] stanowiącą własność E. i D. M. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję z dnia [...] listopada 2008 r. wnieśli E. i D. M. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 maja 2009 r. sygn. akt VII SA/Wa 118/09 uchylił decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2008 r. Po ponownym rozpatrzeniu odwołania Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] września 2009 r. znak [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2008 r. w części "dotyczącej otworu drzwiowego w elewacji zachodniej usytuowanej bezpośrednio w granicy działki nr ew. [...], w pozostałym zakresie uchylił decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2008 r." i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Wołomińskiego z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...]. W uzasadnieniu GINB podkreślił, że część projektowanego obiektu usytuowano bezpośrednio przy granicy działek o nr ew. [...] i [...] oraz bezpośrednio przy granicy działek o nr ew. [...] i [...]. Takie usytuowanie obiektu narusza ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta M., uchwalonego uchwałą z dnia [...] kwietnia 2002 r., nr [...], w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta "[...]". Nie uzasadniają takiego usytuowania również rozmiary działki, na której realizowana jest inwestycja. Zatwierdzone kontrolowaną decyzją rozwiązania projektowe są także niezgodne z § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Dodatkowo Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, iż naruszenie art. 35 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane oraz § 12 ww. rozporządzenia jest bezsprzeczne, jednakże nie ma charakteru rażącego, gdyż nie wywołało takich skutków społeczno- gospodarczych, które byłyby niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Z planu miejscowego wynika, że nieruchomości te znajdują się w strefie przemysłowo-technicznej. Lokalizacja obiektów przemysłowo-usługowych w tej strefie uzasadnia, zdaniem organu, możliwie najpełniejsze wykorzystanie nieruchomości, a tym samym budowę w granicy. Natomiast zaprojektowanie otworu drzwiowego w elewacji zachodniej przedsięwzięcia, usytuowanego bezpośrednio przy granicy z działką o nr ew. 149 stanowi naruszenie § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zdaniem organ odwoławczego niewłaściwa liczba kondygnacji w części biurowej inwestycji nie ma charakteru rażącego naruszenia prawa. Co prawda, plan miejscowy dopuszcza realizację obiektów o maksymalnie dwóch kondygnacjach, jednakże trzykondygnacyjna część inwestycji zbliżona jest do wysokości dwukondygnacyjnej obiektów. Skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2009 r., nr [...] złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie E. M. i D. M. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 lutego 2010 r. sygn. akt VII SA/Wa 2259/09 uchylił decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2009 r. wskazując, że zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 153 p.p.s.a., ponieważ organ odwoławczy związany były wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 maja 2009 r. sygn. akt VII SA/Wa 118/07. W uzasadnieniu powołanego orzeczenia wskazano, iż organ winien był ocenić decyzję Starosty Wołomińskiego pod kątem zarzutów wniosku o stwierdzenie nieważności. Ponadto organ nie odniósł się do zarzutu naruszenia § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz nie rozważył naruszenia art. 5 Prawa budowlanego. Zdaniem Sądu Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, nie mógł stwierdzić nieważności decyzji z dnia [...] sierpnia 2007 r. w części. W niniejszej sprawie kontrolowaną w trybie nadzoru decyzją Starosty Wołomińskiego z dnia [...] sierpnia 2007 r. zatwierdzono zamienny projekt budowlany i udzielono pozwolenia na budowę. Decyzja ta obejmuje realizację określonego zadania inwestycyjnego jako całość w oparciu o zatwierdzony projekt budowlany i organy tak powinny ją oceniać. Niezależnie od powyższego wskazać należy, iż Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymując w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego "w części dotyczącej otworu drzwiowego" oparł swoje rozstrzygnięcia jak wynika z uzasadnienia, na badaniu decyzji Starosty Wołomińskiego z dnia [...] lipca 2006r. nr [...], która nie była przedmiotem kontroli w tym postępowaniu. Po kolejnym rozpatrzeniu sprawy Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. znak [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2006 r., podkreślając, że zmiany w projekcie polegają w szczególności na skośnym usytuowaniu doków, lokalizacji dodatkowego doku w części wschodniej, powiększeniu od strony zachodniej budynku hali produkcyjnej części budynku, w którym mieści się pomieszczenie na kontenery na śmieci oraz lokalizacji trzech stacji trafo. Zmianie uległa także konstrukcja całej inwestycji – ze stalowej na żelbetonową – prefabrykowaną oraz charakterystyczne parametry polegające na zwiększeniu szerokości, długości, kubatury, powierzchni użytkowej, powierzchni całkowitej i powierzchni zabudowy. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie projektu zagospodarowania terenu stanowiącego integralną część projektu budowlanego zatwierdzonego weryfikowaną decyzją Starosty Wołomińskiego z dnia [...] sierpnia 2006 r., nr [...] ustalił, iż część projektowanego obiektu została usytuowana bezpośrednio przy granicy działki o nr ew. [...], której właścicielami są E. i D. M. Zdaniem organu odwoławczego takie usytuowanie obiektu nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa bowiem nie jest ono przewidziane ani w uchwale Rady Miasta M. z dnia [...] kwietnia 2002 r., nr [...], w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta "[...]" (Dz.Urz. Woj. Mazowieckiego z 2002 r. Nr 140, poz. 3107), która obowiązywała w dacie wydania badanej decyzji o pozwoleniu na budowę, ani też nie uzasadniają go rozmiary działki, na której przedmiotowa inwestycja jest realizowana. Ponadto organ odwoławczy podkreślił, że inwestor nie uzyskał zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych, udzielanej przez właściwy organ w trybie przewidzianym przepisem art. 9 Prawa budowlanego. Dlatego też Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że powyższe rozwiązania projektowe są niezgodne z przepisem § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Oznacza to, że Starosta Wołomiński zatwierdzając projekt budowlany dopuścił się rażącego naruszenia art. 35 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego gdyż nie sprawdził zgodności projektu zagospodarowania terenu z obowiązującymi przepisami techniczno-budowlanymi. Zdaniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego zaprojektowany otwór drzwiowy w elewacji zachodniej jest oddalony od granicy z działką nr ew. [...] w odległości mniejszej niż 4 m dlatego też rażąco naruszony został § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła [...] S.A. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 października 2010 r. sygn. akt VII SA/Wa 1462/10, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. oddalił skargę [...] S.A. z siedzibą w M. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2010 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że znaczenie w przedmiotowej sprawie ma kwestia związania Sądu wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lutego 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 2259/09, który uchylił wcześniejszą decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2009 r., którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2008 r. w części "dotyczącej otworu drzwiowego w elewacji zachodniej usytuowanej bezpośrednio w granicy działki nr ew. [...], w pozostałym zakresie uchylił decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2008 r. i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Wołomińskiego [...] sierpnia 2007 r., nr [...]". W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał, iż "Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego niezależnie od nieprawidłowo sformułowanej sentencji decyzji, nie mógł stwierdzić nieważności decyzji z dnia [...] sierpnia 2007 r. w części". W dalszej części uzasadnienia sąd stwierdził, iż "Podzielić należy pogląd organu odwoławczego, iż umieszczenie otworu drzwiowego w granicy z nieruchomością narusza w sposób rażący przepisy § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jednakże w ocenie Sądu niezasadne było w niniejszej sprawie orzeczenie co do części decyzji i wyodrębnienie tylko kwestii otworu drzwiowego, w sytuacji gdy decyzja z dnia [...] sierpnia 2007 r. odnosiła się do konkretnego zamierzenia inwestycyjnego jako całości". Zdaniem Sądu Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego zastosował się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyroku sądowym. Organ dokonał analizy realizacji określonego zadania inwestycyjnego jako całości w oparciu o zatwierdzony projekt budowlany i prawidłowo uznał, iż usytuowanie budynku magazynu bezpośrednio przy granicy działki o nr ew. [...], której właścicielem są E. i D. M. w sposób rażący narusza § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W ocenie Sądu takie usytuowanie obiektu nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa gdyż nie jest ono przewidziane w uchwale Rady Miasta M. z dnia [...] kwietnia 2002 r., nr [...], w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta "[...]" (Dz.Urz. Woj. Mazowieckiego z 2002 r. Nr 140, poz. 3107), która obowiązywała w dacie wydania badanej decyzji Starosty Wołomińskiego. Nie uzasadniają go również rozmiary działki, na której przedmiotowa inwestycja jest realizowana, a inwestor nie uzyskał zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych, udzielanej przez właściwy organ w trybie przewidzianym przepisem art. 9 Prawa budowlanego. W konsekwencji organ odwoławczy zasadnie uznał, iż decyzja Starosty Wołomińskiego z dnia [...] sierpnia 2007 r. obarczona jest wadą rażącego naruszenia art. 35 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego w związku z § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Z nieuzasadniony Sąd uznał zarzut błędnej wykładni § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, bez uwzględnienia woli stron zawartej w akcie notarialnym co do wzajemnego wyrażenia zgody na budowę w ostrej granicy działki. Wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 marca 2001 r. przepis § 12 ust. 6 w zakresie warunku uzyskania zgody właściciela działki sąsiedniej na usytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy działki budowlanej, został uznany za niezgodny z art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane i utracił moc w tym zakresie 16 marca 2001 r. Z tych względów wszelkie oświadczenia woli co do wzajemnego wyrażenia zgody na budowę w ostrej granicy działki nie mogły zostać uwzględnione. Skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego od powyższego wyroku WSA w Warszawie z dnia 21 października 2010 r. sygn. akt VII SA/Wa 1462/10 wniosła [...] S.A. z siedzibą w M., zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie: 1. § 12 rozporządzenia Ministra infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie i w konsekwencji uznanie, że zgoda stron na lokalizacje budowy w ostrej granicy działki jest bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy; 2. art. 64 ust. 3 w związku z art. 21 Konstytucji RP w związku z art. 144 k.c. poprzez jego niezastosowanie w sprawie, co doprowadziło do uznania, że materia zgody właściciela działki sąsiedniej na budowę w ostrej granicy nie jest regulowana przepisami prawa cywilnego; 3. art. 35 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 Prawa budowlanego poprzez jego niewłaściwą wykładnię prowadzącą do uznania, iż nie zostały spełnione wymogi, o których mowa w tym przepisie, gdy odmienne wnioski wynikają z zebranego w sprawie materiału dowodowego. W skardze kasacyjnej zarzucono również naruszenie przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności: 1. art. 3 § 1 p.p.s.a poprzez jego niezastosowanie w sprawie, pomimo iż obowiązkiem sądów administracyjnych jest kontrola działalności organów administracji publicznej, co doprowadziło do utrzymania w obrocie prawnym wadliwego rozstrzygnięcia; 2. art. 133 § 1 p.p.s.a., który nakłada na sąd obowiązek orzekania w oparciu o akta sprawy, co nie miało miejsca w przedmiotowej sprawie, a ponadto nieuwzględnienie okoliczności, iż obowiązkiem organu odwoławczego jest nie tylko skontrolowanie postępowania i rozstrzygnięcia organu I instancji, ale także merytoryczne odniesienie się do całokształtu materiału dowodowego zebranego w spawie, czego WSA zaniechał; 3. art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez zaakceptowanie uznania, że decyzja Starosty Wołomińskiego o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na rozbudowę wydana dla skarżącego naruszyła rażąco prawo, a zatem należało stwierdzić jej nieważność; 4. art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 2 k.p.a. i jego niezastosowanie w sprawie, co doprowadziło do usankcjonowania stwierdzenia nieważności decyzji w sytuacji , gdy wywołała ona nieodwracalne skutki prawne; 5. art. 134 p.p.s.a. w związku z naruszeniem art. 7, art. 8 i art. 77 k.p.a. poprzez zaakceptowanie podjęcia przez organy orzekające w spawie wszelkich niezbędnych kroków prowadzących do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, tak jak wymagałby tego interes skarżącego oraz słuszny interes obywateli, a także brak rzeczowej analizy zebranego w sprawie argumentów strony skarżącej; 6. naruszenie zasady trwałości decyzji wyrażonej w art. 16 k.p.a. poprzez niewzięcie pod uwagę, że stwierdzenie nieważności decyzji ma charakter wyjątkowy i może dotyczyć tylko przypadków ewidentnego bezprawia, którego nie można usprawiedliwiać, a taki przypadek nie miał miejsca w przedmiotowej sprawie; 7. art. 153 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie i stwierdzenie zaistnienia związania orzeczeniem WSA w sytuacji, gdy część materiału dowodowego nie była przedmiotem rozpoznania tego Sądu, a ponadto w sytuacji, gdy ustalenia dokonane przez ten Sąd były oparte na stanie faktycznym niezgodnym z rzeczywistością. Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie spawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasadzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, a z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie dostrzeżono okoliczności mogących wskazywać na nieważność postępowania sądowoadministracyjnego. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, pomimo szeregu zarzutów natury procesowej i materialnoprawnej podniesionych w skardze kasacyjnej. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że nie wszystkie zarzuty podniesione w petitum skargi kasacyjnej znalazły odzwierciedlenie w jej uzasadnieniu, co bez wątpienia należy wziąć pod uwagę w ich rozpoznaniu przez Sąd. Po drugie, należy rozpoznając niniejszą skargę kasacyjną mieć na uwadze, że postępowaniami o stwierdzenie nieważności decyzji były objęte dwie powiązane ze sobą ściśle decyzje administracyjne: – decyzja Starosty Wołomińskiego nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca pozwolenia na rozbudowę piekarni szwajcarskiej, – decyzja Starosty Wołomińskiego nr [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. zmieniająca decyzję Starosty Wołomińskiego nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. w zakresie zmiany projektu budowlanego, wydana na podstawie art. 36a pr.bud. W jednym i drugim postępowaniu nieważnościowym w stosunku do ww. decyzji, były podnoszone podobne zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, kwalifikujące je jako wydane z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty Wołomińskiego nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. przed wydaniem zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2010 r., VII SA/Wa 1461/10, zapadły prawomocne wyroki tego Sądu z dnia 6 maja 2009 r., VII SA/Wa 117/09 i z dnia 2 lutego 2010 r., VII SA/Wa 2260/09 uchylające decyzje organu drugiej instancji uchylające decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2008 r. i odmawiające stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Wołomińskiego z dnia [...] lipca 2006 r. Podobnie w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty Wołomińskiego nr [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. przed wydaniem zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2010 r., VII SA/Wa 1462/10, zapadły prawomocne wyroki tego Sądu z dnia 6 maja 2009 r., VII SA/Wa 118/09 i z dnia 2 lutego 2010 r., VII SA/Wa 2259/09 uchylające decyzje organu drugiej instancji uchylające decyzję Wojewody Mazowieckiego i odmawiające stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Wołomińskiego nr [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. W związku z powyżej powołanymi prawomocnymi wyrokami wydanymi w niniejszej sprawie wcześniej, nie ulega wątpliwości, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydając zaskarżony wyrok, był związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi we wcześniejszych orzeczeniach ze wszelkimi tego konsekwencjami wynikającymi z art. 153, art. 170 i art. 171 p.p.s.a., co jest kwestionowane całkowicie bezpodstawnie w skardze kasacyjnej. Należy zauważyć, że żaden z powyżej przywołanych wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wydanych przed zaskarżonym w tym postępowaniu wyrokiem, nie został zaskarżony do Naczelnego Sądu Administracyjnego w drodze skargi kasacyjnej, co należy rozumieć jako akceptację zawartych tam rozstrzygnięć, a więc i oceny prawnej w nich wyrażonej. W tym stanie rzeczy zarzuty skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Warszawie z dnia 21 października 2010 r. można jedynie odebrać jako nieuprawnioną polemikę z wcześniejszymi prawomocnymi rozstrzygnięciami Sądu. Odnosząc się do kwestii niemożności stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, czy też decyzji zmieniającej decyzję o pozwoleniu na budowę. Nie ma żadnych formalnoprawnych przeszkód, które by mogły stać na przeszkodzie stwierdzeniu nieważności takich decyzji, niezależnie od tego, czy decyzja została wykonana, budowa ukończona. Kryteria oceny decyzji o pozwoleniu na budowę pod kątem stwierdzenia jej nieważności, są takie same jak i do każdej innej decyzji i wynikają z art. 156 § 1 k.p.a. Fakt ukończenia budowy, zrealizowania decyzji o pozwoleniu na budowę nie stanowi nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. Na ocenę prawną w kwestii rażącego naruszenia prawa przepisów prawa materialnego przy wydaniu decyzji o pozwoleniu na budowę, nie można brać od uwagę takich okoliczności faktycznych jak to, że obiekt został już zrealizowany i jest użytkowany, czy też ograniczeń formalnoprawnych wynikających z art. 16 § 1 k.p.a. Na potrzeby niniejszego postępowania, nie można też odwoływać się do przepisów art. 5 i art. 65 k.c., gdyż żadne oświadczenie woli – zgoda stron, nie może naruszać przepisów prawa administracyjnego bezwzględnie obowiązujących, a do takich należy zaliczyć § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz art. 35 ust. 1 pkt 1 i 2 pr.bud. Przepisy ww. rozporządzenia zostały wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane i stanowią zbiór norm prawnych bezwzględnie obowiązujących w budownictwie. Dopuszczalne odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych zostały przewidziane w art. 9 pr.bud., który to przepis nie miał zastosowania w niniejszej sprawie. Przepisy § 12 ww. rozporządzenia zawierają dwie podstawowe normy określające odległości, w jakich należy sytuować budynki od granicy z sąsiednią działką budowlaną: – 4 m – w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy, – 3 m – w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy. Wszelkie inne odległości usytuowania obiektu od granicy działki muszą wynikać z postanowień tego rozporządzenia lub z możliwości wynikających z art. 9 pr.bud. Sytuowanie ściany budynku bezpośrednio przy granicy (w ostrej granicy) może wynikać z ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, co w tym przypadku też nie miało miejsca. Organ administracji architektoniczno-budowlanej, w tym przypadku Starosta Wołomiński, zgodnie z art. 35 ust. 1 pkt 1 i 2 pr.bud. miał obowiązek przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, sprawdzić zgodność projektu budowlanego i projektu zagospodarowania działki z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i przepisami techniczno-budowlanymi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego bezspornym jest, że przepisy § 12 rozporządzenia i art. 35 pr.bud. decyzjami Starosty Wołomińskiego z dnia [...] lipca 2006 r. i z dnia [...] sierpnia 2007 r. zostały naruszone w sposób rażący w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż zgoda stron na usytuowanie obiektu budowlanego w ostrej granicy nie mogła mieć tu znaczenia, bowiem żaden z przepisów ww. rozporządzenia ani przepisów Prawa budowlanego takiej zgody nie dopuszczał. Autor skargi kasacyjnej odwołując się do przepisów art. 64 ust. 3 w związku z art. 21 Konstytucji RP w związku z art. 144 k.c. dla poparcia swoich racji, nie zauważa, że do tych samych przepisów mają prawo odwoływać się D. M. i E. M. właściciele sąsiedniej nieruchomości, którzy przez usytuowanie obiektów "[...]" S.A. w ostrej granicy, nie mogli zrealizować projektowanej zabudowy zgodnie z wydanymi decyzjami o pozwoleniu na budowę z dnia [...] marca 2006 r. i z dnia [...] czerwca 2006 r. (pozwolenie na budowę stacji paliw i na budowę zakładu mechaniki samochodowej). Tak więc, jak wynika z powyższego decyzja, której stwierdzono nieważność w niniejszej sprawie, nie tylko pozostaje w oczywistej sprzeczności z przepisami prawa materialnego, na podstawie których została wydana (§ 12 rozporządzenia, art. 35 pr.bud.), ale również wywołała negatywne skutki społeczno-gospodarcze oddziaływujące na możliwość zabudowy sąsiedniej nieruchomości. Realizacja własnego prawa własności, nie może naruszać prawa do własności nieruchomości sąsiedniej i tak należy rozumieć przepisy Konstytucji RP chroniące własność oraz art. 4 Prawa budowlanego, który stanowi prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, jednak pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami. Ponieważ w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie był związany wcześniejszymi prawomocnymi orzeczeniami (art. 153 p.p.s.a.), zarzuty skargi kasacyjnej zamieszczone w pkt 2 dotyczące naruszenia przepisów postępowania, nie znajdują uzasadnienia w świetle obowiązujących przepisów. Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło