II OW 45/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Kisiel /spr./ Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędzia del. NSA Andrzej Irla Protokolant asystent sędziego Maciej Stojek po rozpoznaniu w dniu 27 października 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Poznaniu w przedmiocie rozpatrzenia wniosku K. S. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy w Tarnowie Podgórnym z dnia [...] lipca 1980 r., nr [...], w sprawie nadania M. Z. na własność nieruchomości rolnej położonej w B. oznaczonej nr [...] postanawia: 1. uchylić postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] i poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] maja 2010 r., [...] o przekazaniu Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniosku K. S., 2. wskazać Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu jako organ właściwy do rozpatrzenia sprawy. Wnioskiem z dnia 15 czerwca 2010 r., na podstawie art.15 § 1 pkt 4 oraz art.4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm. dalej P.p.s.a. ), Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego między wnioskodawcą a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Poznaniu na temat właściwości do załatwienia wniosku K. S. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy w Tarnowie Podgórnym z dnia [...] lipca 1980 r., [...] w sprawie nadania M. Z. na własność nieruchomości rolnej położonej w B., oznaczonej na mapie numerem [...]. W uzasadnieniu wniosku Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podał następujący stan faktyczny. Wnioskiem z dnia 8 kwietnia 2010 r. K. S. wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu o stwierdzenie nieważności dwóch decyzji Naczelnika Gminy w Tarnowie Podgórnym z dnia [...] lipca 1980 r., nr [...] oraz z dnia [...] lipca 1980 r., nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu (postanowieniami z dnia 17 maja 2010 r., SKO-GN-4001/223/10 i z dnia 22 czerwca 2010 r., nr SKO-GN-4001/223/10), przekazało Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniosek strony w części dotyczącej żądania stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w Tarnowie Podgórnym z dnia [...] lipca 1980 r., nr [...], uznając, iż właściwym organem w tej części jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi we wniosku do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego podniósł, że decyzja Naczelnika Gminy w Tarnowie Podgórnym z dnia [...] lipca 1980 r. została wydana na podstawie artykułów 6 i 8 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. z 1959 r., nr 14, poz.78, ze zm., dalej powoływany jako "d.uwłaszcz."). Zgodnie z obecnym brzmieniem art.11 ust.1 dekretu "o nabyciu własności nieruchomości oraz o ustaleniu ceny nabycia lub o zwolnieniu o obowiązku jej zapłacenia orzeka starosta". Właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ (art.157 K.p.a.). Organami wyższego stopnia w rozumieniu K.p.a. w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego są samorządowe kolegia odwoławcze, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej (art.17 pkt 1 K.p.a.). W odpowiedzi na powyższy wniosek Ministra, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu podtrzymało swoje stanowisko wskazujące na Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi jako organ właściwy w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: A. Przedmiotem sporu kompetencyjnego między Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Poznaniu jest kompetencja do stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w Tarnowie Podgórnym z dnia [...] lipca 1980 r., nr [...] w sprawie nadania M. Z. na własność nieruchomości rolnej położonej w Batorowie. Jako podstawę prawną tej decyzji Naczelnik Gminy wskazał artykuły 6 i 8 d.uwłaszcz. Były to przepisy prawa materialnego, które nie wskazywały organów właściwych do załatwienia sprawy. Czynił to art.11 ust.1 tegoż dekretu ["O nabyciu własności nieruchomości oraz o ustaleniu ceny nabycia lub o zwolnieniu od obowiązku jej zapłacenia orzeka prezydium powiatowej rady narodowej."]. Decyzja z dnia [...] lipca 1980 r. wskazywała również na art.37 ustawy z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych (Dz.U. nr 16, poz.91), który w ustępie 1. stanowił: "Zadania i uprawnienia oraz sprawy indywidualne z zakresu administracji państwowej, należące w myśl dotychczasowych przepisów do powiatowych rad narodowych i powiatowych organów administracji państwowej, przejmują [...] odpowiednie organy stopnia podstawowego." Stosownie więc do art.49 ust.1 pkt 6 ustawy z dnia 25 stycznia 1958 r. o radach narodowych w brzmieniu nadanym przez art.8 pkt 9 powołanej ustawy z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa.... na podstawie art.6 w zw. z artykułami 8 i 11 d.uwłaszcz. organem właściwym do wydania decyzji w I.instancji stał się naczelnik gminy. B. Z dniem 27 maja 1990 r. właściwym do wydawania decyzji w I.instancji stał się kierownik urzędu rejonowego. Stanowiły tak: - art.5. pkt 6 lit.b. ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. nr 34, poz.198): "Do właściwości rejonowych organów rządowej administracji ogólnej przechodzą [...] zadania i kompetencje należące dotychczas do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego z dekretu [...] o uwłaszczeniu [...] — orzekanie o nabyciu własności nieruchomości oraz o ustalaniu ceny nabycia na rzecz posiadaczy z innych tytułów niż dzierżawa (art.11)". — art.36. ust.1. ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o terenowych organach rządowej administracji ogólnej (Dz.U. nr 21, poz.123): "Kierownicy urzędów rejonowych wykonują określone w ustawach szczególnych zadania i kompetencje rządowej administracji ogólnej." C. Z dniem 1 stycznia 1999 r. organem wydającym decyzje w I.instancji stał się starosta, o czym expressis verbis przesądził art.11 pkt 1 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa (Dz.U. nr 106, poz.668): "W dekrecie [...] o uwłaszczeniu ... [...] w art.11 w ust.1 [...] wyrazy "prezydium powiatowej rady narodowej" zastępuje się wyrazem "starosta". W rezultacie powyższych zmian, art.11 ust.1 d.uwłaszcz. ma obecnie brzmienie następujące: "O nabyciu własności nieruchomości oraz o ustaleniu ceny nabycia lub o zwolnieniu od obowiązku jej zapłacenia orzeka starosta." D. Właściwość rzeczową organu do stwierdzenia nieważności decyzji należy oceniać według przepisów prawa materialnego, które stanowiły podstawę ustalenia właściwości organu przy wydawaniu weryfikowanej decyzji. W przypadku zmian w strukturze administracji publicznej ustala się najpierw organ, na który przeszła właściwość w danych sprawach, a dopiero potem określa się organ wyższego stopnia (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 września 1998 r. III RN 83/98, OSNAPiUS 1999, nr 9, poz.293; postanowienie NSA z dnia 21 maja 2009 r., I OW 28/09). Organem właściwym obecnie do wydania w I.instancji decyzji na podstawie art.11 ust.1 d. uwłaszcz. jest starosta. To na podstawie tego art.11 ust.1 d. uwłaszcz. załatwiony został w dniu 23 lipca 1980 r. wniosek M. Z. Ustalenie to wyznacza odpowiedź na pytanie o organ właściwy obecnie do rozpoznania wniosku K. S. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy w Tarnowie Podgórnym z dnia 23 lipca 1980 r., nr 8229/29/76. "Właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art.156 jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ." (art.157 § 1 K.p.a.). Organem wyższego stopnia w stosunku do starosty jest samorządowe kolegium odwoławcze (art.17 pkt 1 w związku z art.5 § 2 pkt 6 K.p.a.). W sporze rozstrzyganym w niniejszym postępowaniu Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zgodne z obowiązującym prawem stanowisko Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, który wskazał na Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu jako organ właściwy do rozpoznania wniosku K.S. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy w Tarnowie Podgórnym z dnia [...] lipca 1980 r., nr [...]. Skład sędziowski NSA orzekający w niniejszej sprawie podtrzymuje więc stanowisko wyrażone w postanowieniu NSA z dnia 18 listopada 2009 r., II OW 51/09. E. Postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 22 czerwca 2010 r., nr SKO-GN-4001/223/10 i poprzedzające je postanowienie z dnia 17 maja 2010 r., SKO-GN-4001/223/10, o przekazaniu na podstawie art.65 § 1 K.p.a. Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniosku K. S. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy w Tarnowie Podgórnym z dnia [...] lipca 1980 r., nr [...] są więc wadliwe, bowiem to przekazujące Kolegium jest organem właściwym do załatwienia wniosku. Dlatego orzekając na podstawie art.15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny wskazał w punkcie 2. sentencji niniejszego postanowienia na Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu jako organ właściwy w sprawie. Rozstrzygając spory o właściwość oraz spory kompetencyjne Naczelny Sąd Administracyjny stosuje odpowiednio przepisy regulujące postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Orzekając na tej zasadzie, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art.135, art.15 § 2, art.64 § 3 i art.193 P.p.s.a., w punkcie 1. sentencji niniejszego postanowienia, Naczelny Sąd Administracyjny: — uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 22 czerwca 2010 r., nr SKO-GN-4001/223/10 oraz — poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 17 maja 2010 r., SKO-GN-4001/223/10.