II OSK 850/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Włodzimierz Ryms Sędziowie sędzia NSA Jacek Chlebny (spr.) sędzia NSA Małgorzata Dałkowska - Szary Protokolant Paweł Konicki po rozpoznaniu w dniu 28 października 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej T.D. i R.R. działających w imieniu N.R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 1775/08 w sprawie ze skargi N. R. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z 6 lutego 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T.D., działającej w imieniu N.R., jako jego przedstawiciel ustawowy, na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] września 2008 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego. Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Zaskarżoną decyzją Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy decyzję z [..] lipca 2008 r., którą Wojewoda Śląski odmówił stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez małoletniego N.R. Według organów, bezsporne w sprawie było, że małoletni nie nabył obywatelstwa polskiego przez urodzenie, ponieważ w dniu jego urodzenia (15 lipca 2001 r.) matka (T.D.) nie posiadała obywatelstwa polskiego (posiadała obywatelstwo ukraińskie), natomiast ojciec dziecka pozostawał nieznany. Uznanie małoletniego N.R. przez R.R., obywatela polskiego po 7 latach od dnia urodzenia dziecka, nie skutkowało nabyciem przez niego obywatelstwa polskiego. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. z 2000 r. Nr 28, poz. 353 ze zm.), zmiany w ustaleniu osoby albo obywatelstwa jednego lub obojga rodziców podlegają uwzględnieniu przy określeniu obywatelstwa dziecka, jeżeli nastąpiły przed upływem roku od dnia urodzenia się dziecka. Oddalając skargę na powyższą decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że nie narusza ona prawa w stopniu, który uzasadniałby wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Sąd I instancji za prawidłowe uznał twierdzenia organów obu instancji co do tego, że ustalenie, iż ojcem małoletniego był obywatel polski nie miało wpływu na stwierdzenie obywatelstwa dziecka, albowiem miało miejsce po upływie rocznego terminu. Według Sądu, uznanie dziecka wywołuje generalnie skutki wstecz, to jest od chwili urodzenia się dziecka, niemniej jednak art. 7 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim należy traktować jako wyjątek od tej zasady. W tym więc przypadku, pomimo że regułą jest, iż w świetle art. 4 i 6 ustawy o obywatelstwie polskim nabycie przez dziecko obywatelstwa polskiego przez urodzenie jest następstwem obywatelstwa rodziców, zmiany w ustaleniu osoby albo obywatelstwa rodziców podlegają uwzględnieniu jedynie w ściśle zakreślonym ustawą terminie. Na powyższy wyrok skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła T.D., działająca w imieniu N.R., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie - uchylenie orzeczenia i rozpoznanie skargi. Zaskarżonemu wyrokowi, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., skarżąca zarzuciła naruszenie: - art. 6 ust. 1 zd. 1 oraz art. 4 pkt 2 ustawy o obywatelstwie polskim przez błędną ich wykładnię i uznanie, że fakt, iż jedno z rodziców jest obywatelem polskim jest niewystarczającą przesłanką dla stwierdzenia nabycia obywatelstwa polskiego przez urodzenie. W ocenie skarżącej, z normy zaskarżonego przepisu wynika, że dziecko rodziców, z których jedno jest obywatelem polskim, a drugie obywatelem innego państwa nabywa przez urodzenie obywatelstwo polskie, chyba że co innego postanowią rodzice. W stanie faktycznym niniejszej sprawy przyjąć zatem należało, że syn skarżącej nabył obywatelstwo polskie, skoro rodzice nie skorzystali z prawa wyboru obywatelstwa państwa obcego i w tym zakresie nie doszło między nimi do konfliktu. - art. 7 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim przez błędną jego wykładnię i uznanie, że w niniejszej sprawie przepis ten ma zastosowanie, pomimo że w załączonych aktach brak dowodu, by została dokonana zmiana osoby ojca dziecka. Zdaniem skarżącej, w rozpoznawanej sprawie zaistniał stan braku ustalenia ojcostwa, a więc nie mogło dojść do zmiany w ustaleniu stanu, do którego nawiązuje art. 7 cyt. ustawy. Wykładnia tego przepisu przyjęta przez organy administracji i Sąd I instancji prowadzi do zignorowania ustalenia, dokonanego po upływie roku od urodzenia dziecka, że jego ojcem jest obywatel polski. Skutkuje to pozbawieniem dziecka obywatelstwa polskiego, mimo że nabyło je ono z mocy prawa. Tak rozumiany przepis stanowi dodatkową - nieprzewidzianą w Konstytucji - możliwość utraty obywatelstwa przez obywatela polskiego, ponieważ art. 34 ust. 2 Konstytucji przyjmuje, że utrata obywatelstwa polskiego może nastąpić tylko w wyniku zrzeczenia się go. - art. 113 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 193 Konstytucji i art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643 ze zm.) przez wydanie orzeczenia przed wyjaśnieniem istotnych okoliczności mogących wynikać na tle dotychczasowego orzecznictwa, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny do skorzystania z przepisów art. 193 Konstytucji oraz art. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym (prawo sądu do zadawania pytań Trybunałowi Konstytucyjnemu). Skarżąca wskazała, że sprawę należy uznać za dostatecznie wyjaśnioną, gdy zachodzi stan zdolności sprawy do merytorycznego rozstrzygnięcia. Istnienie w składzie orzekającym wątpliwości co do zgodności z Konstytucją przepisów będących podstawą rozstrzygnięcia, co wynika z uzasadnienia zdania odrębnego od zapadłego orzeczenia, stanowiło istotną i wystarczającą przeszkodę do wydania wyroku. W trybie art. 183 § 1 p.p.s.a. skarżąca podniosła zarzut nieważności postępowania (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) polegający na rażącym naruszeniu art. 9 w związku z art. 69 k.p.a. wobec nieudzielania przez organy administracji stronie, będącej cudzoziemcem, niezbędnych informacji w odpowiednim języku o zasadach stosowania ustawy o obywatelstwie polskim. Skarżąca - będąc stroną postępowania administracyjnego w sprawie sporządzenia aktu urodzenia dziecka - powinna była zostać poinformowana o skutkach prawnych wykonywania obowiązków administracyjnych, w tym między innymi o istotnych terminach dla określenia obywatelstwa dziecka i ewentualnych konsekwencjach ich niezachowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw i z tego powodu podlega oddaleniu. Wnosząca skargę kasacyjną, z powołaniem się na art. 183 § 1 p.p.s.a., postawiła w niniejszej sprawie zarzut nieważności postępowania, niemniej jednak formułowana forma naruszenia przepisów postępowania nie pozwala traktować tego zarzutu w taki właśnie sposób. Zauważyć bowiem wypada, że nieważność postępowania, o której mowa w art. 183 § 1 p.p.s.a. i której przyczyny enumeratywnie wymienia art. 183 § 2 p.p.s.a., odnosi się do wadliwości powstałych w toku postępowania sądowego. Odróżnić je ściśle zatem należy od kwalifikowanych wad postępowania administracyjnego, których wykrycie przez sąd administracyjny, skutkować powinno stwierdzeniem nieważności decyzji na zasadzie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 k.p.a. Nie ma podstaw, by przyjąć, że Sąd I instancji w niniejszej sprawie uchybił art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wskutek niedostrzeżenia, że zaskarżona decyzja została wyda z rażącym naruszeniem art. 9 w związku z art. 69 k.p.a. Wynika to z faktu, że zarzucane naruszenie prawa, odnoszone do złamania zasady informowania strony (art. 9 k.p.a.), dotyczyło czynności procesowych podejmowanych w innym postępowaniu administracyjnym, przez co w żaden sposób nie mogło skutkować nieważnością decyzji w przedmiocie odmowy stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez syna skarżącej. W postępowaniu administracyjnym poddanym kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, organy administracji prowadziły postępowanie w zgodzie z zasadą wyrażoną w art. 9 k.p.a., strona skarżąca była zaś reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata). Trudno jest przy tym rozstrzygać o jakimkolwiek naruszeniu art. 69 k.p.a., skoro w toku postępowania nie sporządzano protokołu przesłuchania, a co za tym idzie, naruszenie zasad jego sporządzania nie mogło mieć w żaden sposób miejsca. Odnosząc się do argumentów skargi kasacyjnej wskazujących na naruszenie przez Sąd art. 113 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 193 Konstytucji i art. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym przez wydanie orzeczenia przed wyjaśnieniem istotnych okoliczności sprawy, które miały związek z wątpliwościami obejmującymi konstytucyjność art. 7 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim, Naczelny Sąd Administracyjny uznaje powyższy zarzut za nieuzasadniony. Istnienie w składzie orzekającym wątpliwości co do zgodności z Konstytucją przepisów będących podstawą rozstrzygnięcia nie może być rozumiane tak, jak to zakłada strona skarżąca. Przekonanie jednego z sędziów o niekonstytucyjności regulacji prawnej, ujawnione w złożonym przez niego zdaniu odrębnym, nie wyłącza możliwości wydania przez sąd orzeczenia końcowego. Jeżeli bowiem w głosowaniu nad orzeczeniem sędzia ten znalazł się w mniejszości, nie można mówić o wątpliwościach sądu orzekającego, gdyż wątpliwości te odnosić należy jedynie do sędziego przegłosowanego. Zasada ta czerpie swoją moc z art. 137 § 2 p.p.s.a., który stanowi, że wyrok wojewódzkiego sądu administracyjnego zapada większością głosów. O naruszeniu art. 113 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 193 Konstytucji mogłaby zatem być mowa jedynie wówczas, gdyby w wyroku z 6 lutego 2009 r. Sąd I instancji podważył - podobnie jak sędzia składający zdanie odrębne - konstytucyjność art. 7 ust. 1 ustawy, jednakże osąd ten nie skutkowałby wystąpieniem z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego. Wnoszący skargę kasacyjną zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu naruszenie art. 4 pkt 2, art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim przez przyjęcie ich błędnej wykładni, jednakże w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego tak formułowana wadliwość nie znajduje potwierdzenia. Zwrócić należy uwagę na to, że zgodnie z art. 34 ust. 1 Konstytucji obywatelstwo polskie nabywa się przez urodzenie z rodziców będących obywatelami polskimi, inne przypadki nabycia obywatelstwa określa zaś ustawa. Z przywołanej normy, odwołującej się do "rodziców" (liczba mnoga) wynika, że zasadniczym kryterium decydującym o nabyciu obywatelstwa przez dziecko jest posiadanie obywatelstwa polskiego przez oboje rodziców, jak też to, że dla nabycia obywatelstwa decydujący jest moment przyjścia na świat dziecka. Przepisy Konstytucji nie przesądzają w jakich innych wypadkach dziecko może również nabyć obywatelstwo polskie. Decyzja taka została pozostawiona ustawodawcy, który odwołując się przede wszystkim do reguły ius sanguinis zobowiązany został do określenia przesłanek dodatkowych nabycia tego prawa. W doktrynie prawa konstytucyjnego zasada ta nie budzi jakichkolwiek zastrzeżeń (por. L. Garlicki, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, Komentarz, Warszawa 2003, t. III, komentarz do art. 34, s. 5). Objęte skargą kasacyjną przepisy ustawy o obywatelstwie polskim (art. 4 pkt 2, art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 ) traktować należy jako realizację przywołanego upoważnienia udzielonego ustawodawcy zwykłemu. Zgodnie z art. 4 ustawy, dziecko nabywa przez urodzenie obywatelstwo polskie nie tylko, gdy każde z rodziców ma obywatelstwo polskie, ale również wtedy, gdy tylko jedno z rodziców jest obywatelem polskim, a drugie jest nieznane bądź nieokreślone jest jego obywatelstwo lub nie posiada żadnego obywatelstwa. Drugą formę dodatkowego nabycia obywatelstwa przewiduje art. 6 ust. 1 ustawy wskazując, że dziecko rodziców, z których jedno jest obywatelem polskim, drugie zaś obywatelem innego państwa, nabywa przez urodzenie obywatelstwo polskie, jednakże rodzice w oświadczeniu złożonym zgodnie przed właściwym organem w ciągu trzech miesięcy od dnia urodzenia się dziecka mogą wybrać dla niego obywatelstwo państwa obcego, którego obywatelem jest jedno z rodziców, jeżeli według prawa tego państwa dziecko nabywa jego obywatelstwo. Wnosząca skargę kasacyjną odwołała się do przytoczonych powyżej regulacji, niemniej jednak ani art. 4 ust. 2, ani art. 6 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim nie mogły stanowić właściwej podstawy do nabycia przez małoletniego syna skarżącej obywatelstwa polskiego. Ocena ta jest skutkiem nieuprawnionego uproszczenia stanu faktycznego sprawy, który nie może być w żaden sposób sprowadzony do prostego twierdzenia, że ojcem dziecka jest obywatel polski, a rodzice nie dokonali dla niego wyboru obywatelstwa państwa obcego. Norma art. 4 pkt 2 ustawy odnosi się co prawda do sytuacji, gdy nie ma możliwości ustalenia obywatelstwa jednego z rodziców, niemniej jednak dla zastosowania przyjętej w niej dyspozycji wymagane jest stwierdzenie, by drugie z rodziców - w momencie urodzenia dziecka - było obywatelem polskim. Z kolei, art. 6 ust. 1 ustawy ma zastosowanie do sytuacji, gdy jedno z rodziców jest obywatelem polskim, jednakże każde z rodziców jest znane i ma ustalone obywatelstwo. Obie normy, regulując różne sytuacje faktyczne, mają zatem jedną cechą wspólną, którą łączyć należy z przyjętą przez ustawodawcę zasadą, że warunkiem koniecznym uznania dziecka za obywatela polskiego na gruncie przepisów ustawy o obywatelstwie polskim jest stwierdzenie, iż jedno z jego rodziców (wyłączając szczególny przypadek określony w art. 5) ma obywatelstwo polskie. N.R. nie mógł nabyć przez urodzenie obywatelstwa polskiego w oparciu o przywołane podstawy, albowiem jego matka, obywatelka Ukrainy, nie posiadała obywatelstwa polskiego, a ojciec w momencie urodzenia, był nieznany. Nie został zatem spełniony kluczowy warunek nabycia obywatelstwa przez dziecko, tj. posiadanie w chwili urodzenia dziecka obywatelstwa polskiego przez rodzica, którego osoba jest znana i którego obywatelstwo jest stwierdzone. Wnoszący skargę kasacyjną ma oczywiście rację dowodząc, że ojciec małoletniego, który uznał ojcostwo, jest obywatelem polskim. Okoliczność ta, mimo swojej niesporności, nie mogła jednak rzutować na ustalenia przyjęte w odniesieniu do statusu prawnego dziecka, ponieważ wystąpiła po terminie wyznaczonym w ustawie o obywatelstwie polskim, który pozwala nadać skuteczność nowym ustaleniom filiacyjnym. Skutki prawne, jakie powinny wiązać się w świetle art. 6 ust. 1 ustawy ze stwierdzeniem kto jest ojcem dziecka uznanego, podlegają uwzględnieniu przy określeniu obywatelstwa dziecka jedynie na takich zasadach, na jakich wiążąco określa je przepis ustawy o obywatelstwie polskim. Art. 7 ust. 1 tejże ustawy nie przewiduje zaś brania pod uwagę zmian w ustaleniu osoby albo obywatelstwa rodzica, jeżeli następują one w terminie późniejszym niż rok od dnia urodzenia dziecka. Nie ma więc racji skarżąca przyjmując, że z ustawy o obywatelstwie polskim wypływa niebudząca wątpliwości reguła, że dziecko rodziców, z których jedno jest obywatelem polskim, a drugie obywatelem innego państwa nabywa przez urodzenie obywatelstwo polskie, chyba że co innego postanowią rodzice. Naczelny Sąd Administracyjny odrzuca zarzut, zgodnie z którym Sąd I instancji dopuścił się w rozstrzyganej sprawie naruszenia art. 7 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim. Wnosząca skargę kasacyjną na poparcie swoich twierdzeń przyjęła, że przewidziana w przepisie zmiana w ustaleniu osoby ojca (milcząco) zakłada, iż ojcostwo innego mężczyzny zostało wcześniej ustalone i w tym zakresie następuje przekształcenie o charakterze podmiotowym. Ta koncepcja nie uwzględnia jednakże tej istotnej dla sprawy okoliczności, że sformułowanie, którym ustawodawca posłużył się w art. 7 ust. 1 ustawy, odpowiada funkcjonalnie sytuacjom, do których nawiązują przepisy poprzedzające analizowany artykuł, z wyłączeniem zdarzeń prawnych unormowanych bezpośrednio przez art. 7 ust. 2 ustawy. Jeżeli zatem ograniczyć konieczne rozważania do ustaleń w zakresie osoby ojca, nie może budzić wątpliwości, że wyrażenie "zmiany w ustaleniu osoby" odwołuje się do sytuacji, gdy osoba ojca była nieznana (uregulowanej w art. 4 pkt 2 i art. 5), natomiast "zmiany w ustaleniu obywatelstwa" odnoszą się do modyfikacji pierwotnego stanu rzeczy, gdy obywatelstwo ojca było stwierdzone lub nieznane albo też organy przyjęły, że nie posiada on żadnego obywatelstwa. Wyrażane w przeszłości w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych na tle art. 7 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim twierdzenie, że zmiana, o której mowa w analizowanym przepisie, może mieć miejsce wówczas, gdy istnieją dwa realnie istniejące byty, z których jeden zastępuje drugi, została zdecydowanie odrzucona przez Naczelny Sąd Administracyjny jako nieznajdująca podstaw normatywnych (por. wyrok NSA z 8 sierpnia 2008 r. sygn. II OSK 1280/07). Sąd w składzie obecnym w całości podziela to stanowisko, przyjmując, że zmiana w ustaleniu osoby jednego z rodziców niewątpliwie zakłada i tę sytuację, gdy w ustaleniach faktycznych następuje przejście ze stanu stwierdzenia, iż rodzic dziecka jest nieznany do stanu pełnej wiedzy o jego osobie. Brzmienie przepisu art. 7 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim nie stoi zatem na przeszkodzie, by przyjąć, że zmiana w ustaleniu osoby ojca obejmuje przypadek ustalenia ojcostwa tak poprzez sądowe ustalenie ojcostwa, jak i poprzez uznanie dziecka przez ojca (uznanie ojcostwa - art. 73 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Naczelny Sąd Administracyjny za nieuprawniony uznaje w rozpoznawanej sprawie zarzut, że syn skarżącej został pozbawiony obywatelstwa polskiego nabytego z mocy prawa przez urodzenie, co jest objęte zakazem wyrażonym przez art. 34 ust. 2 Konstytucji. Przyjęta przez Sąd ocena jest spowodowana przede wszystkim fałszywością założenia, na którym oparła skarżąca przytoczone wnioskowanie. Utrata obywatelstwa polskiego może być bowiem odnoszona jedynie do osoby, która w świetle prawa jest traktowana jako obywatel polski. Wnioskując a contrario, osoba nieposiadająca obywatelstwa polskiego nie może obywatelstwa tego utracić i sytuacji prawnej powyższej kategorii osób art. 34 ust. 2 Konstytucji w żaden sposób nie normuje. W rozstrzyganej sprawie syn skarżącej nie został pozbawiony obywatelstwa polskiego, albowiem nigdy go przez urodzenie nie nabył. Nie miał do niego zastosowania żaden z trybów nabycia z mocy prawa obywatelstwa polskiego, wobec czego trudno mówić o naruszeniu w niniejszej sprawie przez organy administracji i Sąd I instancji powoływanej wyżej regulacji konstytucyjnej. Nie może budzić wątpliwości, że przepis art. 7 ustawy o obywatelstwie polskim trzeba postrzegać jako wyraz aprobaty dla zasady zakładającej konieczność zachowania zgodności stanu prawnego i tzw. prawdy biologicznej. Na gruncie ustawy o obywatelstwie polskim przywołana zasada wyraża się w uznaniu przez ustawodawcę, że ocena faktów prawnych wpływających na nabycie przez dziecko obywatelstwa polskiego może być niepełna albo obarczona błędem, wobec czego nowym, odmiennym ustaleniom przyjętym w tym zakresie powinna zostać nadana prawna skuteczność. Nie ma ona jednak charakteru bezwzględnego, albowiem barierą dla możliwości ukształtowania statusu obywatelstwa w oparciu o nowe fakty, tak w jego wymiarze pozytywnym (stwierdzenie nabycia przez dziecko obywatelstwa polskiego), jak i negatywnym (stwierdzenie, że dziecko przez urodzenie nie nabyło obywatelstwa polskiego), jest upływ terminów zawitych określonych w art. 7 ust. 1 i 2 ustawy. Konstytucyjność takiego rozwiązania nie powinna budzić zastrzeżeń. Podobnie jak w stosunkach rodzinnoprawnych, prawodawca nie uchybiając normom Konstytucji może bowiem przewidywać możliwość istnienia sytuacji, w której określony stan prawny (w tym przypadku obywatelstwo dziecka) może naruszać prawdę materialną z powodu jego oparcia na nieustaleniu albo błędnym ustaleniu relacji biologicznych zachodzących między dzieckiem a jego rodzicami (jednym z rodziców). W kontekście rozważanego zagadnienia warto zwrócić uwagę na wypowiedź Trybunału Konstytucyjnego na temat problemu filiacji, w której Trybunał wskazał, że w ramach polskiego porządku prawnego nie można mówić o istnieniu bezwzględnego obowiązku respektowania zarówno przez ustawodawcę, jak i organy stosujące prawo, więzi biologicznej między prawnym ojcem a dzieckiem, przejawiającej się na przykład koniecznością każdorazowo ingerencji w istniejące stosunki rodzinne w razie twierdzenia, iż kto inny jest ojcem biologicznym (por. wyrok TK z 28 kwietnia 2003 r. sygn. K 18/02, OTK ZU 2003/4A/32). Kształt regulacji kodeksowych zakreślających w szeregu przypadkach terminy zawite dla występowania z powództwami o ustalenie negatywne pochodzenia dziecka od określonych osób i ograniczających przesłanki takich powództw jest wyraźnym, i według Trybunału, koniecznym ograniczeniem kwestionowania ustalonej prawnie filiacji dziecka. Wprowadzenie do ustawy o obywatelstwie polskim terminów, z zachowaniem których zmiana w określeniu obywatelstwa dziecka może zostać uwzględniona, wynika również z tych samych przyczyn, a więc z uwzględnienia przez ustawodawcę wymogu stabilizacji obywatelstwa dziecka, które nie może być podważane w jakimkolwiek czasie. Zasada bezpieczeństwa i pewności prawa w tym przypadku ma tym większe znaczenie, iż trwałość obywatelstwa, rozumiana jako stałość i nieodmienność nawiązanej pomiędzy jednostką a państwem relacji, podkreślana jest w szczególny sposób. Naczelny Sąd Administracyjny w całości podziela prezentowaną w orzecznictwie tego Sądu ocenę o niezasadności nadawania bezwarunkowego charakteru zasadzie, iż w interesie małoletniego jest, by zmiana w ustaleniu osoby lub obywatelstwa jednego z rodziców wpływała w każdym przypadku, bez ograniczenia w czasie, na jego obywatelstwo (por. wyrok NSA z 27 października 2005 r. sygn. II OSK 1016/05; wyrok NSA z 8 sierpnia 2008 r. sygn. II OSK 1280/07; wyrok NSA z 30 października 2008 r. sygn. II OSK 924/07). W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.