IV SA/Po 260/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Donata Starosta Sędziowie WSA Bożena Popowska (spr.) WSA Anna Jarosz Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2010 r. sprawy ze skargi K.P. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] w przedmiocie wykonania robót budowlanych oddala skargę IV SA/Po 260/10 UZASADNIENIE Na wniosek K.P. z dnia 06 marca 2002 r. prowadzone było postępowanie w sprawie wznowienia postępowania dotyczącego decyzji o pozwoleniu na budowę –inwestycji pod nazwą: przebudowa linii energetycznej przebiegającej nad działką nr [...], zlokalizowaną przy ul. K [...], stanowiącej własność K.P. Po dwóch wyrokach WSA z 15 czerwca 2005 r. i 6 lipca 2006 r. (II SA/Po 321/06) – postępowanie zostało umorzone, ponieważ przedmiotowa decyzja nigdy nie została wydana. W wyroku z 6 lipca 2006 r. Sąd wskazał organom na obowiązek pouczenia strony o możliwości zainicjowania przed organem nadzoru budowlanego – postępowania w przedmiocie samowoli budowlanej. Tak też uczyniono w wydanej po ww. wyroku decyzji Wojewody Wielkopolskiego nr [...] utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] Starosty Powiatowego w K z dnia [...] kwietnia 2007 r. o umorzeniu postępowania w sprawie wznowienia postępowania. Pismem z dnia 17 sierpnia 2007 r. K.P. złożył wniosek dotyczący zbadania prawidłowości wybudowania linii energetycznej w K przechodzącej przez Jego działkę - k-67. Wskazał, iż nie prowadzono z Nim żadnych uzgodnień dotyczących przebudowy linii, i że linia nie jest zgodna z dokumentacją . W związku z wnioskiem pana K.P. z dnia 17.08.2007r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K w dniu [...].08.2007r. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie pobudowania linii energetycznej. W dniu 7.09.2007r. pracownicy PINB w K przeprowadzili na terenie nieruchomości położonej w K przy ul. K [...] oględziny. Podczas przeprowadzonych oględzin ustalono, iż nad terenem zabudowanej działki o nr ewid. [...] w K przy ul. K nr [...], przebiega na długości c-a 47,20 m linia energetyczna pomiędzy dwoma słupami. Na odcinku c-a 3,00 m sporna linia przebiega nad budynkiem gospodarczym. Również nad terenem działki o nr ewid. [...] na odcinku c-a 11,0 m przebiega przyłącze energetyczne od słupa znajdującego się przy frontowym ogrodzeniu do sąsiedniego budynku zlokalizowanego na działce o nr ewid. [...], K ul. K nr [...]. Podczas przeprowadzania oględzin Pan K.P. złożył ustne oświadczenie do protokołu stwierdzając, że zarówno linia energetyczna jak i przyłącze energetyczne zostały pobudowane w latach 70 tych ubiegłego stulecia bez zgody właściciela działki, a podpory słupa znajdują się na terenie jego działki. Mając powyższe na uwadze organ I instancji, postanowieniem z dnia [...].10.2007r. (sygn. [...]) nałożył na właściciela obiektu obowiązek dostarczenia ekspertyzy technicznej potwierdzającej przydatność do użytkowania rozpatrywanych linii energetycznych. Na ww. postanowienie zażalenie do organu II instancji wniosła [...] Sp. z o.o. Przedmiotowe zażalenie zostało wniesione przez zobowiązanego z uchybieniem terminu do wniesienia zażalenia. W dniu 14.01.2008r. PINB w K wezwał [...] Sp. z o.o., o dostarczenie ekspertyzy. Pomimo upływu czasu od wyznaczonego terminu do jej dostarczenia zobowiązany nie zastosował się do nałożonego obowiązku, przysyłając jedynie za pośrednictwem pisma z dnia 11.01.2008r. ( wpłynęło 17.01.2008 r.) oświadczenia mgr inż. B.N. stwierdzające, iż odcinek linii napowietrznej wraz z przyłączami do budynku, przebiegający przez działkę nr [...] w miejscowości K ul. K nr [...] spełnia wymogi normy PN-E-05100-1/1998 i tym samym nadaje się do bezpiecznego użytkowania. W związku z niedostarczeniem przez zobowiązanej ekspertyzy określonej ostatecznym postanowieniem, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K postanowieniem z dnia [...].07.2008r. (sygn. [...]) zlecił wykonanie ekspertyzy na koszt zobowiązanej, Centrum Usług Techniczno - Organizacyjnych Budownictwa, Polskiego Związku Inżynierów i Techników Budownictwa w P . Opracowana przez rzeczoznawcę pana A.P. ekspertyza techniczna datowana na dzień 21.07.2008r. stwierdza, że "aktualny stan techniczny przedmiotowej linii energetycznej nN należy uznać jako niewystarczająco dostateczny do dalszej bezpiecznej eksploatacji. Należy przedsiębrać kroki natychmiastowe i długofalowe.'''' Linia została zbudowana lub zmodernizowana z błędami technologicznymi, które omówiono. Mając powyższe na uwadze decyzją z dnia [...].10.2008r. (sygn. [...]) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K , powołując się na art. 40 ustawy z 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229. ze zm. – dalej Prawo budowlane z 1974 r.) w zw. z art. 103 ustawy z 07 lipca 1994 r. Prawa budowlanego (Dz. U. t. jedn. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm. – dalej Prawo budowlane z 1994 r.), nakazał [...] Sp. z o.o. Oddział Dystrybucji P . Rejon Dystrybucji K w K ul. P nr [...]. wykonanie w terminie 120 dni od dnia , w którym zaskarżona decyzja stanie się ostateczna, wymienionych robót budowlanych w celu doprowadzenia linii i przyłącza energetycznego przechodzących przez posesję położoną w K przy ul. K nr [...], oznaczoną nr ewid. [...] do stanu zgodnego z przepisami. Od ww. decyzji organu I instancji odwołanie w ustawowym terminie, podaniem z dnia 13.10.2008r. wniósł pan K.P., podnosząc, iż "w obecnym stanie działka (...) stała się bezwartościowa (...). Istniejąca linia energetyczna powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia (...)". Organ II instancji decyzją z dnia [...].04.2009r. ([...]) umorzył postępowanie odwoławcze, uznając, iż odwołujący nie ma interesu prawnego w niniejszej sprawie. Skargę na ww. decyzję do WSA w Poznaniu złożył pan K.P. WSA w Poznaniu prawomocnym wyrokiem z dnia 29.10.2009r. (sygn. Akt IV SA/Po 448/09) uchylił zaskarżoną decyzję organu II instancji. Sąd wskazał, iż w niniejszej sprawie zastosowanie ma art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. w zawiązku z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. W myśl tego przepisu, stroną postępowania może być także właściciel nieruchomości, na której inwestycję zrealizowano. Po wyroku WSA w Poznaniu z 29.10.2009 r. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] lutego 2010 r. Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy, po zapoznaniu się z wniesionym odwołaniem, jak również zgodnie z opinią prawną zawartą w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 29.10.2009r. potwierdził, że prawna ocena robót budowlanych winna nastąpić przy zastosowaniu przepisów ustawy - Prawo budowlane z 24 października 1974 r. Organ wskazał, iż zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe, tj. prawo budowlane z 1974 r., co potwierdza także orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, dotyczące stosowania ww. przepisu. Przepis art. 40 ustawy - Prawo budowlane z 24 października 1974 r. przewidywał legalizację samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego dopiero po wykluczeniu przesłanek przymusowej jego rozbiórki określonych w art. 37 tejże ustawy. Organ przytoczył treść art. 37 Prawa budowlanego z 19674 r. i stwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy (dla spornej linii energetycznej został zatwierdzony plan realizacyjny decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K - Wydziału Budownictwa Urbanistyki i Architektury z dnia [...].04.1973r. (nr [...]) na podstawie obowiązującej w tym okresie ustawy o planowaniu przestrzennym z dnia 31 stycznia 1961 r. ( Dz. U. Nr7, poz. 47 ), pozwala wykluczyć przesłankę określoną w art.37 ust. 1 pkt. 1 Prawa budowlanego z 1974r. W myśl art. 40 prawa budowlanego z 1974 r., w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy organ wydaje inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami. Użycie sformułowania "zmian lub przeróbek" dowodzi, iż czynności legalizacyjne mogą zmierzać wyłącznie do poprawienia stanu technicznego obiektu budowlanego. Z opracowanej przez rzeczoznawcę pana A.P. ekspertyzy jednoznacznie wynika że "aktualny stan techniczny przedmiotowej linii energetycznej nN należy uznać jako niewystarczająco dostateczny do dalszej bezpiecznej eksploatacji." Wobec powyższego oraz z racji tego, iż nie zachodzą podstawy do orzeczenia rozbiórki przedmiotowego przyłącza i linii energetycznej a jedynie przesłanki do wydania decyzji nakazującej wykonanie niezbędnych zmian lub przeróbek, to organ I instancji zobligowany był do nałożenia wskazanych w sentencji zaskarżonej decyzji obowiązków. Jeżeli jednak przyłącze dotknięte samowolą budowlaną stanowi aktualnie własność zakładu energetycznego (przedsiębiorstwa), postępowanie legalizacyjne powinno być prowadzone właśnie w stosunku do aktualnego właściciela przyłącza. W takiej sytuacji bowiem przyłącze energetyczne nie jest częścią składową gruntu (nieruchomości). Wynika to w szczególności z treści art. 49 Kodeksu cywilnego. Organ dodał, odnosząc się zarzutów odwołującego odnośnie "utraty wartości działki", iż wszelkie spory odnośnie "spadku wartości nieruchomości" należy rozstrzygać na drodze cywilnej przed Sądem Powszechnym. K.P. wniósł w przypisanym terminie skargę na decyzję Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] lutego 2010 r. Nr [...], uznając, iż jest ona dla niego krzywdząca. Skarżący wskazał na kwestie własnościowe związane z działką nr [...] oraz na ugodę zawartą z wykonawcą linii energetycznej w 1937 r. na okres 50 lat. Nadto Skarżący podniósł, iż w 1973 r. nastąpił remont linii energetycznej; plan realizacyjny wydany przez Prezydium Rady Narodowej w K z 21 04. 1973 r. nie był uzgodniony z właścicielem i nie przewiduje linii nad budynkiem mieszkalnym, a więc wykonanie takie nie jest zgodne przepisami. Skarżący załączył pismo z [...] z datą 17 listopada 2008 r., podpisane przez inż. N , informujące o przystąpieniu do "prac eksploatacyjnych" na działce Skarżącego, które to prace są "niezbędne dla zlikwidowania mogącego wystąpić zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi oraz bezpośredniego zagrożenia pożarowego." W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o ojej oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, iż zaskarżona decyzja została podjęta po wydaniu przez WSA w Poznaniu wyroku z dnia 29 października 2009 r. (IV SA/Po 448/09) uchylającego decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] kwietnia 2009 r. [...] w przedmiocie umorzenia postępowania. W wyroku tym Sąd wyraził pogląd prawny dotyczący stanu prawnego, według którego winien być oceniany stan faktyczny sprawy. Sąd wskazał, iż w niniejszej sprawie zastosowanie ma art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. w zawiązku z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. Powyższe ma znaczenie w związku z treścią art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa). W myśl tego przepisu, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Z treści powołanego przepisu w jednoznaczny sposób wynika obowiązek organu orzekającego w sprawie podporządkowania się wyrażonej w orzeczeniu sądu ocenie prawnej jak i wytycznym sądu co do dalszego postępowania w sprawie. Oceną prawną wyrażoną w wyroku związany jest też sąd, ilekroć dana sprawa będzie rozpoznawana przez sąd, jeżeli nie ulegną zmianie przepisy (wyrok SN z dnia 25 lutego 1998r., sygn. akt III RN 130/97, OSNA i US 1999, nr 1, poz. 2). Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełnio podziela pogląd prawny wyrażony w wyroku WSA w Poznaniu w dniu 29 października 2009 r. (IV SA/Po 448/09) co do stanu prawnego, który organ winien uwzględniać przy orzekaniu w niniejszej sprawie. Należy też podkreślić, iż organ wydający zaskarżoną decyzję w sprawie dostosował się do stanowiska Sądu w tej kwestii. Tym samym uznał, iż organ I instancji orzekał według właściwego stanu prawa. W świetle zebranego materiału, stan faktyczny niniejszej sprawy, w tym zwłaszcza brak pozwolenia na budowę linii energetycznej nad posesją Skarżącego (z uwagi na brak dokumentów świadczących o "legalności" przyłącza) oraz powstanie przyłącza w latach 70- tych ubiegłego stulecia bez zgody właściciela działki (według oświadczenia Skarżącego) nie są sporne. Powyższe fakty wskazują, iż organy zastosowały w sprawie właściwe przepisy prawne. W myśl art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r.: " Przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe." Art. 48 cytowanej ustawy określa przesłanki orzeczenia o rozbiórce obiektu budowlanego, ale, jak wynika wprost z art. 103 tej ustawy – nie stosuje art. 48 ustawy do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy (01. styczeń 1995 r.). Zatem w rozpoznawanej tu sprawie należało stosować przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. Wobec powyższego, kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się głównie do tego, czy organy w sposób prawidłowy zastosowały przepisy tej ustawy oraz czy wydały decyzję spełniającą wymogi określone w art. 107 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. Nr 98 z 2000 r., poz. 1071 ze zm. – dalej kpa, w tym w sposób właściwy uzasadniły rozstrzygnięcie. Organy powołały się na normę zawartą w art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. W myśl tego przepisu: " W wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami." Zatem, "Organ prowadząc postępowanie w sprawie samowolnych robót budowlanych winien w pierwszym rzędzie dokonać oceny, czy nie zachodzą przesłanki wynikające z art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., obligujące go do wydania nakazu rozbiórki, a następnie dopiero po wykluczeniu tychże przesłanek organ nadzoru budowlanego powinien zbadać, czy istnieją podstawy do wydania decyzji mającej swoją podstawę w art. 40 tej ustawy, zgodnie, z którym organ ten winien nałożyć obowiązek dokonania zmian lub przeróbek mających na celu doprowadzenie inwestycji do zgodności jej stanu z obowiązującym prawem." (patrz wyrok WSA z 22 kwietnia 2009 r.; III SA/Wa 551/08; LEX nr 550285). Zgodnie z art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r.: "1. Obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia." Uwzględniając powyższe Sąd stwierdza, iż organ II instancji słusznie uznał, iż nie zachodzi przesłanka wskazana w pkt 1), uzasadniając to m. in. treścią decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. z [...] kwietnia 1973 r. - planu realizacyjnego dla spornej linii energetycznej. Natomiast odniesienie się do przesłanki wskazanej w pkt 2 art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. jest bardzo lakoniczne i w kontekście pisma inż. B. N. z dnia 17 listopada 2008 r. mogło budzić u Skarżącego wątpliwości. Organ odwoławczy zacytował bowiem część zdania z ekspertyzy: "aktualny stan techniczny przedmiotowej linii energetycznej nN należy uznać jako niewystarczająco dostateczny do dalszej bezpiecznej eksploatacji", pozostawiając je bez komentarza, tymczasem art. 107 par. 3 kpa wymaga, by uzasadnienie prawne zawierało "wyjaśnienie podatny prawnej decyzji". Należało zatem wyjaśnić, iż przyjęta w ekspertyzie ocena stanu technicznego przedmiotowej linii energetycznej nN nie jest równoznaczna z wnioskiem, iż stan ten powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Organ mógł też sięgnąć do ugruntowanego orzecznictwa na tle ww. przepisu, z którego wynika, że przez niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia należy rozumieć takie naruszenie wymogów prawa budowlanych, których usunięcie nie jest możliwe przez wydanie nakazu dokonania w obiekcie zmian lub przeróbek w trybie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. (wyrok z 18 kwietnia 2008 r.; II SA/GL 895/07; LEX nr 491829). W kontekście tej ostatniej tezy należy ustosunkować się do treści pisma inż. B. N. z dnia 17 listopada 2008 r., na które powołuje się Skarżacy w skardze. W piśmie tym użyto trybu warunkowego przyszłego, wskazując na "mogące wystąpić zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi ..." Z cytowanego fragmentu nie wynika konieczność zastosowania art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r., zaś z przygotowanej ekspertyzy wynika możliwość i konieczność wydania decyzji przewidzianej w art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. i takie też działania organ I instancji podjął, a organ II instancji słusznie uznał je za prawidłowe. Nie zmienia to jednak oceny Sądu, iż w zakresie tu podnoszonym uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów określonych dla decyzji w art. 107 par. 3 kpa. Nie jest to jednak wystarczający powód, by uznać, iż decyzja ta nie może ostać się w obrocie prawnym, bowiem wada ta nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy; a tylko taka konstatacja mogłaby być podstawą uchylenia decyzji (art. 145 par. 1 pkt 1 lit c/ ppsa). Podsumowując, skoro żadna z przesłanek wsadzanych w art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. nie znajdowała w stanie faktycznym niniejszej sprawy zastosowania, to – wobec wybudowania obiektu niezgodnie z przepisami, organ – w myśl art. 40 wymienionej ustawy zobligowany był wydać decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami. Tak też przyjmuje się w orzecznictwie. Np. w wyroku z 11 grudnia 2009 r. Sąd stwierdził: "Gdy samowolnie wzniesiony obiekt, odpowiadający hipotezie art. 37 ust. 1 pkt 2 p.b., można w drodze zmian lub przeróbek doprowadzić do stanu, w którym ustałoby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, a inwestor deklaruje chęć wprowadzenia zmian, nakaz przymusowej rozbiórki nie powinien być orzekany, lecz powinna być wydana decyzja przewidziana w art. 40 p.b." (VII SA/ Wa 1585/09; LEX nr 583614; patrz też wyrok WSA z 07 lutego 2008 r.; I SA/Wr 626/07; LEX nr 532721). Stąd orzekający skład Sądu uznaje, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu, i ma na celu - według Sądu – doprowadzenie do stanu zgodnego z wolą Skarżącego. Skarżący domaga się "usunięcia nieprawidłowości remontowanej linii energetycznej." Zdaniem Sądu, organ I instancji podjął decyzję, której wykonanie ma doprowadzić linię i przyłącze energetyczne przechodzące przez posesję Skarżącego do stanu zgodnego z przepisami. Temu też służy utrzymanie decyzji I instancji w mocy. Jak wykazano, zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Zaś mające zastosowanie w stanie faktycznym sprawy przepisy nie stanowią podstawy do podjęcia decyzji o przymusowej rozbiórce obiektu. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ppsa wydał wyrok jak w sentencji.