II OSK 780/11

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-07-19

Skład orzekający: Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska, Sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz, Sędzia del. WSA Wanda Zielińska-Baran

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy doręczenie decyzji jednemu z dwóch ustanowionych pełnomocników strony, zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego obowiązującymi przed nowelizacją z 2011 roku, jest skuteczne i wywołuje skutki prawne dla strony, nawet jeśli drugi pełnomocnik nie odebrał przesyłki?
Ratio decidendi
Doręczenie decyzji jednemu z dwóch pełnomocników strony, zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego obowiązującymi przed nowelizacją z 2011 roku, jest skuteczne i wywołuje skutki prawne dla strony. Strona, ustanawiając kilku pełnomocników, sama tworzy sytuację procesową, w której doręczenie jednemu z nich jest równoznaczne z doręczeniem stronie. W przypadku braku wyraźnej podstawy ustawowej do pominięcia jednego z pełnomocników, organ ma obowiązek doręczać pisma każdemu z nich.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Krakowie, który oddalił skargę na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie o stwierdzeniu uchybienia terminu do złożenia odwołania. Decyzja PINB została awizowana dwóm pełnomocnikom inwestorów. Jedna z przesyłek została zwrócona jako "ZWROT - nie podjęto w terminie", natomiast druga została skutecznie doręczona w trybie zastępczym. Inwestorzy złożyli odwołanie z wnioskiem o przywrócenie terminu, twierdząc, że nie otrzymali decyzji. Organ odwoławczy odmówił przywrócenia terminu i stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. WSA oddalił skargę, a NSA oddalił skargę kasacyjną.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska ( spr. ) Sędziowie Sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz Sędzia del. WSA Wanda Zielińska-Baran Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A.i G. i T. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 listopada 2010 r. sygn. akt II SA/Kr 1023/10 w sprawie ze skargi A. G. i T. G. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...]czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia odwołania oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 17 listopada 2010 r. sygn. akt II SA/Kr 1023/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę A. G. i T. G. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia odwołania. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. decyzją nr [...] z dnia [....] marca 2010r. znak: [...] nakazał inwestorom A. G. i T.G. doprowadzenie budynku mieszkalnego na działce nr [...] w miejscowości P. do stanu zgodnego z prawem zgodnie z projektem sporządzonym w lutym 2007r. Inwestorzy byli w tym postępowaniu reprezentowani przez pełnomocników – córki E. G. i A. G. W dniu 26 kwietnia 2010r. A. i T. G. - reprezentowani przez E. G. - złożyli odwołanie od decyzji PINB w W. oraz wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, a następnie postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010r. znak: [...] na podstawie art. 134 w zw. z art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego – Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z póżn. zm. (powoływana jako: kpa) oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), stwierdził, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 129 § 2 kpa. W uzasadnieniu MWINB w Krakowie wskazał, że zaskarżona decyzja została awizowana pełnomocnikowi skarżących E. G. w dniu 9 marca 2010r., natomiast 16 marca 2010 r. przesyłka została zwrócona z adnotacją: "ZWROT - nie podjęto w terminie". Pełnomocnik inwestorów E. G. wniosła o przywrócenie terminu powołując się na okoliczność, iż opóźnienie w złożeniu odwołania nastąpiło bez jej winy, w związku z niewydaniem w dniu 19 marca 2010r. przez Urząd Pocztowy P. k/K adresowanej do niej decyzji PINB w W. Jako dowód przedłożone zostało pismo Urzędu Pocztowego z dnia 20 kwietnia 2010r. Organ odwoławczy stwierdził, iż decyzja nie została skutecznie doręczona reprezentującej inwestorów E. G., jednak skuteczne doręczono ją drugiemu z pełnomocników strony – A. G. Powołując się na zgromadzony przez organ I instancji materiał dowodowy MWINB zauważył, że zaskarżona decyzja została awizowana A. G. 8 marca 2010r., a następnie 15 marca 2010r. Przesyłka ta została zwrócona z adnotacją: "ZWROT - nie podjęto w terminie". W ocenie MWINB zaskarżoną decyzję uznać należało za skutecznie doręczoną A. i T. G. w dniu 22 marca 2010r. (art. 44 § 1 pkt 1 i § 4 kpa). Od tego dnia biegł termin do wniesienia przez stronę odwołania, bez względu na to, który z jej pełnomocników złożył odwołanie. Odwołanie zostało wniesione w dniu 26 kwietnia 2010 r. tj. z uchybieniem czternastodniowego terminu, który upłynął 5 kwietnia 2010 r. W skardze na postanowienie z [...] czerwca 2010 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie A. i T. G. wskazali, iż z pisma PINB w W. z dnia 27 kwietnia 2010r., przy którym przekazano do MWINB odwołanie wraz z aktami sprawy i wnioskiem o przywrócenie terminu, wynika, że termin do wniesienia odwołania został przywrócony. Brak przywrócenia terminu skutkowałby bowiem odrzuceniem odwołania przez organ I instancji z przyczyn formalnych. Skarżący ponieśli ponadto, że organ odwoławczy naruszył art. 134 kpa, który przewiduje wydanie jednego postanowienia w przedmiocie dopuszczalności odwołania i uchybienia terminowi do jego wniesienia. Autor skargi zaznaczył również, że doręczenie zastępcze nie może być traktowane jako prawidłowe, gdyż jest fikcją prawną. Wobec przedstawionych zarzutów MWINB w Krakowie podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż skarga A. i T. G. – reprezentowanych przez A. G., nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji argumentował, iż przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie wprowadzają ograniczeń co do liczby pełnomocników strony. W przypadku ustanowienia dwóch pełnomocników obowiązek doręczania pism dotyczy obu pełnomocników, a więc wydawane w sprawie rozstrzygnięcia organ powinien doręczać obu pełnomocnikom. Sąd ten podkreślił, że skutki czynności procesowych pełnomocników odnoszą się do reprezentowanej przez nich strony. Jeśli więc strona decyduje się na ustanowienie więcej niż jednego pełnomocnika, stwarza taką sytuację, że dokonanie doręczenia jednemu z pełnomocników odnosi skutek wobec mocodawcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył, że w rozpatrywanej sprawie decyzja PINB w W. z [...] marca 2010r. została wysłana do obydwu pełnomocników reprezentujących stronę tj. do E. G. i A. G. Z akt administracyjnych wynika, że przesyłka była awizowana A. G. w dniach 8 i 15 marca 2010 r. Jej doręczenie nastąpiło na podstawie art. 44 kpa w dniu 22 marca 2010r. Zaznaczono, iż spełnienie wymogów określonych w tym przepisie skutkuje uznaniem, że nastąpiło doręczenie pisma stronie. Kodeks postępowania administracyjnego nie rozróżnia skutków prawnych doręczenia w trybie art. 44 kpa od skutków prawnych doręczeń dokonanych w innym trybie. Z omówionych względów Sąd pierwszej instancji zaaprobował stanowisko organu, iż nieprawidłowości w doręczeniu decyzji PINB E. G. nie miały wpływu na bieg terminu do wniesienia odwołania, skoro decyzja została skutecznie doręczona drugiemu z pełnomocników strony. Odnosząc się do argumentów podniesionych w skardze WSA wskazał dodatkowo, iż pismo PINB z 27 kwietnia 2010r. wyraźnie stwierdza, że odwołanie wpłynęło po terminie. Nie stanowi ono o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania, tym bardziej, że właściwym do przywrócenia tego terminu na podstawie art. 59 § 2 kpa był MWINB w Krakowie, a nie PINB w W. Sąd zwrócił uwagę, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania został przez MWINB rozpatrzony. W ocenie Sądu organ ten zasadnie uznał, że brak było podstaw do przywrócenia terminu, ponieważ w złożonym wniosku nie wskazano na żadne okoliczności uprawdopodobniające, że dokonanie przez stronę czynności procesowej w terminie nie było możliwe. Państwo A. i T. G. zaskarżyli powyższy wyrok w całości, wnieśli o jego zmianę oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zarzucono naruszenie prawa materialnego, a to art. 58 §1 i 59 §1 kpa poprzez błędną interpretację oraz art. 15 i art. 123 kpa poprzez niezastosowanie przez PINB w W. i MWINB w Krakowie w toku postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu wniesienia zażalenia. Strona argumentowała, iż do żadnego z dwóch pełnomocników reprezentujących ją w postępowaniu administracyjnym nie dotarło awizo dotyczące decyzji PINB z dnia [...] marca 2010 r. nr [...]. Były awiza dotyczące innych spraw, lecz nie dotyczyły one korespondencji z PINB. Dopiero po otrzymaniu zawiadomienia z dnia 15 kwietnia 2010r. inwestorzy poprzez pełnomocników zostali poinformowani o wydaniu decyzji. Następnie, po wizycie w PINB uzyskali samą decyzję. Wtedy też w Urzędzie Pocztowym w P. odnaleziono dokumenty umożliwiające wystawienie p. E. G. zaświadczenia o przypadkowym niewydaniu jej, ani siostrze przedmiotowej decyzji. Otrzymane w urzędzie pocztowym wyjaśnienia, poparte sporządzeniem odpowiedniej notatki, stały się jednym z głównych argumentów wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną, zarówno MWINB w Krakowie jak i WSA w Krakowie błędnie przyjęli, iż wniosek o przywrócenie terminu dotyczy wyłącznie osoby pełnomocnika – E. G., podczas gdy taka sama sytuacja wystąpiła w stosunku do drugiego pełnomocnika – A.G., która była w tym czasie pozbawiona możliwości działania z uwagi na przejściowe problemy zdrowotne i związane z tym leczenie neurologiczne. Ponadto, w toku postępowania zmieniła ona adres zamieszkania, co zostało w stosownym czasie zgłoszone do PINB, jednak mogło przyczynić się do niedostarczenia awiza pod nowy adres. W odniesieniu do art.15, art. 59 §1, art. 59 §2 i art. 123 kpa autor skargi kasacyjnej wywiódł, iż organem właściwym do stwierdzenia przywrócenia terminu był PINB w W. Organ ten powinien wydać postanowienie podlegające zaskarżeniu i zawierające stosowne pouczenie. Kwestia przywrócenia terminu powinna zostać ostatecznie rozstrzygnięta przez MWINB w Krakowie działającego jako organ II instancji. Z tych względów jako nieuzasadnione przyjęła strona przesłanie odwołania od decyzji PINB do organu odwoławczego bez własnej analizy wniosku z 26 kwietnia 2010r. i wydania rozstrzygnięcia w formie postanowienia. Strona poniosła ponadto, że MWINB w Krakowie wydał dwa postanowienia, które dotyczą wniosku o przywrócenie terminu - w dniu [...] czerwca 2010r. odmówiono przywrócenia terminu, a [...] czerwca 2010r. stwierdzono wniesienie odwołania (błędnie nazwanego przez autora skargi kasacyjnej zażaleniem) z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Oba postanowienia są podpisane przez tę samą osobę działającą z upoważnienia. W obu jest też informacja o ostateczności postanowienia, jednak pouczenie o przysługującej skardze do WSA w Krakowie zawiera wyłącznie postanowienie z [...] czerwca 2010 r. Według strony wnoszącej skargę kasacyjną postępowanie było prowadzone nieobiektywnie, nie wyjaśniono w jego toku wszystkich okoliczności sprawy, nie uwzględniono też słusznego interesu strony. WSA w Krakowie nie odniósł się do wskazanych w skardze naruszeń przepisów kpa - w tym do zarzutu naruszenia zasady dwuinstancyjności. O jedynie pobieżnej analizie sprawy przez Sąd pierwszej instancji świadczy - w przekonaniu kasatora - wskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż skargę podpisała wyłącznie A. G. Odpowiedź na skargę kasacyjną wniósł uczestnik postępowania – Ł.K. reprezentowany przez radcę prawnego, popierając w niej stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu WMINB w Krakowie i zaaprobowane przez Sąd pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jedn. Dz.U. z 14 marca 2012 r., poz. 270 (dalej: p.p.s.a.) w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego Sądu. NSA jako Sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występuje żadna z okoliczności enumeratywnie wymienionych w § 2 art. 183 p.p.s.a., która stanowiłyby o nieważności postępowania prowadzonego przez WSA w Krakowie. Przystępując do analizy zarzutów skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, iż zostały one sformułowane w sposób wadliwy. Z petitum środka odwoławczego wynika bowiem, iż zarzuty te odnoszą się wprost do działania organów administracji i nie zostały one powiązane z żadnymi przepisami znajdującymi bezpośrednio zastosowanie w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji. Dopiero w uzasadnieniu przedstawionych zarzutów autor skargi kasacyjnej wyjaśnił, iż zarzucane WSA naruszenie polegało na tym, że Sąd w ramach dokonanej kontroli nie dostrzegł i nie odniósł się do powołanych naruszeń art. 58 §1 i 59 §1 oraz art. 15 i art. 123 Kodeksu postępowania administracyjnego. Uwzględniając zatem motywy i znaczenie uchwały pełnego składu NSA z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09 wskazać należy, iż na podstawie całokształtu uwag sformułowanych w skardze kasacyjnej (jej petitum i uzasadnieniu) możliwe jest ustalenie istoty wadliwości, której skarżący dopatrzył się w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Odnosząc się zatem do meritum Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż wbrew twierdzeniom kasatora, Sąd pierwszej instancji ustosunkował się do wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia rozpatrywanej sprawy. Jak trafnie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, strona korzystając z dopuszczonej w Kodeksie postępowania administracyjnego możliwości ustanowienia kilku pełnomocników z takim samym zakresem umocowania sama wykreowała określoną sytuację procesową, otwierając w ten sposób możliwość skutecznego doręczenia decyzji każdemu z pełnomocników. Podkreślenia wymaga, iż zgodnie z art. 40 § 1 i 2 kpa w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania i doręczenia decyzji PINB, od której wniesiono odwołanie, pisma doręcza się stronie, a jeżeli strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Dopiero w wyniku nowelizacji wprowadzonej ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2011 r. Nr 6 poz. 18) z dniem 11 kwietnia 2011 r. rozszerzono treść art. 40 §2 kpa wprowadzając zapis, zgodnie z którym w przypadku ustanowienia przez stronę kilku pełnomocników, doręcza się pisma tylko jednemu z pełnomocników, przy czym pozostawia się stronie możliwość wskazania tego pełnomocnika. W stanie prawnym rozpatrywanej sprawy wobec braku wyraźnej ustawowej podstawy do pominięcia jednego z pełnomocników organ uruchomił procedurę doręczenia wobec każdego z ustanowionych przez stronę pełnomocników. Dokumenty znajdujące się w aktach sprawy potwierdziły, iż decyzja przesłana do Pani A. G. na wskazany przez nią adres, pomimo awizowania nie została podjęta w terminie. Przesyłka ta stosownie do art. 44 §4 kpa uznana została za skutecznie doręczoną. Prawidłowość tego doręczenia dokonanego w tzw. trybie zastępczym – jak zasadnie przyjął Sąd pierwszej instancji - nie została w toku poddanego kontroli sądowej postępowania administracyjnego skutecznie zakwestionowana. W szczególności okoliczności dotyczących doręczenia decyzji pani A. G. nie podniesiono wprost we wniosku o przywrócenie terminu z dnia 26 kwietnia 2010 r., który został złożony przez panią E. G. i którego cała argumentacja odnosi się bezpośrednio wyłącznie do doręczenia decyzji tej właśnie osobie. Zawartość akt postępowania administracyjnego, których kompletność nie była kwestionowana, potwierdza, że do organu nie wpłynął ponadto inny wniosek, czy pismo procesowe, wskazujące na nieprawidłowość doręczenia wobec drugiego z pełnomocników. Nie budzi też wątpliwości, iż przesyłka została doręczona pani A. G. na właściwy, nowy adres (s. 195 akt administracyjnych). Bez znaczenia dla wyniku sądowej kontroli w rozpatrywanej sprawie pozostają przy tym podniesione również w trakcie rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym okoliczności wydawania pani E. G. przesyłek kierowanych do pani A.G. w toku innych postępowań, a także choroby pani A. G. Po pierwsze okoliczności te podniesione zostały dopiero na etapie postępowania sądowego i już tylko z tego względu nie mogły być brane pod uwagę w toku postępowania administracyjnego. Po drugie podkreślenia wymaga, iż w postępowaniu tym nie mogła być badana prawidłowość doręczeń w innych, bliżej nieokreślonych, sprawach administracyjnych. Po trzecie – odnośnie choroby pani A. G. – dostrzec należy, iż ograniczenia w wyborze pełnomocnika do reprezentowania strony w postępowaniu administracyjnym określone zostały w art. 33 kpa, który stanowi, iż pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych. Nie ma podstaw do tego, by organ - poza wskazanym w ustawie zakresem - kwestionował wybór strony co do sposobu reprezentowania jej interesów w postępowaniu. W określonych przepisami granicach jest to bowiem autonomiczna decyzja strony, która sama, według własnego uznania korzysta z przysługujących jej uprawnień procesowych, by następnie ponosić wynikające z tego konsekwencje. Ustanawiając zatem wybraną przez siebie osobę pełnomocnikiem strona musi liczyć się z tym, że osoba ta reprezentuje ją w postępowaniu i może działać samodzielnie, chyba że co innego wynika z treści pełnomocnictwa. W kwestii doręczeń oznacza to, że doręczenie decyzji pełnomocnikowi jest równoznaczne z doręczeniem decyzji stronie. W sprawie będącej przedmiotem rozpatrzenia strona skarżąca w toku postępowania przed organem I instancji ustanowiła dwóch pełnomocników. W aktach sprawy znajdują się umocowania dla pani E. G. i dla pani A. G., przy czym obie te osoby na mocy udzielonych im upoważnień mogły działać w sprawie równolegle - w takim samym zakresie. Obie te osoby zostały m.in. upoważnione do odbioru korespondencji, związanej z prowadzonym postępowaniem. Okoliczności te powodują, iż prawidłowe doręczenie decyzji I instancji jednemu z dwóch umocowanych w postępowaniu pełnomocników nie może oznaczać, że decyzja ta nie jest wiążąca dla strony i organu, a tym samym, że nie została wprowadzona do obrotu prawnego (art. 109 i art. 110 kpa). Jeśli chodzi o powołany w ramach zarzutu skargi kasacyjnej art. 58 §1 kpa podkreślenia wymaga, iż przepis ten znajduje zastosowanie w postępowaniu w przedmiocie przywrócenia terminu, nie zaś w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania, nie mógł zatem stanowić wzorca kontroli legalności postanowienia MWINB w Krakowie z dnia [...] czerwca 2010 r. stwierdzającego uchybienie terminu do złożenia odwołania. W odniesieniu do pozostałych objętych zarzutami skargi kasacyjnej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego należy wyjaśnić, iż art. 59 §1 kpa określa zasadę według której o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie. W art. 59 § 2 ustawodawca przewidział jednak wyjątek od tej zasady. Zgodnie z powołanym przepisem o przywróceniu terminu wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia, czyli organ wyższego stopnia niż organ właściwy w sprawie, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy (art. 127 § 2 kpa). Wtedy, gdy postanowienie wydał organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia, zażalenie nie służy. Postanowienie wydane przez organ, o którym mowa w art. 59 § 2, jest bowiem ostateczne. Ze względu na fakt, że kończy ono postępowanie, stronie służy skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego (art. 3 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a.). Na przestrzeni lat nie uległo dewaluacji stanowisko zgodnie z którym, sąd nie może przywrócić stronie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji, albowiem kompetencja taka przysługuje organowi odwoławczemu (art. 59 § 2 k.p.a.), którego ewentualne postanowienie o odmowie przywrócenia terminu podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego (por. wyrok NSA z 23 października 1998 r., SA/Sz 1115/97, Biul. Skarb. 1999, Nr 1 s. 32, wyrok NSA z 17 marca 1992 r., SA/Wr 128/92, ONSA/992, Nr 1 p 24). Wyjątek przewidziany w art. 59 §2 kpa może być postrzegany w kategoriach odstępstwa od zasady dwuinstancyjności wyrażonej w art. 15 k.p.a., przy czym dopuszczalność takiego odstępstwa wynika wprost z art. 78 Konstytucji RP, w świetle którego każda ze stron ma prawo do zaskarżania orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji, a wyjątki od tej zasady oraz tryb zaskarżania określa ustawa. Naczelny Sąd Administracyjny zauważył ponadto, iż pogląd, na który powołał się wnoszący skargę kasacyjną, a sprowadzający się do twierdzenia, że gdy strona jednocześnie z odwołaniem składa wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia tego odwołania, to zostaje wyłączona potrzeba wydania odrębnego postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a. (stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania), istotnie został wyrażony m.in. w wyrokach z dnia 24 września 2008 r., sygn. akt I OSK 1490/07 i sygn. akt I OSK 1496/07, a także w wyroku z dnia 15 czerwca 2007 r., sygn. akt I GSK 1221/06 (dostępne na https://cbois.nsa.gov.pl). Podkreślenia jednak wymaga, że w innych swych orzeczeniach, z reguły późniejszych, Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie zajmował odmienne stanowisko (zob. np. wyroki: z dnia 8 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 272/10; z dnia 23 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 521/10; z dnia 21 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 120/09; z dnia 28 września 2007 r., sygn. akt II OSK 190/07; z dnia 24 stycznia 2006 r., sygn. akt II OSK 52/05 dostępne na https://cbois.nsa.gov.pl). Trzeba również wskazać, że za taką wykładnią art. 134 kpa przemawiają poglądy wyrażane w doktrynie (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 505; także M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz do art. 134 kpa teza 11, LEX/el. 2009), zgodnie akcentujące odrębność przedmiotu rozstrzygnięcia i różnicę trybu weryfikacji w przypadku postanowienia wydawanego w przedmiocie przywrócenia uchybionego terminu i postanowienia o stwierdzeniu, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. Zwraca się przy tym oczywiście uwagę na konieczność wcześniejszego rozstrzygania w kwestii przywrócenia terminu, a następnie wydania postanowienia w na podstawie art. 134 kpa. Powyższy pogląd podziela również skład orzekający w niniejszej sprawie. Z treści bowiem przepisu art. 134 kpa ani też z treści innego przepisu procedury administracyjnej nie wynika zakaz stosowania tej regulacji w przypadku, gdy do organu wraz ze spóźnionym odwołaniem wpływa wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego. Dalej zaznaczenia wymaga, iż fakt wskazania w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że skarga wniesiona została przez A. i T. G. reprezentowanych przez A.G., podczas gdy - jak zwrócił uwagę autor skargi kasacyjnej - na piśmie figuruje również podpis pani E. G. - pozostaje bez wpływu na wydane w rozpatrywanej sprawie rozstrzygnięcie. Zarówno bowiem treść skargi, jak i złożone do akt sądowych pełnomocnictwo (k. 18) wyraźnie wskazują, iż skarga wniesiona została w imieniu mocodawców - państwa A. i T. G., co znajduje swoje odzwierciedlenie w sentencji zaskarżonego wyroku. W tym kontekście nie ma żadnego znaczenia, czy skarga została podpisana przez samą stronę, czy też przez umocowanego przez nią pełnomocnika. Skarżący mogli bowiem działać w sprawie osobiście lub też korzystać z pomocy pełnomocnika. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło