II SA/Łd 1004/10

Dnia 23 listopada 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek (spr.), Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Protokolant Asystent sędziego Marcin Olejniczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2010 roku przy udziale - sprawy ze skargi J. Ś. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] Nr [...] (znak: [...]) w przedmiocie odmowy przyznania uzupełniającej płatności obszarowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od organu – Dyrektora Regionalnego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. na rzecz skarżącej – J. Ś. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. decyzją z dnia [...] roku, Nr [...], po rozpoznaniu odwołania J. Ś., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] roku, Nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, organ I instancji decyzją z dnia [...] roku przyznał J. Ś. jednolitą płatność obszarową w wysokości 10.377,88 zł, uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych w wysokości 3.108,42 zł oraz odmówił przyznania płatności zwierzęcej. Powierzchnia stwierdzona w wyniku przeprowadzonej kontroli administracyjnej dla JPO wyniosła 20,37 ha, przy deklarowanej powierzchni 20,47 ha. Na podstawie art. 50 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z uwagi na to, że przedeklarowanie nie przekroczyło 0,10 ha i 20% łącznej powierzchni kwalifikowanej, płatność została przyznana do powierzchni deklarowanej. Uzupełniająca płatność do powierzchni grupy upraw podstawowych przyznana została do powierzchni deklarowanej. Natomiast odmowa przyznania płatności zwierzęcej wynikała z faktu, iż wnioskodawczyni nie posiadała w okresie referencyjnym zwierząt zarejestrowanych na nią w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych. W odwołaniu od powyższej decyzji J. Ś. wyjaśniła, iż gospodarstwo rolne przejęła po śmierci męża. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł., po rozpoznaniu odwołania, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie I instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania. Następnie, w odniesieniu do odmowy przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatność zwierzęca) organ wskazał, iż nie zostały spełnione warunki określone w § 6 ust. 1 rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 roku w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 40 poz. 326), zatem w sprawie będzie miał zastosowanie § 8 ust. 1 tego rozporządzenia. W myśl § 8 ust. 1 rozporządzenia, w przypadku gdy rolnik nie spełnia wymagań określonych w § 6 ust. 1, płatność zwierzęca przysługuje mu, jeżeli w latach 2004-2006 nie występował z wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej lub płatności uzupełniającej, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 roku o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 roku Nr 6, poz. 40 ze zm.) oraz art. 21 ust. 1 i art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a ponadto przyznano temu rolnikowi płatność zwierzęcą na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 roku w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz. U. Nr 46, poz. 309 ze zm.) lub § 6 albo 7 rozporządzenia z dnia 14 marca 2008 roku. Jak wskazał organ, producentowi rolnemu zgodnie z danymi zawartymi w systemie informatycznym w roku 2008 przyznano płatność zwierzęcą na podstawie § 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 roku w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 44 poz. 265). Po drugie, płatność zwierzęca przysługuje do powierzchni trwałych użytków zielonych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej na dany rok, nie większej jednak niż powierzchnia maksymalna, którą stanowi najmniejsza z następujących powierzchni. Przepis § 8 ust. 2 lit. "b" rozporządzenia stanowi, iż powierzchnia ustalona jako iloraz liczby zwierząt, których posiadaczem był dany rolnik lub jego małżonek, co potwierdza wpis lub zgłoszenie tych zwierząt do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, także w przypadku gdy osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim w danym okresie, przeliczonych na duże jednostki przeliczeniowe (DJP) według średniego stanu z okresu od dnia 15 września 2007 roku do dnia 14 marca 2008 roku w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 lit. "b" oraz współczynnika 0,3. Zdaniem organu, uwzględnienie zarejestrowanych zwierząt przez małżonka rolnika regulowane jest w § 12 ust. 1 rozporządzenia. Przepis ten stanowi, iż w przypadku gdy bydło lub owce, lub kozy, lub konie były wpisane lub zostały zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, przez małżonka rolnika, który złożył wniosek o przyznanie płatności zwierzęcej, zwierzęta te uwzględnia się na żądanie rolnika przy ustalaniu powierzchni maksymalnej dla tego z małżonków, na którego drugi z małżonków wyraził pisemną zgodę. W stanie faktycznym sprawy, zgłoszenie siedziby stada i przerejestrowanie zwierząt nastąpiło dnia 4 kwietnia 2008 roku, a zatem nie został spełniony warunek posiadania przez rolnika zarejestrowanych zwierząt w okresie od 15 września 2007 roku do 14 marca 2008 roku. Ponadto aby móc zaliczyć zwierzęta posiadane przez małżonka rolnika, który otrzymywał uprzednio płatność zwierzęcą, wymagana jest na podstawie § 12 ust. 1 rozporządzenia jego pisemna zgoda. Jak wskazał organ, z oczywistych względów nie jest możliwe uzyskanie takiej zgody małżonka, zatem nie można uwzględnić zarejestrowanych zwierząt posiadanych przez małżonka producenta rolnego. W konsekwencji płatność zwierzęca odwołującej się w roku 2009 nie przysługuje. Na marginesie organ wyjaśnił, iż od 15 marca 2010 roku wszedł w życie przepis § 12a rozporządzenia. Przepis ten wprowadzono na mocy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 roku zmieniającego rozporządzenie w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 39 poz. 217). Przepis § 12a określa, że zgoda nie jest wymagana, jeżeli osoba, która była małżonkiem rolnika składającego wniosek o przyznanie płatności zwierzęcej, nie żyje. Dodanie tegoż przepisu oznacza, iż dla postępowań wszczętych od dnia 15 marca 2010 roku, powyższa zgoda nie jest wymagana dla uwzględnienia zwierząt posiadanych uprzednio przez małżonka, który zmarł. Zgodnie z regulacją art. 4. ust. 1 ustawy z dnia 17 lutego 2010 roku o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 36 poz. 197), do postępowań w sprawach dotyczących płatności bezpośrednich, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów, pomocy do plantacji trwałych oraz pomocy do rzepaku wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Do postępowań wszczętych, a niezakończonych decyzją ostateczną zastosowanie mają przepisy ustawy, a co za tym idzie także przepisy wykonawcze (rozporządzenia) w brzmieniu dotychczasowym. Przedmiotowa sprawa została wszczęta w dniu 13 maja 2009 roku, a zatem przed wejściem w życie znowelizowanej wersji rozporządzenia i nie została zakończona decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie tych przepisów, czyli do dnia 15 marca 2010 roku. W skardze na powyższą decyzję J. Ś. wniosła o jej uchylenie, przyznanie uzupełniającej płatności zwierzęcej i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W motywach skargi strona napisała, iż do momentu śmierci męża, czyli do dnia 22 stycznia 2008 roku, wspólnie prowadzili gospodarstwo rolne. Po śmierci męża przejęła całe gospodarstwo rolne (grunty i zwierzęta) na mocy testamentu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do postanowień art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Zdaniem składu orzekającego, w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W stanie faktycznym sprawy bezspornym jest, iż podstawą do odmowy przyznania stronie skarżącej płatności zwierzęcej była okoliczność, iż w okresie od dnia 15 września 2007 roku do dnia 14 marca 2008 roku nie była ona posiadaczem wpisanych lub zgłoszonych do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt. W przypadku gdy posiadaczem takich zwierząt był małżonek rolnika, który otrzymywał płatność zwierzęcą, wymagana jest zgoda tego małżonka (§ 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia z dnia 9 marca 2009 roku w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, Dz. U. Nr 40, poz. 326 ze zm.). W stanie faktycznym sprawy, oczywistym jest, że skarżąca nie jest w stanie uzyskać takiej zgody, gdyż jej mąż nie żyje. Tym niemniej, z dniem 15 marca 2010 roku wszedł w życie przepis § 12a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 roku. Zgodnie z treścią tego przepisu zgoda nie jest wymagana, jeżeli osoba, która była małżonkiem rolnika składającego wniosek o przyznanie płatności zwierzęcej, nie żyje. Przepis § 12a wszedł w życie w trakcie postępowania międzyinstancyjnego, czyli po wydaniu decyzji przez organ I instancji, a przed rozpoznaniem sprawy przez organ odwoławczy. Niemniej jednak organ odwoławczy odmówił zastosowania przepisu § 12a w znowelizowanej wersji. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie stanowisko takie jest błędne. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem, organ administracyjny I instancji stosuje przepisy prawa materialnego, obowiązujące w dniu wydania decyzji. Przepisy te decydują również o tym, czy i w jakim zakresie organ ten powinien ewentualnie stosować przepisy dawniejsze. Organ odwoławczy powinien ocenić sprawę według przepisów prawa materialnego obowiązujących w dniu wydania przez ten organ decyzji odwoławczej. Oznacza to, że jeśli przepisy prawa materialnego ulegną zmianie w czasie między wydaniem decyzji w I instancji, a rozpatrzeniem odwołania, organ odwoławczy – zachowując tożsamość sprawy – obowiązany jest uwzględnić nowy stan prawny, chyba że z nowych przepisów wynika coś innego. Organ odwoławczy orzeka bowiem w sposób merytoryczny. Zacytowany pogląd znajduje swoje uzasadnienie w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyroki NSA z dnia 5 kwietnia 2006 roku, II GSK 17/06, Lex Nr 212147; z dnia 24 marca 2003 roku, II SA 2057/01, Lex Nr 121774; 19 lipca 2001 roku, V SA 3872/00, Lex Nr 78936; z dnia 23 kwietnia 2001 roku, IV SA 396/99, Lex Nr 54143 i inne), jak i wojewódzkich sądów administracyjnych (por. np. wyroki WSA w Warszawie z dnia 24 czerwca 2008 roku, VII SA/Wa 584/08, Lex Nr 508480; z dnia 28 czerwca 2006 roku, I SA/Wa 2024/04, Lex Nr 219237; z dnia 19 października 2005 roku, VII SA/Wa 292/05, Lex Nr 191365 i inne). W stanie faktycznym sprawy, organ odwoławczy rozpoznając odwołanie zobowiązany był uwzględnić stan prawny obowiązujący w dacie orzekania, bowiem w przepisach rozporządzenia nowelizującego nie zawarto norm intertemporalnych. W tej sytuacji w sprawie doszło do naruszenia normy art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i zasady dwuinstancyjności postępowania określonej w art. 15 Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie do tej zasady, istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji. Na marginesie zwrócić uwagę należy, iż w toku postępowania administracyjnego organy obu instancji uznały, iż skarżąca jest reprezentowana przez pełnomocnika. Niemniej jednak, wśród dokumentów załączonych do akt nie ma dowodu pełnomocnictwa. W ten sposób w sprawie naruszono przepisy art. 32 i art. 33 Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące pełnomocnictwa oraz ogólne zasady działania wynikające z zapisów tej ustawy. Przepis art. 32 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowi, że strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Natomiast przepis art. 33 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego wymaga, by pełnomocnik dołączył do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Do wniosku wszczynającego postępowanie nie załączono pełnomocnictwa. Organ, do którego został złożony wniosek dostrzegając ten brak formalny powinien zażądać jego uzupełnienia. Konkludując, Sąd orzekł jak w wyroku na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O zwrocie kosztów postępowania Sąd postanowił w punkcie drugim wyroku na podstawie regulacji art. 200 i 205 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na zasądzoną kwotę tytułem zwrotu kosztów postępowania składa się uiszczony przez skarżącą wpis od skargi. K.O.