III SA/Po 673/10
WyrokWSA w Poznaniu2010-11-24
Skład orzekający: Beata Sokołowska, Mirella Ławniczak, Szymon Widłak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nabycie działki sklasyfikowanej jako użytki rolne, która nie stanowi gospodarstwa rolnego ani nie weszła w skład gospodarstwa rolnego nabywcy, korzysta ze zwolnienia z podatku od czynności cywilnoprawnych na podstawie art. 9 pkt 2 lit. a ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zwolnienie z podatku od czynności cywilnoprawnych na podstawie art. 9 pkt 2 lit. a ustawy o PCC przysługuje tylko wtedy, gdy nabywana nieruchomość ma charakter gospodarstwa rolnego lub wchodzi w skład gospodarstwa rolnego nabywcy. W niniejszej sprawie działka, mimo klasyfikacji jako użytki rolne, nie spełniała tych warunków ze względu na jej przeznaczenie nierolnicze potwierdzone decyzją Ministra Rolnictwa i miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. W konsekwencji zwolnienie nie miało zastosowania, a decyzje organów podatkowych zostały utrzymane w mocy.Stan faktyczny
Spółka A nabyła działkę o powierzchni 0,57.79 ha sklasyfikowaną jako użytki rolne. Spółka wystąpiła o stwierdzenie nadpłaty podatku od czynności cywilnoprawnych, argumentując, że działka wchodziła w skład gospodarstwa rolnego i korzysta ze zwolnienia podatkowego. Organ podatkowy odmówił stwierdzenia nadpłaty, wskazując, że działka nie stanowiła gospodarstwa rolnego ani nie weszła w skład gospodarstwa rolnego spółki, co potwierdziły decyzje Ministra Rolnictwa i miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Spółka zaskarżyła decyzję do organu odwoławczego, który utrzymał decyzję w mocy. Spółka wniosła skargę do WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 24 listopada 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska Sędziowie WSA Mirella Ławniczak WSA Szymon Widłak (spr.) Protokolant: st. sek. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2010 roku przy udziale sprawy ze skargi spółki A w P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 30 lipca 2010r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych oddala skargę
Decyzją z dnia 4 grudnia 2009 r., nr [...] Naczelnik I Urzędu Skarbowego w Poznaniu odmówił spółce A w P. stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie [...] zł.
W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy wskazał, że aktem notarialnym z dnia 27 czerwca 2008 r., rep. A nr [...] została zawarta umowa o przeniesienie własności nieruchomości o pow. 0.57.79 ha, stanowiącej niezabudowaną działkę oznaczoną numerem ewidencyjnym [...]. Strony umowy: M. K. (sprzedający) i spółka A ówcześnie z/s w W. (kupujący) zgodnie podały wartość powyższej nieruchomości na kwotę [...] zł, od której to kwoty notariusz jako płatnik obliczył i pobrał podatek od czynności cywilnoprawnych w wysokości 2%, tj. w kwocie [...] zł. W dniu 11 maja 2009 r. spółka A obecnie z/s w P., reprezentowana przez pełnomocników – doradców podatkowych złożyła wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych w łącznej kwocie [...] zł - w tym w kwocie [...] zł od powyższego aktu notarialnego argumentując, iż na dzień transakcji przedmiot opodatkowania, tj. niezabudowana działka oznaczona nr ewidencyjnym [...] o pow. 0.57.79 ha wchodziła w skład gospodarstwa rolnego prowadzonego przez spółkę, a zatem przeniesienie jej własności powyższego umową sprzedaży korzysta ze zwolnienia określonego w art. 9 pkt 2 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych z dnia 9 września 2000r. (Dz. U. Nr 68 z 2007r. poz. 450 ze zm.). Do powyższego wniosku załączono kserokopię wypisu z rejestru gruntów dotyczącego działki gruntu nr [...] o pow. 0.57.79 ha sklasyfikowane jako grunty orne Rllla, Rllb, RIVa i RIVb. Rozpatrując powyższy wniosek, organ podatkowy stwierdził, że ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych nie zawiera definicji gospodarstwa rolnego, dlatego odwołał się w tym zakresie do definicji gospodarstwa rolnego zawartej w art. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym (Dz. U. Nr 136 z 2006r. poz. 969 ze zm.), który stanowi, że za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów, o których mowa w art. 1 o łącznej pow. przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy stanowiący własność lub znajdujący się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej w tym spółki, nieposiadającej osobowości prawnej.
Ponadto organ podatkowy w toku przeprowadzonego postępowania zasięgnął opinii Wójta Gminy K., który w odpowiedzi pismem z dnia 16 lipca 2009r. poinformował, iż grunty nabyte przez spółkę A w dniu 27 czerwca 2008r., oznaczone jako działka nr [...] nie stanowiły gospodarstwa rolnego i nie wchodziły w skład gruntów gospodarstw rolnych.
Zdaniem organu z art. 9 pkt 2 lit. a) ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych wynika, że umowa sprzedaży będzie korzystać ze zwolnienia od podatku od czynności cywilnoprawnych tylko wtedy, gdy w rozumieniu ustawy o podatku rolnym, w chwili dokonania czynności nabyte grunty stanowią gospodarstwo rolne albo utworzą gospodarstwo rolne lub wejdą w skład gospodarstwa rolnego będącego własnością nabywcy.
Organ stwierdził, że powyższe przesłanki zwolnienia nie zostały spełnione w niniejszej sprawie, ponieważ przedmiotowa działka nie stanowiła gospodarstwa rolnego, jak również nie weszła w skład gospodarstwa rolnego będącego własnością nabywcy, gdyż nabywca nie posiadał takiego gospodarstwa na dzień transakcji. Organ podatkowyabywaca nie posiadał takiego gospodarstwa na dzień tra ości cywilnoprawnych rawnych wskazał przy tym, że w akcie notarialnym z dnia 27 czerwca 2008 r. brak oświadczenia nabywcy, iż nabywana nieruchomość niezabudowana o pow. 0.57.79 ha stanowiąca działkę gruntu nr [...] utworzy gospodarstwo rolne lub wejdzie w skład gospodarstwa rolnego będącego własnością nabywcy, a jednocześnie Wójt Gminy K. stwierdził, iż działka nr [...] w dniu dokonania transakcji nie stanowiła gospodarstwa rolnego i nie wchodziła w skład gruntów gospodarstw rolnych, równocześnie stwierdzając, iż spółka A nie prowadzi żadnego gospodarstwa rolnego na terenie Gminy K.
W odwołaniu od powyższej decyzji spółka A wniosła o jej uchylenie i stwierdzenie nadpłaty w wysokości wnioskowanej przez spółkę. Odwołująca zarzuciła naruszenie art. 9 pkt 2 lit. a ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych w związku z art. 2 ust. 1 oraz art. 1 ustawy o podatku rolnym polegające na błędnym uznaniu, że działka nr [...] nie weszła w skład gospodarstwa rolnego spółki, a także obrazę art. 125 i art. 139 Ordynacji podatkowej poprzez nieuzasadnione rozpatrywanie sprawy przez okres ponad 6 miesięcy oraz art. 121 § 1, art. 124 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez brak przekonującego i logicznego uzasadnienia zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że w dniu zawarcia przedmiotowej transakcji działka nr [...] nie stanowiła gospodarstwa rolnego zbywcy, obejmowała natomiast grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów jako użytki rolne, które nie były zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej. Działka nr [...] weszła w skład i powiększyła gospodarstwo rolne nabywcy, które zostało utworzone przez nabycie działki nr [...]. Ponadto podniesiono, że Wójt Gminy K. w piśmie z dnia 16.07.2009 r. wskazując, iż spółka nie prowadzi gospodarstwa rolnego na terenie Gminy K., odniósł się do stanu rzeczy istniejącego na dzień sporządzenia pisma, a nie na dzień zawarcia przedmiotowej umowy sprzedaży.
Odwołująca spółka wskazała, iż rozstrzygając przedmiotową sprawę organ podatkowy I instancji błędnie przyjął, że dla spełnienia warunków uznania sprzedawanych gruntów za gospodarstwo rolne w rozumieniu ustawy o podatku rolnym, konieczne jest wykorzystywanie gruntów do aktywnego prowadzenia działalności rolniczej w takim gospodarstwie. W ocenie spółki dla uznania sprzedawanych gruntów za gospodarstwo rolne wystarczy zaklasyfikowanie ich w ewidencji gruntów jako użytki rolne lub grunty zadrzewione i zakrzewione oraz powierzchnia przekraczająca 1 ha. Przedmiotowa działka na dzień dokonania transakcji była sklasyfikowana jako użytki rolne i nie była zajęta przez spółkę na działalność gospodarcza inną niż działalność rolnicza, a spółka była już właścicielem gruntów rolnych o powierzchni przekraczającej 1 ha niezajętych na prowadzenie działalności gospodarczej, a zatem nabycie działki nr [...] powiększyło istniejące już gospodarstwo rolne spółki. Odwołująca zarzuciła również, że w zaskarżonej decyzji bezpodstawnie przyjęto, iż dla zastosowania przedmiotowego zwolnienia podatkowego niezbędne jest zawarcie w umowie sprzedaży oświadczenia kupującego, że nabywana nieruchomość utworzy gospodarstwo rolne lub wejdzie w skład gospodarstwa rolnego będącego własnością kupującego, gdyż wymóg taki nie wynika z żadnego przepisu prawa.
Decyzją z dnia 30 lipca 2010 r., nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. Ponadto wskazał, że pismem z dnia 10.05.2010 r. Wójt Gminy K. poinformował, że działka nr [...] na dzień zawarcia umowy sprzedaży (tj. 27.06.2008r.) nie stanowiła gospodarstwa rolnego zbywcy, zaś zbywca – M. K. - figurował w ewidencji podatkowej jako podatnik podatku rolnego za działkę nr [...] w okresie od 01.01.2005 r. do 30.06.2008 r. Natomiast pismem z dnia 21.06.2010 r. Wójt Gminy K. wskazał, że Spółka na dzień 28.06.2008 r. nie była podatnikiem podatku rolnego oraz nie złożyła Wójtowi Gminy K. deklaracji w podatku rolnym za 2008 r. W dniu 19.02.2008 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał decyzję o przeznaczeniu działki nr [...] na cele nierolnicze i nieleśne, a w dniu 30.06.2008r. Rada Gminy podjęła uchwałę o zmianie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, mocą której przedmiotowa nieruchomość została przeznaczona wyłącznie pod obiekty produkcyjne, magazyny i drogi z zielenią towarzyszącą. Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności wypisu i wyrysu z rejestru gruntów sporządzonego na dzień 07.05.2008 r., aktu notarialnego z dnia 27.06.2008 r., a także pisma Wójta Gminy K. z dnia 10.05.2010 r. organ odwoławczy stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość stanowiąca niezabudowaną działkę [...] nie stanowiła gospodarstwa rolnego zbywcy. Jednocześnie – zdaniem organu odwoławczego nie zostały spełnione pozostałe przesłanki zwolnienia, o którym mowa w art. 9 pkt 2 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, gdyż nabyte grunty nie utworzyły gospodarstwa rolnego ani nie weszły w skład gospodarstwa rolnego będącego własnością nabywcy. W ocenie organu odwoławczego stosowanie wykładni językowej art. 9 pkt 2 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, prowadzi do nieuprawnionego - w świetle wartości i celów wynikających z Konstytucji oraz regulacji ustawowych - rozszerzenia zakresu zastosowania przedmiotowego zwolnienia, bowiem niemalże we wszystkich możliwych do zaistnienia stanach faktycznych, dotyczących umownego przenoszenia gruntów rolnych, skutkowałoby zwolnieniem z opodatkowania takich transakcji. W związku z powyższym zdaniem organu zaistniały przesłanki do posłużenia się wykładnią systemową i funkcjonalną tego przepisu. Powołując się na art. 23 Konstytucji, art. 1, art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego, art. 21 pkt 28 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług organ odwoławczy stwierdził, że celem przepisów regulujących zagadnienia związane z ustrojem rolnym państwa, a w szczególności z opodatkowaniem obrotu nieruchomości rolnych, jest szczególna ochrona gospodarstw rodzinnych prowadzonych przez osoby fizyczne, a także zachęcanie rolników poprzez preferencje podatkowe do powiększania powierzchni gospodarstw rolnych. Przy konstruowaniu zwolnień podatkowych w podatku PIT i VAT ustawodawca uzależnił możliwość skutecznego skorzystania z tych ulg od kontynuowania rolniczego użytkowania nabytej nieruchomości po dniu nabycia albo co najmniej od ich przeznaczenia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele rolne. Treść w/w uregulowań oraz praktyka orzecznicza sądów administracyjnych w zakresie stosowania tych przepisów - w ocenie organu powinna mieć znaczenie przy dokonywaniu wykładni art. 9 pkt 2 w ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Ponadto powołując się na treść art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. h i art. 16 pkt 1 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego oraz art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, podkreślił, że celem umożliwienia jednostkom samorządu terytorialnego partycypacji w dochodach podatkowych z tytułu podatku od czynności cywilnoprawnych, było zapewnienie tym jednostkom wystarczających środków na zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty gminnej. Gminy niemające charakteru miejskiego czerpią większość dochodów z tytułu podatku od czynności cywilnoprawnych z opodatkowania sprzedaży nieruchomości rolnych, zaś bardzo szeroki zakres zwolnienia wyinterpretowany zgodnie z wykładnią literalną art. 9 pkt 2 ustawy o PCC w praktyce pozbawia takie gminy wydajnych dochodów z w/w źródła. W tym stanie rzeczy wątpliwe wydaje się, czy tak szerokie rozumienie w/w przepisu jest zgodne z treścią art. 15 ust. 2 in fine oraz art. 167 Konstytucji. W tym kontekście należy – zdaniem organu ustalić ratio legis zwolnienia, o którym mowa w art. 9 pkt 2 ustawy PCC oraz wpływ jego zastosowania na powszechność i równość opodatkowania podmiotów podlegających obowiązkowi podatkowemu w podatku od czynności cywilnoprawnych. Zwolnienie z ciężaru podatkowego nabywców nieruchomości rolnych niebędących rolnikami indywidualnymi i nie zamierzających prowadzić działalności rolniczej na nabywanych gruntach prowadzi do wydatnego obniżenia wysokości dochodów jednostek samorządu terytorialnego i - przy założeniu stałego rozmiaru zadań publicznych gminy - konieczność przerzucenia tego ciężaru finansowego na inne podmioty. Wątpliwe wydaje się, aby celem ustawodawcy, przy wprowadzaniu przedmiotowego zwolnienia, było uprzywilejowanie określonej kategorii przedsiębiorców tj. tych którzy nabywają nieruchomości rolne z intencją ich "odrolnienia", która wynika wyraźnie z planu zagospodarowania przestrzennego i decyzji o wyłączeniu gruntów z produkcji rolnej i wpływanie w ten sposób na mechanizm rynkowy, a w szczególności na wolną konkurencję, podczas gdy przedsiębiorcy nabywający grunty nieposiadające charakteru rolnego nie mogą skorzystać z przedmiotowego zwolnienia. Tym samym zbyt szerokie rozumienie art. 9 pkt 9 ustawy PCC w sposób nieuzasadniony narusza zasadę neutralności podatkowej. W tej sytuacji organ odwoławczy uznał za uzasadnione zastosowanie w niniejszej sprawie wykładni celowościowej, za czym przemawiają w szczególności. wyrażone w art. 84 i art. 33 ust. 1 Konstytucji zasady powszechności i równości opodatkowania. W konsekwencji przy stosowaniu zwolnienia, o którym mowa w art. 9 pkt 2 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, pod uwagę brać należy, czy w świetle obiektywnych okoliczności istniejących w dniu zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości rolnych lub w okresie bezpośrednio następującym po zawarciu transakcji istnieje zamiar wykorzystania przez nabywcę zakupionej nieruchomości na działalność rolniczą. Okoliczność taką z powodzeniem stanowić może sposób przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości, ujawniony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub w decyzjach organów rozstrzygających o wyłączeniu gruntów z produkcji rolniczej. Takie rozumienie omawianego przepisu znajduje oparcie również w odpowiedzi Ministerstwa Finansów z dnia 02.03.2010r. na interpelację poselską nr 14 289. W niniejszej sprawie w dniu nabycia przez odwołującą spółkę przedmiotowej nieruchomości i w okresie bezpośrednio po nim następującym, obiektywne okoliczności w postaci zapisów zawartych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego oraz orzeczeń o wyłączeniu z produkcji rolniczej - wskazują, iż zamiarem Spółki nie było wykorzystywanie nabytych nieruchomości na działalność rolniczą. Celem działania podatnika - wynikającym z w/w dokumentów - była zmiana sposobu wykorzystywania działki nr [...] i prowadzenie na niej działalności innej niż rolnicza.
Organ odwoławczy uznał za nietrafne stanowisko organu podatkowego I instancji w zakresie konieczności złożenia przez nabywcę, w treści umowy sprzedaży oświadczenia, że zamierza zakupioną nieruchomość użytkować rolniczo, gdyż oświadczenie takie ma charakter subiektywny, a ponadto wymóg jego złożenia nie wynika z przepisów prawa. Biorąc jednak pod uwagę, że w zgłoszonym na dzień zawarcia przedmiotowej transakcji do rejestru przedsiębiorców przedmiocie działalności spółki nie wskazano działalności rolniczej lub prowadzenia gospodarstwa rolnego, podczas gdy widnieje tam działalność gospodarcza w różnych dziedzinach oraz kupno, zagospodarowanie i sprzedaż nieruchomości na własny rachunek, a także uwzględniając rozstrzygnięcia stosownych organów w zakresie sposobu wykorzystywania przedmiotowej działki, należało przyjąć, że nabywając działkę nr [...] podatnik miał zamiar jej wykorzystania na cele nie związane z działalnością rolniczą.
Odnosząc się natomiast do zarzutów w zakresie naruszenia przepisów proceduralnych, organ odwoławczy zgodził się z zarzutem strony odnośnie przewlekłości w załatwianiu sprawy oraz w zakresie niezajęcia stanowiska w sprawie oświadczeń i zarzutów strony wniesionych w toku postępowania. Jednakże w ocenie organu odwoławczego w/w uchybienia nie miały wpływu na wynik rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.
W skardze na powyższą decyzję spółka, reprezentowana przez doradców podatkowych, zarzuciła:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 9 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 101, poz. 649) w związku z art. 2 ust. 1 oraz art. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 ze zm.) polegające na uznaniu, że transakcja nabycia przez Spółkę w dniu 27 czerwca 2008 r. działki nr [...] sklasyfikowanej w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, niezajętej na prowadzenie działalności gospodarczej (w sytuacji gdy Spółka na dzień nabycia była już właścicielem gruntów sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, niezajętych na prowadzenie działalności gospodarczej o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha), która weszła w skład gospodarstwa rolnego Spółki, w rozumieniu przepisów ustawy o podatku rolnym, nie podlega zwolnieniu z podatku PCC,
w konsekwencji:
a. zastosowania wykładni celowościowej art. 9 pkt 2 lit. a ustawy o PCC wbrew jego jednoznacznej wykładni językowej, zgodnie z którą nabycie gruntów przez Spółkę podlega zwolnieniu z opodatkowania podatkiem PCC,
b. nieprawidłowego zastosowania wykładni celowościowej poprzez uznanie, iż w przypadku nabycia gruntów przez Spółkę zwolnienie przewidziane w art. 9 pkt 2 lit. a ustawy o PCC nie powinno znaleźć zastosowania ze względów wskazanych przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
2. naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych wynikającej z art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 24 listopada 2010 r. pełnomocnik skarżącej spółki, wnosząc i wywodząc jak w skardze, oświadczyła, że nie ma informacji na temat tego, czy spółka podjęła działalność rolniczą na zakupionej działce. Natomiast pełnomocnik organu odwoławczego, wnosząc i wywodząc jak w odpowiedzi na skargę, podtrzymała argumenty w niej zawarte i podkreśliła, że z aktu notarialnego nie wynika, aby spółka zakupiła nieruchomość na cele rolnicze lub powiększenie gospodarstwa. Zdaniem organu spółka wiedziała, jakie jest przeznaczenie nieruchomości zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego, a więc nie mogła podjąć działalności rolniczej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego o odmowie stwierdzenia na rzecz skarżącej spółki nadpłaty z tytułu podatku od czynności cywilnoprawnych uiszczonego w związku z nabyciem przez spółkę w dniu 27 czerwca 2008 r. w drodze umowy sprzedaży własności nieruchomości położonej w K. oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...]. Decyzje te zostały wydane na skutek wniosku spółki o stwierdzenie nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych z tytułu powyższej umowy sprzedaży, która – zdaniem spółki winna korzystać ze zwolnienia podatkowego przewidzianego w art. 9 pkt 2 a) ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 68, poz. 450 z późn. zm.).
Stosownie do tego przepisu zwalnia się od podatku od czynności cywilnoprawnych przeniesienie własności nieruchomości lub ich części, wraz z częściami składowymi, z wyjątkiem budynków mieszkalnych lub ich części znajdujących się na obszarze miast, w drodze umów sprzedaży pod warunkiem, że w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, w chwili dokonania czynności, nabyte grunty stanowią gospodarstwo rolne albo utworzą gospodarstwo rolne lub wejdą w skład gospodarstwa rolnego będącego własnością nabywcy. Natomiast zgodnie z art. 2 ust. 1 w zw. z art. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 ze zm.) za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nieposiadającej osobowości prawnej.
Z ustalonych przez organ podatkowy okoliczności faktycznych, które znajdują potwierdzenie w materiale sprawy, wynika, że przedmiotowa nieruchomość niezabudowana nie stanowiła w dniu dokonania sprzedaży gospodarstwa rolnego zbywcy, ponieważ jej powierzchnia nie przekraczała 1 ha lub 1 ha przeliczeniowego, co wynika z wypisu i wyrysu z rejestru gruntów sporządzonego na dzień 7 maja 2008 r. oraz z samego aktu notarialnego – umowy sprzedaży nieruchomości z dnia 27 czerwca 2008 r. i nie było kwestionowane przez skarżącą spółkę. Poza sporem pozostawało również, że przedmiotowa działka nie utworzyła gospodarstwa rolnego. Istota sporu sprowadzała się natomiast do tego, czy przedmiotowa nieruchomość weszła w skład gospodarstwa rolnego należącego do skarżącej spółki.
W świetle wyżej przytoczonej regulacji prawnej istotny w niniejszej sprawie warunek skorzystania ze zwolnienia od podatku od czynności cywilnoprawnych przewidziany w art. 9 pkt 2 a) ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych będzie spełniony, gdy nabywana nieruchomość wejdzie w skład gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 2 ust. 1 w zw. z art. 1 ustawy o podatku rolnym, z czego wynika, że nabywana nieruchomość winna stanowić grunt sklasyfikowany w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych oraz nie może być zajęta na prowadzenie działalności gospodarczej inna niż rolnicza. Nie ulega bowiem wątpliwości, że nieruchomość mająca stanowić część składową gospodarstwa rolnego musi mieć charakter i przeznaczenie właściwe dla całego gospodarstwa rolnego.
Powyższe oznacza, że nabywana nieruchomość jako część składowa gospodarstwa rolnego musi mieć rolny charakter oraz przeznaczenie wyrażające się w sposobie użytkowania, co nie oznacza konieczności faktycznego użytkowania rolniczego tej działki, ale zakaz innego niż rolnicze jej wykorzystania. Podstawę ustaleń w tym zakresie stanowią przede wszystkim zapisy w ewidencji gruntów i budynków, co jednak nie wyłącza możliwości przeprowadzenia przeciwdowodu, który podważyłby poprawność danych z ewidencji (np. przy braku jej dostosowania do stanu faktycznego), co dopuszcza wprost art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej. Właściwą podstawą do ustalenia zwolnienia są zaświadczenia o przeznaczeniu nabywanej nieruchomości na cele produkcji rolnej oraz przeznaczenie nieruchomości na cele rolnicze w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Natomiast zawarcie w treści aktu notarialnego oświadczenia nabywcy, że nabyte gospodarstwo rolne lub jego część będzie wykorzystywał na cele rolnicze potwierdza zasadność zastosowania zwolnienia od podatku od czynności cywilnoprawnych O zwolnieniu z podatku od czynności cywilnoprawnych lub odmowie zwolnienia decyduje przy tym przeznaczenie zakupionej nieruchomości wyrażające się w sposobie użytkowania bezpośrednio po nabyciu (zob. Z. Ofiarski, Komentarz do art. 9 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. 07.68.450), [w:] Z. Ofiarski, Ustawy: o opłacie skarbowej, o podatku od czynności cywilnoprawnych. Komentarz, ABC 2009, wyd. III, Lex 49/2010).
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, należy wskazać, że organ podatkowy prawidłowo ustalił, że wprawdzie sporna działka nr [...] była sklasyfikowana w ewidencji gruntów i budynków jako grunty orne, co wynika z wypisu i wyrysu z ewidencji gruntów według stanu na dzień 7 maja 2008 r. Jednakże – jak wynika z pisma Wójta Gminy K. z dnia 16 lipca 2009 r. – w dniu dokonania umowy sprzedaży, tj. 27 czerwca 2008 r. nieruchomość ta była w całości przeznaczona na cele nierolnicze i nieleśne na mocy decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 lutego 2008 r., nr [...], a w dniu 30 czerwca 2008 r. został uchwalony przez Radę Gminy K. miejscowy plan zagospodarowanie przestrzennego obejmujący tę nieruchomość, w którym została ona przeznaczona wyłącznie pod obiekty produkcyjne, magazyny i drogi z zielenią towarzyszącą. Ponadto w akcie notarialnym zawierającym umowę sprzedaży brak oświadczenia skarżącej spółki jako nabywcy o zamiarze przeznaczenia nabywanej nieruchomości na cele rolnicze lub powiększenie gospodarstwa rolnego, co – pomimo, że wymóg złożenia takiego oświadczenia nie wynika z obowiązujących przepisów prawa, dodatkowo potwierdza, działka ta nie była nabywana na cele rolnicze. Następnie skarżąca spółka zarówno w toku postępowania podatkowego, jak i sądowoadministracyjnego nie wykazała rolniczego charakteru i przeznaczenia przedmiotowej działki. Powoływała się w tym zakresie jedynie na zapis w ewidencji gruntów, który – w świetle wyżej przytoczonych okoliczności, nie może być uznany za miarodajny w szczególności na tle późniejszych dokumentów (decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego) o przeznaczeniu spornej działki na cele nierolnicze, które w sposób dostateczny obiektywizują nierolniczy charakter i przeznaczenie przedmiotowej działki. W tym kontekście również podnoszony przez skarżącą brak konieczności faktycznego prowadzenia działalności rolniczej na nabytej działce, pozostaje bez wpływu na dokonane ustalenie nierolniczego jej przeznaczenia, tym bardziej że w świetle powołanej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego faktyczne przeznaczenie tej działki na cele rolnicze nie było możliwe. Przyznany przez spółkę brak faktycznego prowadzenia działalności rolniczej na spornej działce jedynie więc dodatkowo potwierdza ustalone w oparciu inne, wyżej powołane okoliczności nierolnicze przeznaczenie spornej działki. Powyższe zaś, w ocenie Sądu było wystarczające do stwierdzenia, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki zwolnienia z podatku od czynności cywilnoprawnych przewidzianego w art. 9 pkt 2 a) ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych bez konieczności – jak to uczynił organ odwoławczy – sięgania do wykładni systemowej i funkcjonalnej powyższego przepisu i wyprowadzania w drodze tej wykładni wymogu prowadzenia działalności rolniczej na nieruchomości, która miała wejść w skład gospodarstwa rolnego. W tej sytuacji bezprzedmiotowa staje się ocena dokonanej przez organ wykładni powyższego przepisu oraz zarzutów skargi w tym zakresie. Niezależnie bowiem od zastosowanej przez organ wykładni art. 9 pkt 2 a) ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, zaskarżona decyzja odpowiada prawu przy zastosowaniu wykładni językowej tego przepisu.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło