II GSK 1004/11

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-07-18

Skład orzekający: Tadeusz Cysek, Gabriela Jyż, Joanna Zabłocka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji może odmówić wznowienia postępowania administracyjnego z powodu braku przymiotu strony u wnioskodawcy na etapie rozpatrywania wniosku o wznowienie, czy też powinien wznowić postępowanie i zbadać tę kwestię w toku postępowania?
Ratio decidendi
Organ administracji nie może odmówić wznowienia postępowania jedynie na podstawie wątpliwości co do przymiotu strony wnioskodawcy na etapie rozpatrywania wniosku o wznowienie. W przypadku braku oczywistych podstaw do odmowy wznowienia, organ powinien wznowić postępowanie i w toku tego postępowania zbadać, czy wnioskodawca posiada przymiot strony oraz czy zachodzą przesłanki wznowienia. Odmowa wznowienia postępowania jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy z samego wniosku wynika oczywisty brak podstaw do wznowienia, brak przymiotu strony lub niedochowanie terminu.
Stan faktyczny
W 1991 r. Minister Łączności wydał decyzję przydzielającą częstotliwości radiokomunikacyjne P. Sp. z o.o. Prezes UKE dokonał zmian w warunkach wykorzystania tych częstotliwości w 2005 i 2007 r. P. S.A. wniosła o wznowienie postępowania dotyczącego zmiany decyzji z 2007 r., twierdząc, że nie była zawiadomiona o postępowaniu i nie mogła wziąć w nim udziału. Prezes UKE odmówił wznowienia, uznając, że P. S.A. nie jest stroną postępowania i nie posiada interesu prawnego. WSA uchylił decyzję Prezesa UKE, wskazując, że organ błędnie odmówił wznowienia postępowania bez uprzedniego wznowienia i zbadania przymiotu strony.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej i zasądził od organu na rzecz P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością kwotę 120 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Cysek Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia del. WSA Joanna Zabłocka Protokolant Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 1 grudnia 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 1998/10 w sprawie ze skargi P. S.A. w W. na decyzję Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej na rzecz P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. kwotę 120 (słownie: sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z 1 grudnia 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 1998/10, po rozpoznaniu skargi P. S.A. z siedzibą w W. (dalej: skarżąca Spółka), uchylił decyzję Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej (dalej: UKE, organ) z dnia [...] lipca 2008 r. w przedmiocie wznowienia postępowania oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...] marca 2008 r. Jednocześnie Sąd stwierdził, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu, a także zasądził koszty postępowania. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym: Dnia [...] grudnia 1991 r. Minister Łączności wydał na rzecz P. Sp. z o.o. z siedzibą w W., obecnie P. Sp. z o.o., decyzję w sprawie przydziału i sposobu wykorzystania częstotliwości dla realizacji sieci radiokomunikacji ruchomej lądowej typu komórkowego w zakresie częstotliwości 450 MHz (dalej: decyzja z 1991 r.) Zgodnie z pkt 3 decyzji z 1991 r., przydzielone częstotliwości mogły być wykorzystywane na całym obszarze Rzeczypospolitej Polskiej, w sieci radiokomunikacji ruchomej lądowej typu komórkowego, określanej dalej nazwą NMT 450, działającej w analogowym systemie NMT450 w paśmie 450 MHz. Na mocy art. 142 ust. 1 pkt 2 i art. 227 ust. 1 ustawy z 21 lipca 2000 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. nr 73, poz. 852 ze zm., dalej: prawo telekomunikacyjne) przydziały częstotliwości zawarte w decyzjach o przydziale częstotliwości stały się z mocy prawa rezerwacjami częstotliwości, a rezerwacje częstotliwości dokonane przed dniem wejścia w życie ustawy, stały się odpowiednio rezerwacjami częstotliwości w rozumieniu ustawy. Decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. Prezes Urzędu Regulacji Telekomunikacji i Poczty (dalej: URTiP), zmienił rezerwację częstotliwości dokonaną na rzecz P. Sp. z o.o. decyzją z 1991 r., nadając pkt 3 tej decyzji następujące brzmienie: "3. Zarezerwowane częstotliwości strona może wykorzystać na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej, do świadczenia usług telekomunikacyjnych w: a) służbie stałej z wykorzystaniem technologii CDMA oraz NMT 450i, b) służbie ruchomej z wykorzystaniem technologii NMT 450i." W pozostałym zakresie decyzję pozostawiono bez zmian. Decyzją z dnia [...] września 2007 r. Prezes UKE po przeprowadzeniu postępowania wszczętego z urzędu dokonał kolejnej zmiany decyzji z 1991 r. w ten sposób, że: punktowi 3 przedmiotowej decyzji nadano następujące brzmienie: "3. Zarezerwowane częstotliwości strona może wykorzystać na całym obszarze Rzeczypospolitej Polskiej, do świadczenia usług telekomunikacyjnych w: a) służbie stałej z wykorzystaniem technologii CDMA oraz NMT 450i, b) służbie ruchomej z wykorzystaniem technologii NMT 450i.". Strona jest zobowiązana do wykorzystania technologii CDMA zgodnie z harmonogramem wykorzystania technologii CDMA na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, określonym w załączniku, stanowiącym integralną część decyzji", oraz - po załączniku "Warunki techniczne wykorzystania przydzielonych sieci MNT 450" dodano załącznik "Harmonogram wykorzystania przez P. Sp. z o.o. technologii CDMA na terenie Rzeczypospolitej Polskiej". P. S.A. wnioskiem z [...] października 2007 r. wniosła o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z dnia [...] września 2007 r. Jako przesłankę wznowienia postępowania wskazała m. in., iż nie została zawiadomiona przez organ o postępowaniu w sprawie zmiany decyzji z 1991 r., a co za tym idzie bez swej winy nie mogła wziąć czynnego udziału w toczącym się postępowaniu. O decyzji dowiedziała się z komunikatu Prezesa UKE. Decyzją z dnia [...] marca 2008 r. Prezes UKE odmawiając wznowienia postępowania administracyjnego podkreślił, że Spółka P. S.A. nie jest podmiotem uprawnionym do wniesienia żądania o wznowienia postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000, Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: k.p.a.), albowiem nie jest stroną postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] września 2007 r. w sprawie dotyczącej zmiany rezerwacji częstotliwości dokonanej na rzecz P. Sp. z o.o., gdyż nie posiada interesu prawnego. W uzasadnieniu decyzji organ zaznaczył, że rezerwacja częstotliwości określa częstotliwości, które w okresie rezerwacji częstotliwości pozostają w dyspozycji podmiotu, na którego rzecz dokonano rezerwacji. Oznacza to, że jedynym dysponentem częstotliwości z zakresu 450 MHz do końca 2016 r., w oparciu o decyzję z 1991 r. jest P. Sp. z o.o. Dopóki decyzja z 1991 r. będzie pozostawała w obrocie, dopóty częstotliwości z zakresu 452,5-4547 i 462,5-567 MHc pozostające w dyspozycji P. Sp. z o.o. nie mogą być przydzielane innemu podmiotowi. Prezes UKE podkreślił, iż postępowanie zakończone decyzją, o którego wznowienie wnioskuje skarżąca Spółka nie dotyczyło dokonania rezerwacji częstotliwości, ale jedynie zmiany warunków wykorzystania częstotliwości, przydzielonych decyzją z 1991 r. Zmiany te miały na celu zapewnienie efektywnego wykorzystania częstotliwości objętych rezerwacją i polegały jedynie na wprowadzeniu harmonogramu wykorzystania technologii CDMA, zgodnie z ustanowionym decyzją z dnia [...] września 2007 r. harmonogramem, w którym wskazano daty rozpoczęcia oferowania usług w technologii CDMA, na poszczególnych obszarach. Decyzja ta nie wprowadzała zmian dotyczących zakresów częstotliwości, ani nie wprowadzała zmian w zakresie technologii, które mogą wykorzystywać przyznane C. Sp. z o.o. częstotliwości. W ocenie organu, skarżąca Spółka nie mogła być uznany za stronę postępowania administracyjnego mającego na celu zmianę warunków wykorzystania częstotliwości pozostających w dyspozycji P. Sp. z o.o. pomimo złożenia wniosku o rezerwacje częstotliwości z zakresu 452,5-457 i 462,5-467 MHz. O tym, czy jest się stroną danego postępowania administracyjnego, w ocenie Prezesa UKE, nie decyduje sama wola strony, czy jej subiektywne przekonanie, bądź dopuszczenie jej przez organ, ale okoliczność, czy istnieje przepis prawa materialnego pozwalający zakwalifikować interes danej osoby jako "interes prawny". W zaistniałym stanie faktycznym brak było jakiejkolwiek normy prawnej pozwalającej zakwalifikować interes skarżącej Spółka jako "interes prawny", tym samym nie miała ona przymiotu strony w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] września 2007 r. Rozpatrując sprawę ponownie Prezes UKE decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] marca 2008 r. Podtrzymał argumentację wyrażoną we wcześniejszej decyzji, iż skarżąca Spółka nie może być uznana za stronę postępowania administracyjnego mającego na celu zmianę warunków wykorzystywania częstotliwości pozostających w dyspozycji Pl. Ponownie wskazał, że skarżąca Spółka nie była uprawnionym podmiotem do wniesienia żądania o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Prezesa UKE z dnia [...] września 2007 r. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożyła P. S.A. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezesa UKE z dnia [...] marca 2008 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia 30 stycznia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie ze skargi P. S.A. w W. na decyzję Prezesa UKE z dnia [...] lipca 2008 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie przydziału i sposobu wykorzystania częstotliwości. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie zależy od ostatecznego wyniku postępowań sądowoadministracyjnych w sprawach zakończonych wyrokami Sądu z dnia 6 października 2008 r. (sygn. akt VI SA/Wa 1703/07 i VI SA/Wa 1704/07), od których zostały wniesione skargi kasacyjne. W ocenie Sądu, ww. sprawach skarżąca Spółka zmierzała do jednego celu, tj. wydania decyzji stwierdzającej nieważność decyzji Prezesa URTiP z dnia [...] listopada 2005 r. Stwierdzenie nieważności powyższej decyzji miałoby z kolei wpływ na wynik niniejszej sprawy, bowiem przedmiotem skargi jest decyzja Prezesa UKE odmawiająca wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] września 2007 r. w sprawie zmiany Decyzji z 1991 r. zmienionej następnie decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. Postanowieniem z dnia 24 września 2010 r., z uwagi na prawomocne zakończenie postępowań toczących się w sprawach o sygn. akt VI SA/Wa 1703/07 oraz sygn. akt VI SA/Wa 1704/07. Sąd działając z urzędu podjął postępowanie sądowoadministracyjne zawieszone postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 30 stycznia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oceniając przedmiotową sprawę uznał, iż skarga P. S.A. zasługiwała na uwzględnienie. W uzasadnieniu wskazano, że przedmiotem kontroli była decyzja Prezesa UKE z dnia [...] lipca 2008 r., utrzymująca w mocy decyzję ww. organu z dnia [...] marca 2008 r. o odmowie wznowienia - na wniosek skarżącej Spółki - postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Prezesa UKE z dnia [...] września 2007 r., w przedmiocie zmiany decyzji Ministra Łączności z dnia [...] grudnia 1991 r. dotyczącej przydziału i sposobu wykorzystania częstotliwości dla realizacji sieci radiokomunikacji ruchomej lądowej typu komórkowego w zakresie częstotliwości 450 MHz, wydanej na rzecz P. Sp. z o.o., zmienionej następnie decyzją Prezesa URTiP z dnia [...] listopada 2005 r. Sąd I instancji podkreślił, że w doktrynie oraz orzecznictwie sądowoadministracyjnym ukształtował się pogląd, zgodnie z którym, odmowa wznowienia postępowania możliwa jest w sytuacji gdy wznowienie postępowania z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych jest niedopuszczalne oraz gdy strona złożyła żądanie wznowienia postępowania z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 148 § 1 i 2 k.p.a., a nie ma podstaw do jego przywrócenia. Z przyczyn podmiotowych odmowa wznowienia następuje gdy żądanie złoży podmiot nie będący stroną w sprawie lub strona nie mająca zdolności do czynności prawnych, a działająca bez przedstawiciela ustawowego. Z przyczyn przedmiotowych odmowa wznowienia będzie miała miejsce, gdy strona żąda wznowienia w sprawie, w której organ działał w innej formie, np. umowy cywilnej, gdy sytuacja jednostki jest kształtowana z mocy prawa, gdy sprawa nie jest zakończona decyzją ostateczną lub gdy strona opiera żądanie na podstawie rażącego naruszenia prawa. WSA podał, że postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania zarówno co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Oznacza to, że przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji bada wyłącznie, czy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest o ustawowe przesłanki wznowienia oraz czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów. Na tym etapie organ administracji bada również, czy wniosek pochodzi od strony postępowania. Na gruncie sprawy zdaniem Sądu I instancji było bezspornym, że we wniosku z dnia [...] października 2007 r. zatytułowanym "Podanie o wznowienie postępowania", na stronie 3, skarżąca jednoznacznie wskazała, iż bez swej winy nie mogła wziąć czynnego udziału w postępowaniu dotyczącym zmiany decyzji z dnia [...] grudnia 1991 r. będącej podstawą rezerwacji na rzecz P. Sp. z o.o. częstotliwości 450 MHz. Zaznaczyła, iż w jej ocenie, w ww. postępowaniu przysługiwał jej przymiot strony. Interes prawny wywodziła, chociażby z faktu wystąpienia z wnioskiem o rezerwację częstotliwości 450 MHz. W ocenie Sądu, oświadczenie strony zawarte w treści wniosku niewątpliwie powinno podlegać weryfikacji, co do posiadania przez wnioskodawcę przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym zmiany decyzji z dnia [...] grudnia 1991 r. będącej podstawą rezerwacji na rzecz P. Sp. z o.o. częstotliwości 450 MHz., ale powinno to nastąpić po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. Powyższe nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Jak wynika z uzasadnienia decyzji z dnia [...] marca 2008 r., organ badając dopuszczalność wznowienia postępowania, dokonał szczegółowej analizy interesu prawnego skarżącej Spółki i w oparciu o poczynione ustalenia odmówił wznowienia postępowania. Powyższego błędu organ nie skorygował na etapie postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Podsumowując Sąd I instancji wskazał, że rozpoznając ponownie sprawę organ winien mieć na względzie wykładnie przepisów o wznowieniu postępowania zgodnie z którą, tylko wówczas gdy w świetle twierdzeń wynikających już z samego wniosku o wznowienie wynika, że brak jest ustawowych podstaw do wznowienia - wniosek składa podmiot niebędący stroną albo termin do jego złożenia nie został zachowany - organ wydaje decyzję o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). W przeciwnym wypadku musi wznowić postępowanie (art. 149 § 1 k.p.a.) i przeprowadzić je zarówno co do rzeczywistego istnienia przyczyn wznowienia jak i pozostałych kwestii dotyczących dopuszczalności wznowienia, a także co do istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). Stwierdzenie, w tej kolejnej fazie postępowania, że z wnioskiem wystąpił podmiot niebędący w rzeczywistości stroną albo że nie zaistniały przesłanki wznowienia lub termin z art. 148 k.p.a. nie został zachowany skutkuje - zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. - odmową uchylenia decyzji dotychczasowej. Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył Urząd Komunikacji Elektronicznej wnosząc o uchylenie go w całości oraz rozpoznanie skargi i jej oddalenie ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasadzenie kosztów postępowania kasacyjnego, według obowiązujących norm. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. błędną wykładnię art. 149 § 3 k.p.a. poprzez przyjęcie, że Prezes UKE nie mógł wydać decyzji o odmowie wznowienia postępowania z uwagi na brak przymiotu strony postępowania administracyjnego u wnioskodawcy, tj. P. z siedzibą w W. ("P.") w sytuacji, gdy P. we wniosku o wznowienie postępowania twierdził, że jest stroną postępowania administracyjnego; 2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. art. 149 § 3 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji i decyzji Nr 1, w wyniku stwierdzonego przez WSA naruszenia przepisów k.p.a., gdy tymczasem takie naruszenie w tej sprawie nie zaistniało, - art. 152 p.p.s.a. poprzez wstrzymanie wykonania decyzji i decyzji Nr 1, podczas gdy te decyzje nie podlegają wykonaniu, W odpowiedzi na skargę kasacyjną P. S.A. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznanie skargi co do istoty i jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to związanie NSA zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej, które mogą dotyczyć wyłącznie ocenianego wyroku Sądu I instancji, a nie postępowania administracyjnego i wydanych w nim rozstrzygnięć. Natomiast stosownie do treści art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom określonym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Przepis art. 174 p.p.s.a stanowi z kolei, iż skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: a) naruszenia prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) lub b) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W świetle cytowanych przepisów to do autora skargi kasacyjnej należy wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów procesowych, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja - w stosunku do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji – w odniesieniu do przepisów postępowania. A zatem Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować. Jak słusznie akcentuje się w orzeczeniach sądów administracyjnych w sytuacji gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego jak i naruszenie przepisów postępowania – jak ma to miejsce w niniejszej sprawie - w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje zarzut naruszenia przepisów postępowania. Skarżący organ w ramach tej podstawy kasacyjnej wymienił w pierwszej kolejności: art. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a. w połączeniu wymienionym przepisem kodeksu postępowania administracyjnego, tj. art. 149 § 3 k.p.a. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, w wyniku stwierdzenia przez Sąd pierwszej instancji naruszenia przepisów k.p.a., którego to naruszenia, w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną nie było. Odnosząc się do tego zarzutu Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż go nie podziela. Art. 149 § 3 k.p.a. w stanie prawnym obowiązującym w tej sprawie stanowił, iż: "Odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze decyzji." Jak podkreśla się w doktrynie i judykaturze decyzja o odmowie wznowienia postępowania może być wydana jedynie w wyniku postępowania wstępnego wszczynanego na wniosek (por. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 1987 r., sygn. akt SA/Kr 1121/86, GAP 1987, nr 20, s.43). Powinna ona być wydana, gdy wznowienie nie jest możliwe z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 stycznia 2008 r. (sygn. akt II OSK 1949/06, LEX nr 437529) stwierdził, że: "Odmowa wznowienia postępowania w myśl art. 149 § 3 k.p.a. następuje (...) wtedy gdy wznowienie postępowania z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych jest niedopuszczalne albo gdy uchybiono wymogom formalnym. Odmowa wznowienia może nastąpić zatem z przyczyn formalnych, a nie merytorycznych. Może do niej dojść także wtedy, gdy w sposób oczywisty można z twierdzeń stron wyprowadzić wniosek o braku związku między podstawą wznowienia a treścią decyzji. Powodem tym nie może być jednak brak podstaw do wznowienia postępowania, gdyż prowadziłoby to do oceny przyczyn wznowienia przed wydaniem postanowienia o jego wznowieniu. Jeśli mogą być wątpliwości co do legitymacji wnoszącego wniosek o wznowienie postępowania, gdy zachodzi potrzeba badania tej legitymacji na gruncie akt sprawy, to postępowanie powinno być wznowione w celu zbadania, czy dana podstawa występuje." Podobnie przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 lutego 2008 r. (sygn. akt II OSK 1981/06; LEX nr 510752): "W wypadku gdy wznowienie ma nastąpić z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., organ, rozpatrując dopuszczalność wznowienia, nie bada, czy podmiot wnoszący podanie istotnie ma przymiot strony w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją, gdyż kwestia ta staje się przedmiotem oceny i ustaleń w postępowaniu prowadzonym dopiero po wydaniu postanowienia, o jakim mowa w art. 148 § 2 k.p.a." Także w wyroku z dnia 7 stycznia 2009 r. (sygn. akt II OSK 1747/07, LEX nr 484887) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, iż: "Tylko gdy w świetle twierdzeń wynikających już z samego wniosku o wznowienie wynika, że brak jest ustawowych podstaw do wznowienia, wniosek składa podmiot niebędący stroną albo termin do jego złożenia nie został zachowany, organ wydaje decyzję o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). W przeciwnym przypadku musi wznowić postępowanie i przeprowadzić je zarówno co do rzeczywistego istnienia przyczyn wznowienia, jak i pozostałych kwestii dotyczących dopuszczalności wznowienia, a także co do istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). Stwierdzenie, w tej kolejnej fazie postępowania, że z wnioskiem wystąpił podmiot niebędący w rzeczywistości stroną albo że nie zaistniały przesłanki wznowienia lub termin z art. 148 k.p.a. nie został zachowany, skutkuje – zgodnie z art. 151 pkt 1 k.p.a. – odmowa uchylenia decyzji dotychczasowej." Jak akcentuje się w literaturze przedmiotu przyczyny podmiotowe odmowy wznowienia postępowania to złożenie wniosku przez osobę w sposób oczywisty niebędąca stroną, gdy jednostka wnosząca żądanie nie powołuje się na własny interes prawny, a na obiektywne naruszenie interesu prawnego, lub złożenie go przez osobę nieposiadającą zdolności do czynności prawnych bez udziału przedstawiciela ustawowego. Mogą być one jedynie wyjątkowo podstawą odmowy wznowienia (por. M. Jaśkowska: Komentarz aktualizowany do art. 149 kodeksu postępowania administracyjnego. LEX 2012). Jak słusznie zauważył WSA w Kielcach w tezach wyroku z dnia 7 maja 2009 r. (sygn. akt II SA/Ke 187/09, LEX nr 562863): "1. Odmowa wznowienia postępowania może mieć miejsce wyłącznie z uwagi na naruszenie przepisów formalnych, a nie materialno prawnych. 2. Wydanie decyzji o odmowie wznowienia postępowania z uwagi na to, że wnioskodawca nie posiada przymiotu strony, jest możliwe wyjątkowo i to wyłącznie w przypadku oczywistego braku legitymacji procesowej. 3. Nie można w drodze odmowy wznowienia postępowania odmówić osobie, która uważa się za stronę, możliwości wykazania jej interesu prawnego, a zatem przesłanki materialno prawnej żądania." W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się dobitnie, iż w przypadku jakichkolwiek wątpliwości co do przymiotu strony postępowania w odniesieniu do podmiotu, który złożył wniosek o wznowienie postępowania – niezbędne jest wydanie postanowienia, o którym mowa jest w art. 149 § 1 k.p.a. i przeprowadzenie postępowania co do wskazanej przyczyny wznowienia. (por. wyrok NSA z dnia 28 maja 2008 r., sygn. akt II GSK 149/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przenosząc te rozważania na grunt analizowanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia przez Sąd pierwszej instancji wskazanych wyżej przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Także za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 152 p.p.s.a. poprzez wstrzymanie wykonania decyzji i decyzji ją poprzedzającej, podczas gdy te decyzje nie podlegają wykonaniu. Art. 152 p.p.s.a stanowi, że: "W razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku." W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się zgodnie, iż wykładnia literalna art. 152 p.p.s.a. wskazuje, że powinien on znaleźć zastosowanie w trakcie orzekania w każdym z wyroków uwzględniających skargę na akt lub czynność. (por. J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2010, s. 356; Z. Kmieciak: Glosa do wyroku NSA z 29.07.2004 r., OSK 591/04, OSP 2005, nr 4, s. 2009; A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2009, s. 401, M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Red. R. Hauser, M. Wierzbowski. Warszawa 2011, s. 541-543; postanowienie NSA z dnia 2 lutego 2009 r., sygn. akt II OZ 914/08, Legalis). W skardze kasacyjnej zarzucono także naruszenie przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa materialnego, tj. błędną wykładnię art. 149 § 3 k.p.a. poprzez przyjęcie, że Prezes UKE nie mógł wydać decyzji o odmowie wznowienia postępowania z uwagi na brak przymiotu strony postępowania administracyjnego u wnioskodawcy, tj. P. S.A. z siedzibą w W. ("P.") w sytuacji, gdy P. we wniosku o wznowienie postępowania twierdził, że jest stroną postępowania administracyjnego. Zarzut ten jest właściwie powieleniem zarzutu dotyczącego naruszenia przepisów postępowania, do którego Naczelny Sąd Administracyjny odniósł się wcześniej. Także i tak sformułowany zarzut naruszenia prawa materialnego Naczelny Sąd Administracyjny uważa za bezzasadny, podzielając wykładnię art. 149 § 3 k.p.a. przyjęta w tej sprawie przez Sąd pierwszej instancji, który uznał prawidłowo, iż z jednolitego stanowiska doktryny i judykatury wynika, że tylko wówczas, gdy w świetle twierdzeń wynikających w sposób oczywisty już z samego wniosku o wznowienie postępowania wynika, że brak jest ustawowych podstaw do wznowienia, wniosek składa podmiot nie będący stroną albo termin do jego złożenia nie został zachowany organ wydaje decyzję o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). W przeciwnym wypadku, który wystąpił w analizowanej sprawie, musi wznowić postępowanie (art. 149 § 1 k.p.a.) i przeprowadzić je zarówno co do rzeczywistego istnienia przyczyn wznowienia jak i pozostałych kwestii dotyczących dopuszczalności wznowienia a także co do istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). Stwierdzenie, w tej kolejnej fazie postępowania, że z wnioskiem wystąpił podmiot nie będący w rzeczywistości stroną albo że nie zaistniały przesłanki wznowienia lub termin z art. 148 k.p.a. nie został zachowany skutkuje – zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. – odmową uchylenia decyzji dotychczasowej. Z tych powodów skargę kasacyjną oddalono na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 204 pkt 2 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło