I OSK 642/11

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-04-26

Skład orzekający: Monika Nowicka, Anna Lech, Roman Ciąglewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy stwierdzenie nieważności zaświadczenia potwierdzającego uprawnienie do ekwiwalentu za mienie zabużańskie, wydanego na podstawie nieobowiązującego już przepisu, jest dopuszczalne, jeśli organ stwierdził rażące naruszenie prawa?
Ratio decidendi
NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że stwierdzenie nieważności zaświadczenia potwierdzającego uprawnienie do ekwiwalentu za mienie zabużańskie jest dopuszczalne, nawet jeśli opiera się na przepisie, który w międzyczasie utracił moc, pod warunkiem wykazania rażącego naruszenia prawa przy jego wydaniu. W niniejszej sprawie, zaświadczenie zostało wydane z rażącym naruszeniem art. 212 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ponieważ błędnie ustalono krąg spadkobierców uprawnionych do ekwiwalentu.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła stwierdzenia nieważności zaświadczenia potwierdzającego uprawnienie do ekwiwalentu za mienie zabużańskie. Wojewoda stwierdził nieważność zaświadczenia z powodu rażącego naruszenia prawa, wskazując na nieprawidłowe ustalenie właściciela i spadkobiercy. Minister Skarbu Państwa utrzymał decyzję w mocy. WSA w Warszawie oddalił skargę M.M., podzielając stanowisko organów. M.M. wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie prawa materialnego, w tym stosowanie nieobowiązującego przepisu i nieuwzględnienie wspólności ustawowej małżeńskiej jej dziadków.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną M.M. Zasądzono od M.M. na rzecz Ministra Skarbu Państwa kwotę 120 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie NSA Anna Lech(spr.) del. NSA Roman Ciąglewicz Protokolant specjalista Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1067/10 w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności zaświadczenia potwierdzającego uprawnienie do otrzymania ekwiwalentu za mienie pozostawione poza obecnymi granicami RP 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od M. M. na rzecz Ministra Skarbu Państwa kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 14 grudnia 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 1067/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M.M na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia nieważności zaświadczenia. W uzasadnieniu Sąd wskazał na następujący stan sprawy: decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. Wojewoda P., na podstawie art. 158 § 1, art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 157 § 1 k.p.a. oraz w związku z art. 7 ust. 3a i art. 20 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 z późń. zm.), stwierdził nieważność zaświadczenia Kierownika Urzędu Rejonowego w Gdańsku z dnia 15 grudnia 1998 r., na podstawie którego potwierdzono M.M uprawnienie do otrzymania ekwiwalentu za mienie pozostawione przez K. i F. B. w miejscowościach O., B. i B M, położonych na terenach włączonych po II wojnie światowej w skład ZSRR. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że wskazane wyżej zaświadczenie wydano z rażącym naruszeniem przepisów prawa obowiązujących w dacie jego wydania, a to ze względu na nieprawidłowe ustalenie: właściciela nieruchomości zabużańskiej, stanu realizacji prawa do rekompensaty i osoby uprawnionej do jej otrzymania. Po rozpatrzeniu odwołania M.M, Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ wskazał, że zgodnie z art. 212 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który to przepis stanowił podstawę do wydania zaświadczenia, w razie śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych za granicą, uprawnienia wynikające z ust. 1 przysługują łącznie wszystkim jego spadkobiercom lub jednemu z nich, wskazanemu przez osoby uprawnione. Mając na uwadze dowody w postaci orzeczeń Państwowego Urzędu Repatriacyjnego i postanowienia Sądu Rejonowego w Opolu z dnia 20 marca 1985 r. Minister Skarbu Państwa ustalił, że właścicielem mienia zabużańskiego był F.B, natomiast jego jedynym spadkobiercą była córka – F.B. W związku z tym, Kierownik Urzędu Rejonowego w Gdańsku potwierdzając prawo do rekompensaty M.M – nie będącej spadkobiercą F.B. rażąco naruszył przytoczony powyżej przepis ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. Zdaniem organu kierownik Urzędu Rejonowego w Gdańsku powinien potwierdzić uprawnienie do rekompensaty za mienie zabużańskie wyłącznie F.B będącej jedynym spadkobiercą właściciela mienia zabużańskiego. Na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2010 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła M.M podnosząc, że zaskarżona decyzja jest bezzasadna, ponieważ zgodnie z art. 20 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP, do postępowań zakończonych wydaniem decyzji lub zaświadczeń potwierdzających prawo do rekompensaty stosuje się przepisy działu II rozdział 12 i 13 k.p.a. z wyłączeniem art. 146 § 1. Przepis ten zdaniem skarżącej nie upoważniał organów administracyjnych do stosowania prawa nieobowiązującego w dacie orzekania. Wskazano, że art. 212 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) nie obowiązuje od dnia 30 stycznia 2004 r., albowiem został uchylony ustawą z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczeniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa – wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 39). Z tego względu – zdaniem skarżącej – powoływanie się w zaskarżonej decyzji na sprzeczność zaświadczenia Kierownika Urzędu Rejonowego w G. z dnia [...] grudnia 1998 r. z nieobowiązującym już w dacie orzekania przepisem art. 212 powołanej ustawy o gospodarce gruntami – jest bezzasadne. Wskazano ponadto, że zaskarżona decyzja nie odnosi się do faktu, iż strona jest spadkobiercą po T. B – na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Gdańsku z 12 lipca 1999 r. sygn. akt II Ns 723/99-załączonego do akt sprawy. Natomiast T. B był spadkobiercą po K. B na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Opolu z 28 marca 1988 r. sygn. I Ns 303/88, załączonego do akt sprawy, a K. B była żoną F. B, który wg orzeczeń Państwowego Urzędu Repatriacyjnego w Rzeszowie nr [...], nr [...] i nr [...] z [...] lipca 1945 r. i nr [...] z [...] sierpnia 1945 r. – pozostawił na Kresach Wschodnich II Rzeczypospolitej nieruchomości wskazane w tych orzeczeniach. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wyrokiem z dnia 14 grudnia 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 1067/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę M.M na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2010 r. podzielił pogląd wyrażony w zaskarżonej decyzji, że istniały podstawy do stwierdzenia nieważności powołanego zaświadczenia jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa, a mianowicie art. 212 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd wskazał, że z materiału dokumentacyjnego znajdującego się w aktach sprawy bezspornie wynika, że właścicielem mienia zabużańskiego był jedynie F. B, natomiast jego jedyną spadkobierczynią, na podstawie testamentu, była córka F. B.. M. M nie jest zatem spadkobierczynią F. B. W ocenie Sądu pierwszej instancji wydając zaświadczenie organ błędnie przyjął, że właścicielami pozostawionego na kresach mienia byli K. i F. małżonkowie B., przyjmując za dowody w sprawie oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do rekompensaty i postanowienia spadkowe po osobach nie dziedziczących po F. B, czym rażąco naruszył art. 212 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaświadczenia. Za nieuzasadniony Sąd uznał także zarzut skargi, dotyczący nieuwzględnienia przez organ tego, iż K. B oraz F. B byli małżonkami i w związku z tym posiadali współwłasność ustawową małżeńską, ponieważ fakt ten w żaden sposób nie wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego. Wręcz przeciwnie, z akt sprawy bezspornie wynika, że to majątek O. (jeden z pozostawionych na wschodzie) stanowił wyłączną własność K. B ,a pozostałe stanowiły własność F. B Sąd wskazał, że zastosowanie trybu nadzorczego oznacza, iż obecnie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego wadliwe zaświadczenie z dnia 15 grudnia 1998 r., co powoduje, że odżywa pierwotny wniosek, który zapoczątkował całe postępowanie administracyjne zakończone wydaniem powyższego zaświadczenia, który to wniosek będzie jeszcze raz rozpatrywany merytorycznie w postępowaniu zwykłym na podstawie obecnie obowiązujących przepisów prawa, dotyczących mienia zabużańskiego to jest ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. i to ono rozstrzygnie kto jest uprawniony do mienia zabużańskiego pozostawionego zarówno przez F. B jak i mienia pozostawionego przez K. B oraz wyjaśni czy i ewentualnie w jakim zakresie należne roszczenia zostały już zrealizowane, czy też nie. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną złożyła M.M, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, to jest: 1) art. 20 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 z późń. zm.), poprzez przyjęcie, że do postępowań zakończonych wydaniem zaświadczeń potwierdzających prawo do rekompensaty stosuje się art. 156 § 1 k.p.a. , 2) art. 212 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaświadczenia, 3) art. VIII ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. przepisy wprowadzające Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 60), poprzez przyjęcie, że skarżąca nie udokumentowała, że jej dziadkowie – F. i K. B mieli wspólność ustawową małżeńską. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca podniosła, że jej dziadkowie – K. i F. B. nabyli nieruchomości położone w miejscowości O., B. i B M w czasie trwania małżeństwa. Podkreśliła, że małżonkowie ci nie zawierali umów małżeńskich, mieli więc ustawową wspólność majątkową małżeńską, której nie niweluje okoliczność, iż tylko F. był wskazany jako właściciel w orzeczeniach Państwowego Urzędu Repatriacyjnego w Rz. nr [...], [...], i [...] z dnia [...] lipca 1945 r. i nr [...] z [...] sierpnia 1945 r. To oznacza – w ocenie skarżącej kasacyjnie – że jako spadkobierczyni po swoim ojcu T. B, który był spadkobiercą po swojej matce K. B, jest uprawniona do otrzymania ekwiwalentu za mienie pozostawione przez K. i F. B. w miejscowościach O., B. i B. M.. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Skarbu Państwa, podzielając argumentację Sądu pierwszej instancji, wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 wskazanej wyżej ustawy, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Na wstępie wskazać należy, że instytucja stwierdzenia nieważności stanowi nadzwyczajny tryb wzruszania decyzji i jest odstępstwem od ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych określonej w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ wszczynający postępowanie w sprawie nieważności decyzji, uruchamia postępowanie w nowej sprawie, nigdy zaś nie orzeka co do istoty sprawy rozstrzygniętej w kwestionowanej decyzji. O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Oznacza to, że w sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Natomiast skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności – gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (patrz wyrok NSA z dnia 18 lipca 1994 r., V SA 535/94, ONSA 1995, nr 2, poz. 910). Skoro zatem istotą postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji jest ustalenie, czy zachodzi którakolwiek z przesłanek nieważności, to również Sąd pierwszej instancji winien jedynie ocenić, czy organy obu instancji prawidłowo przyjęły, iż w sprawie wystąpiły bądź nie wystąpiły przesłanki wymienione w art. 156 § 1 k.p.a. Wobec tego organ badając, czy w sprawie zachodzą przesłanki wymienione w art. 156 § 1 k.p.a., nie gromadzi nowego materiału dowodowego, który prowadziłby do nowych ustaleń faktycznych w sprawie. W niniejszej sprawie Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody P. z dnia [...] listopada 2009 r. stwierdzającą nieważność zaświadczenia Kierownika Urzędu Rejonowego w G. z dnia [...] grudnia 1998 r., na podstawie którego potwierdzono M. M uprawnienie do otrzymania ekwiwalentu za mienie pozostawione przez K i F. B. w miejscowościach O., B. i B M, położonych na terenach włączonych po II wojnie światowej w skład ZSRR. Zauważyć należy, że podstawą prawną do wydania wskazanego wyżej zaświadczenia był art. 212 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zatem w świetle tego przepisu należy ocenić, czy zaświadczenie Kierownika Urzędu Rejonowego w G. z dnia [...] grudnia 1998 r. rażąco naruszało prawo, czy też nie. Przypomnieć w tym miejscu należy, że ustawodawca w art. 20 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przyjął, iż do postępowań zakończonych wydaniem decyzji lub zaświadczeń potwierdzających prawo do rekompensaty stosuje się m.in. art. 155-159 k.p.a., z tym, że w przypadku zaświadczeń przepisy stosuje się odpowiednio. Oznacza, że dopuszczono (czego nie przewidują przepisy k.p.a.) możliwość odpowiedniego zastosowania przepisów dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji w oparciu o jedną z przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. do zaświadczeń wydanych w trybie przepisów działu VII k.p.a. w przedmiocie rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej. Przepis art. 212 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami (w dacie wydania zaświadczenia z dnia 15 grudnia 1998 r.) stanowił, że na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży działki budowlanej oraz ceny sprzedaży położonych na niej budynków lub lokali stanowiących własność Skarbu Państwa osobom, które w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. pozostawiły nieruchomości na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru państwa, a które na mocy umów międzynarodowych zawartych przez państwo miały otrzymać ekwiwalent za mienie pozostawione za granicą, zalicza się wartość pozostawionych nieruchomości. Zgodnie z przepisem art. 212 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w razie śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych za granicą, uprawnienia wynikające z ust. 1 przysługiwały łącznie wszystkim jego spadkobiercom lub jednemu z nich, wskazanemu przez osoby uprawnione. Przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1998 r. w sprawie sposobu zaliczania nieruchomości pozostawionych za granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości tych nieruchomości (Dz. U. Nr 9, Nr 32), w sposób szczegółowy określały procedurę wydawania zaświadczeń potwierdzających uprawnienie do rekompensaty za utracone mienie za granicą RP. Zgodnie z § 4 ust. 1 tegoż rozporządzenia, zaliczenie wartości pozostawionych nieruchomości następowało na wniosek osoby uprawnionej, o której mowa w art. 212 ust. 1, 4 i 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami składany do kierownika urzędu rejonowego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania tej osoby. W przypadku gdy wniosek składał spadkobierca lub osoba wskazana przez właściciela pozostawionych nieruchomości, do wniosku należało dołączyć odpowiednio postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku lub oświadczenie właściciela wskazujące osobę, o której mowa w art. 212 ust. 4 powołanej ustawy, o czym stanowi jej ust. 3. Potwierdzenie w formie zaświadczenia posiadanych uprawnień, o których mowa w art. 212 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami dokonywał w terminie 30 dni od dnia złożenia wniosku kierownik urzędu rejonowego. Przy czym zaświadczenie to powinno było zawierać między innymi wskazanie osoby uprawnionej. W sytuacji zaś, gdy uprawnienia przysługiwały łącznie wszystkim spadkobiercom (art. 212 ust. 5 ustawy), a nie wskazano jednego z nich to interes prawny mieli łącznie wszyscy i tylko łącznie wszyscy mogli żądać czynności organu – wszczęcia postępowania w sprawie zaliczenia wartości pozostawionych za granicą nieruchomości. W takim przypadku nikt nie był uprawniony do działania z wyłączeniem pozostałych, nie mógł więc sam żądać czynności organu (por. wyrok NSA z 13 grudnia 2006 r., sygn. akt I OSK 159/06, Lex nr 290693). Z powyższego wynika zatem, że zaświadczenie, o którym mowa, powinno stwierdzać prawo do rekompensaty za mienie pozostawione za granicą – w przypadku śmierci osoby uprawnionej – wobec wszystkich jego spadkobierców lub jednego z nich, wskazanemu przez osobę uprawnioną. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie prawidłowo ustalono, że z treści orzeczeń Państwowego Urzędu Repatriacyjnego w Rz. wynika, iż właścicielem pozostawionych nieruchomości był F. B, po którym spadek, na podstawie testamentu z dnia 26 sierpnia 1963 r., nabyła jego córka – F. B. Z dokumentacji tej nie można natomiast wnioskować, że K. B i F. B jako małżonkowie byli współwłaścicielami przedmiotowych nieruchomości. Wynika za to bezsprzecznie, że K. B była właścicielem jedynie majątku w O., zaś pozostałe nieruchomości były wyłączną własnością F. B.. Zatem fakt współwłasności ustawowej małżeńskiej małżonków K. B. i F. B. nie został wykazany w sprawie. Podkreślić w tym miejscu należy, że przepis art. 77 k.p.a., który nakłada na organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązek wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy i przeprowadzenia w tym celu wszelkich niezbędnych dowodów, nie wprowadza zasady biernego oczekiwania przez strony na wynik sprawy. Zasada oficjalności postępowania dowodowego nie oznacza, że strona może zachowywać się biernie w toku postępowania dowodowego. Strona, która z danych faktów zamierza wywodzić dla siebie korzystne skutki prawne, zobowiązana jest wskazać organowi te okoliczności i zaoferować dowody, które mogą potwierdzić stanowisko strony. Zatem ciężar dowodu spoczywa na tym, kto z określonego faktu wyprowadza skutki prawne, dlatego to na stronie spoczywa ciężar wskazania konkretnych faktów i zdarzeń, z których wywodzi ona dla siebie określone skutki prawne. W niniejszej sprawie dowody takie nie zostały przedstawione w sposób wyczerpujący. Wobec tego zarzut skargi kasacyjnej o naruszeniu w zaskarżonym wyroku art. VIII ustawy przepisy wprowadzające kodeks rodzinny i opiekuńczy uznać należy za mniemający usprawiedliwionych podstaw. Należy się zgodzić z twierdzeniem, że nieskuteczne były zrzeczenia się praw do rekompensaty dokonane przez członków rodziny B. w dniach: 3 maja 1989 r., 8 grudnia 1990 r., 10 grudnia 1990 r. oraz 16 września 1997 r., gdyż były niezgodne z przepisami obowiązującej wówczas ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce nieruchomościami, stanowiącymi, że zaliczenie wartości mienia nieruchomego następowało na rzecz właściciela tego mienia lub wskazanej przez niego osoby uprawnionej do dziedziczenia ustawowego, natomiast w razie śmierci właściciela uprawnienia do zaliczenia przysługiwały łącznie wszystkim jego spadkobiercom lub jednemu z nich wskazanemu przez osoby uprawnione. Zatem złożone w dniu 3 maja 1989 r. przez T. B o oświadczenie o zrzeczeniu się praw do spadku po F. B w zakresie mienia zabużańskiego na rzecz M.M było nieskuteczne, gdyż T. B nie był spadkobiercą F. B. W konsekwencji, to samo dotyczy zrzeczenia się T. B z dnia 16 września 1997 r. praw do spadku w zakresie uprawnień zabużańskich po F. B na rzecz M.M. Jak bowiem wynika z akt niniejszej sprawy, jedynym spadkobiercą po F. B była jego córka – F. B, o czym była już mowa powyżej. Z akt sprawy nie wynika natomiast, że właścicielami pozostawionych nieruchomości byli małżonkowie B., to jest F. i K. B na zasadach wspólności ustawowej, gdyż nie zostało wykazane kiedy i na jakich zasadach nabyli przedmiotową nieruchomość, a zatem organ wydając zaświadczenie błędnie przyjął za prawidłowe wskazane wyżej oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do mienia zabużańskiego. Stwierdzić zatem należy, że zasadnie organy, a za nimi Sąd pierwszej instancji uznały, że Kierownik Urzędu Rejonowego w G. wydając zaświadczenie z dnia [...] grudnia 1998 r. rażąco naruszył art. 212 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaświadczenia. Nie zasługuje zatem na uwzględnienie zarzut skargi kasacyjnej o naruszeniu art. 156 § 1 k.p.a. w związku z art. 212 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku. Tym samym nie jest także trafny zarzut skargi kasacyjnej o naruszeniu art. 20 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 powołanej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło