I FSK 671/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Sylwester Marciniak po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej E.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 września 2011 r. sygn. akt III SA/Gl 2095/10 w sprawie ze skargi E.G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 30 czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: oddalić skargę kasacyjną. 1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 września 2011 r., sygn. akt III SA/Gl 2095/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę E.G. (dalej: "skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 30 czerwca 2010 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług. 2. Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym przyjętym w niniejszej sprawie przez sąd I instancji: pismem z dnia 26 lipca 2010 r. skarżący reprezentowany przez pełnomocnika doradcę podatkowego M.K. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 30 czerwca 2010 r., utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia 15 września 2009 r. określająca skarżącemu za miesiąc grudzień 2004 r. kwotę zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług w wysokości 48.353,00 zł. 3. W związku z oddaleniem wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy postanowieniem sądu I instancji z dnia 31 stycznia 2011 r. oraz odrzuceniem zażalenia od tego postanowienia, postanowieniem z dnia 9 maja 2011 r. doradca podatkowy M.K. jako pełnomocnik skarżącego, Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 20 czerwca 2011 r., został wezwany do uiszczenia kwoty 1.451,00 zł tytułem wpisu sądowego od wniesionej skargi w terminie siedmiu dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Opisane wezwanie zostało uznane za skutecznie doręczone pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 26 lipca 2011 r.(k.125 i 130 akt Sądu I instancji) 4. Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął, że zgodnie z art. 220 § 3 w związku z art. 58 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: " P.p.s.a.") sąd odrzuca skargę, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis postanowieniem również na posiedzeniu niejawnym. W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik strony skarżącej będąc prawidłowo wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 1.451,00 zł, tj. w wysokości określonej w § 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), nie zastosował się do powyższego, albowiem termin do uiszczenia wpisu od skargi upłynął z dniem 2 sierpnia 2011 r., a żądany wpis nie został uiszczony do dnia dzisiejszego. Mając na uwadze powyższe okoliczność skargę skarżącego Sąd I instancji na mocy art. 220 § 3 w związku z art. 58 § 3 P.p.s.a. odrzucił. 5. Doradca podatkowy S.C., działający w imieniu skarżącego złożył od powyższego postanowienia skargę kasacyjną. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zwrot kosztów postępowania, w wysokości prawem przypisanej, w tym wynagrodzenia doradcy podatkowego. Postanowieniu (oczywiście błędnie w skardze kasacyjnej wskazano wyrokowi) zarzucono: 1. w granicach wskazanych w art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnemu (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit c, art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z: - art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez błędne zastosowanie w sprawie, w której przepis ten nie może mieć zastosowania, co doprowadziło do odrzucenia skargi; - art. 67 § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez brak doręczenia właściwemu pełnomocnikowi skarżącego wezwań do uiszczenia wpisu sądowego. W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej zaznaczył, że w lutym 2011 r. skarżący wyznaczył jako swojego pełnomocnika adw. M.S., o czym WSA w Gliwicach został poinformowany dołączonym do akt sprawy pełnomocnictwem, natomiast pismo wzywające do wniesienia wpisu od skargi zostało doręczone jego poprzedniemu pełnomocnikowi – M.K., który już nie był umocowany do działania. Zatem sąd I instancji błędnie określił osobę pełnomocnika. Skarżący wskazał, że z udzielonego pełnomocnictwa dla M.S. jasno wynika, że on był pełnomocnikiem właściwym do doręczeń i on był właściwym adresatem wezwań Sądu na podstawie art. 67 § 5 P.p.s.a. Na potwierdzenie swojej argumentacji przywołał uregulowania w zakresie udzielanego pełnomocnictwa obowiązujące w procedurze cywilnej, wskazując, że zakres, czas trwania i skutki umocowania szerszego niż pełnomocnictwo, o którym mowa w art. 36, ocenia się według treści pełnomocnictwa oraz przepisów prawa cywilnego. Wskazał, że sąd I instancji nie zakwestionował pełnomocnictwa udzielonego M.S. Biorąc powyższe pod uwagę skarżący stwierdził, że zachodzi nieważność postępowania zakończonego zaskarżonym postanowieniem, wymieniona w art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a., albowiem z braku zawiadomienia właściwego pełnomocnika skarżącego o konieczności uiszczenia wpisu sądowego od skargi została ona odrzucona, co w konsekwencji spowodowało brak możliwości obrony praw. Istota zagadnienia sprowadza się do ustalenia, czy w toku postępowania przed sądem I instancji doszło do uchybień procesowych, które powinno być zakwalifikowane jako jedna z przesłanek powodująca nieważność postępowania, Skarżący wskazuje na omyłkę sądu I instancji polegająca na doręczeniu odpisu zarządzenia niewłaściwemu pełnomocnikowi. Wezwanie skierowane do niewłaściwego pełnomocnika, czy brak ich skierowania do pełnomocnika strony – adw. M.S. – niezależnie od tego czy omyłkowo, czy przez przypadek (co jest niewykluczone, np. przez zbieżność imion) nie może powodować, iż strona zostanie obciążona negatywnymi skutkami omyłki sądu I instancji. 6. Dyrektor Izby Skarbowej w K. działając przez swojego pełnomocnika, złożył odpowiedź na skargę kasacyjną. Wniósł o jej oddalenie oraz o wydanie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, w tym o zwrocie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu odpowiedzi wskazał, że wskazane w podstawie skargi kasacyjnej art. 145 § 1 oraz art. 151 P.p.s.a. nie mogły zostać przez sąd naruszone skoro nie stanowiły i nie mogły stanowić podstawy rozstrzygnięcia. Sad I instancji w okolicznościach sprawy nie dokonywał bowiem oceny zasadności skargi lecz z uwagi na niedopełnienie wymagań formalnych związanych z jej wniesieniem postanowił o odrzuceniu skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 7. Skarga kasacyjna skarżącego nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu. 8. W myśl – zarzuconego przepisu - art. 220 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: "P.p.s.a."), sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd – art. 220 § 3 P.p.s.a. Przechodząc do kolejnego - zarzuconego przepisu - art. 67 § 5 P.p.s.a., który stanowi "jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom". Natomiast z treści art. 76 § 3 P.p.s.a. wynika, że jeżeli jest kilku pełnomocników jednej strony, sąd doręcza pismo tylko jednemu z nich. Przepisy ustawy nie precyzują jednak, któremu pełnomocnikowi należy doręczać pisma. Przyjmuje się, że dopiero wtedy, gdy strona w treści udzielonego pełnomocnictwa procesowego lub w inny jednoznaczny sposób nie wskazała, któremu z ustanowionych przez nią pełnomocników należy dokonywać doręczeń, to zgodnie z art. 76 § 3 P.p.s.a. wyboru dokonuje sąd (tak też Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 7 lutego 2012 r. , sygn. akt II OZ 1043/10). 9. Z akt sprawy wynika, że na skutek wezwania przez sąd I instancji, uczestnik postępowania złożył do akt sprawy pełnomocnictwo z dnia 17 września 2010 r. (k.38 akt WSA), w którym udzielił doradcy podatkowemu M.K. umocowania do reprezentowania jego osoby przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach w przedmiotowej sprawie. Skarżący po raz kolejny został wezwany zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 24 marca 2011r., do nadesłania pełnomocnictwa do występowania przed Naczelny Sądem Administracyjnym na skutek złożonego zażalenia. Skarżący w wykonaniu zarządzenia nadesłał żądane pełnomocnictwo, także dla M.K. w przedmiocie reprezentowania skarżącego przed Naczelny Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt III SA/GL 2095/10 (k. 110 akt Sądu I instancji). Następnie pismem z dnia 26 lipca 2011 r., które wpłynęło do sądu I instancji w dniu 28 lipca 2011 r., działający w imieniu skarżącego doradca podatkowy S.C. poinformował tamtejszy sąd, że z dniem 22 lipca 2011 r. skarżący ustanowił go pełnomocnikiem w sprawach postępowania w zakresie postępowania egzekucyjnego, w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych za lata 2004 – 2010, w zakresie podatku od towarów i usług za lata 2004-2010. Jednakże do pisma dołączył pełnomocnictwo obejmujące jedynie podatek od towarów i usług za lata 2003- 2006. 10. Rozpoznając skargę kasacyjną należało przypomnieć następujące etapy postępowania w kolejności chronologicznej. Po pierwsze, Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 20 czerwca 2011 r. na podstawie art. 220 § 1 i 3 P.p.s.a. wezwano doradcę podatkowego M.K. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. w kwocie 1 451,00 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia pod rygorem odrzucenia skargi. Niniejszy odpis zarządzenia został nadany listem poleconym na adres wskazanego pełnomocnika M.K. w dniu 5 lipca 2011 r., a sąd I instancji uznał je za skutecznie doręczone z dniem 26 lipca 2011 r. Następnie w dniu 12 września 2011 r. sąd I instancji na podstawie art. 220 § 3 w zw. z art. 58 § 3 P.p.s.a. odrzucił skargę, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, a przedmiotowe postanowienie zostało doręczone skutecznie organowi jak również już kolejnemu pełnomocnikowi doradcy podatkowemu S.C. Sąd pierwszej instancji słusznie przyjął, iż w przypadku gdy strona ustanowiła do działania w sprawie jako pełnomocnika M.K., to sąd I instancji dokonał skutecznego doręczenia temu pełnomocnikowi zarządzenia o wezwaniu do wniesienia wpisu od złożonej skargi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego strona skarżąca w przypadku ustanowienia kilku pełnomocników, winna jest wskazać, któremu z nich należy doręczać pisma. Jeśli zaś w treści udzielonego pełnomocnictwa procesowego lub w inny jednoznaczny sposób nie wskazano, któremu z ustanowionych przez nią pełnomocników należy dokonywać doręczeń, to wyboru dokonuje sąd. Jednakże w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można z powyższego wnioskować, że wybór ten cechuje pełna dowolność. Zatem jak najbardziej zrozumiałe jest działanie Sądu pierwszej instancji, który dysponując od 21 września 2010 r. informacją o wyznaczeniu przez skarżącego do działania w postępowaniu konkretnego pełnomocnika w osobie doradcy podatkowego M.K., doręczył odpis zarządzenia z dnia 20 czerwca 2011 r. właśnie temu pełnomocnikowi. Podkreślić, należy, że brak dokumentu, że skarżący wypowiedział temuż doradcy podatkowemu pełnomocnictwo, a w aktach sądowych znajduje się jedynie pismo informujące o ustanowieniu z dniem 22 lipca 2011 r. kolejnego pełnomocnika w osobie doradcy podatkowego S.C. Zatem sąd I instancji w sposób prawidłowy dokonał doręczenia odpisu przedmiotowego zarządzenia do wyznaczanego w sprawie profesjonalnego pełnomocnika, gdyż odpis powyższego zarządzenia należało doręczyć właśnie temu pełnomocnikowi, który został ustanowiony przez samego skarżącego. Nie ma zatem racji skarżący stwierdzając, iż zaniechanie doręczania odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w toku toczącego się postępowania adw. M.S., o którym podobno skarżący powiadomił sąd I instancji w lutym 2011 r., (co nie ma zresztą potwierdzenia w aktach sprawy) powoduje nieważność postępowania. Natomiast biorąc pod uwagę stan faktyczny sprawy, sąd pierwszej instancji, zgodnie z dyspozycją przepisu art. 67 § 5 P.p.s.a., doręczył odpis zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu od skargi, ustanowionemu pełnomocnikowi strony. Co więcej w takiej sytuacji WSA w Gliwicach nie był zobligowany do doręczania zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu drugiemu, ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi, czyli doradcy podatkowemu S.C. W tym miejscu należy podkreślić, że Sąd I instancji dokonał prawidłowego i skutecznego doręczenia doradcy podatkowemu M.K. W związku z powyżej przedstawionym stanem faktycznym sprawy należy uznać, że Sąd I instancji prawidłowo doręczył odpis zarządzenia Przewodniczącego Wydziału wzywające do uiszczenia wpisu od skargi właśnie doradcy podatkowemu M.K., który miał stosowne pełnomocnictwo do reprezentowania skarżącego Wskazana skardze kasacyjnej okoliczność, że skarżący poinformował sąd I instancji w lutym 2011 r. o udzieleniu pełnomocnictwa adw. M.S., co jednak wbrew twierdzeniom skarżącego nie wynika z akt sprawy, nie miała znaczenia w sprawie. To sąd I instancji słusznie i w zgodzie z treścią art. 76 § 3 P.p.s.a. dokonał doręczenia odpisu zarządzenia adres doradcy podatkowego M.K. Dodatkowo należy wskazać, że nie ma przy tym znaczenia, iż odpis zaskarżonego postanowienia o odrzuceniu skargi został doręczony innemu pełnomocnikowi niż ten, któremu doręczono odpis zarządzenia wzywającego do wniesienia wpisu – zgodnie z art. 76 § 3 P.p.s.a. jeżeli jest kilku pełnomocników jednej strony, sąd doręcza pismo tylko jednemu z nich. Skoro z akt sprawy nie wynika, iżby strona wskazała, któremu z pełnomocników doręczać pisma w sprawie, sąd I instancji mógł dokonać samodzielnie wyboru pełnomocnika i temu pełnomocnikowi doręczyć dane pismo (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 257/08, oraz postanowienie z dnia 26 maja 2008 r., sygn. akt I FZ 188/08). 11. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.