II OSK 920/11

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-09-12

Skład orzekający: Anna Łuczaj, Arkadiusz Despot Mładanowicz, Jerzy Siegień

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy okoliczności powoływane przez wnioskodawcę, takie jak wykonywanie wolnego zawodu projektanta i rzeczoznawcy, groźby pod jego adresem, szkalowanie w internecie oraz wcześniejsze zdarzenia przestępcze przeciwko mieniu, uzasadniają wydanie pozwolenia na posiadanie broni palnej bojowej do ochrony osobistej?
Ratio decidendi
Prawo do posiadania broni w Polsce jest ściśle reglamentowane, a jego uzyskanie wymaga wykazania okoliczności faktycznych uzasadniających wydanie pozwolenia, takich jak stałe, realne i ponadprzeciętne zagrożenie życia lub zdrowia wnioskodawcy. Sam brak przesłanek negatywnych nie jest wystarczający. Subiektywne poczucie zagrożenia, nawet związane z wykonywanym zawodem, nie stanowi podstawy do wydania pozwolenia, jeśli nie jest poparte obiektywnymi dowodami wskazującymi na ponadprzeciętne ryzyko.
Stan faktyczny
A. P. ubiegał się o pozwolenie na broń palną bojową do ochrony osobistej, uzasadniając to charakterem wykonywanej pracy (projektant, rzeczoznawca) i związanymi z nią groźbami oraz szkalowaniem w internecie. Organy Policji dwukrotnie odmówiły wydania pozwolenia, uznając, że przedstawione okoliczności nie świadczą o realnym, stałym i ponadprzeciętnym zagrożeniu życia lub zdrowia wnioskodawcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. P., a następnie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od tego wyroku.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj Sędziowie: Sędzia NSA Arkadiusz Despot Mładanowicz Sędzia WSA del. Jerzy Siegień (spr.) Protokolant: Mariusz Szufnara po rozpoznaniu w dniu 12 września 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 stycznia 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 1427/10 w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia na broń palną bojową oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 7 stycznia 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 1427/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. P. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2010 r. w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia na broń palną bojową do ochrony osobistej. Przedmiotowy wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy. Komendant Wojewódzki Policji w Gorzowie Wielkopolskim decyzją z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] odmówił A. P. wydania pozwolenia na posiadanie broni palnej bojowej do ochrony osobistej. Wnioskodawca potrzebę uzyskania pozwolenia na broń palną bojową do ochrony osobistej uzasadniał charakterem wykonywanej pracy. Wskazał, że wykonuje wolny zawód projektanta i rzeczoznawcy budowlanego, rzeczoznawcy ds. sanitarnohigienicznych, rzeczoznawcy ds. BHP i ergonomii, biegłego ds. ocen wpływu inwestycji na środowisko, eksperta powołanego przez Urząd Marszałkowski ds. oceny inwestycji realizowanych w ramach LRPO (dotacje unijne) czy też biegłego sądowego. Z racji swojej pracy poprzez dokonywanie bezstronnych ocen naraził się wielu ludziom, co spowodowało rożne groźby pod jego adresem, jak też szkalowanie go w internecie. Powyższe okoliczności spowodowały, że czuł się zagrożony, gdyż - w jego ocenie - żadne państwo nie jest w stanie zapewnić dostatecznego bezpieczeństwa swoim obywatelom. Organ, rozpoznając wniosek, stwierdził, że okoliczności w nim podane nie stanowią podstawy do uznania, iż występuje zagrożenie uzasadniające wydanie pozwolenia na posiadanie broni palnej bojowej do ochrony osobistej. Jego zdaniem, zebrane w sprawie materiały dowodowe nie wskazują na żadne fakty czy zdarzenia mogące świadczyć o realnym, stałym i ponadprzeciętnym zagrożeniu życia i zdrowia wnioskodawcy. Po rozpatrzeniu odwołania A. P. Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że strona nie przywołała żadnych nowych okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę lub uchylenie zaskarżonej decyzji. Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że w toku postępowania przed organem pierwszej instancji ustalono, iż w okresie od dnia 1 stycznia 2007 r. do chwili orzekania wnioskodawca nie zgłaszał organom Policji o zdarzeniach przestępczych, w których sprawca działał z zamiarem zamachu na jego życie lub zdrowie. Brak było również jakichkolwiek informacji, że strona powiadamiała organy Policji o zdarzeniach wskazanych w odwołaniu m. in. o włamaniu do garażu i budynku mieszkalnego. Organ odwoławczy zauważył, że ogólnikowa informacja o tych wydarzeniach pojawiła się dopiero w odwołaniu, strona pominęła je więc zarówno we wniosku o wydanie pozwolenia, jak i podczas przesłuchania. Ponadto poszkodowanym w wyniku wskazanych przez stronę zdarzeń był syn wnioskodawcy. Komendant Główny Policji, odnosząc się również do gróźb czy "szkalowania" w internecie, na które strona wskazała w związku z wykonywaniem przez nią zawodu zaufania publicznego, zauważył, że nie miały one żadnych następstw, a na tego rodzaju zdarzenia narażone są wszystkie osoby, które w taki sposób jak strona korzystają z tego środka komunikacji. Nie ma zatem żadnych podstaw, aby uznać, że rzutują one realnie na bezpieczeństwo strony, zwłaszcza, że i w tym zakresie materiał dowodowy nie potwierdza jej argumentacji. W piśmie Wydziału Wywiadu Kryminalnego Komendy Wojewódzkiej Policji w Gorzowie Wielkopolskim w sprawie odnotowanych przestępstw wobec funkcjonariuszy publicznych w latach 2006 - 2009 strona nie została bowiem wykazana. Zdaniem organu odwoławczego, przekonanie wnioskodawcy o potrzebie ochrony przy pomocy broni palnej bojowej ma więc charakter wyłącznie subiektywny, niepotwierdzony żadnymi konkretnymi okolicznościami pozwalającymi uznać, że w jego przypadku istnieje niekwestionowana potrzeba wyposażenia go w ten środek ochrony z uwagi na realne zagrożenie zamachu na jego życie lub zdrowie. Komendant Główny Policji zauważył również, że w kwestii wydania A. P. pozwolenia na broń palą bojową do ochrony osobistej wypowiedział się już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 4 lipca 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 463/08 oddalił skargę strony na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2007 r. wydaną w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia na broń palną do ochrony osobistej. W uzasadnieniu decyzji sąd jednoznacznie stwierdził, że z samego faktu wykonywania specjalistycznych czynności zawodowych, w tym obrotu środkami pieniężnymi oraz zamieszkiwania w domu jednorodzinnym - nie wynika, aby wnioskodawca ze względu na stopień zagrożenia odróżniał się od wielu innych obywateli będących w podobnej sytuacji zawodowej i osobistej. Natomiast fakt posiadania pozwolenia na broń palną myśliwską nie przesądza o obowiązku organów Policji wydania pozwolenia na inny rodzaj broni. Także szkalowanie w internecie, czy kradzieże same w sobie, nie stanowią o zagrożeniu życia osób będących w takiej sytuacji. Organ odwoławczy, mając więc na uwadze powyższe stanowisko Sądu, stwierdził, że w toku prowadzenia niniejszego postępowania A. P. nie powołał żadnych nowych okoliczności wskazujących na zmianę jego sytuacji faktycznej w kwestii osobistego zagrożenia, a tym samym istotnych dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję A. P. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący zarzucił organom Policji naruszenie przepisów prawa materialnego – przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 10 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525, z późn. zm.), zwanej dalej: ustawą o broni i amunicji, polegające na uznaniu, że okoliczności, na które się powołuje, nie uzasadniają wydania na jego wniosek pozwolenia na broń krótką do ochrony osobistej, zważywszy na fakt, że od 30 lat posiada on pozwolenie na broń myśliwską. Ponadto skarżący nadmienił, że jego poczucie bezpieczeństwa w Polsce nie jest najwyższe, a taka reglamentacja na dostęp do broni palnej, jak w naszym kraju, jest niespotykana w innych demokratycznych państwach należących do struktur unijnych. Wskazał, że czytelny katalog warunków, jakie są wymagane do uzyskania pozwolenia na broń, został określony w art. 15 ust. 1 ustawy o broni i amunicji i skarżący spełnia te warunki, a mimo to od 13 lat ubiega się bezskutecznie o pozwolenie na posiadanie broni palnej bojowej do ochrony własnej. Zauważył również, że organy Policji w jego sprawie każdorazowo przekraczały swoje uprawnienia i nadinterpretowały treść art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji w taki sposób, aby pozwolenia nie wydać, a przywołane przez niego fakty oceniały według własnego uznania. Odnosząc się do uzasadnienia decyzji Komendanta Głównego Policji, stwierdził, że nie zgadza się z brakiem zgłaszania wskazanych w odwołaniu zdarzeń do organów Policji. Podniósł przy tym, że nie jest ważne dla sprawy, czy poszkodowanym w części tych zdarzeń był jego syn, czy też on osobiście, albowiem obecnie syn wraz z rodziną mieszka razem z nim w jednym domu. Skarżący nie zgodził się także ze stwierdzeniem, że jego wyobrażenie o zagrożeniu jest tylko subiektywne, bowiem zgłoszenia Policji: włamania do domu, kradzieży samochodu marki mercedes, szkalowania w internecie, działań pewnych ludzi zmierzających do zdyskredytowania go, pozostawały bez odpowiedzi, na co posiada stosowne dokumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę jako niezasadną. Sąd wskazał, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji, zgodnie z którym właściwy organ Policji wydaje pozwolenie na broń, jeżeli okoliczności, na które powołuje się osoba ubiegająca się o pozwolenie, uzasadniają jego wydanie. Jego zdaniem, z przepisu tego wynika, że okolicznością faktyczną uzasadniającą wydanie pozwolenia na broń jest szczególne zagrożenie życia lub zdrowia wnioskodawcy. Tak więc sam brak przesłanek negatywnych określonych w art. 15 ust. 1 ustawy o broni i amunicji nie przesądza o wydaniu pozwolenia na broń palną, gdyż jego uzyskanie jest uzależnione od wystąpienia po stronie wnioskującego okoliczności faktycznych, które przekonają organ, że wydanie pozwolenia jest uzasadnione. Ocena zaś, czy w konkretnym przypadku takie szczególne zagrożenie dla skarżącego występuje, należy do organów Policji, które mogą w tym zakresie prowadzić bardziej lub mniej rygorystyczną politykę. Organy Policji, dokonując tej oceny, muszą brać pod uwagę nie tylko subiektywnie pojmowany interes konkretnego obywatela, ale także mieć wzgląd na interes bezpieczeństwa i porządku publicznego. Ten wzgląd zaś dyktuje konieczność ścisłej reglamentacji pozwoleń na broń (zwłaszcza broń palną, której użycie w każdym przypadku zagraża zdrowiu lub życiu innych osób), tj. wydawanie ich tylko w sytuacjach uznanych za szczególne, zważywszy, że uprawnienie do posiadania broni nie zostało zaliczone do wolności i praw obywatelskich określonych w Konstytucji RP. Sąd, kontrolując decyzję w sprawie wydania pozwolenia na broń, bada, czy dokonana przez organy Policji ocena nie nosi cech dowolności oraz czy przy rozpatrywaniu sprawy nie zostały naruszone zasady postępowania administracyjnego. W rozpatrywanej sprawie Sąd pierwszej instancji nie dopatrzył się naruszenia przez organy Policji przepisów prawa materialnego czy procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji. Organ odniósł się bowiem do wszystkich argumentów strony, ocenił całokształt zebranego materiału dowodowego i prawidłowo uzasadnił stanowisko, że skarżący nie znajduje się w szczególnej sytuacji usprawiedliwiającej wydanie mu pozwolenia na broń palną do celów ochrony osobistej. Podzielając w tym zakresie ocenę organów Policji, Sąd stwierdził, że sam fakt wykonywania zawodu rzeczoznawcy, projektanta, niezależnego eksperta i biegłego z zakresu budownictwa i wiążące się z wykonywaną profesją niezadowolenie osób zawiedzionych wydaną przez skarżącego ekspertyzą lub opinią, a także "wrogość" środowiska zawodowego, nie kwalifikuje skarżącego do grona osób potencjalnie narażonych przede wszystkim na utratę życia lub zdrowia, a w dalszej kolejności, na tle innych osób majętnych, na zabór mienia. Prowadzone przez organy Policji postępowanie wyjaśniające nie wykazało, aby na przestrzeni ostatnich 4 lat strona była w rejestrach policyjnych odnotowana jako poszkodowana, w tym na skutek przestępstw związanych z wykonywanym zawodem (skarżący nie figuruje jako poszkodowany funkcjonariusz publiczny w okresie od 2006 do 2009). Ponadto Sąd zauważył, że skarżący powołuje się na zdarzenia przestępcze przeciwko mieniu, w których stał się poszkodowanym on sam lub jego syn w latach 1995 – 2001 (karta akt sądowych nr 31 – 36) oraz wskazuje na umorzenie przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Gorzowie Wielkopolskim śledztwa w sprawie pomówienia skarżącego w dniu [...] lipca 2005 r. w internecie. A zatem podane przez stronę okoliczności miały miejsce kilka lat wcześniej i choć, zdaniem Sądu, należy mieć je na uwadze, to jednak nie obrazują one stanu zagrożenia skarżącego w czasie ubiegania się o pozwolenie na broń palną bojową w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją. Sąd pierwszej instancji podkreślił także, że stan faktyczny sprawy istniejący do 2007 r., a okoliczności związane w tym okresie z zagrożeniem dóbr osobistych i majątkowych skarżącego - zostały poddane już kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który prawomocnym wyrokiem z dnia 4 lipca 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 463/08 oddalił skargę A. P. na decyzję wydaną w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia na broń palną bojową. Tym samym, jak wskazał Sąd, na mocy art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej P.p.s.a.) wyrok ten jest dla składu orzekającego w niniejszej sprawie wiążący, co powoduje, że obecnie Sąd nie może dokonać odmiennej oceny stanu sprawy do 2007 r. od już dokonanej w prawomocnym wyroku sądowym. Natomiast po 2007 r. skarżący, w ocenie Sądu, nie wykazał zdarzeń, które miałyby bezpośredni wpływ na zagrożenie jego życia, zdrowia czy też nawet mienia. Sąd podkreślił, że w zaskarżonej decyzji organ dokonał właściwej oceny zagrożenia życia lub zdrowia skarżącego. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, Sąd wskazał, że brak poczucia bezpieczeństwa, z różnych powodów, deklaruje bardzo wiele osób, a to nie oznacza obowiązku wydania pozwolenia na broń każdemu, kto o takie pozwolenie wystąpi. Natomiast okolicznością faktyczną, uzasadniającą wydanie pozowania na broń, jest stałe, realne i ponadprzeciętne zagrożenie życia lub zdrowia wnioskodawcy. Zdaniem Sądu, sam fakt, że skarżący odczuwa zagrożenie związane z ogólnym stanem zagrożenia w kraju, wynikającym z przekonania, iż aparat państwowy nie jest w stanie należycie zabezpieczyć obywatela przed działaniami przestępców, nie stanowi wystarczającej przesłanki do uznania obiektywnego, realnego i ponadprzeciętnego zagrożenia, co wykazały organy obu instancji. Od powyższego wyroku A. P. złożył skargę kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W skardze kasacyjnej wskazano na naruszenie: 1) prawa materialnego, tj. art. 10 ust. 1 i 3 pkt 1 ustawy o broni i amunicji poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu stanowiska, że wnioskujący musi udowodnić okoliczności uzasadniające wydanie pozwolenia na broń, podczas gdy wskazany przepis wymaga jedynie formy uprawdopodobnienia takich okoliczności, a także niezastosowaniu tego przepisu pomimo spełnienia przesłanek; 2) przepisów postępowania, tj.: a) art. 7, art. 77, art. 80 K.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. poprzez dowolną i jednostronną ocenę zebranego materiału dowodowego, w szczególności podnoszonych przez skarżącego okoliczności – tj. gróźb, kradzieży mienia, charakteru prowadzonej działalności, braku negatywnych przesłanek z art. 15 ustawy o broni i amunicji – które uzasadniają ochronę osobistą skarżącego, jego rodziny oraz mienia, co miało istotny wpływ na wynik sprawy; b) art. 6 w zw. z art. 7 K.p.a. poprzez dokonanie zbyt wąskiej interpretacji art. 10 ust. 1 i 3 pkt 1 ustawy o broni i amunicji, tj. ograniczenie się jedynie do życia i zdrowia wnioskującego, przy pominięciu ochrony bezpieczeństwa innych osób (rodziny) i mienia, co jest sprzeczne z zasadą praworządności. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że okoliczności faktyczne rozpoznawanej sprawy nakazują przyjęcie, że istnieje szereg czynników zwiększających ryzyko ataku na skarżącego i jego rodzinę, jak również zagrożenie jego zdrowia, życia i mienia wyróżniających go na tle ogółu społeczeństwa, co uzasadnia wydanie pozwolenia na broń skarżącemu. Tymczasem z analizy uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że pozwolenie na broń zostałoby przyznane skarżącemu dopiero na skutek faktycznego naruszenia jego dobra, jakim jest życie lub zdrowie. Taka wykładnia przepisu art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji jest, zdaniem skarżącego, niezgodna z wolą ustawodawcy, gdyż realnego zagrożenia życia i zdrowia nie można uzależniać od spełnienia się którejkolwiek z gróźb. Skarżący zarzucił również Sądowi zaaprobowanie wadliwych ustaleń organów Policji co do przebiegu zdarzeń w sprawie i niewzięcie pod uwagę przestępstw popełnionych na jego szkodę i szkodę jego rodziny. Tym samym dokonana przez organ, a zaakceptowana przez Sąd, ocena materiału dowodowego została dokonana w sposób dowolny. Komendant Główny Policji nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), z urzędu natomiast bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., a zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie posiada usprawiedliwionych podstaw, tak w zakresie powołanych w niej zarzutów naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania – m.in. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., w związku z art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., jak i zarzutu niewłaściwego zastosowania prawa materialnego – art. 10 ust. 1 i 3 pkt 1 ustawy o broni i amunicji. Z uwagi na charakter sprawy oraz sposób sformułowania zarzutów skargi kasacyjnej punktem wyjścia należało uczynić przepisy prawa materialnego będące podstawą orzekania przez organy administracji, gdyż zarzuty naruszenia przepisów postępowania są w istocie efektem wskazania na naruszenie prawa materialnego, przez co stanowią polemikę z treścią zaskarżonego wyroku w zakresie wykładni materialnoprawnych przepisów ustawy o broni i amunicji. Przechodząc zatem do oceny zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 10 ust. 1 i 3 pkt 1 ustawy o broni i amunicji przez jego niewłaściwe zastosowanie, należy uznać, że jest on niezasadny. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie ulega wątpliwości, że prawo do posiadania broni w Polsce należy do sfery ściśle reglamentowanej przez Państwo. Zgodnie z art. 5 i 41 ust. 1 Konstytucji RP Państwo "zapewnia wolności i prawa człowieka i obywatela oraz bezpieczeństwo obywateli". Prawo do posiadania broni w Polsce nie należy do praw i wolności chronionych konstytucyjnie. Oznacza to, że dostęp jednostki do broni poddany jest istotnym ograniczeniom, co wynika zarówno z monopolu Państwa na stosowanie środków przemocy, jak i potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego (por. wyrok NSA z dnia 13 października 2005 r., sygn. akt II OSK 97/05). Pozwolenie na broń wydaje właściwy organ Policji, jeżeli okoliczności, na które powołuje się osoba ubiegająca się o pozwolenie, uzasadniają jego wydanie (art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji). Ustawodawca w przepisach ustawy o broni i amunicji nie określił, jakie to okoliczności mogą uzasadniać wydanie pozwolenia na broń, tym samym pozostawiając ocenę konkretnych okoliczności organom Policji. A zatem organy Policji są obowiązane i uprawnione do oceny, czy okoliczności występujące w danej sprawie uzasadniają wydanie pozwolenia na broń. W tej kwestii celowym jest zwrócenie uwagi na postanowienie siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt II OPS 6/09, z uzasadnienia którego wynikają pewne wskazówki co do sposobu interpretacji art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że wskazanie przez ustawodawcę w art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji, iż okoliczności wydania pozwolenia na broń muszą być uzasadnione, przy jednoczesnym wymienieniu w ustępie 3 celów wydania takiej decyzji, nie stwarza podstawy do traktowania "celów" za "usprawiedliwioną okoliczność". Analiza językowa sformułowania "uzasadnione okoliczności" pozwala w związku z tym uznać, że sytuacje i fakty, na które powołuje się osoba występująca o pozwolenie na broń, według ustawodawcy, muszą być usprawiedliwione, słuszne i mieć odzwierciedlenie w rzeczywistości. Jednocześnie w uzasadnieniu tego postanowienia podkreślono, że należy dopuścić możliwość postrzegania katalogu celów, o których mowa w art. 10 ust. 3 ustawy o broni i amunicji, jako pomocniczego źródła dyrektyw interpretacyjnych, wskazujących w przykładowy sposób, w jakich sferach stosunków społecznych należy poszukiwać cech i okoliczności uzasadniających wydanie pozwolenia na broń (por. ONSA i wsa 2010/5/84). Brzmienie art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji przemawia za przyjęciem, że decyzja w sprawie pozwolenia na broń ma charakter decyzji związanej. Wykazanie istnienia okoliczności, które z zasady uzasadniają wydanie pozwolenia na broń, przy jednoczesnym braku ustawowych przeciwwskazań (art. 15 ustawy), zobowiązuje organy Policji do wydania pozwolenia na broń. "Związanie" organu ma szczególny wymiar, nadający mu pewne cechy uznaniowości (por. M. Filar, Prawo do posiadania broni palnej jako obywatelskie prawo podmiotowe, PiP 1997, nr 5, s. 43-44). Dzieje się tak za sprawą sformułowań, jakich ustawodawca używa w przepisach ustawy – zwrotów ocennych i zwrotów niedookreślonych, które wymagają przeprowadzenia procesu odkodowania, m.in. takich jak "uzasadniona obawa", "uzasadnione okoliczności". Proces odkodowania znaczenia użytego przez ustawodawcę zwrotu niedookreślonego "uzasadnione okoliczności" może zatem nawiązywać do przywołanej kategorii prawnej "celów" wydania pozwolenia na broń. Wyszczególnione cele odwołują się bowiem do zjawisk i stanów rzeczy ujętych w na tyle generalny sposób, że muszą się w jakimś stopniu pokrywać z okolicznościami uzasadniającymi wydanie pozwolenia na broń w rozumieniu art. 10 ust. 1 ustawy. Z kolei art. 10 ust. 3 ustawy o broni i amunicji – w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji organu drugiej instancji – stanowi, że pozwolenie na broń może być wydane w szczególności w następujących celach: ochrony osobistej lub ochrony bezpieczeństwa innych osób oraz mienia (pkt 1). A zatem przepis art. 10 ustawy o broni i amunicji, określając przesłanki wydania pozwolenia na broń, posługuje się pojęciem uzasadnionych okoliczności i celów, dla których takie pozwolenie może być wydane. Takim celem jest m. in. ochrona osobista lub ochrona bezpieczeństwa innych osób oraz mienia. To zaś oznacza, że osoba ubiegająca się o wydanie pozwolenia na broń dla ochrony osobistej lub ochrony bezpieczeństwa innych osób oraz mienia (art. 10 ust. 3 pkt 1) powinna przekonać organy Policji w toku postępowania administracyjnego, że w jej przypadku zachodzą mające odzwierciedlenie w rzeczywistości sytuacje i fakty, które pozwalają uznać przedstawione okoliczności za uzasadnione w rozumieniu art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji. Wnioskujący o pozwolenie na broń powinien się zatem legitymować taką cechą odróżniającą go od ogółu obywateli, że w sposób niewątpliwy i oczywisty zasługuje na posługiwanie się bronią indywidualną. Sam brak przesłanek negatywnych nie wystarcza do wydania pozwolenia na broń (por. wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2151/10, LEX nr 1125236). Mając na uwadze powyższe rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonał właściwej wykładni normy prawnej zawartej w art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji i opierając się o dotychczasowe orzecznictwo sądowoadministracyjne, wskazał, że okolicznością faktyczną uzasadniającą wydanie pozwolenia na broń jest stałe, realne i ponadprzeciętne zagrożenie życia lub zdrowia wnioskodawcy. Wykonywanie natomiast zawodu rzeczoznawcy, projektanta, niezależnego eksperta i biegłego z zakresu budownictwa i wiążące się z wykonywaną profesją niezadowolenie osób zawiedzionych wydaną przez skarżącego ekspertyzą lub opinią, a także "wrogość" środowiska zawodowego, osiąganie znacznych dochodów z tej działalności i posiadanie znacznego majątku, nie świadczą o ponadprzeciętnym zagrożeniu życia lub zdrowia skarżącego, które uzasadniałoby przyznanie prawa do broni palnej bojowej (por. wyroki NSA: z dnia 24 września 2003 r., sygn. akt III SA 2826/01, Lex nr 148951; z dnia 12 lutego 2003 r., sygn. akt III SA 1515/01, Lex nr 137797; z dnia 6 września 2002 r., sygn. akt III SA 3554/00, Lex nr 159207 i z dnia 10 grudnia 2003 r., sygn. akt III SA 122/02, LEX nr 167172). Skarżący nie dowiódł obiektywnie, że poziom jego zagrożenia jest większy niż innych obywateli znajdujących się w podobnej sytuacji. Za zasadne należy uznać stanowisko Sądu pierwszej instancji i organów Policji, że sam charakter wykonywanej przez skarżącego pracy nie oznacza istnienia takiego zagrożenia dla życia i zdrowia jego i jego rodziny, które uzasadnia wydanie indywidualnego pozwolenia na broń palną bojową. Powoływane przez skarżącego zdarzenia przestępcze przeciwko mieniu, w których poszkodowanym był on sam lub członkowie jego rodziny, miały miejsce w latach 1995-2001 i były przedmiotem oceny zarówno organów Policji, jak i Sądu pierwszej instancji. Ponadto zdarzenia te podlegały również kontroli Sądu w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lipca 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 463/08. W tej sytuacji trzeba mieć na względzie, że stosownie do art. 170 P.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W odniesieniu do sądów określona w powołanym przepisie moc wiążąca orzeczenia oznacza, że podmioty te muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak to stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Wobec tego w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być ona inaczej oceniona niż to zostało dokonane w prawomocnym wyroku sądowym. Usprawiedliwione jest zatem stwierdzenie, że w toku postępowania administracyjnego skarżący nie wykazał, aby po 2007 r. zaistniały zdarzenia, które miałyby bezpośredni wpływ na zagrożenie jego życia, zdrowia czy też mienia. W szczególności A. P. nie przedstawił obiektywnie przekonywujących dowodów pozwalających organom Policji na stwierdzenie, że faktycznie w przypadku skarżącego występuje ponadprzeciętne zagrożenie działaniami przestępczymi, co uzasadniałoby posiadanie środka samoobrony w postaci broni palnej. Jak już wyżej wskazano, jedynie subiektywne przekonanie wnioskodawcy, że może stać się ofiarą zamachu na życie lub zdrowie, nie jest wystarczające dla uzyskania prawa do posiadania broni. Zaskarżony wyrok, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, odpowiada prawu, chociaż nie zgadza się z nim skarżący z uwagi na zbyt restrykcyjne, jego zdaniem, stosowanie przepisu art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji. Przyjęcie kryteriów oceny okoliczności uzasadniających wydanie pozwolenia na broń, proponowanych przez skarżącego, równałoby się jednak niemalże z przyjęciem zasady powszechnej dostępności do legalnego posiadania broni w Polsce, czego nie dałoby się pogodzić z przepisami obecnie obowiązującej Konstytucji RP. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło