II OPS 6/09
PostanowienieNaczelny Sąd Administracyjny2010-05-20
Skład orzekający: Włodzimierz Ryms, Barbara Adamiak, Jacek Chlebny, Małgorzata Jaśkowska, Jan Kacprzak, Marek Stojanowski, Jan Paweł Tarno
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy okolicznością uzasadniającą wydanie pozwolenia na broń sportową jest samo uprawianie sportu strzeleckiego, czy też uprawianie tego sportu z wyróżniająco wysokim poziomem wyników?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny odmówił podjęcia uchwały, uznając, że kwestia, czy okolicznością uzasadniającą wydanie pozwolenia na broń sportową jest samo uprawianie sportu strzeleckiego, czy też uprawianie go z wyróżniająco wysokim poziomem wyników, nie jest zagadnieniem prawnym podlegającym abstrakcyjnej wykładni. Rozstrzygnięcie tej kwestii jest ściśle uzależnione od szczegółowych ustaleń faktycznych w konkretnej sprawie, a przepis art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji zawiera zwrot oceny, który wymaga indywidualnej oceny stanu faktycznego.Stan faktyczny
Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o podjęcie uchwały mającej na celu wyjaśnienie rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych dotyczących wykładni art. 10 ust. 1 i art. 10 ust. 3 pkt 3 ustawy o broni i amunicji. Wnioskodawca wskazał na dwie grupy poglądów: pierwsza wiązała wydanie pozwolenia na broń sportową z uzyskiwaniem wybitnych osiągnięć w sporcie strzeleckim, druga zaś uznawała za wystarczające samo uprawianie tego sportu.Rozstrzygnięcie
Odmówiono podjęcia uchwały.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Włodzimierz Ryms Sędziowie NSA: Barbara Adamiak Jacek Chlebny (współsprawozdawca i autor uzasadnienia) Małgorzata Jaśkowska Jan Kacprzak Marek Stojanowski (sprawozdawca) Jan Paweł Tarno Protokolant: Anna Sidorowska z udziałem prokuratora Prokuratury Generalnej Anny Podsiadło po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2010 r. na posiedzeniu jawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich o podjęcie przez skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, na podstawie art. 15 § 1 pkt 2 w związku z art. 264 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchwały mającej na celu wyjaśnienie: "Czy okolicznością uzasadniającą w myśl art. 10 ust.1 w związku z art. 10 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.) wydanie pozwolenia na broń jest uprawianie sportu strzeleckiego czy też uprawnianie tego sportu z wyróżniająco wysokim poziomem wyników?" postanawia: odmówić podjęcia uchwały.
Wnioskiem z 27 października 2009 r. Rzecznik Praw Obywatelskich, na podstawie art. 264 § 2 w związku z art. 15 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., wystąpił o podjęcie przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały mającej na celu wyjaśnienie przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych - czy okolicznością uzasadniającą w myśl art. 10 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.) wydanie pozwolenia na broń jest uprawianie sportu strzeleckiego, czy też uprawianie tego sportu z wyróżniająco wysokim poziomem wyników?
Rzecznik Praw Obywatelskich w uzasadnieniu wniosku o podjęcie uchwały wskazał na dwie grupy poglądów prezentowanych w orzecznictwie sądów administracyjnych w odniesieniu do przesłanek wydania pozwolenia na broń sportową (art. 10 ust. 1 i art. 10 ust. 3 pkt 3 ustawy o broni i amunicji). Według pierwszej z nich, okoliczności uzasadniające wydanie pozwolenia na broń należy łączyć z uzyskiwaniem wybitnych (ponadprzeciętnych) osiągnięć w sporcie strzeleckim, czy też z wykonywaniem funkcji instruktora strzelectwa. Ocena, czy wnioskodawca osiąga wybitne wyniki oraz czy w sposób niewątpliwy i oczywisty zasługuje na posługiwanie się bronią indywidualną należy do organu wydającego pozwolenie na broń. Fakt posiadania patentu strzeleckiego i licencji Polskiego Związku Strzelectwa Sportowego nie uzasadnia wydania pozwolenia na broń sportową, albowiem są to uprawnienia niezbędne do uprawiania tej dyscypliny sportu. Takie stanowisko prezentowane było, jak wskazał Rzecznik Praw Obywatelskich, zarówno w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (wyrok z dnia 26 lipca 2007 r. sygn. VI Sa/Wa 806/07; wyrok z dnia 7 sierpnia 2008 r. sygn. VI SA/Wa 1032/08; wyrok z dnia 4 kwietnia 2005 r. sygn. VI SA/Wa 1387/04; wyrok z dnia 30 sierpnia 2005 r. sygn. VI SA/Wa 913/05; wyrok z dnia 8 września 2005 r. sygn. VI SA/Wa 535/05; wyrok z dnia 30 maja 2006 r. sygn. VI SA/Wa 27/06; wyrok z dnia 24 maja 2007 r. sygn. VI SA/Wa 611/07; wyrok z dnia 26 lipca 2006 r. sygn. VI SA/Wa 1028/06; wyrok z dnia 29 listopada 2006 r. sygn. VI SA/Wa 1801/06; wyrok z dnia 29 listopada 2006 r. sygn. VI SA/Wa 1825/06), jak też w niektórych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 13 października 2005 r. sygn. II OSK 97/05; wyrok z 29 maja 2008 r. sygn. II OSK 580/07).
Według drugiej grupy poglądów, do uzyskania pozwolenia na broń sportową nie jest wymagane uprawianie sportu strzeleckiego z wybitnymi, ponadprzeciętnymi wynikami. W wyroku z dnia 26 lipca 2007 r. sygn. II OSK 1082/06 Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że ustawodawca wskazał w sposób przykładowy w art. 10 ust. 3 ustawy takie okoliczności, które uzasadniają przyznanie pozwolenia na broń. Wśród tych przykładów, wymienione zostało posiadanie broni w celach sportowych. Prawo do posiadania broni służy podniesieniu kwalifikacji sportowych osoby uprawiającej strzelectwo, nie jest zaś nagrodą za wybitne osiągnięcia sportowe. Analogiczne stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny wyraził w wyrokach z dnia 23 grudnia 2008 r. sygn. II OSK 1674/07 oraz z dnia 24 lipca 2009 r. sygn. II OSK 1232/08. Podkreślono w nich, że z żadnego przepisu ustawy o broni i amunicji nie wynika, że tylko status wybitnego zawodnika sportów strzeleckich uzasadnia wydanie pozwolenia na broń sportową. Również w orzecznictwie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, jak wskazał Rzecznik Praw Obywatelskich, prezentowany był pogląd sprzeciwiający się przyjmowaniu zawężającej wykładni art. 10 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 3 pkt 3 ustawy o broni i amunicji (wyrok z dnia 30 stycznia 2009 r. sygn. VI SA/Wa 2067/08).
Zdaniem Rzecznika Praw Obywatelskich, zarysowana rozbieżność orzecznictwa sądów administracyjnych dotyczy tego, czy warunkiem koniecznym uzyskania pozwolenia na broń sportową jest uprawianie strzelectwa sportowego z wyróżniająco wysokim poziomem wyników, czy też za wystarczający uznać należy sam fakt uprawiania sportu strzeleckiego. W ocenie wnioskodawcy, nieuprawnione jest twierdzenie jakoby osoba starająca się uzyskać pozwolenie na broń sportową miała się odróżniać na tle innych osób uprawiających strzelectwo sportowe. Cechą odróżniająca taką osobę od ogółu obywateli jest bowiem czynne uprawianie strzelectwa sportowego. Zatem w ramach postępowania dowodowego organ Policji winien badać, czy wnioskodawca rzeczywiście uprawia strzelectwo. W ocenie wnioskodawcy, w art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji nie zostały określone okoliczności skutkujące wydaniem pozwolenia na broń sportową, w związku z czym przepisy art. 53b ust. 3 ustawy z dnia 18 stycznia 1996 r. o kulturze fizycznej (Dz. U. z 2007 r. Nr 226, poz. 1675 ze zm.), art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o sporcie kwalifikowanym (Dz. U. Nr 155, poz. 1298 ze zm.) oraz art. 10 ust. 3 i art. 16 ust. 2 ustawy o broni i amunicji powinny stanowić w tym zakresie uzupełnienie wymienionej normy.
W pisemnym stanowisku z dnia 17 maja 2010 r. prokurator wniósł o podjęcie uchwały, że w myśl art. 10 ust.1 w związku z art. 10 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji okolicznością uzasadniającą wydanie pozwolenia na broń jest uprawianie sportu strzeleckiego, a nie uprawianie takiego sportu przy jednoczesnym uzyskiwaniu wybitnych osiągnięć w sporcie strzeleckim.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów zważył, co następuje:
Analiza wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich pozwala stwierdzić, że zwrócenie się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o podjęcie uchwały uzasadnione zostało ujawnionymi w orzecznictwie sądów administracyjnych obu instancji rozbieżnościami dotyczącymi wykładni art. 10 ust. 1 i art. 10 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji. Rozbieżność wykładni polega, zdaniem Rzecznika, na odmiennym rozumieniu przez sądy przesłanek uzasadniających wydanie pozwolenia na broń sportową.
W myśl art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji, właściwy organ Policji wydaje pozwolenie na broń, jeżeli okoliczności, na które powołuje się osoba ubiegająca się o pozwolenie, uzasadniają jego wydanie. Zgodnie natomiast z ustępem 3 tego artykułu, pozwolenie na broń może być wydane w szczególności w następujących celach: 1) ochrony osobistej lub ochrony bezpieczeństwa innych osób oraz mienia; 2) łowieckich; 3) sportowych; 4) kolekcjonerskich; 5) pamiątkowych; 6) szkoleniowych. Wymieniony art. 10 wchodzi w skład rozdziału 2 ustawy o broni i amunicji, któremu nadano tytuł: "Zasady i warunki wydawania, cofania pozwoleń na broń, rejestracji broni oraz dysponowania bronią i amunicją".
Rzecznik Praw Obywatelskich przy formułowaniu pytania objętego wnioskiem powiązał art. 10 ust. 1 z art. 10 ust. 3 pkt 3 ustawy o broni i amunicji. Zdaniem Rzecznika, oba przepisy tworzą podstawę do określenia tego, czy desygnatem "uzasadnionych okoliczności" jest uprawianie sportu strzeleckiego w ogóle, czy też jedynie uzyskiwanie wyróżniających wyników w wymienionej dziedzinie sportu. Powyższe założenie uznać należy jednakże za nietrafne.
Nie można się zgodzić w pierwszym rzędzie z poglądem formułowanym przez wnioskodawcę odnośnie do tego, że przepis art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji należy do kategorii przepisów "zrębowych niezupełnych, albowiem nie zostały w nim określone okoliczności warunkujące wydanie pozwolenia na broń sportową". Prezentowane przez Rzecznika Praw Obywatelskich stanowisko oparte jest na niewątpliwie trafnym założeniu, że z uwagi na sposób redagowania tekstów aktów prawnych, norma postępowania nie musi być rekonstruowana poprzez odwołanie się do znaczenia jednego przepisu. Myśl ta nawiązuje do wielokrotnie podkreślanego w orzecznictwie sądowym poglądu, że przepisy pełnią w aktach prawnych różne funkcje, albowiem nie wszystkie składają się na normę postępowania, tworzącą zrąb danej regulacji. Część przepisów w różny sposób jedynie uzupełnia, modyfikuje czy ogranicza treść norm formułowanych w ogólnym zarysie w przepisach o charakterze podstawowym (por. wyrok TK z dnia 22 września 2006 r. sygn. U. 4/06, OTK ZU 2006/8A poz. 109, pkt 1.6). Należy jednak zwrócić uwagę, że art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji - wbrew twierdzeniom zawartym we wniosku - wskazuje na okoliczności skutkujące wydaniem przez właściwy organ Policji pozwolenia na broń, a zatem zawiera wszystkie niezbędne elementy treściowe kreujące normę postępowania. Posługując się terminologią użytą w uzasadnieniu wniosku o podjęcie uchwały, przepis art. 10 ust. 1 ustawy uznać trzeba za przepis zupełny, skoro charakter taki nadawany jest każdemu przepisowi, w którym (poza wskazaniem nakazu/zakazu i zachowania się) wysłowiony został adresat oraz określone zostały okoliczności (por. B. Kanarek, M. Zieliński, Porządkująca faza wykładni prawa, RPEiS 2001, nr 3, s. 2 i n.). To, iż ustawodawca przy budowie przepisu posłużył się sformułowaniem odwołującym się do "okoliczności uzasadniających wydanie pozwolenia na broń", pozostawiając organowi administracji szeroki luz decyzyjny, nie uniemożliwia zaliczenia omawianego przepisu do kategorii przepisów zupełnych.
Odrębnym zagadnieniem jest stwierdzenie, że treść art. 10 ust. 1 ustawy nie jest wystarczająca do pełnego zrekonstruowania warunków wydania pozwolenia na broń. Jest to skutkiem wystąpienia w rozważanym przypadku sytuacji tzw. rozczłonkowania treściowego normy w przepisach prawnych. Analizowana norma postępowania musi być bowiem dekodowana nie tylko z art. 10 ust. 1 ustawy, przyjmującego rolę przepisu centralnego, ale również z innych przepisów ustawy pełniących rolę tzw. modyfikatorów (przepisów uzupełniających). Pozostawiając na marginesie zakaz wyrażony w art. 10 ust. 2 ustawy, chodzi tu o przepisy art. 15 ust. 1 i 2 oraz art. 17 ust. 1-4 wskazujące na okoliczności, których stwierdzenie przez organ administracji, niezależnie od "uzasadnionych okoliczności", w sposób bezpośredni wpływa (lub może wpływać) na kierunek rozstrzygnięcia w przedmiocie pozwolenia na broń. Okoliczności te mają zróżnicowany charakter, albowiem odnoszą się nie tylko do zobiektywizowanych cech indywidualnych osoby występującej o pozwolenie lub sytuacji ją dotyczących (np. ukończenie odpowiedniego wieku - art. 15 ust. 1 pkt 1; posiadanie miejsca stałego pobytu - art. 15 ust. 1 pkt 5; naruszenie obowiązku rejestracji posiadanej broni - art. 17 ust. 1 pkt 2), ale także kryteriów wymagających od organu stosującego prawo dokonania bardziej skomplikowanych ocen (np. brak uzasadnionej obawy, że wnioskodawca może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego - art. 15 ust. 1 pkt 6). Katalog przesłanek negatywnych, wynikający z wymienionych przepisów, ma charakter dodatkowy względem warunku głównego wydania pozwolenia na broń zawartego w art. 10 ust. 1 ustawy. Właściwy organ Policji przy rozpoznawaniu wniosku jest zobowiązany wziąć pod uwagę każdą z przyczyn uzasadniających wydanie decyzji odmownej i rozstrzygnąć o jej wpływie na wynik sprawy niezależnie od ustalenia, czy istnieją okoliczności, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy, na które powołała się osoba ubiegająca o pozwolenie jako uzasadniające jego wydanie. Tego rodzaju powiązanie treściowe pomiędzy art. 10 ust. 1 oraz art. 15 ust. 1-2 i art. 17 ust. 1-4 (również art. 10 ust. 2) pozwala uznać, że wymienione przepisy, w kontekście pozostałych przepisów ustawy z dnia 21 maja 1999 r., nie formułują norm od siebie niezależnych, ale tworzą jedną normę postępowania, która zawiera w sobie określenie okoliczności jej zastosowania.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazanie przez ustawodawcę w art. 10 ust. 1 ustawy, iż okoliczności wydania pozwolenia na broń muszą być uzasadnione, przy jednoczesnym wymienieniu w ustępie 3 celów wydania takiej decyzji, nie stwarza podstawy do traktowania "celów" za "usprawiedliwioną okoliczność". Należy przede wszystkim zwrócić uwagę na posługiwanie się przez ustawodawcę odmiennymi terminami: "okoliczności" oraz "celu". Zakaz wykładni synonimicznej musi uwzględniać to, że powyższe różnokształtne wyrażenia nie mogą mieć równoważnego znaczenia, jeżeli nie stoi za tym żaden wyraźny powód (por. J. Wróblewski, Sądowe stosowanie prawa, Warszawa 1988 r., s. 132). Przedstawiony wynik wykładni językowej wzmacnia odwołanie się do dyrektyw wykładni systematycznej. Ustawodawca zdecydował się na wyszczególnienie celów, o których mowa w art. 10 ust. 3, w oddzielnym przepisie (przepisie samodzielnym pochodnym). Zazwyczaj, gdy ustawodawca dostrzega niejednoznaczność zwrotu, którym się posłużył, a jednocześnie jego intencja obejmuje zamiar ułatwienia podmiotowi stosującemu prawo ustalenia treści odesłania, to proces przybliżenia znaczenia danego zwrotu polega na usunięciu jego niejednoznaczności poprzez przykładowe wyszczególnienie jego "pól znaczeniowych". Ta technika legislacyjna bazuje jednak na działaniu precyzującym zwrot wieloznaczny, które ma postać przywołania tego zwrotu, a następnie wymienienia w ramach jednego przepisu jego określonych "desygnatów", najczęściej po słowach "w szczególności". W taki sposób ustawodawca uszczegółowia "ważne powody" zmiany imienia lub nazwiska w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska (Dz. U. Nr 220, poz. 1414), określa bliższe znaczenie "uzasadnionych okoliczności" zwolnienia z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej w art. 64 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362), czy też wskazuje jak należy rozumieć w art. 47 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 144, poz. 1043) opuszczenie terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z powodu "ważnej sytuacji osobistej". W analizowanym przypadku technika legislacyjna, którą się posłużono w ustawie o broni i amunicji, jest zdecydowanie odmienna.
Zastosowana przez ustawodawcę konstrukcja art. 10 ustawy polega na unormowaniu w nim zagadnień o całkowicie zróżnicowanym przedmiotowo charakterze. W art. 10 ustawy zapisana została zarówno norma kompetencyjna upoważniająca właściwy organ Policji do wydania pozwolenia na broń, jeżeli okoliczności uzasadniają jej wydanie (ust. 1), uzupełniona o normę zakazującą wydania pozwolenia na broń szczególnie niebezpieczną (ust. 2), jak też wysłowiona została podstawa do określenia celów wydania pozwolenia na broń z przykładowym wskazaniem tych celów (ust. 3) oraz upoważnienie do zawężenia w decyzji uprawnienia wynikającego z prawa do posiadania broni (ust. 4). Dodatkowo, w art. 10 ustawodawca zdecydował się uregulować definicję legalną terminu "noszenie broni" (ust. 4a) oraz zawrzeć upoważnienie do wydania aktu wykonawczego do ustawy (ust. 5). Przyjęta przez ustawodawcę treść art. 10 ustawy o broni i amunicji, zawierająca przywołaną kolejność regulacji cząstkowych, pozwala uznać, że sformułowane w ustępie 3 cele wydania pozwolenia na broń nie pozostają w związku treściowym z art. 10 ust. 1 i nie mogą być rozumiane jako uszczegółowienie pojęciowe terminu "okoliczności, które uzasadniają wydanie pozwolenia". Tylko przepisy art. 10 ust. 1 i 2 ustawy współtworzą normę postępowania, wskazującą przesłankę w postaci okoliczności uzasadniających wydanie pozwolenia na broń. Znaczenie ustępu 3 upatrywane być natomiast powinno w nadaniu poszczególnym okolicznościom jednostkowym, które stanowiły podstawę wydania pozwolenia na broń, określonej wspólnej cechy, w oparciu o którą ustawodawca zdecydował się dokonać podziału typologicznego pozwoleń, ze względu na różne cele. Podział ten w założeniu ustawodawcy służyć ma prawnemu powiązaniu cech rodzajowych okoliczności, które właściwy organ Policji uznał za usprawiedliwione (np. kolekcjonowanie broni, uprawianie sportu strzeleckiego), z rodzajem broni objętej wydawanym pozwoleniem. Chodzi tu więc o wyszczególnienie (celów wydania pozwolenia na broń) nie służące ustanowieniu odrębnych przesłanek materialnoprawnych, w odwołaniu do których strona, jako sportowiec (art. 10 ust. 3 pkt 3) lub kolekcjoner (art. 10 ust. 3 pkt 4), może się domagać wydania pozwolenia. W każdym przypadku, niezależnie od tego, czy określona osoba występuje o wydanie pozwolenia na broń w związku z uprawianiem sportu strzeleckiego, przynależnością do koła łowieckiego, czy odziedziczeniem kolekcji broni palnej, zastosowanie znajduje ta sama norma prawna wyrażona w art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji, wymagająca wykazania przez wnioskodawcę, że posiadanie przez niego broni jest uzasadnione.
Powyższe stanowisko potwierdza udzielenie ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w art. 10 ust. 5 ustawy o broni i amunicji upoważnienia do określenia w drodze rozporządzenia rodzajów broni odpowiadającej celom, o których mowa w art. 10 ust. 3 ustawy. Nie może budzić wątpliwości, że prowadzenie właściwej polityki w zakresie dostępu do broni, powinno zakładać ścisłą odpowiedniość rodzaju broni palnej, którą chciałaby się posługiwać osoba występująca z wnioskiem o wydanie pozwolenia oraz okoliczności, na które wymieniona osoba wskazała jako na uzasadnienie potrzeby posiadania broni. Wzgląd na tę okoliczność ustawodawca uznał za na tyle ważny, że "cel" wydania pozwolenia na broń nie tylko wysłowił w analizowanym przepisie art. 10 ust. 3, ale też ustanowił elementem materialnym decyzji administracyjnej, na co wskazuje dyspozycja art. 12 ust. 2 ustawy. Obok rodzaju broni i liczby jej egzemplarzy, element ten (cel, w jakim zostało wydane pozwolenie na broń), powinien zostać uwidoczniony (określony) w decyzji, w jej części rozstrzygającej. Jest to wymaganie obligatoryjne w odróżnieniu od innych składników decyzji o pozwoleniu na broń, których "wprowadzenie" do decyzji zależeć ma od uznania właściwego organu Policji, przez co mają one z natury charakter jedynie fakultatywny. Ustawodawca w tym przypadku posługuje się terminem "warunki pozwolenia" dla oznaczenia, że w pozwoleniu może zostać zawarte ograniczenie lub wykluczenie możliwości noszenia broni (art. 10a ust. 5 pkt 4 w zw. z art. 10 ust. 4 ustawy).
Przedstawione powyżej rozważania uzasadniają przyjęcie dwóch wniosków.
Pierwszy z nich zawiera się w stwierdzeniu, że abstrakcyjnie ujęte stany faktyczne, do których nawiązuje Rzecznik Praw Obywatelskich, odnosić należy do hipotezy normy prawnej zapisanej w treści art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji. Do elementów treściowych tego właśnie przepisu odwołać się trzeba w sytuacji, gdy podlega rozstrzygnięciu to, czy określony stan faktyczny odpowiada warunkom wydania pozwolenia na broń sportową.
Drugi wniosek polega na odrzuceniu poglądu, że zbieżność konkretnej przyczyny wystąpienia o pozwolenie na broń z którymś z celów wydania takiego pozwolenia, zapisanym w art. 10 ust. 3 ustawy, nadaje samoistnie okolicznościom przedstawionym przez wnioskodawcę cechę istotności. Nie taką funkcję - co wynika z wcześniejszych rozważań - przypisał ustawodawca stworzonemu przez siebie przykładowemu wyliczeniu celów, co powoduje, że stawianie znaku równości pomiędzy stwierdzeniem faktu uprawiania sportów strzeleckich a wykazaniem w postępowaniu okoliczności uzasadniających wydanie pozwolenia na broń sportową jest nieuprawnione.
Prezentowane stanowisko sprzeciwiające się uznaniu celów wymienionych w art. 10 ust. 3 ustawy za element wyznaczający, albo współwyznaczający w omawianym zakresie podstawę normatywną decyzji o pozwoleniu na broń, dla właściwego jego odczytania, opatrzone być musi jednakże niezbędnym zastrzeżeniem. Zastrzeżenie to ma związek ze sposobem postrzegania funkcji, jaką może pełnić w procesie stosowania prawa norma prawna zapisana w art. 10 ust. 3 ustawy o broni i amunicji. O ile bowiem nie można się zgodzić z traktowaniem wymienionego przepisu jako przesłanki wydania pozwolenia na broń, o tyle należy dopuścić możliwość postrzegania katalogu celów, o których mowa w art. 10 ust. 3 ustawy, jako pomocniczego źródła dyrektyw interpretacyjnych, wskazujących w przykładowy sposób, w jakich sferach stosunków społecznych należy poszukiwać cech i okoliczności uzasadniających wydanie pozwolenia na broń. Taki kierunek wykładni art. 10 ust. 3 ustawy o broni i amunicji nawiązuje do poglądu wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 października 2005 r. sygn. II OSK 97/05 (stanowisko to podtrzymane zostało w kolejnych orzeczeniach: wyrok z dnia 4 grudnia 2007 r. sygn. II OSK 1619/06; wyrok z dnia 6 czerwca 2008 r. sygn. II OSK 634/07). Proces odkodowania znaczenia użytego przez ustawodawcę zwrotu niedookreślonego "uzasadnione okoliczności" może zatem nawiązywać do przywołanej kategorii prawnej "celów" wydania pozwolenia na broń. Wyszczególnione cele odwołują się bowiem do zjawisk i stanów rzeczy ujętych w na tyle generalny sposób, iż muszą się w jakimś stopniu pokrywać z okolicznościami uzasadniającymi wydanie pozwolenia na broń, w rozumieniu art. 10 ust. 1 ustawy.
Rozważenia wymaga także rola powołanego przez Rzecznika Praw Obywatelskich art. 53b ust. 3 ustawy o kulturze fizycznej. W myśl przywołanego przepisu, posiadanie dokumentu stwierdzającego odpowiednie kwalifikacje niezbędne do uprawiania sportów o charakterze strzeleckim stanowi potwierdzenie kwalifikacji sportowych, jakie powinna spełniać osoba ubiegająca się o wydanie pozwolenia na broń do celów sportowych na podstawie przepisów o broni i amunicji. Przypomnienia wymaga, że powołana regulacja jest częścią rozdziału 3 ustawy normującej zasady bezpieczeństwa w dziedzinie kultury fizycznej. Posiadanie tzw. patentu strzeleckiego wynika z faktu zaliczenia strzelectwa do grupy sportów stwarzających zagrożenie dla podmiotów czynnie uprawiających strzelanie, jak też osób postronnych. Z tym wiązać należy wprowadzenie, analogicznie jak się to ma przy uprawianiu m. in. alpinizmu jaskiniowego czy płetwonurkowania, wymagania odnośnie do posiadania odpowiednich kwalifikacji oraz przestrzegania szczegółowych zasad bezpieczeństwa obowiązujących w przywołanych dyscyplinach sportu. Analizowany przepis art. 53b ust. 3 ustawy o kulturze fizycznej nawiązuje wprost do tego wymogu. Z tej racji, iż ustawa o broni i amunicji przyjmuje możliwość wydania pozwolenia na broń sportową, ustawodawca - mając na uwadze zapewnienie systemowej spójności przepisów - wskazał na powiązanie zachodzące pomiędzy kwalifikacjami sportowymi, jakie musi spełniać osoba uprawiająca sporty strzeleckie a kwalifikacjami koniecznymi osoby wnioskującej o wydanie pozwolenia na broń. Przywołana norma ustawy o kulturze fizycznej wskazuje, że adresatem takiej decyzji nie może być osoba bez "kwalifikacji sportowych" (osoba nie posiadająca patentu strzeleckiego), skoro uprawianie tej dziedziny sportu wiąże się z ustawowym wymogiem dysponowania tego rodzaju dokumentem (art. 53b ust. 1 ustawy o kulturze fizycznej). Podobnie należy ocenić art. 16 ust. 2 ustawy o broni i amunicji w związku z art. 29 ust. 1 ustawy o sporcie kwalifikowanym. Trudno bowiem znaleźć uchwytny związek pomiędzy niebudzącą głębszych wątpliwości przyczyną zwolnienia z egzaminu (ze znajomości przepisów dotyczących posiadania broni, używania oraz umiejętności posługiwania się nią) osób wchodzących w skład państwowych formacji uzbrojonych i zrównanych z nimi osób posiadających licencję zawodnika strzelectwa a ustaleniem, że okoliczności, na które powołuje się strona postępowania, uzasadniają wydanie pozwolenia na broń.
Wobec tego, że wyprowadzone przez Rzecznika Praw Obywatelskich twierdzenie co do kluczowego znaczenia przepisu art. 10 ust. 3 pkt 3 ustawy o broni i amunicji (a także przepisów art. 53b ust. 1 ustawy o kulturze fizycznej oraz art. 16 ust. 2 ustawy o broni i amunicji w związku z art. 29 ust. 1 ustawy o sporcie kwalifikowanym) w procesie określenia przesłanek wydania pozwolenia na broń sportową było nietrafne, zasadnym stało się rozważenie, czy sformułowane pytanie o potrzebę uzyskiwania osiągnięć sportowych przez osobę występującą o wydanie pozwolenia, może znaleźć odpowiedź w ramach hipotezy normy postępowania zawartej w art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji. Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia tej kwestii ma w tym przypadku ustalenie charakteru zwrotu odwołującego się do "okoliczności, które uzasadniają wydanie pozwolenia na broń".
Jeżeli poddać analizie art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji, to nie może budzić wątpliwości to, że ustawodawca posługując się konstrukcją "uzasadnionych okoliczności", wykreował luz decyzyjny w postępowaniu prowadzonym z wniosku osoby zainteresowanej uzyskaniem uprawnienia w postaci pozwolenia na broń. Nie chodzi jednakże w tym przypadku o luz decyzyjny utożsamiany z tzw. swobodnym uznaniem, a więc o przyznanie organowi stosującemu prawo swobody co do wyboru konsekwencji. Decyzja o pozwoleniu na broń jest decyzją związaną. Nie budzi to wątpliwości zarówno w dotychczasowym orzecznictwie (por. wyrok NSA z dnia 5 grudnia 2002 r. sygn. III SA 756/01; wyrok NSA z dnia 8 marca 2006 r. sygn. II OSK 587/05), jak i piśmiennictwie odnoszącym się do omawianego zagadnienia (por. M. Jaśkowska-Mincer, Glosa do wyroku NSA OZ w Katowicach z dnia 7 lutego 1991 r. sygn. SA/Ka 848/90, OSP 1993/1/42), niemniej jednak ponieważ zakres swobody jaką posiada organ Policji w zakresie oceny przesłanek, które usprawiedliwiają wydanie pozwolenia, został przez ustawodawcę wyznaczony niezwykle szeroko, w literaturze zwraca się uwagę, że przywoływane "związanie" organu ma szczególny wymiar, nadający mu pewne cechy uznaniowości (por. M. Filar, Prawo do posiadania broni palnej jako obywatelskie prawo podmiotowe, PiP 1997, nr 5, s. 43-44).
Zawarte w art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji sformułowanie "uzasadnione okoliczności" zawiera w sobie dwa wyraźnie dające się odróżnić elementy: "okoliczności", to jest zwrot nawiązujący do faktów (stanu faktycznego), oraz "uzasadnione" - wypowiedź kwalifikującą tenże stan, będącą wyrazem aprobaty dla jego cech, czy wyróżniającego go charakteru. Dobór terminów, którymi się ustawodawca posłużył ma tę cechę, że nie ukierunkowują one oceny właściwego organu Policji ani co do sytuacji i zdarzeń, które mogą stanowić podstawę faktyczną wydania w konkretnym przypadku pozwolenia na broń, ani też co do rozumienia kryterium słuszności (ważności) tychże faktów. Słowo "okoliczności" oznacza w języku polskim "wydarzenie (godne uwagi), fakt, zajście, sytuację" (Słownik języka polskiego, red. M. Szymczak, t. 2, Warszawa 2002, s. 484). Wskazuje się, że słowo to najczęściej wyraża "wszystko to, co towarzyszy jakiejś sytuacji lub zdarzeniu, zwykle mające wpływ na późniejsze wydarzenia" (Uniwersalny słownik języka polskiego, red. S. Dubisz, t. 2, Warszawa 2003, s. 1231). Z kolei czasownik "uzasadniać" oznacza "popierać coś dowodami, argumentować, wykazywać słuszność, prawdziwość czegoś" (Słownik języka polskiego, op. cit., t. 3, s. 596; podobnie Uniwersalny słownik języka polskiego, op. cit., t. 4, s. 317). Znaczenie słowa "uzasadniony" odnosić w związku z tym należy do czegoś co jest "oparte na obiektywnych racjach, podstawach, słuszne, usprawiedliwione" (Słownik języka polskiego, op. cit., t. 3, s. 596). Analiza językowa sformułowania "uzasadnione okoliczności" pozwala w związku z tym uznać, że sytuacje i fakty, na które powołuje się osoba występująca o pozwolenie na broń, według ustawodawcy, muszą być usprawiedliwione, słuszne i mieć odzwierciedlenie w rzeczywistości. Użyty zwrot koresponduje w tym zakresie z treścią dyrektywy Rady z dnia 18 czerwca 1991 r. w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni 91/477/EWG (Dz. Urz. WE L 256 z 13.09.1991), którą ustawa o broni i amunicji wdrożyła do polskiego systemu prawnego. Art. 5 lit. b tego aktu przesłankę wydania pozwolenia na broń powiązał z warunkiem przedstawienia przez wnioskodawcę "ważnej przyczyny". Powyższy zwrot w języku angielskim odwołuje się do "good cause", w wersji językowej niemieckiej dyrektywa posługuje się terminem "Rechtfertigung", natomiast w wersji francuskiej "un motif valable". Mając na uwadze art. 3 dyrektywy przyjmujący, że państwa członkowskie mogą w swym ustawodawstwie uchwalić tylko przepisy surowsze niż przewidziane w akcie wspólnotowym, przyjąć trzeba, że powyższych znaczeń (jako "warunków minimalnych") organ prowadzący postępowanie w sprawie wydania pozwolenia na broń nie powinien pomijać w procesie interpretacji zapisanego w art. 10 ust. 1 ustawy pojęcia "uzasadnione okoliczności".
Sformułowaniu "uzasadnione okoliczności" przypisać trzeba charakter zwrotu ocennego (zwrotu szacunkowego), który w przeciwieństwie do wyrażeń wieloznacznych, oparty jest nie tyle na wyinterpretowaniu treści normy prawnej zapisanej nieostro lub niewyraźnie, co na dokonaniu wartościowania określonego stanu rzeczy, w tym przypadku przyczyn wystąpienia przez wnioskodawcę z żądaniem wydania pozwolenia na broń sportową (por. L. Leszczyński, Pojęcie klauzuli generalnej, Annales UMCS, vol. XXXVIII 1991, s. 161-162). Sytuacja ta nie ma zatem nic wspólnego z dokonaniem abstrakcyjnej interpretacji zapisanego w tekście aktu prawnego wyrażenia wieloznacznego z punktu widzenia dostępnych metod wykładni przepisu prawa, albowiem przedmiotem czynności interpretacyjnych pozostaje w tym przypadku nierozerwalnie sfera faktu i sfera prawa (por. J. Zimmermann, Polska jurysdykcja administracyjna, Warszawa 1996, 92-94). Zarówno przy wyjaśnianiu najbardziej szerokich znaczeniowo zwrotów ocennych, typu "istotne względy", "wyjątkowy wypadek", "szczególne okoliczności", "ważne powody", jak i przy sformułowaniach bardziej zawężonych znaczeniowo, takich jak "trwały i zupełny rozkład pożycia", czy też "odpowiednia różnica wieku", stwierdzenie faktów (np. ustalenie różnicy wieku albo rodzaju kontaktów między małżonkami) "zlewa" się z ich ewaluacją, polegająca na ocenie poddanych analizie stanów rzeczy, zdarzeń lub procesów z punktu widzenia przyjętych przez podmiot oceniający kryteriów (por. L. Leszczyński, Stosowanie generalnych klauzul odsyłających, Kraków 2001, s. 154).
Nie przesądzając istniejących w prawoznawstwie sporów odnośnie do tego, czy ustawodawca ustanawiając normy prawne może przyjmować kryterium oceny opartej na postawie aprobaty lub dezaprobaty podmiotu stosującego prawo względem określonego stanu rzeczy (por. T. Gizbert-Studnicki, Znamiona porównawcze w kodeksie karnym, RPEiS 1981/1, s. 158-160; M. Zirk-Sadowski, Rozumienie ocen w języku prawnym, Łódź 1984, s. 95-96), czy też nie (por. M. Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki, Warszawa 2008, s. 186-187), warto zwrócić uwagę na to, iż podstawowa trudność w stosowaniu przepisu zawierającego zwrot ocenny ma swoje źródło w przyczynie "zewnątrzjęzykowej". Sformułowany w normie postępowania wzór zachowania uzależniony jest od dokonania wyboru wartościującego w stosunku do ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych. Zwrot ocenny, będąc zwrotem o charakterze normatywnym, ma oczywiście obiektywną i poznawalną treść, niemniej jednak z uwagi na pozostawanie w nierozłącznym związku z całokształtem okoliczności faktycznych konkretnej sprawy, nie poddaje się abstrakcyjnemu zdefiniowaniu. W orzecznictwie sądowym wskazuje się w związku z tym, że każda ocena dokonywana przez organ stosujący prawo w przypadku stosowania zwrotu ocennego musi być oceną jednostkową i sytuacyjną (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 marca 2005 r. sygn. III PK 83/04, OSNP 2006/1-2/1). Tak jak nie ma, jak wskazał Sąd Najwyższy, kryteriów szacowania "niemożności lub niecelowości" przywrócenia pracownika do pracy, tak też nie ma "okoliczności, która uzasadnia wydanie pozwolenia na broń sportową" w ogóle, lecz tylko konkretne żądanie strony postępowania, które w konkretnych okolicznościach może być przez właściwy organ Policji, a w dalszej kolejności sąd administracyjny, ocenione jako w danym przypadku uzasadnione.
Warto przypomnieć, że wątpliwości co do możliwości dokonania "wykładni" sensu stricto wyrazów ocennych najwyraźniej akcentuje się na gruncie prawa karnego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 września 2009 r. sygn. I KZP 10/09, OSNKW 2009/10 poz. 84). W sytuacji, gdy ustawodawca świadomie nie chciał lub nie mógł sprecyzować znaczenia zwrotu ocennego, musi on być interpretowany jedynie w świetle okoliczności faktycznych konkretnej sprawy (por. W. Wolter, Uwagi o znamionach wymagających ilościowej oceny w przepisach prawa karnego, PiP 1976, nr 6, s. 25). Do poglądu tego (w zakresie zwrotów polegających na ewaluacji a nie estymacji, a więc oszacowaniu) nawiązał bezpośrednio M. Zirk-Sadowski wskazując, że "(...) skoro istotą wykładni jest ustalenie znaczenia normy prawnej to w wypadku zwrotów oceniających rola wykładni jest znikoma, bo zawsze można jej postawić zarzut "ignotum per ignotum". Wykładnia może osiągnąć swój cel tylko w wypadkach wyrażeń wieloznacznych. Ponadto, jeżeli zwrot ocenny jest chroniony luzem decyzyjnym, zastąpienie go (...) określeniem (nawet podanym orientacyjnie), jest w praktyce uznawane za naruszenie prawa. Uznaje się, że takie wytyczne wprowadzają nowość normatywną" (por. M. Zirk-Sadowski, op. cit., s. 64). W piśmiennictwie dotyczącym prawa administracyjnego przedstawione zagadnienie jest ujmowane analogicznie. To konfrontacja normy prawnej z konkretnym stanem faktycznym dookreśla użyte przez ustawodawcę zwroty ocenne, nie mają one bowiem ustalonego znaczenia opisowego. Wskazuje się w związku z tym, że zwroty ocenne "wymagają systematycznego dookreślania, tzn. uzyskują treściowe kontury dopiero w trakcie ustalania treści poszczególnych interesów indywidualnych, kształtowanych na bazie prawa administracyjnego materialnego" (por. M. Zdyb, Interes jednostki w sferze luzów normatywnych (pojęcia nieostre), Annales UMCS, XXXVIII 1991, s. 354).
Uznanie przesłanek wydania pozwolenia na broń za konstrukcję normatywną opartą o zwrot ocenny determinuje brak możliwości dokonania w tym zakresie wykładni abstrakcyjnej art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji.
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny podejmuje uchwały mające na celu wyjaśnienie przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych. Termin "wyjaśnienie" utożsamiać należy z "dokonaniem wykładni", przez co uprawnienie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wynikające z art. 264 § 2 w związku z art. 15 § 1 pkt 2 p.p.s.a., obejmuje swoim zakresem ustalenie prawidłowego rozumienia wskazanego we wniosku przepisu (grupy przepisów) w celu zrekonstruowania zapisanej w nim (nich) normy prawnej. Przesądzenie kwestii, czy "uzasadnioną okolicznością", do której nawiązuje art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji, jest uprawianie sportu strzeleckiego czy też uprawianie tego sportu z wyróżniająco wysokim poziomem wyników, nie stanowi zagadnienia prawnego, które może zostać rozstrzygnięte poprzez dokonanie wykładni abstrakcyjnej przywołanego przepisu ustawy. Rozstrzygnięcie tak sformułowanego przez Rzecznika Praw Obywatelskich pytania jest bowiem ściśle uzależnione - na co wskazuje całość poczynionych dotąd rozważań - od szczegółowych ustaleń faktycznych. Prawidłowe zastosowanie art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji wymaga nadania zawartemu w tym przepisie zwrotowi ocennemu konkretnej treści, przez co autorytatywne stwierdzenie tego, jakie przyczyny usprawiedliwiają wydanie pozwolenia na broń sportową, a jakie muszą być uznane za niewystarczające, może nastąpić jedynie a casu ad casum. Trudno w tym przypadku dopuścić jakiekolwiek abstrakcyjne określenie pozytywnych przesłanek wydania decyzji z powodu zaistnienia w tym zakresie "rozbieżności" w orzecznictwie.
Oceny tej w żaden sposób nie zmienia sposób sformułowania wniosku, oparty na "wariantowości" natężenia aktywności przejawianej przez daną osobę w postaci uprawiania przez nią sportu strzeleckiego. Każdy z przytoczonych przez wnioskodawcę na zasadzie alternatywy "wariantów sytuacyjnych" - od strony opisowej - jest bowiem niewystarczający, by mógł zostać wybrany przez Naczelny Sąd Administracyjny jako odpowiadający wykazaniu "uzasadnionej okoliczności" wydania pozwolenia na broń. Wystarczy stwierdzić, że przyjęcie powyższej kwalifikacji, jako rezultatu procesu stosowania przepisu art. 10 ust. 1 ustawy, wymaga poczynienia przez właściwy organ Policji dokładnych ustaleń odnoszących się przede wszystkim do strony przedmiotowej wniosku. Niewątpliwie, pomiędzy formą uprawiania sportu strzeleckiego a liczbą i rodzajem broni objętej wnioskiem powinna istnieć odpowiednia korelacja. Inaczej powinno się postrzegać indywidualne potrzeby dotyczące rodzaju i ilości broni zgłoszone przez osobę będącą sportowcem wyczynowym (osobę startującą w zawodach i uzyskującą w nich wysokie lokaty), a inaczej potrzeby amatora, którego "aktywność sportowa" wyczerpuje się w okazjonalnym korzystaniu ze strzelnicy. Do każdego z tych przypadków podchodzić trzeba odmiennie, co przekłada się również na różny sposób konkretyzacji przesłanek, których zaistnienie zrównane być może z wystąpieniem w sprawie "uzasadnionych okoliczności" wydania pozwolenia na broń. Nie można w związku z tym wykluczyć, że w jednej sprawie wystarczającą podstawą faktyczną wydania pozwolenia na broń sportową będzie "uprawianie sportu strzeleckiego", a w innej wymóg ten będzie dotyczył "uprawiania sportu strzeleckiego z wyróżniająco wysokim poziomem wyników".
Przy rozpoznawaniu przedstawionego we wniosku zagadnienia nie można tracić z pola widzenia również tego, że podjęcie uchwały w brzmieniu zgodnym ze stanowiskiem wnioskodawcy, a więc przyjęcie, iż okolicznością uzasadniającą w myśl art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji wydanie pozwolenia na broń jest uprawianie sportu strzeleckiego, w praktyce oznaczałoby zastąpienie zwrotu ocennego innym sformułowaniem wieloznacznym, nastręczającym kolejne trudności interpretacyjne. "Uprawianie sportu strzeleckiego" jest bowiem wyrażeniem nieposiadającym definicji legalnej, które poprzez swoją niedookreśloność, nie pozwala określić koniecznych warunków ustalenia jego znaczenia. Rozważając szerzej tę kwestię, wypada zauważyć, że art. 53b ust. 1 ustawy o kulturze fizycznej ogranicza się jedynie do wskazania, że uprawianie sportów o charakterze strzeleckim wymaga posiadania odpowiednich kwalifikacji potwierdzonych patentem strzeleckim. Przepis ten nie wyjaśnia zatem w pełni na czym polega uprawianie strzelectwa. Daleko niewystarczające jest stwierdzenie, że jeżeli ustawodawca warunkuje legalność określonych sytuacji od posiadania odpowiadających tym sytuacjom kwalifikacji, to zakłada, że uprawianie sportu nie odnosi się jedynie do dysponowania dokumentem poświadczającym kwalifikacje (w tym przypadku patentem strzeleckim), ale że zwrot ten - zgodnie z jego słownikowym znaczeniem - wyraża się w podejmowaniu przez daną osobę w dziedzinie strzelectwa pewnej charakterystycznej dla tej dyscypliny sportu aktywności. Wymóg "czynnego" uprawiania sportu poza zakres znaczeniowy omawianego sformułowania przenosi zatem niewątpliwie te przypadki, gdy osoba posiadająca wymagane kwalifikacje strzeleckie zaprzestała z nich korzystać. W oparciu o powyższe wyjaśnienie nie można jednak sformułować bardziej użytecznego kryterium, które wskazywałoby o jaki konkretny rodzaj zachowań chodzi, jak też, co istotne, jakie natężenie uzyskać musi "aktywność strzelecka", by nie tyle nawet stanowiła ona okoliczność uzasadniającą wydanie pozwolenia na broń, co mogła być traktowana na równi z wykazaniem "czynnego" uprawiania sportów strzeleckich.
Trudność, jaka się wiąże z abstrakcyjnym określeniem tego, jakie elementy konkretnego stanu faktycznego uważać można za spełnienie hipotezy art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji, najlepiej ukazuje treść podjętej przez Polski Związek Strzelectwa Sportowego (PZSS) uchwały w sprawie wymogów minimalnych definiujących "czynne uprawianie strzelectwa sportowego" (uchwała PZSS nr 62 z dnia 19 listopada 2005 r.). W § 2 tej uchwały wskazano, że członek PZSS jest uprawniony do "otrzymania zaświadczenia (...) w sprawie uzyskania indywidualnego pozwolenia na posiadanie broni sportowej" jedynie w przypadku, gdy m.in. udokumentuje "6 osobo startów w zawodach w roku, w konkurencjach ujętych w wykazie PZSS i organizowanych przez PZSS lub pod patronatem PZSS (zawody klubowe, okręgowe, wojewódzkie lub ogólnokrajowe), w tym przynajmniej dwukrotnie z wynikiem nie niższym niż na srebrną odznakę strzelecką PZSS" (§ 2 pkt 5 uchwały). Wymogiem koniecznym dla uznania, że uprawianie strzelectwa sportowego odbywa się "czynnie" jest ponadto posiadanie rocznego stażu w klubie sportowym posiadającym licencję PZSS uprawniającą do udziału we współzawodnictwie sportowym (§ 2 pkt 1 uchwały).
Nie jest rolą Naczelnego Sądu Administracyjnego ocena, na ile zarysowane wyżej wymagania stawiane członkom PZSS w celu uzyskania zaświadczenia potwierdzającego "czynne uprawianie strzelectwa sportowego" są prawidłowe, albowiem tak dysponowanie, jak i niedysponowanie przez osobę występującą o pozwolenie na broń stosownym zaświadczeniem nie decyduje w sposób samodzielny o wyniku sprawy. Wpływ na rozstrzygnięcie podejmowane przez właściwy organ Policji mają konkretne ustalenia faktyczne dotyczące m.in. częstotliwości odbywania przez daną osobę treningów strzeleckich, faktu uczestniczenia przez nią w zawodach strzeleckich i ich rangi, czy wreszcie uzyskiwanych wyników. Nie ma przy tym podstaw do tego, by w oparciu o zwrot ocenny zawarty w art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji konstruowane być mogły wymogi, ustalające w sposób stanowczy, jaka konkretna liczba startów w zawodach może być uważana za okoliczność uzasadniającą wydanie pozwolenia na broń, czy też jakie wyniki współzawodnictwa usprawiedliwiają pozytywne rozpatrzenie tego rodzaju wniosku. Treść kryteriów, na podstawie których dokonana ma być ocena danej sytuacji, nie może zostać określona w sposób pełny z racji zbyt wielu elementów cząstkowych, które wchodzą w tym przypadku w grę. Nie ma potrzeby jednak dowodzić, że wniosek osoby, która co prawda nie posiada licencji zawodniczej i nie startuje w zawodach, ale odbywa treningi strzeleckie i przedstawi rzeczowe argumenty wskazujące na potrzebę posiadania broni indywidualnej, nie musi spotkać się z negatywnym stanowiskiem organu Policji. Kryterium różnicowania osób występujących o wydanie pozwolenia na broń ze względu na fakt uprawiania sportu kwalifikowanego (brania udziału w zawodach) jest przydatne, niemniej jednak nie powinno być stosowane w sposób zautomatyzowany i zastępować potrzeby oceny wniosku na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji.
Zasadnicze różnice w wykładni przepisów prawa zawsze mają charakter dysfunkcjonalny. Stosowanie przepisu art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji może wskazywać na rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych. Każda z tych rozbieżności ma jednak swoje źródło w konstrukcji analizowanego przepisu, który zmusza organ stosujący prawo do nadania zwrotowi ocennemu treści normatywnej poprzez dokonanie wartościowania konkretnego stanu faktycznego. Różnic w przyjmowanych ocenach, nawet jeżeli dotyczą one podobnych rodzajowo sytuacji, Naczelny Sąd Administracyjny nie może eliminować w drodze uchwały podjętej na podstawie art. 264 § 2 w związku z art. 15 § 1 pkt 2 p.p.s.a., albowiem ich charakter sprawia, że nie poddają się one abstrakcyjnie dokonywanej korekturze interpretacyjnej. Nie ma zatem podstaw do tego, by podjęcie przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały abstrakcyjnej mogło być uważane za instrument osiągnięcia jednolitości orzecznictwa, skoro nie jest możliwe zachowanie identyczności ocen stosowania w konkretnych przypadkach przez sądy treści odesłania ocennego. Trudno zaprzeczyć, że możliwe jest dostrzeganie na tle stosowania art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji określonych "linii orzeczniczych", czy też jak je nazywa wnioskodawca "grup poglądów". Uwzględnienia wymaga jednakże to, że charakter analizowanej regulacji nie upoważnia do nadawania ocenom sytuacyjnym wypowiadanym przez sądy, nawet jeżeli w tym zakresie związane są z wykładnią art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji, charakteru innego jak tylko jednostkowy.
W tych warunkach, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzając, że nie ma podstaw do podjęcia uchwały, która polegałaby na wyjaśnieniu, czy okolicznością uzasadniającą w myśl art. 10 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 3 pkt 3 ustawy o broni i amunicji wydanie pozwolenia na broń jest uprawianie sportu strzeleckiego, czy też uprawianie tego sportu z wyróżniająco wysokim poziomem wyników, na podstawie art. 267 p.p.s.a. odmówił podjęcia uchwały.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło