II FZ 498/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Zborzyński po rozpoznaniu w dniu 23 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. w S.A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 10 sierpnia 2011 r. sygn. akt I SA/Bk 629/10 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi S. w S.A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 3 grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. postanawia oddalić zażalenie. S. w S.A. złożyło w piśmie z dnia 30 maja 2011 r. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Zgodnie z argumentacją strony, do uchybienia terminu doszło na skutek odmowy sporządzenia skargi kasacyjnej przez wyznaczonych z urzędu pełnomocników oraz odmowy zmiany pełnomocnika przez Okręgową Radę Adwokacką w B.. Postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odmówił stowarzyszeniu przywrócenia uchybionego terminu. Uzasadniając swe rozstrzygnięcie, Sąd pierwszej instancji wskazał, że stowarzyszenie, mimo skutecznego wezwania do złożenia skargi kasacyjnej, nie dokonało czynności, której uchybiło. Z tego względu wniosek należało zakwalifikować jako niespełniający wymogów przewidzianych w art. 87 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2002 r. Nr 153 Poz. 1270 ze zm., dalej: P.p.s.a.). Powyższe postanowienie zostało zaskarżone przez stronę zażaleniem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2002 r. Nr 153 Poz. 1270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Uzależnienie skuteczności czynności procesowych dokonywanych przez strony postępowania sądowoadministracyjnego od zachowania terminów procesowych podyktowane jest koniecznością zapewnienia szybkości i sprawności postępowania. Jednakże pozbawienie strony uprawnień procesowych, czy też w ogóle możliwości dochodzenia swych praw przed sądem, w sytuacji gdy naruszenie terminu wynikało z przyczyn niezależnych od strony, kolidowałoby z zasadą demokratycznego państwa prawnego (por. art. 2 Konstytucji RP). Stąd też, wprowadzając powyższy rygor, ustawodawca uwzględnił jednocześnie możliwość wystąpienia sytuacji, w których uchybienie terminowi nastąpi bez winy strony. Uchyleniu negatywnych skutków uchybienia terminowi służy instytucja jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może nastąpić wyłącznie na wniosek strony (por. art. 86. § 1. P.p.s.a.). Zgodnie z art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, pojęcie winy strony w uchybieniu terminowi w postępowaniu sądowym obejmuje także swym zakresem winę osób trzecich, które strona upoważniła do dokonania określonej czynności. W przypadku występowania w procesie za pośrednictwem pełnomocnika, ryzyko negatywnych skutków zachowań pełnomocnika ponosi mocodawca (por. postanowienie NSA z dnia 29 czerwca 2011 r., sygn. akt II OZ 525/11, postanowienie NSA z dnia 26 listopada 2007 r., sygn. akt I FZ 509/07, postanowienie NSA z dnia 18 października 2007 r., sygn. akt I FZ 421/07). Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji strona była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Powierzając prowadzenie swoich spraw pełnomocnikowi strona winna liczyć się z tym, iż wszelkie jego działania, jak również jego zaniechania w podejmowaniu określonych czynności procesowych, będą odnosić skutek prawny wobec mocodawcy. Niesporządzenie przez pełnomocnika skargi kasacyjnej i odmowa wyznaczenia nowego pełnomocnika przez Okręgową Radę Adwokacką nie stanowiły okoliczności, które pozwalałaby przyjąć, że strona nie ponosiła winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej. W związku z powyższym, jako słuszne należało ocenić uznanie przez Sąd pierwszej instancji, że strona nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminowi. Wniosek strony nie mógł być uwzględniony także z tej przyczyny, że w myśl art. 87 § 4 P.p.s.a. strona, wnosząc o przywrócenie terminu, obowiązana była dokonać równocześnie czynności, której nie dokonano w terminie. Wbrew temu obowiązkowi, strona wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu nie złożyła skargi kasacyjnej. W świetle powyższych rozważań należy uznać że, orzeczenie Sądu pierwszej instancji, odmawiające przywrócenia terminu, odpowiadało prawu, w związku z czym, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.