I OSK 844/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-09-29
Skład orzekający: Maria Wiśniewska, Janina Antosiewicz, Roman Ciąglewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba wykonująca nadzór pedagogiczny nad młodocianym pracownikiem musi być zatrudniona na podstawie umowy o pracę, aby pracodawca mógł otrzymać dofinansowanie kosztów kształcenia zgodnie z art. 70b ustawy o systemie oświaty?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że pojęcie "osoby zatrudnionej u pracodawcy" w art. 70b ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty należy interpretować zgodnie z definicjami zawartymi w Kodeksie pracy, co oznacza, że zatrudnienie na podstawie umowy zlecenia nie spełnia wymogu zatrudnienia. Jednakże w konkretnej sprawie należało rozważyć charakter umowy i okoliczności faktyczne, w tym fakt, że osoba ta była spadkobiercą udziałów w spółce i faktycznie wykonywała nadzór pedagogiczny, co mogło wskazywać na stosunek pracy mimo nazwy umowy. Skarga kasacyjna została oddalona, a wyrok WSA w Gdańsku utrzymany.Stan faktyczny
Wójt Gminy Sierakowice odmówił Spółce z o.o. dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika P. L., wskazując na brak ciągłości nadzoru pedagogicznego wykonywanego przez osobę zatrudnioną na podstawie umowy o pracę. Spółka odwołała się, kwestionując wymóg zatrudnienia na podstawie umowy o pracę i wskazując, że nadzór był wykonywany także na podstawie umowy zlecenia przez osobę posiadającą kwalifikacje pedagogiczne i będącą spadkobiercą udziałów w spółce. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję odmowną, a WSA w Gdańsku uchylił decyzję, uznając, że wymóg zatrudnienia na podstawie umowy o pracę nie wynika z przepisów.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną i sprostował wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w zakresie daty wydania wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Wiśniewska Sędziowie NSA Janina Antosiewicz (spr.) del. NSA Roman Ciąglewicz Protokolant asystent sędziego Piotr Baryga po rozpoznaniu w dniu 29 września 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 stycznia 2011 r. sygn. akt III SA/Gd 594/10 w sprawie ze skargi [...] Spółka z o.o. w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika 1. prostuje wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 594/10, w ten sposób, że w jego sentencji zamiast daty wydania wyroku 2010 r. wpisuje datę 2011 r., 2. oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie.
Wyrokiem z dnia 20 stycznia 2011 r., sygn. akt III SA/Gd 594/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sprawie ze skargi [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku, z dnia [...] października 2010 r., nr [...] października, w przedmiocie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Sierakowice, z dnia [...] Listopada 2009 r., nr [...].
Wyrok wydany został w następujących okolicznościach sprawy.
Powołaną decyzją Wójt Gminy Sierakowice odmówił [...] Sp. z o. o. w S. (dalej zwana Spółką) dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika P. L.. Organ powołał się na art. 70b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty. W uzasadnieniu wskazał, że Spółka złożyła wniosek w sprawie dofinansowania w dniu [...] września 2009 r., wraz z kompletem dokumentów. Po przeanalizowaniu dokumentacji organ uznał, że brak jest ciągłości dokumentacji stwierdzającej nadzór pedagogiczny, o którym mowa w art. 70b ustawy o systemie oświaty. Przedłożone oświadczenie R. L. i umowa zlecenia nie wyczerpują dyspozycji art. 70 b ust.1 pkt 1 w/w ustawy, w części dotyczącej zatrudnienia R. L. w Spółce na warunkach umowy o pracę. Stwierdził przy tym, że sprawujący dotychczas nadzór nad młodocianym pracownikiem B. L. zmarł w dniu [...] października 2008 r.
Spółka odwołała się od tej decyzji podnosząc, że naruszono jej ważny interes, naruszono zasadę praworządności oraz w sposób wybiórczy zastosowano przepisy, zwłaszcza art. 70b ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty. Wadliwe były ustalenia organu co do braku ciągłości nadzoru pedagogicznego. W sprawie nie były kwestionowane uprawnienia pedagogiczne R. L., a wskazany przepis nie wymaga, aby osoba wykonująca nadzór była zatrudniona na podstawie umowy o pracę. W okresie od dnia [...] października 2008 r. do dnia [...] grudnia 2008 r. R. L. wykonywał czynności nadzoru pedagogicznego na podstawie umowy zlecenia. Było to związane ze śmiercią głównego udziałowca Spółki w dniu [...] października 2008 r. i przejęciem jego obowiązków przez spadkobiercę R. L.. W sprawie został osiągnięty cel, jakim było przygotowanie P. L. do egzaminów czeladniczych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, decyzją z dnia [...] października 2010 r., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy zauważył, że na początku szkolenia pracownika Spółka spełniała przesłanki wynikające z ustawy o systemie oświaty oraz § 10 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu. W okresie od [...] października 2008 r. do 12 Listopada 2008 r. (w którym uprawnienia pedagogiczne uzyskał wiceprezes spółki M. M.) tego nadzoru, na podstawie umowy zlecenia, podjął się syn zamarłego prezesa - R. L. posiadający odpowiedni dyplom i ukończony kurs pedagogiczny. Wprawdzie przepis art. 70 b ust. 1 pkt 1 powoływanej ustawy nie określa wprost podstawy zatrudnienia takiej osoby u pracodawcy, jednak w ocenie organu, nie ulega wątpliwości, że chodzi o osobę pracującą na podstawie stosunku pracy. Wskazał przy tym na treść § 10 ust. 2 w/w rozporządzenia. Zdaniem organu odwoławczego, należy podzielić stanowisko organu niższej instancji, że brak jest podstaw do przyznania świadczenia, gdyż R. L. nie był zatrudniony u pracodawcy, a wykonywał czynności "dla pracodawcy".
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Spółka domagała się uchylenia decyzji organu odwoławczego. Skarżąca zarzuciła obrazę prawa materialnego tj. art. 70, art. 70a i art. 70b ustawy o systemie oświaty oraz art. 10 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu, poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że osoba wykonująca nadzór pedagogiczny musi być zatrudniona u danego pracodawcy na podstawie umowy o pracę, natomiast nie może wykonywać swoich obowiązków na podstawie umowy zlecenia. W ocenie skarżącej, nie ma podstaw do stosowania na gruncie ustawy o systemie oświaty ścisłej wykładni art. 22 Kodeksu pracy. Zatrudnienie osoby sprawującej nadzór pedagogiczny na podstawie umowy zlecenia jest zgodne z ratio legis ustawy o systemie oświaty. Niewątpliwie, inna wykładnia, stosowana przez organy w sprawie, utrudnia krzewienie edukacji i rozwój młodzieży (por. preambuła ustawy). Ponadto, skarżąca wskazała na wyroki sądów administracyjnych, w których stwierdzono m. in., że brak uprawnień przez osobę sprawującą nadzór nad kształceniem młodocianego pracownika przez okres zaledwie kilku tygodni, nie może uzasadniać odmowy przyznania dofinansowania z tego tytułu. W konkluzji stwierdziła, że organ bezprawnie pozbawił ją dofinansowania. Tym bardziej, że organ odwoławczy sam stwierdził, iż od dnia zawarcia umowy z młodocianym, w dniu 1 września 2006 r., do dnia [...] października 2008 r., a także od dnia 12 Listopada 2008 r. do dnia ukończenia praktycznej nauki zawodu tj. dnia 31 sierpnia 2009 r., nadzór był sprawowany zgodnie z prawem.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził, że podstawą prawną jaką organy administracji przyjęły do orzekania były przepisy art. 70 b ust. 1-2, ust. 6-7 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) oraz § 10 ust. 2 i 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz. U. Nr 113, poz. 999 ze zm.). Przytoczył treść art. 70 b ust. 1-2 ustawy o systemie oświaty, według którego, pracodawcom którzy zawarli z młodocianym pracownikiem umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w odrębnych przepisach, a nadto młodociany pracownik ukończył naukę zawodu, przyuczenia zawodowego do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin zgodnie z odrębnymi przepisami. W ocenie Sądu pierwszej instancji, ten ostatni warunek został spełniony i nie stanowi problemu w sprawie. Problemem jest natomiast interpretacja pojęcia "osoba zatrudniona u pracodawcy" – czy ma to być, jak chcą organy, osoba zatrudniona w oparciu o przepisy Kodeksu pracy, czy też może to być osoba zatrudniona na podstawie umowy zlecenia na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego. Sąd zauważył, że organy nie ustaliły, czy R. L. wykonuje w firmie [...] jakąkolwiek pracę w oparciu o przepisy Kodeksu pracy.
Za nieuprawnione Sąd uznał stanowisko organu, iż tylko osoba zatrudniona na podstawie Kodeksu pracy może spełniać wymogi art. 70 b ust. 1 pkt 1 cytowanej wyżej ustawy. Takiej interpretacji, zdaniem Sądu, nie da się wyprowadzić ani z treści tego przepisu, ani z treści § 10 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z lipca 2002 r. Sąd wywodził, że sytuacja w sprawie była wyjątkowa. Nie ulega wątpliwości, iż nie było żadnych problemów do czasu śmierci B. L., który zmarł [...] października 2008 r. Jest rzeczą zrozumiałą, że takie wydarzenie mogło zdezorganizować działalność firmy na niektórych odcinkach. Mimo to od [...] października 2008 r. do [...] grudnia 2008 r., czynności nadzoru pedagogicznego wykonywał R. L., do którego kwalifikacji pedagogicznych organy nie miały wątpliwości. Dalej nadzór pedagogiczny sprawował M. M.. Szkolenie młodocianego pracownika rozpoczęło się 1 września 2006 r., a w dniu 14 września 2009 r. młodociany pracownik zdał egzamin przygotowania zawodowego. Na tej podstawie Sąd ocenił, iż cel ustawy o systemie oświaty został spełniony, a jedynie przez okres około dwóch miesięcy nadzór pedagogiczny sprawował R. L.. Dodał, iż organy nie mogą tracić z pola widzenia wykładni celowościowej oraz okoliczności, że przez okres bL.ko trzech lat nadzór pedagogiczny w firmie [...] prowadzony był zgodnie z żądaniem organów administracyjnych. Sąd skonstatował jeszcze, że wykładnia celowościowa analizowanych przepisów – zgodnie z konstytucyjną zasadą równości – nakazuje wszystkie osoby zatrudnione o takich samych kwalifikacjach, bez względu na formę prawną zatrudnienia, traktować jednakowo. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 P.p.s.a.
Skargę kasacyjną złożyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku. Zaskarżyło wyrok w całości. Wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi względnie przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciło:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 70b ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz.2572 ze zm.) polegającą na przyjęciu, ze "zatrudnienie", o jakim mowa w tym przepisie nie oznacza wyłącznie stosunku pracy nawiązanego na podstawie Kodeksu pracy lecz każde zatrudnienie bez względu na jego formę prawną, a w konsekwencji przyjęcie, iż wymóg zatrudnienia u ubiegającego się o dofinansowanie pracodawcy osoby posiadającej kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych jest spełniony także wówczas, gdy osobę taką łączy z pracodawcą stosunek zlecenia;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię obowiązującego w chwili orzekania przez organy § 10 ust.2 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz. U. Nr 113, poz.998 ze zm.), polegającą na przyjęciu, że zajęcia praktyczne realizowane u pracodawcy mogą prowadzić także osoby nie związane z pracodawcą stosunkiem pracy lecz także cywilnoprawnym stosunkiem zlecenia;
3. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 1 § 2 P.p.s.a. oraz art. 135 P.p.s.a. poprzez błędne uznanie, że orzekające w sprawie organy naruszyły art. 70b ust.1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty, przyjmując, że użyte w art. 70b ust.1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty pojęcie "zatrudnienia" oznacza stosunek pracy, co doprowadziło do wadliwego uzasadnienia wyroku i uchylenia decyzji z powodu naruszeń prawa, które w sprawie nie miały miejsca;
4. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 135 P.p.s.a. oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak wykazania przez Sąd I instancji na czym w sprawie polegało naruszenie przez orzekające organy przepisów postępowania i na czym mógł polegać jego istotny wpływ na wynik sprawy, co doprowadziło do braków w uzasadnieniu wyroku i uchylenia decyzji z powodu naruszeń prawa, które w sprawie nie miały miejsca.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Kolegium, powołując się na treść art. 70 ust.1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty oraz § 10 ust.2 rozporządzenia w sprawie praktycznej nauki zawodu, wskazało, że zajęcia praktyczne mogą prowadzić, oprócz nauczycieli, sami pracodawcy lub wyznaczeni przez nich pracownicy. Rozporządzenie, na określenie osoby zatrudnionej przez pracodawcę, która ma prowadzić praktyczna naukę zawodu, używa pojęcia "pracownik". Ustawa używa pojęcia "zatrudnienie". Oba te pojęcia mają ustalony kontekst systemowy. W sytuacji, gdy ustawa o systemie oświaty nie definiuje pojęcia "zatrudnienie", należy nadawać mu takie znaczenie, jakie przyjmuje się dla tego pojęcia w ogólności, odwołując się do prawa pracy, które przede wszystkim normuje stosunki prawne, których treścią jest odpłatne wykonywanie pracy. Z art. 2 oraz art. 22 § 1 Kodeksu pracy wynika, że "osobą zatrudnioną", "pracownikiem" nie jest osoba wykonująca u pracodawcy czynności na podstawie zlecenia. W ocenie Kolegium, za takim rozumieniem art. 70b ust.1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty przemawiają także względy celowościowe. Cel regulacji, tj. prawidłowy proces przygotowania zawodowego młodocianego, zostanie osiągnięty, gdy proces szkolenia jest organizowany i kierowany przez pracodawcę. Takiego wpływu pracodawca nie ma, gdy szkolenie prowadzi zleceniobiorca. Zleceniobiorca świadczy określone usługi "dla pracodawcy", a nie "u pracodawcy", jak tego wymaga § 10 ust.2 in principio cyt. rozporządzenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona.
Przepis art. 183 § 1 P.p.s.a. stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., należało zatem odnieść się do zasadniczej kontrowersji stanowiącej istotę podstaw kasacji.
Przepis art. 70b ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) stanowi, że pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, określone w odrębnych przepisach. Trafne jest stanowisko skarżącego Kolegium, że w braku definicji "osoby zatrudnionej" w ustawie o systemie oświaty, należy sięgnąć, w drodze wykładni systemowej, do pojęć zdefiniowanych w akcie normatywnym najważniejszym w systemie źródeł prawa pracy, tj. Kodeksie pracy (por. wyrok NSA z dnia 25 września 2001 r., sygn. akt III SA 1137/00, niepublikowany, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 72797). Przepis art. 2 K.p. nie pozostawia wątpliwości, że pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. W art. 22 § 1 K.p. określono istotne elementy zatrudnienia na podstawie stosunku pracy. Świadczenie wykonywane na podstawie umowy cywilnoprawnej, w tym przypadku zlecenia, nie jest wykonywaniem pracy na podstawie stosunku pracy (por. wyrok NSA z dnia 11 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 207/11, niepublikowany, treść [w:] Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://cbois.nsa.gov.pl/).
Ocena ta nie jest jednak równoznaczna z aprobatą dla zarzutów skargi kasacyjnej. Analizy stanu faktyczno-prawnego w niniejszej sprawie nie można było ograniczyć do konstatacji o nieprzysługiwaniu dofinansowania w przypadku prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych przez osobę, która zawarła z pracodawcą umowę zlecenia. W wykładni systemowej pojęcia "osoby zatrudnionej u pracodawcy" nie można pomijać przepisu art. 22 § 11 K.p., który stanowi, że zatrudnienie w warunkach określonych w § 1 jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy (por. wyrok SN z dnia 7 kwietnia 1999 r., sygn. akt I PKN 642/98, OSNAPiUS 2000/11/417). Nadto, na gruncie doktryny i orzecznictwa prawa pracy nie jest kwestionowany pogląd, według którego dla oceny rodzaju stosunku prawnego decydujące jest ustalenie, które z cech umowy (cechy umowy cywilnej, czy cechy umowy o pracę) mają charakter przeważający (por. wyrok SN z dnia 14 września 1998 r., sygn. akt I PKN 334/98, OSNAPiUS 1999/20/646). Jeżeli umowa wykazuje wspólne cechy dla umowy o pracę i umowy prawa cywilnego z jednakowym ich nasileniem, o jej rodzaju decyduje zgodny zamiar stron i cel umowy, który może być wyrażony także w nazwie, przy czym kwalifikując prawnie umowę należy uwzględniać okoliczności istniejące w chwili jej zawierania (patrz: wyrok SN z dnia 14 czerwca 1998 r., sygn. akt I PKN 191/98, OSNAPiUS 1999/14/449; Kazimierz Jaśkowski [w:] K. Jaśkowski, E Maniewska "Komentarz aktualizowany do art. 22 Kodeksu pracy", teza 6.2, Lex/el 2011; Grzegorz Goździewicz [w:] R. Celeda, L. Florek, K. Gonera, G. Goździewicz, A. Hintz, A. Kijowski, Ł. Pisarczyk, J. Skoczyński, B. Wagner, T. Zieliński "Komentarz do art. 22 Kodeksu pracy", teza 11, LEX 2011 ).
Przystępując do próby zakwalifikowania spornej umowy odnotować trzeba, że została ona przez strony umowy nazwana umową zlecenia. Jednocześnie R. L. zobowiązał się do świadczenia pracy. Wykazał posiadanie kwalifikacji wymaganych do tej pracy, tj. przygotowania zawodowego młodocianych pracowników. W umowie nie zawarto klauzuli o możliwym wykonywaniu czynności przez osobę trzecią. Można zatem ocenić, iż w ten sposób R. L. zobowiązał się do osobistego świadczenia pracy. Już te okoliczności mogą wskazywać, że nazwa umowy nie była adekwatna do rzeczywistej jej treści (por. K. Jaśkowski, op. cit. teza 6.2).
W stanie faktycznym niezakwestionowanym w skardze kasacyjnej istotne są nadto okoliczności towarzyszące zawarciu umowy. Doszło do niej na skutek śmierci poprzedniego udziałowca Spółki prowadzącego przygotowanie zawodowe i mającego wymagane kwalifikacje. Jak wynika z treści umowy, R. L. jest spadkobiercą głównego udziałowca B. L.. Okoliczności te wskazują nie tylko na towarzyszący umowie zamiar kontynuowania przygotowania zawodowego młodocianych przez osobę posiadającą wymagane kwalifikacje, ale także na zachowanie, nawet w okresie "zastępstwa" wywołanego zgonem poprzedniego prowadzącego szkolenie, kontroli pracodawcy nad procesem szkolenia. Nie była to umowa zawarta z osobą spoza Spółki. Z chwilą otwarcia spadku po B. L. jego udziały w Spółce przeszły na spadkobierców. Z treści umowy "zlecenia" nie wynika, aby w Spółce doszło do ograniczenia lub wyłączenia wstąpienia do Spółki spadkobierców na miejsce zmarłego wspólnika, na zasadzie art. 183 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz.1037 ze zm.). Użycie w umowie określenia "R. L. jako jeden ze spadkobierców firmy [...] Sp. z o.o." oznaczało zatem, że strony umowy nie kwestionują, iż od chwili otwarcia spadku po B. L., R. L. był udziałowcem tej Spółki.
Okoliczności te mogą więc mieć wpływ na zakwalifikowanie umowy. Niezależnie od tego, mogą one wskazywać na jeszcze inny charakter dokonanej w dniu [...] października 2008 r. czynności prawnej. Z art. 70b ust.1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty wynika, że dofinansowanie kosztów kształcenia przysługuje także wtedy, gdy przygotowanie zawodowe młodocianych prowadzi pracodawca posiadający kwalifikacje wymagane do prowadzenia tego przygotowania. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest jednostką organizacyjną, a nie osobą fizyczną. Trudno zatem mówić o posiadaniu kwalifikacji przez taki podmiot. Sposoby reprezentacji spółek kapitałowych w obrocie prawnym określone są w Kodeksie spółek handlowych. Zawarcie z młodocianymi pracownikami umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego oraz prowadzenie tego przygotowania są czynnościami z zakresu prawa pracy. W odniesieniu do czynności z zakresu prawa pracy obowiązuje szczególna wobec K.s.h. regulacja art. 31 § 1 K.p. Zgodnie z tym przepisem, za pracodawcę będącego jednostką organizacyjną czynności w sprawach z zakresu prawa pracy dokonuje osoba lub organ zarządzający tą jednostką albo inna wyznaczona do tego osoba. Nie jest więc wykluczona sytuacja, w której organ zarządzający spółką z ograniczoną odpowiedzialnością wyznacza jednego z udziałowców spółki, posiadającego wymagane kwalifikacje, do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych pracowników w imieniu pracodawcy. Konieczna jest próba kwalifikacji "umowy zlecenia" także z tego punktu widzenia. Uwzględnia on nie tylko rezultaty wykładni gramatycznej i systemowej normy art. 70b ust.1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty. Spełnia również wymóg celowościowy łączony z przepisem art. 70b: prowadzenie przygotowania zawodowego młodocianych przez osobę posiadającą wymagane kwalifikacje, kontrola pracodawcy nad procesem tego przygotowania oraz zakończenie przygotowania zawodowego zdaniem egzaminu przez młodocianego pracownika.
Oba tak przedstawione aspekty związane z umową zawartą z R. L. wymagają rozważenia w okolicznościach niniejszej sprawy. W dalszym postępowaniu nie należy ograniczać się do wąskiej wykładni pojęcia "osoby zatrudnionej" przedstawionej przez organy administracyjne. Niepełna jest także analiza dokonana w zaskarżonym wyroku. Nie oznacza to jednak, że zasadne są zarzuty skargi kasacyjnej. W tym zakresie niniejsze uzasadnienie zastępuje ocenę i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (por. wyrok NSA z dnia 11 lipca 2008 r., sygn. akt II OSK 831/07, niepublikowany, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 484976).
W tym stanie rzeczy, podstawa kasacyjna naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 70b ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Również Sąd pierwszej instancji nie naruszył przepisów o postępowaniu, wskazanych w skardze kasacyjnej, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, zatem i ta podstawa kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
O sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 stycznia 2011 r., sygn. akt III SA/Gd 591/10, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 156 § 1 i 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
-----------------------
9
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło