II GSK 1291/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędziowie NSA Maria Myślińska Gabriela Jyż (spr.) Protokolant Michał Sikora po rozpoznaniu w dniu 28 września 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 24 stycznia 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 1979/10 w sprawie ze skargi P. Z. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 24 stycznia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uwzględnił skargę P. Z. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 8 lipca 2010 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, uchylając zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 19 kwietnia 2010 r. Relacjonując przebieg postępowania Sąd I instancji podał, że w dniu 18 stycznia 2010 r. w miejscowości Ostrowiec Świętokrzyski na drodze krajowej nr 9 poddano kontroli drogowej pojazd będący w dyspozycji przedsiębiorców M. M. i P. Z. wspólników spółki U. T. M. – T. S.C. M. M., P. Z. W chwili kontroli kierowcą pojazdu był skarżący P. Z.. W toku kontroli przedstawił on wypis z licencji transportowej nr [..] wydany dla M. M.. Do kontroli nie okazał wypisu z licencji drugiego ze wspólników spółki – P. Z. Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia 19 kwietnia 2010 r., na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2007 r., Nr 125, poz. 874 ze zm.), dalej: u.t.d., nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 8.000 zł. W uzasadnieniu organ stwierdził, iż skarżący nie posiadał wymaganej zgodnie z przepisami prawa licencji. Jego zdaniem każdy przedsiębiorca – wspólnik spółki cywilnej powinien uzyskać stosowne uprawnienia przewidziane przepisami prawa warunkujące wykonywanie działalności gospodarczej. Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia 8 lipca 2010 r., po rozpatrzeniu odwołania strony, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podniósł, że uzyskanie licencji przez jednego ze wspólników spółki cywilnej nie zwalnia z tego obowiązku pozostałych wspólników tej spółki. Za słusznością takiego stanowiska, w opinii organu, przemawia treść przepisu art. 13 ust. 1 u.t.d., zgodnie z którym licencji nie można odstępować osobom trzecim ani przenosić uprawnień z niej wynikających ma osobę trzecią. Wojewódzki Sąd Administracyjny podając motywy podjętego rozstrzygnięcia wskazał, że postępowanie, którego przedmiotem jest nałożenie kary pieniężnej na podstawie art. 92 ust.1 ustawy o transporcie drogowym na jednego ze wspólników spółki cywilnej, a wiec kary ściśle związanej z prowadzoną wspólnie przez przedsiębiorców działalnością gospodarczą, powinno toczyć się z udziałem wszystkich wspólników. W niniejszej sprawie w chwili kontroli transport drogowy wykonywany był w imieniu i na rzecz M. M. oraz P. Z. wspólników spółki cywilnej U. T. M. – T. S.C. M. M, P Z, a stroną postępowania administracyjnego był wyłącznie P. Z. Sąd uznał, że pozbawienie M. M prawa uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżoną decyzją było naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania – art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: k.p.a. Główny Inspektor Transportu Drogowego zaskarżając wyrok w całości domagał się jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi organ zarzucił naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270), dalej: p.p.s.a., w związku z art. 28 i art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez błędne uznanie, iż w przedmiotowym postępowaniu dotyczącym nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, z wyłączeniem taksówek powinien brać udział wspólnik spółki cywilnej, który powyższą licencję posiada i którego wyżej wymieniona decyzja nie dotyczy, a w rezultacie uznanie, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, co doprowadziło do uchylenia zaskarżonej decyzji. Uzasadniając podniesiony zarzut, organ wnoszący skargę kasacyjną stwierdził, że licencja na wykonywanie transportu drogowego uzyskana tylko przez jednego wspólnika, nie uprawnia pozostałych do wykonywania transportu drogowego. Zdaniem organu nie ulega wątpliwości, że przedsiębiorcą jest każdy ze wspólników spółki cywilnej z osobna, a nie spółka. W związku z powyższym decyzja nie powinna dotyczyć wszystkich wspólników, ale jedynie tych, którzy wykonywali przewóz z naruszeniem przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Należy przede wszystkim podkreślić, że skarga kasacyjna nie została uwzględniona tylko dlatego, że jej zarzuty nie zostały właściwie sformułowane. Ograniczają się do drugiej podstawy kasacyjnej, określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. i są skierowane wyłącznie przeciwko stanowisku Sądu, że w sprawie o nałożenie kary pieniężnej za brak wymaganej licencji powinien brać udział także ten wspólnik spółki cywilnej, który powyższą licencję posiada, i którego decyzja nakładająca karę nie dotyczy. Wnoszący skargę kasacyjną poszukuje uzasadnienia dla swoich zarzutów w uchwale siedmiu sędziów NSA z 15 października 2008 r., sygn. akt II GPS 5/08, w której Sąd zajął stanowisko, że wykonywanie transportu drogowego w ramach spółki cywilnej wymaga posiadania odpowiedniej licencji przez każdego ze wspólników. Skarżący kasacyjnie wywodzi z tego, że skoro przedsiębiorcą jest każdy ze wspólników z osobna, to każdy z nich z osobna odpowiada za wykonywanie przewozu drogowego z naruszeniem przepisów prawa, a zatem każdy z nich podlega odrębnie ukaraniu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wnoszący skargę kasacyjną wyprowadził ze wspomnianej uchwały NSA z 15 października 2008 r. całkowicie błędne wnioski. Stanowisko NSA co do tego, że każdy ze wspólników spółki cywilnej, w ramach której jest wykonywany transport drogowy, musi posiadać licencję na wykonywanie tego transportu, wcale nie oznacza zanegowania wspólnego ich działania w tym zakresie. Uznanie, że skoro każdy z nich musi posiadać odrębną licencję, to w istocie każdy ze wspólników z osobna wykonuje transport drogowy. W konsekwencji każdy z nich podlega odrębnemu ukaraniu. Warto mieć na uwadze, że spółka cywilna, choć nie jest odrębnym podmiotem prawa, oznacza zobowiązanie się do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego (art. 860 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny – Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), a więc do wspólnego działania, które należy traktować jako jedno działanie dwóch lub więcej wspólników, nie zaś jako sumę ich działań indywidualnych. W konsekwencji przewóz wykonywany w ramach spółki cywilnej jest jednym przewozem podlegającym zarachowaniu łącznie na rzecz wszystkich wspólników, a nie przewozem każdego z nich z osobna. To z kolei prowadzi do wniosku, że sprawa o ukaranie za naruszenie przepisów o transporcie drogowym podczas wykonywania transportu drogowego w ramach spółki cywilnej jest jedną sprawą administracyjną dotyczącą wspólnego naruszenia (naruszeń) dokonanych podczas jednego wspólnego przewozu. Dlatego też, każdemu wspólnikowi spółki cywilnej wykonującemu przewóz w ramach tej spółki przysługuje przymiot strony Nadto wnoszący skargę kasacyjną organ powołał się także na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 grudnia 2009 r., sygn. akt II GSK 210/09 i z dnia 25 listopada 2009 r., sygn. akt II GSK 173/09. Skład orzekający w niniejszej sprawie nie podziela stanowiska Sądu zawartego w uzasadnieniach tych wyroków, natomiast aprobuje stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyartykułowane w uzasadnieniach wyroków z dnia 8 grudnia 2011 r., sygn. akt II GSK 1134/11 i sygn. akt II GSK 1336/11 (https://cbois.nsa.gov.pl), które jest zgodne z przedstawionym wyżej. Naczelny Sąd Administracyjny związany granicami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.) wyznaczonymi treścią jej zarzutów nie może wypowiedzieć się w tej sprawie co do dalszych konsekwencji zajętego stanowiska. Organy (i ewentualnie później Sąd pierwszej instancji) powinny je jednak rozważyć i wziąć pod uwagę ponownie rozpatrując tę sprawę. Z tych wszystkich względów, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 183 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.