II SA/Wa 2110/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk Sędziowie WSA Joanna Kube (spr.) Andrzej Góraj Protokolant Sylwia Mikuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi M. S. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji - oddala skargę - Raportem z dnia [...] sierpnia 2009 r., skierowanym do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...], M. S. wystąpił o zwolnienie ze służby w Policji, na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji, wskazując, że została wobec niego orzeczona niezdolność do służby ze względu na stan zdrowia. Komendant Wojewódzki Policji w [...] rozkazem personalnym z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...], działając na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 41 ust. 3 i w zw. z art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 ze zm.) zwolnił wymienionego ze służby z dniem [...] sierpnia 2009 r. Uzasadniając wskazał, że podstawą zwolnienia było wydanie przez Wojewódzką Komisję Lekarską MSWiA w [...] w dniu [...] lipca 2009 r. nr [...] orzeczenia zatwierdzonego przez Okręgową Komisję Lekarską MSWiA w [...] w dniu [...] lipca 2009 r. o uznaniu M. S. za całkowicie niezdolnego do służby w Policji i zaliczeniu go do trzeciej grupy inwalidzkiej w związku ze służbą. Po rozpoznaniu odwołania, Komendant Główny Policji rozkazem personalnym z dnia [...] października 2009 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej kpa, uchylił zaskarżony rozkaz w części dotyczącej daty zwolnienia ze służby i ustalił datę zwolnienia na dzień [...] października 2009 r., a w pozostałej części zaskarżony rozkaz personalny utrzymał w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż zwolnienie ze służby na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji ma charakter obligatoryjny i nie jest pozostawione uznaniu administracyjnemu, ponieważ w dniu wydania rozstrzygnięcia przez organ I instancji istniało orzeczenie stosownych organów o całkowitej niezdolności do służby. Przyjęto zatem, że trwała niezdolność funkcjonariusza do służby w Policji, orzeczona przez Wojewódzką Komisję Lekarską MSWiA w [...] orzeczeniem z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] zatwierdzonym przez Okręgową Komisję Lekarską MSWiA w [...] w dniu [...] lipca 2009 r. obligowała organ do zwolnienia funkcjonariusza ze służby, zgodnie z art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji. Organ wskazał, że w związku z tym, że funkcjonariusz raportem z dnia [...] sierpnia 2009 r. zgłosił pisemne wystąpienie ze służby z dniem [...] sierpnia 2009 r., jego zwolnienie ze służby, stosownie do art. 43 ust. 1 tej ustawy, mogło nastąpić przed upływem 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby. Mając na uwadze treść art. 130 § 2 kpa wskazano, że wniesienie odwołania wstrzymało wykonanie zaskarżonego rozkazu, albowiem nie nadano mu rygoru natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 kpa i w związku z tym zostało ono uchylone w części dotyczącej daty zwolnienia ze służby w Policji i ustalono nowy termin zwolnienia na dzień [...] października 2009 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. S. wniósł o uchylenie rozkazu personalnego Komendanta Głównego Policji z dnia [...] października 2009 r. i Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r., a także o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił organowi naruszenie art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji, poprzez przyjęcie, że uznanie go za całkowicie niezdolnego do służby i zaliczenie do trzeciej grupy inwalidzkiej jest tożsame z pojęciem trwałej niezdolności do służby, o której mowa w tym przepisie. Zdaniem wnoszącego skargę, przyjęcie przez organ takiego założenia naruszyło również przepis art. 6, 77 § 1 kpa. Skarżący stwierdził, że organ nie wziął pod uwagę, że zwrot "całkowicie niezdolny do służby" oznacza stan obejmujący niezdolność ogólną, obejmującą wszelkie płaszczyzny. Natomiast "trwała niezdolność do służby" odnosi się do okresu na jaki orzeczona zostaje niezdolność do służby. Pojęć tych nie można stosować zamiennie w odniesieniu do tego samego stanu. W realiach przedmiotowej sprawy skarżący został uznany za niezdolnego do służby na czas określony 3 lat, w takiej sytuacji, jego zdaniem, niezdolność nie ma charakteru trwałego. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie i powołał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego i to w dacie jego wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji. Przepis ten stanowi, że policjanta zwalnia się ze służby w przypadku orzeczenia trwałej niezdolności do służby przez komisję lekarską. W przepisie tym ustawodawca określił tzw. "obligatoryjną" przyczynę zwolnienia, co w przypadku jej zaistnienia rodzi po stronie organu Policji konieczność zwolnienia policjanta ze służby. Poza sporem w sprawie pozostaje, że skarżący orzeczeniem Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSWiA w [...] z dnia [...] lipca 2009 r., zatwierdzonym w dniu [...] lipca 2009 r. przez Okręgową Komisję Lekarską MSWiA w [...], uznany został za całkowicie niezdolnego do służby w Policji i zaliczony do trzeciej grupy inwalidzkiej w związku ze służbą. Należy podkreślić, że organy Policji nie są uprawnione do weryfikowania w jakikolwiek sposób zapadłych orzeczeń komisji lekarskich, bowiem orzeczenia posiadające atrybut prawomocności są dla tych organów wiążące. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się zaś do wyjaśnienia kwestii tożsamości pojęcia "trwałej niezdolności do służby", wskazanego w przepisie art. 41 ust. 1 pkt 1, oraz pojęcia "całkowitej niezdolności do służby w Policji" użytego w ww. orzeczeniu Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSWiA w [...]. Rozstrzygając powyższą wątpliwość należy wskazać, że w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych (Dz. U Nr 79, poz. 349 ze zm.) zawarto precyzyjne unormowania w zakresie orzekania o zdolności funkcjonariuszy podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji do służby. Zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 1 i 2 powołanego rozporządzenia, komisje lekarskie podległe Ministrowi Spraw Wewnętrznych, (...), oceniają na podstawie badań lekarskich zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia służby w stosunku do kandydatów i funkcjonariuszy poszczególnych formacji mundurowych. Rozporządzenie w § 13 ust. 1 enumeratywnie wymienia pojęcia i ustala kryteria ich zastosowania dla określenia stopnia przydatności funkcjonariusza do pełnienia służby w danej formacji. Orzeczenie komisji lekarskiej powinno zawierać: 1) określenie "zdolny do służby" - jeżeli po przeprowadzeniu podstawowego badania lekarskiego oraz ewentualnych badań specjalistycznych i dodatkowych nie stwierdzono żadnych schorzeń, 2) określenie "trwale niezdolny do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku" - jeżeli w stanie zdrowia badanego stwierdzono schorzenia, które zmniejszają jego sprawność fizyczną lub psychiczną i nie pozwalają na pełnienie służby na zajmowanym stanowisku, jednak schorzenia te nie stanowią przeszkody do dalszego pełnienia służby na innym stanowisku; w takim przypadku komisja lekarska określa, jakie warunki służby są przeciwwskazane dla badanego, 3) określenie "czasowo niezdolny do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku" - jeżeli w stanie zdrowia badanego stwierdzono schorzenia, które czasowo zmniejszają jego sprawność fizyczną lub psychiczną, ale które mogą rokować poprawę jego stanu zdrowia i odzyskanie pełnej sprawności i zdolności do służby na zajmowanym stanowisku; przy określaniu powyższego komisja wyznacza termin powtórnego badania i wydania ostatecznego orzeczenia o zdolności badanego do służby na zajmowanym stanowisku, 4) określenie "zdolny do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku" - jeżeli w stanie zdrowia badanego stwierdzono pewne schorzenia, które zmniejszają wprawdzie zdolność fizyczną lub psychiczną, ale nie są przeszkodą do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku, 5) określenie "całkowicie niezdolny do służby" - jeżeli w stanie zdrowia badanego stwierdzono schorzenia, które nie pozwalają na pełnienie służby. Innych sformułowań w orzeczeniu o zdolności do służby niż wymienione w § 13 ust. 1 pkt 1-5 rozporządzenia, komisja lekarska zamieszczać nie może. Powyższe prowadzi do wniosku, że pojęcie zawarte w § 13 ust. 1 pkt 5 ww. rozporządzenia i w art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji, są pojęciami tożsamymi. Skarżący orzeczeniem komisji lekarskiej został uznany za trwale niezdolnego do służby, wobec czego Komendant Wojewódzki Policji w [...] miał podstawy do zwolnienia skarżącego ze służby w oparciu o przepis art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji, albowiem w świetle powołanego przepisu nie jest możliwe pozostawanie w służbie funkcjonariusza, w stosunku do którego została orzeczona trwała (tj. całkowita) niezdolność do służby. Nadmienić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 kwietnia 2008 r., sygn. I OSK 605/07 oraz z dnia 23 października 2009 r., sygn. akt I OSK 258/09, a także w wyrokach z dnia 5 lipca 2006 r., sygn. I OSK 1338/05 i z dnia 16 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OSK 726/07 - dostępnych w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl) w analogicznych do niniejszej sprawy stanach faktycznych i przy takim samym brzmieniu przepisów pragmatycznych, orzekając w przedmiocie prawidłowości zwolnienia funkcjonariusza ze służby w Policji, uznał ww. pojęcia za tożsame. Wskazana tożsamość wynika z zaznaczonej wyżej cechy trwałości diagnozowanego stanu zdrowia na moment orzekania przez komisję, która nie może inaczej określić trwałej niezdolności funkcjonariusza do służby, jak tylko przez zastosowanie zwrotu zawartego w powyższym przepisie. Przepis ten nie używa pojęcia "trwałej niezdolności do służby", lecz zawiera pojęcie "całkowitej niezdolności do służby", co przesądza o tym jakich sformułowań obowiązana jest używać komisja lekarska. Całkowita niezdolność do służby dowodzi braku niezbędnej sprawności fizycznej i psychicznej oraz wyklucza - w ogóle, a nie tylko okresowo - możliwość pełnienia służby w danej formacji uzbrojonej. Ma tym samym charakter trwały. Takie, jedynie możliwe, rozumienie "całkowitej niezdolności do służby" wskazuje na tożsamość znaczeniową tego pojęcia z określeniem "trwałej niezdolności do służby". Orzeczenie komisji lekarskiej, zawierające rozstrzygnięcie przewidziane w § 13 ust. 1 pkt 5, jest zatem orzeczeniem, o którym mowa w § 14 ust. 2 i § 23 pkt 1 rozporządzenia z dnia 9 lipca 1991 r. Stwierdzenie przez komisję lekarską całkowitej niezdolności do służby stanowi więc podstawę do rozwiązania z policjantem stosunku służbowego na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji. Reasumując, należy stwierdzić, że dokonana przez organ interpretacja wskazanego przepisu była prawidłowa. Sąd nie podzielił w tym względzie stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zajętego w wyroku z dnia 30 marca 2006 r. o sygn. akt IV SA/GI 91/05 dostępnym także w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że w dacie wydania przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] rozkazu o zwolnieniu, tj. w dniu [...] sierpnia 2009 r., orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w [...] było już prawomocne, ponieważ w związku z niewniesieniem odwołania lub sprzeciwu i wobec braku zastrzeżeń do tego orzeczenia, Okręgowa Komisja Lekarska w [...] zatwierdziła je w dniu [...] lipca 2009 r. Jednocześnie należy zwrócić uwagę, że przepisy powołanego rozporządzenia nie przewidują doręczenia zatwierdzonego orzeczenia badanemu. Jak bowiem wynika z § 28 ust. 4 powołanego rozporządzenia, po zatwierdzeniu orzeczenia wojewódzkiej komisji lekarskiej przewodniczący okręgowej komisji lekarskiej zamieszcza na wszystkich jego egzemplarzach klauzulę o zatwierdzeniu, datę i pieczęć urzędową oraz podpisuje poszczególne egzemplarze orzeczenia. Dwa egzemplarze zatwierdzonego orzeczenia przesyła się przełożonemu lub organowi, który skierował daną osobę do komisji lekarskiej. Jeden egzemplarz orzeczenia powinien być dołączony do akt osobowych tej osoby, a drugi do jej akt emerytalnych. Trzeci egzemplarz zatwierdzonego orzeczenia włącza się do akt orzeczniczo-lekarskich i zwraca się wojewódzkiej komisji lekarskiej. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. Jeśli zaś chodzi o żądanie zwrotu kosztów postępowania, to należy wyjaśnić, że zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw przysługuje skarżącemu od organu w wypadku uwzględnienia skargi oraz w sytuacji określonej w art. 201 powołanej ostatnio ustawy, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca. Jednocześnie należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. d tej ustawy skarżący jest zwolniony z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.