I GSK 1112/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krystyna Anna Stec po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. K.-M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 11 lutego 2011 r., sygn. akt III SA/Gl 88/11 w sprawie ze skargi K. K.-M. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] października 2010 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji w przedmiocie określenia kwoty długu celnego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 11 lutego 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. odrzucił skargę K. K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] października 2010 r., nr [...], w przedmiocie wymiaru należności celnych, z następującym uzasadnieniem. Skarżąca w dniu 29 grudnia 2010 r. (data stempla pocztowego) wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] października 2010 r. stwierdzające uchybienie do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] lipca 2010 r. Z akt sprawy wynikało, że postanowienie zostało doręczone upoważnionemu pracownikowi firmy w dniu 27 października 2010 r. Mając powyższe okoliczności na uwadze Sąd I instancji stwierdził, że skarżąca uchybiła trzydziestodniowemu terminowi przewidzianemu w art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) do złożenia skargi. W skardze kasacyjnej K. K. zaskarżyła powyższe postanowienie w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a.: 1. przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - a naruszenie prawa przez sąd polegało na dokonaniu niewłaściwej oceny zgodności decyzji z prawem, przez niedostrzeżenie, że decyzje zostały oparte na materiale prawnym nie licującym ze stanem faktycznym. Doprowadziło to do błędnego odrzucenia skargi, a w szczególności naruszenia: a) art. 53 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej: O.p.) gdyż dokumentów w sprawie nie doręczono stronie lecz osobie nieupoważnionej, o czym organ I instancji wiedział z urzędu a w ślad za nim sąd administracyjny, co w sprawie zignorowano a strona podnosiła te okoliczności w składanych dokumentach; b) art. 145 § 1 O.p. poprzez błędne przyjęcie, iż dokumenty w sprawie były doręczone osobie upoważnionej do działania za skarżącą – dokumenty w spawie były doręczane osobie trzeciej, której nie łączył ze skarżącą żaden stosunek prawny w rozumieniu art. 145 O.p. i tym samym Sąd winien był, sprawując kontrolę legalności, zastosować środek określony w ustawie i uchylić zaskarżoną decyzję na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.; c) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 121 § 2 w zw. z art.122 w zw. z art. 233 § 2 O.p., przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że zebrany przez organ materiał dowodowy okazał się być niewystarczający i budzący wątpliwości, które przy uzupełnieniu materiału dowodowego, mogły przechylić szalę na korzyść skarżącej. Sąd przyjął uzasadnienie organu oparte głównie o materiał dowodowy niekompletny i nierzetelny. Ponadto, sokoro w niniejszej sprawie nie doszło do doręczenia stronie materiałów począwszy od postanowienia o wszczęciu postępowania a następnie nie doręczono w sposób prawidłowy decyzji, naruszono przepis art. 233 § 2 O.p., gdyż podejmowanie przez organ podatkowy czynności wywołujących skutki prawne może nastąpić dopiero od momentu skutecznego doręczenia stronie postanowienia o wszczęciu postępowania taką decyzję m.in. wydał Dyrektor Izby Celnej w K. w innej sprawie skarżącej, nr sprawy: [...]); d) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 247 § 1 pkt 3 O.p., polegające na tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie – art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a., mimo że decyzja nie została doręczona osobie będącej stroną w sprawie, podobnie jak i skarżącej nie zostały doręczone materiały o wszczęciu postępowania w przedmiotowej sprawie; e) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 247 § 1 pkt 3 O.p., polegające na tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie – art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a., mimo że decyzja była niewykonalna w stosunku do skarżącego; f) art. 153 p.p.s.a., co uniemożliwia sądowi kasacyjnemu ocenę, czy słusznie sąd administracyjny uznał się związanym treścią poprzedniego postanowienia, a w konsekwencji nie pozwala rozpoznać zarzutu naruszenia prawa materialnego; g) art. 134 § 1 p.p.s.a., sprowadzającego się do stwierdzenia, że sąd I instancji, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, nie wyszedł poza ich granice, mimo że w danej sprawie powinien to uczynić (por. uzasadnienie wyr. NSA z dnia 19 sierpnia 2004 r., FSK 377/04, niepubl., jeszcze na tle art. 51 ustawy o NSA); h) przepisu art. 121, art. 122, art. 124, art. 224 § 3 O.p. poprzez niekorzystną dla odwołującego się ich nadinterpretację oraz niewłaściwą wykładnię. 2. poprzez naruszenie przepisów prawa procesowego doszło do niezważenia przepisów prawa materialnego, których naruszenia dopuścił się organ I instancji -prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na niezastosowaniu przepisów ustawowych jako podstawy materialno -prawnej zaskarżonego orzeczenia - mylne zrozumienie treści przepisu i niewłaściwe zastosowanie tj. tzw. błąd subsumcji, czyli wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej: a) naruszenie art. 2 ust. 1 pkt 38 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o wyrobach medycznych (Dz. U. Nr 3, poz. 896 ze zm.) definiującego wyrób medyczny w zw. z art. 194 O.p. poprzez nieuwzględnienie w sprawie dokumentów urzędowych tj. wydanego zaświadczenia przez upoważniony w sprawie do działania organ administracji zespolonej publicznej tj. Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych i Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych z dnia 22 września 2006 r., z którego jednoznacznie wynika, iż objęty przedmiotem postępowania sprzęt jest sprzętem medycznym i winien być na potrzeby ustalenia wysokości należności celnych traktowany jak wyrób medyczny. Pominięcie w sprawie przedłożonych przez stronę dokumentów urzędowych czyli naruszenie nadto przepisów art. 306a–306n O.p., doprowadziło do wydania postanowienia sprzecznego z prawem a nadto naruszającego ustaloną już linię orzecznictwa NSA, tj. iż nie można w sprawie orzec wbrew wynikającym z dokumentów urzędowych okolicznościom potwierdzającym, że dany wyrób jest wyrobem medycznym, bez uchylenia tegoż dokumentu urzędowego (zob. np. wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 2000 r., sygn. akt: I SA/Lu 7/99 "dopiero wzruszenie dokumentu urzędowego powoduje jego nieważność" a nie samo jego omówienie; dalej: wyrok NSA z dnia 26 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 81/09 – dokumentem urzędowym jest spełniający następujące warunki dokument (1) wydany w odpowiedniej formie (2) przez upoważniony organ administracji publicznej , co w niniejszej sprawie zignorowano, b) naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535, ze zm.; dalej: VAT.) w związku z art. 41 ust. 15 VAT w zw. z naruszeniem przepisu art. 197 O.p. w związku z niewłaściwym zastosowaniem w niniejszej sprawie informacji WIT (w zw. z art. 12 ust 4 i 5(a) Wspólnotowego Kodeksu Celnego – cofniecie WIT powoduje iż on wygasa) – gdyż poprzez zignorowanie potrzeba posiadania wiadomości specjalnych w niniejszej sprawie z zakresu czy objęty postępowaniem wyrób jest wyrobem medycznym, mylnie zrozumiano treści ww. przepisów i niewłaściwie je zastosowano tj. dopuszczono do tzw. błędu subsumcji, czyli wadliwe uznano, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej a wobec faktu, iż powyższe wynika z braku wiedzy specjalistycznej organu, powołanie biegłego było niezbędne a organ powyższe pominął. Strona skarżąca wniosła o przeprowadzenie, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a., dowodu uzupełniającego: 1) z dokumentu, tj. uwierzytelnionej kopii pisma Poczty Polskiej S.A. Centrum Poczty, Oddział Rejonowy K. z dnia 28 lutego 2011 r., na okoliczność wyjaśnienia istotnych wątpliwości dotyczących wadliwego doręczenia Skarżącej korespondencji, polegającego na doręczeniu korespondencji rejestrowanej nieupoważnionemu do odbioru tego rodzaju korespondencji pracownikowi recepcji budynku, w którym znajduje się Biuro Skarżącej – pani B. G.; 2) postanowienia z dnia [...] marca 2011 r. wydanego przez Dyrektora Izby Celnej w K. oraz decyzji z dnia [...] listopada 2010 r. oraz 3) z decyzji z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr sprawy: [...]; 4) przesłuchanie strony. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, mimo iż nie wszystkie z podstaw, na których ją oparto, popierają wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zarzuty naruszenia prawa procesowego sformułowane w skardze kasacyjnej zmierzają do podważenia zasadności odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. – czyli z uchybieniem terminu określonego w art. 53 § 1 tej ustawy. Na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, iż skarga została wniesiona w dniu 29 grudnia 2010 r. (data nadania skargi w placówce pocztowej). Kwestię sporną stanowi natomiast data doręczenia zaskarżonego postanowienia z dnia [...] października 2010 r., a więc data początkowa niezbędna do oceny terminowości wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. przyjął, że postanowienie zostało doręczone w dniu 27 października 2010 r. Ustalenia tego Sąd I dokonał na podstawie znajdującego się w aktach "Potwierdzenia odbioru przesyłki" (k. 42 akt administracyjnych). Nie ulega wątpliwości, że zwrotne "Potwierdzenie odbioru przesyłki" jest dokumentem urzędowym, pozwala zatem przyjąć za prawdziwe to co zostało w nim stwierdzone. Domniemanie prawdziwości tego dokumentu może jednak zostać podważone i obalone. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy zwrócenia uwagi wymaga, że "Potwierdzenie odbioru przesyłki" w rubryce "data i czytelny podpis odbiorcy" zawiera adnotację: "dor. 27.10.2011r., podpis: G. B. - prac. upow.", natomiast w rubryce: "data i podpis doręczającego/wydającego" znajduje się podpis osoby doręczającej/wydającej przesyłkę oraz data: 3.12.2010 r. Już różnica miedzy datą odbioru i wydania tej samej przesyłki budzi więc wątpliwości co do rzeczywistej daty doręczenia przesyłki. Ponadto z załączonego do akt pisma Poczty Polskiej – w odpowiedzi na skargę K. K.– wynika, że korespondencję kierowaną na adres firmy skarżącej pozostawiano B. G. – pracownikowi recepcji (budynku, w którym mieści się firma skarżącej) – nie zaś osobie upoważnionej przez skarżącą do odbioru korespondencji. Poczta Polska przyznała, że taki sposób doręczeń, choć wcześniej nie był kwestionowany, jest nieprawidłowy. Przyjąć zatem należy, że w sprawie skutecznie podważona została prawidłowość doręczenia zaskarżonego do wojewódzkiego sądu administracyjnego postanowienia. W konsekwencji brak podstaw do przyjęcia, że skarga złożona została po terminie, tym samym nieuzasadnione było jej odrzucenie – na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z objętym zarzutami skargi kasacyjnej art. 53 § 1 tej ustawy. Już z tych względów zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia zasługiwał na uwzględnienie. Wyjaśnić trzeba również, że skoro przedmiotem tego postępowania kasacyjnego jest postanowienie o odrzuceniu skargi wniesionej do wojewódzkiego sądu administracyjnego to Naczelny Sąd Administracyjny może odnieść się tylko do podstaw kasacyjnych dotyczących tej kwestii. Zarzuty naruszenia prawa materialnego mogą zostać podniesione i być przedmiotem rozważań w merytorycznie rozpoznanej sprawie. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. Wniosek skarżącej o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego nie mógł zostać uwzględniony. Art. 203 i art. 204 p.p.s.a. nie mają bowiem zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu I instancji kończące postępowanie w sprawie (por. uchwała NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07).