II SA/Wa 1282/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Ewa Kwiecińska Sędzia WSA - Anna Mierzejewska Sędzia WSA - Stanisław Marek Pietras (spraw.) Protokolant - starszy sekretarz sądowy Joanna Głowala po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2011 r. sprawy ze skargi P. W. na decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia zwrotu kosztów poniesionych na naukę oraz utrzymania w czasie studiów i ustalenia kosztów w tym zakresie - oddala skargę - Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] w P. decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...], działając na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 54 ust. 1, 3 – 5 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 z późn. zm.), ustalił zwaloryzowaną równowartość kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę P. W. w czasie odbywania przez niego studiów w [...], podlegających zwrotowi w związku ze zwolnieniem go z zawodowej służby wojskowej i przeniesieniem do rezerwy wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez żołnierza zawodowego. Natomiast określając kwotę zobowiązania, organ w sentencji decyzji powołał art. 111 pkt 9 lit. a i art. 114 ust. 5 i 6 oraz art. 115 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 ustawy pragmatycznej i § 7 ust. 1 i 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 marca 2004 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. Nr 50, poz. 483). Po rozpoznaniu odwołania skarżącego, Dowódca Wojsk Lądowych decyzją z dnia [...] października 2008 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 2 k.p.a., art. 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U z 2007 r. Nr 176, poz. 1242), art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892) oraz § 15 i § 17 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równoważności kosztów poniesionych w związku z nauką (Dz. U. z 2004 r. Nr 135, poz. 1451), uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 1676/08, oddalono skargę skarżącego na powyższą decyzję i w wyniku skargi kasacyjnej skarżącego, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 stycznia 2010 r. sygn. akt I OSK 879/09, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. W międzyczasie, tj. po uchyleniu decyzji z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] przez Dowódcę Wojsk Lądowych, skarżący wnioskiem z dnia [...] listopada 2008 r. zwrócił się o umorzenie postępowania w sprawie ustalenia równowartości kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę, a po wydaniu wspomnianego już wyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 1676/08, lecz przed rozpoznaniem od niego skargi kasacyjnej, Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] w P. decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...], działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. i art. 54 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w zw. z art. 10 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, odmówił umorzenia postępowania administracyjnego oraz ustalił zwaloryzowaną na dzień zwolnienia ze służby równowartość kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę w czasie studiów w [...] podlegających zwrotowi w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu natomiast podano, że co do umorzenia nie zachodziły jakiekolwiek przesłanki do takiego rozstrzygnięcia, zaś wykazana w sentencji kwota zwrotu jest efektem zaleceń zawartych w decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] października 2008 r. nr [...]. Po rozpoznaniu odwołania skarżącego, Dowódca Wojsk Lądowych decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 2 k.p.a., uchylił decyzję z dnia [...] grudnia 2009 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu – powołując się na opisany powyżej stan faktyczny – podał, że wobec nieprawomocności decyzji I i II instancji, przedwczesne jest wydanie decyzji ustalającej zwrot zwaloryzowanych kosztów poniesionych w czasie studiów na [...] przez [...] P. W. i będzie ono zasadne po prawomocnym rozstrzygnięciu sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Tymczasem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając sprawę po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2010 r. sygn. akt I OSK 879/09, wyrokiem z dnia 18 maja 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 392/10, uchylił decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] października 2008 r. nr [...]. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, pełnomocnik skarżącego zarzucił zaskarżonej decyzji "przedwczesność jej wydania, bezprzedmiotowość postępowania i zawisłość sprawy (została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa – niedługo przed rozprawą i rozpoznaniem dnia 18 maja 2010 roku w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 392/10 ze skargi P. W. na poprzednią decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych nr [...] z dnia [...].10.2008) w tym samym przedmiocie". Wobec powyższego wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] grudnia 2009 r., bądź o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji w "kierunku umorzenia postępowania administracyjnego. Skoro – jak podał dalej skarżący – "sprawa zawisła przed sądami administracyjnymi Dowódca Jednostki, jako organ pierwszej instancji w ogóle nie powinien wydawać decyzji w tym samym przedmiocie pomiędzy tymi samymi stronami, a skoro już wydał, to Dowódca Wojsk Lądowych powinien uchylić tę decyzję z uwagi na zawisłość sprawy (lis pendens) i umorzyć postępowanie w pierwszej instancji, art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a." W uzasadnieniu natomiast podał, że strona skarżąca powiadamiała dwukrotnie sądy administracyjne o faktach wszczynania przez Dowódcę Jednostki Wojskowej Nr [...] w P. takich "bezprawnych przedwczesnych (w tej samej sprawie), nękających ciągle stronę skarżącą postępowań administracyjnych – równolegle do toczących się już wówczas przecież postępowań, zaś zaskarżona decyzja nie bierze wcale pod uwagę wydanego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez I instancję w decyzji, jest zignorowaniem wyroku tegoż Sądu." W odpowiedzi na skargę Dowódca Wojsk Lądowych wniósł o jej oddalenie, a wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne dodał, że organ uwzględnił odwołanie skarżącego i nie był mu znany w chwili orzekania wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 392/10, zaś dotychczasowe orzeczenia Sądów nie miały charakteru merytorycznego. W piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2010 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał swoje zarzuty ze skargi i dodał, że wspomniane już wyżej wyroki NSA o sygn. I OSK 879/09 i WSA o sygn. II SA/Wa 392/10 doprowadziły do uchylenia decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych w przedmiocie zwrotu kosztów i zawarto wskazania by ten organ wydał decyzję reformatoryjną, a ponadto ocena prawna jest dla organu wiążąca i absurdalne jest wydawanie przez organ decyzji w tej samej sprawie w sytuacji, gdy w obiegu prawnym istnieje inna decyzja w tym samym przedmiocie i między tymi samymi stronami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja został wydana zgodnie z prawem. Przede wszystkim podkreślenia wymaga fakt, iż niezasadnie zarzucono w skardze, że zaskarżona decyzja z dnia [...] kwietnia 2010 r. o uchyleniu decyzji Dowódcy JW Nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. została wydana przedwcześnie oraz dotyczy sprawy poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Nie ma też racji strona skarżąca podnosząc, że Dowódca Wojsk Lądowych powinien, ewentualnie, wydając zaskarżoną decyzję, uchylić decyzję pierwszoinstancyjną i umorzyć postępowanie w pierwszej instancji ze względu na to, iż była ona obarczona wadą z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Wskazać należy, że zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a., organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję i umarza postępowanie w pierwszej instancji. Organ odwoławczy jest zobligowany do wydania decyzji na podstawie wyżej przytoczonego przepisu, m.in. w sytuacji, gdy kwestia rozstrzygnięta przez organ pierwszej instancji dotyczy sprawy rozstrzygniętej już decyzją ostateczną. Stosownie natomiast do postanowień art. 16 § 1 zd. 1 k.p.a., decyzja jest ostateczna, gdy nie służy od niej odwołanie w administracyjnym toku instancji. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie w dniu [...] grudnia 2009 r., tj. w dniu wydania decyzji nr [...] przez Dowódcę Jednostki Wojskowej [...] w P., w obrocie prawnym funkcjonowała ostateczna decyzja Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] października 2008 r. nr [...], uchylająca decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w P. z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] o ustaleniu zwaloryzowanej równowartości kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę skarżącego w czasie odbywania przez niego studiów w [...], podlegających zwrotowi w związku ze zwolnieniem go z zawodowej służby wojskowej i przeniesieniem do rezerwy wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez żołnierza zawodowego i przekazującą sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Podkreślić również należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2009 r. sygn. II SA/Wa 1676/08, oddalił wniesioną od niej skargę P. W. A zatem całkowicie bezpodstawny jest zarzut, jakoby decyzja Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. rozstrzygała tę samą sprawę, co wcześniejsza decyzja tego organu z dnia [...] lutego 2006 r., bowiem ta ostatnia była już wtedy uchylona przez Dowódcę Wojsk Lądowych. Jednocześnie nie uszło uwadze Sądu, rozpoznającego przedmiotową sprawę, że powoływany wyżej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2009 r., oddalający skargę na decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] października 2008 r., był nieprawomocny, jednakże w ocenie Sądu fakt ten nie miał w sprawie znaczenia. Należy bowiem przypomnieć, że stosownie do postanowień art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Tym bardziej nie ma takiego skutku wniesienie skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego od wyroku sądu pierwszej instancji oddalającego skargę. Ze względu na powyższe rozważania, organ drugiej instancji nie miał podstaw do wydania decyzji o uchyleniu decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. i umorzeniu postępowania w pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Zastosowanie tego przepisu jest bowiem dopuszczalne wówczas, gdy decyzja organu pierwszej instancji została wydana w postępowaniu, które należało uznać za bezprzedmiotowe, została wydana na podstawie przepisu prawa materialnego, który utracił moc obowiązującą, dotyczy sprawy administracyjnej rozstrzygniętej już decyzją ostateczną, a także w przypadku, kiedy nie istnieje już podmiot, który wszczął postępowanie, a rodzaj sprawy administracyjnej wyklucza wstąpienie na miejsce tego podmiotu jego następców prawnych. W rozpoznawanej sprawie nie zaistniała jakakolwiek z wyżej wskazanych przesłanek, w szczególności, o czym już była mowa wyżej, wydania decyzji w sprawie rozstrzygniętej już decyzją ostateczną. Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a., będącym podstawą prawną zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Należy podkreślić, że organ drugiej instancji jest uprawniony do wydania decyzji na podstawie cytowanego wyżej przepisu jedynie wówczas, gdy po przeprowadzeniu oceny materiału dowodowego, zgromadzonego przez organ pierwszej instancji, w aspekcie jego zupełności, uzna, że pominięte zostały dowody na daną okoliczność, lub gdy dowody takie organ pierwszej instancji przeprowadził w sposób wadliwy, z tym że w takiej sytuacji musi dodatkowo wskazać, w jakim kierunku postępowanie dowodowe musi być przeprowadzone i uzupełnione, a jego zakres musi dotyczyć znacznej części materiału dowodowego, w przeciwnym razie bowiem, ustalenia w tym przedmiocie winien przeprowadzić samodzielnie, stosownie do postanowień art. 136 k.p.a. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie Dowódca Wojsk Lądowych prawidłowo zastosował powyższy przepis. Zasadnie bowiem wytknął organowi I instancji, iż przedwcześnie wydał decyzję dotyczącą ustalenia zwrotu równowartości kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę skarżącego w czasie odbywania przez niego studiów w [...], skoro nie była prawomocnie zakończona sprawa za skargi na decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] października 2008 r., uchylającą decyzję z dnia [...] lutego 2006 r. w tym samym zakresie. Co prawda, o czym była już mowa wyżej, wniesienie skargi na decyzję z dnia [...] października 2008 r. nie wstrzymywało jej wykonania, tak więc w dniu [...] grudnia 2009 r. nie było w obrocie prawnym decyzji z dnia [...] lutego 2006 r., jednakże ewentualne uchylenie tej decyzji przez sąd administracyjny rzeczywiście doprowadziłoby do sytuacji, w której dwie decyzje regulowałyby tę samą sprawę administracyjną, a zatem jedna z nich obarczona by była wadą z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Dostrzegając zatem ten problem, Dowódca Wojsk Lądowych zasadnie wyeliminował z obrotu prawnego decyzję z dnia [...] grudnia 2009 r. i nie mógł w tym zakresie przeprowadzić uzupełniającego postępowania dowodowego, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 11 stycznia 2010 r. w sprawie o sygn. I OSK 879/09 uchylając wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2009 r. sygn. II SA/Wa 1676/08, oddalający skargę na decyzję z dnia [...] października 2008 r. nie rozpoznał skargi, tylko przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Organ nie mógł także uchylić decyzji pierwszej instancji i umorzyć postępowania, gdyż w momencie wydania nie była ona obarczona wadą z art. 156 § 3 k.p.a. Należy również wyjaśnić, tytułem uzupełnienia, że już po wydaniu przez Dowódcę Wojsk Lądowych zaskarżonej decyzji z dnia [...] kwietnia 2010 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 maja 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 392/10, ponownie rozpoznając skargę na decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] października 2008 r. uchylił ją i to orzeczenie jest prawomocne. Zatem w obrocie prawnym pozostaje obecnie jedynie decyzja Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] z dnia [...] lutego 2006 r. określająca zwaloryzowaną równowartość kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę skarżącego w czasie odbywania przez niego studiów w [...], podlegających zwrotowi w związku ze zwolnieniem go z zawodowej służby wojskowej i przeniesieniem do rezerwy wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez żołnierza zawodowego, od której skarżący wniósł w terminie odwołanie, które będzie ponownie, zgodnie z wytycznym zawartymi w wyroku z dnia 18 maja 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 392/10, merytorycznie rozpoznane przez Dowódcę Wojsk Lądowych, oraz wniosek skarżącego o umorzenie postępowania w przedmiocie zwrotu kosztów, który również organ winien jest rozpoznać. Reasumując zatem, w obrocie prawnym pozostaje w sprawie tylko jedna decyzja, od której organ rozpozna odwołanie, biorąc pod uwagę wytyczne sądów administracyjnych zawarte w wydanych przez nie w tej kwestii wzrokach, co jednocześnie uczyni zadość postulatom zawartym w piśmie procesowym strony skarżącej z dnia [...] grudnia 2010 r. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.