III SA/Kr 919/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Wołek Sędziowie WSA Halina Jakubiec WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2011 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Wojewody z dnia 28 czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania skargę oddala Zaskarżoną decyzją z dnia 28 czerwca 2010 r., znak: [...], Wojewoda działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm., zwanej dalej ustawą o ewidencji ludności i dowodach osobistych) – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ I instancji - Prezydent Miasta - decyzją z dnia [...] 2010 r., znak: [...], działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 104 k.p.a., po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego – orzekł o odmowie wymeldowania B. Z. z pobytu stałego z lokalu przy A w B. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że postępowanie w sprawie wszczęte zostało na wniosek A. S., według którego B. Z. nie zamieszkuje w miejscu zameldowania na pobyt stały. Wskazano również, że niniejsza sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez Prezydenta Miasta, a to na skutek uchylenia przez organ odwoławczy decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2009 r. orzekającej o odmowie wymeldowania B. Z., a także kolejnej decyzji z dnia [...] 2009 r. również orzekającej o odmowie wymeldowania B. Z. z pobytu stałego. Organ I instancji zaznaczył, że w celu uzupełnienia materiału dowodowego, zgodnie z zaleceniami organu odwoławczego, powiadomiono pozostałych współwłaścicieli nieruchomości przy A w B, tj. E. B. oraz J. S., o postępowaniu administracyjnym w sprawie dotyczącej wymeldowania B. Z. z pobytu stałego z lokalu przy A w B. W dalszej części uzasadnienia organ wskazał, że zamieszkująca w w/w lokalu B. S. oświadczyła, iż jej wnuk B. Z. zamieszkuje w przedmiotowym lokalu oraz jak zaznaczyła, najczęściej przychodzi do lokalu na noc, ponieważ w ciągu dnia pracuje jako kierowca. Z kolei lokatorzy zamieszkujący w przedmiotowej posesji udzielili informacji, że sporadycznie widują B. Z. na terenie kamienicy przy A w B. Organ I instancji wskazał, że przesłuchano w charakterze świadka E. F. - sąsiadkę zamieszkującą w przedmiotowym budynku, która zeznała, iż rzadko widuje B. Z. na terenie budynku, podobnie jak pozostałych lokatorów w/w budynku. Zaznaczyła, że nie utrzymuje kontaktów sąsiedzkich i nie posiada wiedzy, czy w chwili obecnej B. Z. zamieszkuje w lokalu. Z kolei M. W. lokatorka przedmiotowego budynku zeznała, że nie zna B. Z. i nigdy nie widziała go na terenie budynku. Oświadczyła, iż zna osobiście lub z widzenia osoby zamieszkujące w przedmiotowym budynku, jednak nie wie, kto zamieszkuje w lokalu nr [...]. Dalej w uzasadnieniu decyzji zaznaczono, że B. P. – S., najemca lokalu nr [...] przy A w B podtrzymała zeznania złożone do protokołu w dniu 20 marca 2009 r., w których potwierdziła fakt zamieszkiwania B. Z. w lokalu przy A w B. Organ stwierdził, że z zebranego w toku postępowania administracyjnego materiału dowodowego, bezspornie wynika, że B. Z. nie opuścił w sposób dobrowolny i trwały przedmiotowego lokalu przy A w B. Powyższy fakt został potwierdzony na podstawie kilkukrotnych kontroli dyscypliny meldunkowej pod wskazanym adresem, oględzin przedmiotowego lokalu oraz zeznań świadków, którzy uprzedzeni o odpowiedzialności karnej wynikającej z art. 233 Kodeksu karnego zeznali, że widują B. Z. na terenie przedmiotowego budynku. Organ wskazał, że B. Z. posiada swobodny dostęp do przedmiotowego lokalu, posiada w nim swoje rzeczy oraz nie wyraża woli opuszczenia tego lokalu. Odnosząc się do zeznań złożonych przez M. W., organ wskazał, że pomimo, iż świadek zna osoby zamieszkujące na terenie przedmiotowej kamienicy, nie był wstanie stwierdzić, kto w chwili obecnej zamieszkuje w lokalu nr [...]. W ocenie organu I instancji fakt, że M. W. nie spotyka B. Z. na terenie przedmiotowego budynku nie może stanowić jednoznacznego dowodu o jego niezamieszkiwaniu w miejscu stałego pobytu. Organ zaznaczył ponadto, że najemca przedmiotowego lokalu B. P. – S., uprzedzona o odpowiedzialności karnej wynikającej z art. 233 kk, potwierdziła fakt, iż B. Z. zamieszkuje w lokalu przy A w B i nie utracił z nim kontaktu. Z informacji Komisariatu Policji wynika z kolei, że w trakcie przeprowadzonej kontroli dyscypliny pod wskazanym adresem zastano A. S., która oświadczyła, że jej syn B. Z. zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Mając na uwadze powyższe organ stwierdził, że nie zachodząc w sprawie przesłanki pozwalające na wymeldowanie B. Z. z pobytu stałego. Odwołanie od powyższej decyzji złożył A. S. W odwołaniu opisał postępowanie przeprowadzone przez organ I instancji. Zdaniem A. S. fakt posiadania swobodnego dostępu do budynku oraz pozostawienia w babci niektórych rzeczy osobistych, nie stanowi dowodu potwierdzającego stałe przebywanie w lokalu. B. Z. mieszkał w tym lokalu od urodzenia, a więc posiada klucze do drzwi wejściowych budynku. Ponadto A. S. podniósł, że w sprawie został całkowicie pominięty fakt, że gdyby B. Z. rzeczywiście mieszkał w lokalu przy A w B, to po wszczęciu niniejszego postępowania pojawiałby się na terenie posesji kilka razy w tygodniu i w porach, w których mógłby być spotykany przez innych mieszkańców. A. S. nie podzielił również stanowiska organu I instancji, co do interpretacji przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, ponieważ jego zdaniem przedstawiona interpretacja tj. uzależnienie wymeldowania z pobytu stałego od tego czy opuszczenie lokalu było dobrowolne i miało charakter trwały była zasadna w okresie, kiedy niniejsza ustawa dawała lokatorom pewną ochronę ich praw poprzez instytucję zameldowania na pobyt stały. Z chwilą wejścia w życie praw o ochronie lokatorów interpretacja ta nie znajduje uzasadnienia. A. S. wskazał, że B. P. – S. obowiązana była uzyskać zgodę współwłaścicieli lokalu na podnajem lub oddanie do bezpłatnego korzystania z części tego lokalu wnukowi B. Z., a nigdy nie zwróciła się do niego jako administratora budynku reprezentującego współwłaścicieli o wyrażenie takiej zgody. A. S. stwierdził, że jeżeli B. Z. nadal będzie posiadał zameldowania na pobyt stały w lokalu przy A w B to "pozbędzie się" nie tylko jego, ale przede wszystkim B. P. – S. wypowiadając Jej stosunek najmu w oparciu o przepis art. 11 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2010 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego, co nigdy nie było jego zamiarem. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, że B. Z. w lokalu przy A w B nie mieszka w sposób ciągły. Jak wyjaśnił przed organem I instancji w dniu 13 lutego 2009 r. nie opuścił on przedmiotowego lokalu, ale ma małe dziecko, które wraz z matką mieszka w budynku przy ul. C w B i często tam przebywa. Podał, że przy ul. C w B jest codziennie i średnio dwa, trzy raz w tygodniu tam nocuje. Do lokalu przy A w B ma swobodny dostęp, dysponuje kluczami do tego lokalu, zajmuje w nim pokój, w którym znajdują się jego rzeczy osobiste, komputer oraz meble. Zeznał, że co miesiąc dokłada się do opłat związanych z utrzymaniem lokalu przy A w B, gdzie wykonuje czynności dnia codziennego. Organ odwoławczy wskazał również na zeznania B. P. – S., która słuchana przed organem I instancji w charakterze świadka do protokołu w dniu 20 marca 2009 r. podała, że jej wnuk B. Z. w lokalu przy A mieszka od urodzenia i nigdy się z niego nie wyprowadzał. Oświadczyła, że w przedmiotowym lokalu ma on swoje rzeczy, ubrania, meble, zestaw wypoczynkowy, komputer. Posiada swobodny dostęp do przedmiotowego lokalu oraz dokłada się do opłat związanych z utrzymaniem mieszkania. Organ odwoławczy zaznaczył, że dał wiarę wyjaśnieniom B. P. -S., gdyż mieszka ona w tym lokalu i jest osobą najbardziej zorientowaną, czy jej wnuk tam przebywa czy też nie. Fakt przebywania B. Z. w przedmiotowym lokalu potwierdziły ponadto oględziny budynku przeprowadzone przez pracowników Urzędu Miasta, które wykazały, że lokal ten jest w dyspozycji B. Z. Zresztą, jak wskazano, sam otworzył drzwi do przedmiotowego lokalu i okazał swoje rzeczy, co znaczy, że lokalu tego nie opuścił w sposób trwały. Zdaniem organu odwoławczego uznać, zatem należy, że w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka określona w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych polegająca na trwałym opuszczeniu przez B. Z. lokalu przy A w B. Ustalone okoliczności, w ocenie organu II instancji, były wystarczające do wydania decyzji odmawiającej wymeldowania B. Z. z przedmiotowego lokalu. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożył A. S., zarzucając naruszenie art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na pominięciu jako dowodów zeznań świadków oraz ustaleń funkcjonariuszy Policji w K, co miało istotny wpływ na załatwienie sprawy, oraz błędną interpretację przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a w szczególności art. 15 ust. 2w zw. z art. 9 ust. 2b. W skardze podniósł on, że od października 2008r. przestał widywać B. Z. na terenie nieruchomości. Skarżący podniósł, że pominięty został w sprawie materiał dowodowy, który jednoznacznie wskazywał, że w okresie, kiedy B. Z. mieszkał w przedmiotowym lokalu, to stale był widywany na terenie posesji. Natomiast od momentu, kiedy opuścił ten lokalu widywany był bardzo rzadko. Skarżący podniósł także, że przyjmując za jedynie wiarygodne zeznania babki B. Z. organ pominął fakt, że zwód kierowcy wykonywał już wcześniej i w niczym nie wpływało to na stałe przebywanie w lokalu. Skarżący nie podzielił poglądu Wojewody, że opuszczenie lokalu musi być trwałe. Za błędne uznał również stanowisko Wojewody, że żaden przepis ustawy nie stanowi, w jakim zakresie i z jaka częstotliwością osoba zameldowana na pobyt stały ma korzystać z lokalu. Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga, więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawą orzekania w niniejszej sprawie był art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie z tym przepisem organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntował się pogląd, i taki też reprezentuje Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Innymi słowy, jak słusznie zauważa Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (wyrok z 16 grudnia 2009 r.; sygn. akt IV SA/Wr 512/09; LEX nr 583460), chodzi tu o sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby. Zamiar ten ma istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. Przy ustaleniu zamiaru nie można jednak poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby. Dla jego oceny istotne znaczenie mieć będzie to, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w nim w sensie fizycznym, praca, nauka), a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim. W rozpatrywanej sprawie stanowisko organów administracji publicznej, że przesłanka dobrowolnego i trwałego opuszczenia dotychczasowego stałego miejsca pobytu B. Z. nie zaistniała jest trafne i znajduje swoje oparcie w zgromadzonym w sposób wystarczający materiale dowodowym. Z materiału tego, w szczególności z zeznań B. P. - S. oraz oględzin przedmiotowego lokalu wynika bez wątpienia, że B. Z. nie przeniósł swojego centrum życiowego w inne miejsce, lecz to sporny lokal przy A w B jest nim nadal. Wprawdzie pozostawienie rzeczy osobistych w lokalu nie przesądza jeszcze o tym, że dane miejsce jest centrum życiowym osoby podlegającej wymeldowaniu, nie mniej jednak, stwierdzony fakt pozostawienia rzeczy osobistych B. Z., w tym codziennego użytku, w spornym lokalu w korelacji z innymi dowodami osobowymi, jak i z ustaleniami kontroli meldunkowej, przeprowadzanej kilkukrotnie i wspomnianych już oględzin dowodzą, że rzeczywiście w spornym lokalu przebywa on z zamiarem stałego w nim przebywania. Wprawdzie nie wszyscy lokatorzy kamienicy przy A w B znają B. Z., ale przez pozostałych jest on widywany sporadycznie w tym budynku. Przejściowe nieobecności, czy też występowanie nawet regularnych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania nie upoważniają jeszcze do automatycznego stwierdzenia, że B. Z. opuścił je w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, zwłaszcza, że są one spowodowane nie tylko charakterem pracy B. Z. (kierowca), ale i czasową koniecznością przebywania ze swoim dzieckiem i jego matką pod innym adresem, tj. przy ul. C w B. W obliczu powyższego nie są, więc zasadne argumenty skarżącego podniesione w skardze. Wiarygodność dowodu z zeznań osoby nie jest przekreślona wskutek tego, że osoba ta jest bliską (babką) osoby podlegającej wymeldowaniu. Jak już wskazano okoliczności wynikające z tego źródła osobowego zostały ocenione wraz z okolicznościami wynikającymi z innych źródeł osobowych, a nie tylko i wyłącznie z zeznań osoby bliskiej wymeldowanemu, jak i przy uwzględnieniu innych dowodów. Dodać także należy, że skarżący błędnie interpretuje przepisy ustawy o ewidencji i dowodach osobistych podnosząc, że nie jest wymagane do prawidłowego zastosowania art. 15 ust. 2 ustawy łączne zaistnienie dobrowolnego i trwałego opuszczenia miejsca stałego pobytu, łącząc jeszcze regulacje tej ustawy z regulacjami ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie Kodeksu cywilnego (ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie Kodeksu cywilnego; tekst jednolity, Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 z późn. zm.). Stanowisko takie nie znajduje nie tylko potwierdzenia w wykładni przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, ale i w orzecznictwie ukształtowanym na tle przypadków dotyczących wymeldowania osób z miejsca stałego pobytu (por. m.in. wyrok WSA w Poznaniu z 2 lipca 2009 r., sygn. akt III SA/Po 506/08, LEX nr 580040, wyrok WSA w Łodzi z 27 listopada 2009 t., sygn. akt III SA/Łd 407/09, LEX nr 589393, wyrok WSA w Warszawie z 30 listopada 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 1524/09, LEX nr 589451, wyrok WSA w Olsztynie z 9 września 2010 r., sygn. akt II SA/Ol 540/10, Wspólnota 2010/44/26). Istotnie wykonanie prawomocnego wyroku eksmisyjnego uznaje się za równoznaczne z opuszczeniem miejsca stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Instytucje zameldowania lub wymeldowania mają jednakże charakter wyłącznie ewidencyjny i jako takie nie rodzą żadnych praw do lokalu ani też nie przesądzają o ich utracie. Są to, zatem akty, których istota sprowadza się do administracyjnej rejestracji danych o miejscu pobytu danej osoby (por. wyrok WSA w Gdańsku z 23 kwietnia 2008 r., sygn. akt III SA/Gd 83/08, LEX nr 489182). Właściciel, czy inny dysponent lokalu, ma wobec tego dla ochrony swoich interesów prywatnych jedynie drogę postępowania cywilnego, która służy mu np. do doprowadzenia do usunięcia określonej osoby z lokalu (eksmisji). Inna jest, zatem sfera regulacji ustawy o ewidencji ludności, a inna ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie Kodeksu cywilnego odnosząca się stricte do postaci władania lokalem mieszkalnym, podlegających ochronie, związanych z innymi prawami rzeczowymi, czy obligacyjnymi (najem). Skoro z powyższego wynika, że nie można organom administracji zarzucić naruszenia prawa skutkującego uchyleniem wydanych w tej sprawie decyzji, a więc ani naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to w ocenie Sądu należało uznać decyzje za odpowiadające prawu, a skargę za niezasadną. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, uznając zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.