II SA/Ol 115/11
WyrokWSA w Olsztynie2011-03-17
Skład orzekający: Katarzyna Matczak, Tadeusz Lipiński, Beata Jezielska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy dotycząca regulaminu utrzymania czystości i porządku może zawierać przepisy wykraczające poza zakres upoważnienia ustawowego lub powtarzające definicje i regulacje zawarte w ustawach?Ratio decidendi
Uchwała rady gminy dotycząca regulaminu utrzymania czystości i porządku nie może zawierać przepisów wykraczających poza zakres upoważnienia ustawowego zawartego w art. 4 ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Ponadto, akty prawa miejscowego nie mogą powtarzać ani modyfikować przepisów i definicji zawartych w ustawach, co stanowi naruszenie zasad techniki prawodawczej.Stan faktyczny
Prokurator Rejonowy w Ostródzie zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej w Miłomłynie w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku, zarzucając jej naruszenie przepisów prawa poprzez zamieszczenie w niej postanowień wykraczających poza upoważnienie ustawowe oraz powtarzających definicje i regulacje zawarte w ustawach. Rada Miejska wniosła o oddalenie skargi, argumentując, że część kwestionowanych przepisów została już wyeliminowana przez Wojewodę, a pozostałe są zgodne z prawem i niezbędne dla mieszkańców. Sąd administracyjny rozpoznał sprawę i stwierdził nieważność części uchwały.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części obejmującej wskazane paragrafy, oddalił skargę w pozostałym zakresie oraz orzekł, że zaskarżona uchwała w części stwierdzonej nieważności nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędzia WSA Beata Jezielska Protokolant st. sekretarz sądowy Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2011 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Ostródzie na uchwałę Rady Miejskiej w Miłomłynie z dnia 31 października 2007 r., nr XIII/94/2007 w przedmiocie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Miasta i Gminy Miłomłyn I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały nr XIII/94/2007 Rady Miejskiej w Miłomłynie z dnia 31 października 2007 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Miasta i Gminy Miłomłyn zmienionej uchwałą nr XLVIII/311/2010 Rady Miejskiej w Miłomłynie z dnia 31 marca 2010 r. w części obejmującej: § 1, § 3 pkt 2, § 3 pkt 9, § 3 pkt 10, § 3 pkt 11, § 3 pkt 15, § 3 pkt 16, § 3 pkt 17, § 3 pkt 18, § 3 pkt 19, § 3 pkt 20, § 3 pkt 21, § 3 pkt 28, § 3 pkt 29, § 3 pkt 30, § 4 pkt 1, § 4 pkt 2, § 6 pkt 5, § 6 pkt 8, § 17 pkt 1 myślnik 1 i 4, § 18, § 21, § 24 załącznika nr 1 do tej uchwały, II. oddala skargę w pozostałym zakresie, III. orzeka, że zaskarżona uchwała w części opisanej w pkt I wyroku nie podlega wykonaniu.
Uchwałą nr XIII/94/2007 z dnia 31 października 2007 r. Rada Miejska w Miłomłynie, działając na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 i art. 40 ustawy z dnia 8 marca 1990 r . o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591, ze zm.) oraz art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2005 r. Nr 236, poz. 2008, ze zm.), po zaopiniowaniu przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ostródzie, uchwaliła regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie gminy Miłomłyn.
Wojewoda Warmińsko - Mazurski rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia 4 grudnia 2007 r. nr NK.0911/373/07, działając na podstawie art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, stwierdził nieważność § 2, § 3 pkt 3, 4 i 8, § 4 pkt 6-17 i 20-22, § 5 pkt 1-6, 8 i 13, § 10 pkt 5 -7, § 11, § 12 pkt 6 co do słów "Pojazdy, o których mowa wyżej winny być myte codziennie", § 12 pkt 10, § 15 pkt 3 - 7, § 17 pkt 1 myślnik 2-3, § 22 i § 23 załącznika nr 1 do uchwały nr XIII/94/2007 Rady Miejskiej w Miłomłynie z dnia 31 października 2007 r. w sprawie ustalenia szczegółowych zasad utrzymania czystości i porządku na terenie Miasta i Gminy Miłomłyn.
Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że pismem z dnia 12 stycznia 2011 r. Prokurator Rejonowy wywiódł skargę na Uchwałę nr XIII/94/2007 Rady Miejskiej w Miłomłynie z dnia 31 października 2007 r. w sprawie uchwalenia regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Miłomłyn zmienioną uchwałą nr XLVIII/311/2010 Rady Miejskiej w Miłomłynie z dnia 31 marca 2010 r. w sprawie zmiany regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Miłomłyn. Wspomnianej uchwale zarzucono naruszenie § 135 w związku z § 143 Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie zasad techniki prawodawczej w związku z art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (zwanej dalej: ustawą o utrzymaniu czystości) poprzez zamieszczenie we wskazanych przez skarżącego postanowieniach regulaminu, przepisów regulujących materię wykraczającą poza upoważnienie ustawowe. Podniesiono, że:
- w § 4 pkt 1 skarżonej uchwały zobowiązano właścicieli nieruchomości do wyposażania nieruchomości w urządzenia służące do zbierania odpadów komunalnych oraz utrzymywania tych urządzeń w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym, a także do wywozu i zagospodarowania odpadów zgodnie z zasadami tego regulaminu, pomimo uregulowania tego problemu w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o utrzymaniu czystości,
- w § 4 pkt 2 skarżonej uchwały zobowiązano właścicieli nieruchomości do przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub w przypadku, gdy budowa sieci jest technicznie lub ekonomicznie niezasadna, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, pomimo uregulowania tego problemu w art. 5 ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy,
- w § 4 pkt 6, 9 i 11 skarżonej uchwały nałożono w rozszerzonej formie na właścicieli nieruchomości obowiązki wynikające z art. 4 ust. 2 pkt 1 b i art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy o utrzymaniu czystości poprzez zobowiązanie właścicieli nieruchomości do usuwania przez zamiatanie, zbieranie, grabienie, zmywanie itp. zanieczyszczeń z powierzchni nieruchomości oraz chodników położonych wzdłuż nieruchomości, poprzez pryzmowanie zgarniętego błota, śniegu i lodu przed wywiezieniem jak również likwidowanie skutków gołoledzi poprzez posypywanie piaskiem, a także likwidowanie śliskości na drogach publicznych,
- w § 4 pkt 15 skarżonej uchwały zobowiązano właścicieli nieruchomości do utrzymywania czystości na przystankach, w przepustach, przejściach, pod mostami i wiaduktami, itp. co zostało już uregulowane m.in. w art. 20 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115, ze zm.),
- w § 6 pkt 5 skarżonej ustawy ustalono normatywy pojemników przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych i gromadzenia nieczystości ciekłych na terenie nieruchomości, gdzie prowadzona jest działalność gospodarcza przy dwutygodniowym cyklu odbioru, podczas gdy art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości nie daje delegacji ustawowej do ustalania normatywów pojemników do gromadzenia odpadów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, a uregulowane jest to zagadnienie w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz.U. z 2007 r. Nr 39, poz. 251, ze zm.),
- w § 6 pkt 8 skarżonej uchwały nałożono na organizatorów imprez masowych określone w nim obowiązki w zakresie utrzymania czystości i porządku, mimo, iż podmioty te w świetle art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o utrzymaniu czystości
nie mogą być uznane za właścicieli nieruchomości,
- w § 17 pkt. 1 skarżonej uchwały zobowiązano właścicieli nieruchomości utrzymujących psy do ich systematycznego szczepienia przeciw wściekliźnie, podczas gdy art. 4 ust. 2 pkt 6 powołanej ustawy upoważnia jedynie do określenia w regulaminie, w odniesieniu do osób utrzymujących zwierzęta domowe wyłącznie obowiązków mających na celu ochronę przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku, ponadto obowiązek szczepienia psów nałożono w art. 56 ust. 2 ustawy z 11 marca 2004 r.
o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych,
- w § 18 skarżonej uchwały zobowiązano właścicieli zwierząt do właściwego ich traktowania, podczas gdy problem ten jest uregulowany w art. 5 i 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt,
- w § 21 i § 24 skarżonej uchwały zobowiązano właścicieli nieruchomości do przeprowadzenia, co najmniej raz w roku, deratyzacji i ponoszenia jej kosztu, podczas gdy art. 4 ust. 2 pkt 8 ustawy o utrzymaniu czystości daje radzie gminy upoważnienie wyłącznie do wyznaczenia regulaminem obszarów podlegających obowiązkowej deratyzacji i terminów jej przeprowadzenia, samo zaś zadanie należy do gminy.
Ponadto Prokurator zarzucił naruszenie § 137 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie Zasad techniki prawodawczej w związku z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o utrzymaniu czystości poprzez powtórzenia w postanowieniach regulaminu definicji unormowanych już w ustawach. I tak:
- w § 1 powtórzono zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy wskazując czego dotyczy, co zostało już uregulowane w art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości,
- w § 3 pkt 2 powtórzono definicję "nieruchomości", która wynika z art. 46 § 1 kodeksu cywilnego,
- w § 3 pkt 3 powtórzono definicję "właścicieli nieruchomości", zamieszczonej już w art. 2 ust. 1 pkt 4 i art. 2 ust. 3 ustawy o utrzymaniu czystości,
- w § 3 pkt 9 powtórzono w sposób modyfikujący definicję "odpadów komunalnych", która została określona w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości w związku z art. 3 ust. 3 pkt 4 ustawy o odpadach,
- w § 3 pkt 10 powtórzono definicję "odpadów wielkogabarytowych", która jest zdefiniowana w art. 4 ust. 2 pkt 1 ppkt a i art. 8 ust. 2b ustawy o utrzymaniu czystości,
- w § 3 pkt 11 powtórzono definicję "odpadów ulegających biodegradacji" , która wynika już z art. 3 pkt 7 ustawy o odpadach,
- w § 3 pkt 15 powtórzono definicję "odpadów niebezpiecznych", która jest uregulowana w art. 3 ust. 2 ustawy o odpadach,
- w § 3 pkt 16 powtórzono definicję "nieczystości ciekłych",, która jest uregulowana w art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o utrzymaniu czystości,
- w § 3 pkt 17 powtórzono definicję "zbiorników bezodpływowych", która jest uregulowana w art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o utrzymaniu czystości,
- w § 3 pkt 18 powtórzono definicję "stacji zlewnych", która jest określona w art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o utrzymaniu czystości,
- w § 3 pkt 19 powtórzono definicję "posiadacza odpadów", która jest określona w ustawie o odpadach,
- w § 3 pkt 20 powtórzono definicję " recyklingu", która jest uregulowana w art. 3 pkt 14 ustawy o odpadach,
- w § 3 pkt 21 powtórzono definicję " zbierania odpadów", która jest uregulowana w art. 3 pkt 23 ustawy o odpadach,
- w § 3 pkt 28 powtórzono definicję " zwierząt domowych", która jest określona w art. 4 pkt 17 ustawy o ochronie zwierząt,
- w § 3 pkt 29 powtórzono definicję "zwierząt gospodarskich", która jest zdefiniowana w art. 4 pkt 18 ustawy o ochronie zwierząt w związku z art. 2 pkt 1 ustawy o organizacji, hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich,
- w § 3 pkt 30 powtórzono definicję " zwierząt bezdomnych", która jest określona w art. 4 pkt 16 ustawy o ochronie zwierząt,
Wobec stwierdzonych naruszeń prawa Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości.
W odpowiedzi na skargę Rada Miejska w Miłomłynie wniosła o jej oddalenie
w całości. Organ podniósł, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie z tego powodu, iż była ona przedmiotem nadzoru Wojewody Warmińsko - Mazurskiego, który rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia 4 grudnia 2007r. wyeliminował część zapisów tej uchwały, których stwierdzenia nieważności obecnie domaga się Prokurator w skardze. Powoduje to, iż zarzuty w odniesieniu do takich zapisów są bezpodstawne. Zwrócono także uwagę na wewnętrzną sprzeczność w żądaniach skargi, gdyż Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności enumeratywnie wskazanych paragrafów, zaś w końcowych wniosku wniósł o uchylenie uchwały w całości. Wskazano także, iż określone w zarzutach skargi przepisy, których nie wyeliminowano w ramach rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewoda uznał za zgodne z prawem. Są one niezbędne dla czytelności tej uchwały dla mieszkańców gminy.
Na rozprawie w dniu 17 marca 2011 r. Prokurator Okręgowy zweryfikował żądanie skargi wnosząc o stwierdzenie nieważności jedynie enumeratywnie wymienionych paragrafów uchwały i cofając jednocześnie wniosek o jej uchylenie w całości. Pełnomocnik organu wniósł natomiast o oddalenie skargi w części dotyczącej zapisów uchwały, które zostały już wyeliminowane rozstrzygnięciem nadzorczym Wojewody.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami
a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu
w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa
w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Wskazać należy również na zapis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) zwana dalej: ustawą ppsa., zgodnie z którym sąd rozstrzyga
w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, jak również przepis art. 135, który obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.
W świetle art. 94 Konstytucji RP organy samorządu terytorialnego wydają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. Jednocześnie konstytucyjna zasada praworządności wyrażona w art. 7 Konstytucji RP wymaga, aby materia regulowana wydanym aktem normatywnym wynikała z upoważnienia ustawowego i nie przekraczała zakresu tego upoważnienia. Wynika to również wprost z przepisów ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), a zwłaszcza art. 40 tej ustawy, zgodnie z którym gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy na podstawie upoważnień ustawowych. Należy zatem wyraźnie podkreślić, iż wszelkie uchwały podejmowane przez radę gminy muszą nie tylko mieć umocowanie w obowiązujących przepisach prawa, ale też zapisy zawarte w uchwałach nie mogą tych przepisów naruszać.
Jak wynika z treści art. 4 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. Nr 236, poz. 2008 ze zm.) rada gminy, po zasięgnięciu opinii państwowego powiatowego inspektora sanitarnego, uchwala regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie gminy.
W doktrynie prawa podkreśla się, że art. 4 jest jednym z kluczowych przepisów komentowanej ustawy, który nakazuje każdej gminie wydanie odrębnej uchwały ustalającej szczegółowe zasady utrzymywania czystości i porządku na terenie gminy.
W rozumieniu art. 40 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym omawiany regulamin jest aktem prawa miejscowego stanowionym na podstawie upoważnienia ustawowego
z ustawy innej niż sama ustawa o samorządzie gminnym. Regulamin czystości
i porządku nie może wykraczać poza materie przewidziane w art. 4 ust. 2 ustawy
o utrzymaniu czystości i porządku w gminie, przepis ten bowiem stanowi delegację ustawową dla wydania aktu prawa niższej rangi, ściśle określając zakres spraw, które mogą być przedmiotem unormowania uchwały rady gminy. Nie daje on prawa radzie gminy ani do stanowienia aktów prawa miejscowego regulujących zagadnienia inne niż wymienione w tym przepisie, ani podejmowania regulacji w inny sposób niż wskazany przez ustawodawcę, gdyż oznaczałoby to wykroczenie poza zakres delegacji ustawowej. Jak słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
w swoim wyroku z dnia 20 grudnia 2006r. sygn. akt II SA/Wr 585/06, podejmując akty prawa miejscowego na podstawie normy ustawowej, organ stanowiący musi ściśle uwzględnić wytyczne zawarte w upoważnieniu. Odstąpienie od tej zasady narusza związek formalny i materialny pomiędzy aktem wykonawczym a ustawą, co z reguły stanowi istotne naruszenie prawa.
Jednocześnie zwrócić należy uwagę, że regulacja art. 4 ust. 2 wspomnianej ustawy ma charakter wyczerpujący, tj. uchwalając na jej podstawie regulamin czystości i porządku, rada powinna zawrzeć w nim postanowienia odnoszące się do wszystkich enumeratywnie wymienionych w ustawie zagadnień. Wskazując zakres zagadnień objętych regulaminem czystości i porządku, ustawodawca w skonstruowaniu delegacji ustawowej nie posłużył się sformułowaniem "w szczególności", "może określić", ale sformułowaniem "regulamin określa", co prowadzi do wniosku, że treść tego regulaminu musi bezwzględnie odpowiadać zakresowi delegacji ustawowej.
Przedmiotowy regulamin, co nie jest kwestionowane, stanowi prawo miejscowe, co skutkuje tym, iż powinien zawierać treści normatywne, a nie powtórzenie norm zawartych w innych przepisach. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 lutego 2010r. sygn. akt II OSK 1930/09, takie "powtarzanie" przepisów za innymi aktami prawnymi pozbawia w istocie akt charakteru normatywnego, czyni go niejasnym i nieczytelnym, a w konsekwencji uniemożliwia osiągnięcie funkcji, dla jakiej jest stanowiony. Zatem skoro przepisy regulaminu mają jedynie "uzupełniać" przepisy rangi ustawowej kształtujące prawa i obowiązki wymienionych w nich podmiotów, to także z tego powodu nie jest dopuszczalne dokonywanie w nich powtórzeń przepisów zawartych w innych aktach normatywnych.
Jednocześnie należy podkreślić, iż naczelną zasadą prawa administracyjnego jest zakaz domniemania kompetencji, zaś normy kompetencyjne powinny być interpretowane w sposób ścisły, literalny. Nie można też dokonywać wykładni rozszerzającej przepisów kompetencyjnych oraz wyprowadzania kompetencji w drodze analogii.
W tym zakresie należy podzielić stanowisko Prokuratora, iż część zakwestionowanych przez niego przepisów załącznika do uchwały wykracza poza ramy upoważnienia ustawowego, co rażąco narusza § 143 w związku z § 135 Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. 2002r., Nr 100, poz. 908). Rada gminy uchwalając przepisy prawa miejscowego winna to czynić bowiem w zgodzie z postanowieniami tego rozporządzenia, a w szczególności § 143 załącznika tegoż rozporządzenia, który stosuje się do aktów prawa miejscowego, a zgodnie z którym do aktów takich stosuje się odpowiednio zasady wyrażone w dziale VI, z wyjątkiem § 141, w dziale V,
z wyjątkiem § 132, w dziale II oraz w dziale I rozdziału 2 – 7, chyba, że odrębne przepisy stanowią inaczej.
Powyższe oznacza, iż tylko w zakresie obejmującym upoważnienie rada mogła regulować kwestię jej przekazane. Słusznie zatem w skardze podnosi się, iż w § 4 pkt 1 wykroczono poza materię upoważnienia ustawowego, gdy zobowiązano właścicieli nieruchomości do wyposażania nieruchomości w urządzenia służące do zbierania odpadów komunalnych oraz utrzymywania tych urządzeń w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym, a także do wywozu i zagospodarowania odpadów zgodnie z zasadami tego regulaminu, pomimo uregulowania tego problemu już w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o utrzymaniu czystości. Także wymóg wynikający z w § 4 pkt 2 skarżonej uchwały, którym zobowiązano właścicieli nieruchomości do przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub w przypadku, gdy budowa sieci jest technicznie lub ekonomicznie niezasadna, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, pomimo uregulowania tego problemu w art. 5 ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy wykracza poza ramy upoważnienia.
Zasadnie także zakwestionowano § 6 pkt 5 odnośnie wprowadzonych normatywów pojemników przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych i gromadzenia nieczystości ciekłych na terenie nieruchomości, gdzie prowadzona jest działalność gospodarcza przy dwutygodniowym cyklu odbioru, podczas gdy art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości nie daje delegacji ustawowej do ustalania normatywów pojemników do gromadzenia odpadów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, bowiem zagadnienie to zostało uregulowane kompleksowo w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz.U. z 2007 r. Nr 39, poz. 251, ze zm.).
Także wykroczenie poza upoważnienie ustawowe stanowi zapis § 6 pkt 8 skarżonej uchwały, którym nałożono na organizatorów imprez masowych określone w regulaminie obowiązki w zakresie utrzymania czystości i porządku, mimo, iż podmioty te w świetle art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o utrzymaniu czystości
nie mogą być uznane za właścicieli nieruchomości, a tylko oni są adresatami obowiązków dotyczących utrzymania czystości i porządku na obszarze gminy. Organizatorzy imprez masowych nie należą też do podmiotów wymienionych w art. 5 ust. 2-4, na które ustawa wprost nakłada określone obowiązki
z zakresu utrzymania czystości i porządku. W rezultacie, przepis w zaskarżonym brzmieniu powoduje ingerencję w stosunki cywilnoprawne, których treść kształtowana jest w drodze umowy cywilnoprawnej. Obowiązki organizatora imprez masowych określa ustawa z dnia 22 sierpnia 1997r. o bezpieczeństwie imprez masowych (Dz. U.
z 2005r. Nr 108, poz.909 ze zm.), a zatem nie zachodzi konieczność ich ustalania
w drodze aktu prawa miejscowego i nie ma ku temu podstaw prawnych w ustawie
w postaci odpowiedniego upoważnienia.
Odnosząc się do kwestii nałożonych w § 17 pkt 1 myślnik 1 i 4 regulaminu, a mianowicie obowiązków: prowadzenia psa na uwięzi, a psa rasy uznawanej za agresywna lub w inny sposób zagrażający otoczeniu - w nałożonym kagańcu i obowiązku uzyskania zezwolenia burmistrza na utrzymywanie psa rasy uznawanej za agresywną zgodnie z treścią Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 kwietnia 2003 r. w sprawie wykazu ras psów uznawanych za agresywne, to stwierdzić należy, że taka regulacja wspomnianych przepisów prawa miejscowego jest niedopuszczalna. Przede wszystkim delegacja ustawowa zawarta w art. 4 ust. 2 pkt 6 ustawy, mówiąca, że regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy w zakresie obowiązków osób utrzymujących zwierzęta domowe, mających na celu ochronę przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku, nie upoważniała Rady Miejskiej w Miłomłynie do takiego nałożenia obowiązku uzyskania zezwolenia burmistrza na utrzymywanie psa rasy uznawanej za agresywna, gdyż obowiązek taki wynika wprost z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. 03., Nr 106, poz. 1002, ze zm.). Rację ma również skarżący podnosząc, że bezzasadne jest nałożenie na właścicieli psów obowiązku ich właściwego traktowania w § 18 skarżonej uchwały, skoro ten obowiązek wynika wprost z art. 5 i art. 6 ustawy o ochronie zwierząt.
W ocenie Sądu również zapis § 21 i § 24 przedmiotowego regulaminu przekracza upoważnienie ustawowe zawarte w art. 4 ust. 2 pkt 8 ustawy. Rada Miejska realizując postanowienia tego przepisu nie mogła wskazać w zaskarżonej uchwale podmiotów (tu właścicieli nieruchomości) zobowiązanych do przeprowadzenia deratyzacji. Norma kompetencyjna wspomnianego art. 4 ust. 2 pkt 8 ustawy z całą pewnością nie obejmuje upoważnienia do uregulowania przez radę kwestii nałożenia na podmioty prywatne takiego obowiązku, a co za tym idzie obciążenia ich kosztami jego realizacji. Wspomniana regulacja prawna zobowiązuje jedynie gminę do wyznaczenia obszarów podlegających obowiązkowej deratyzacji oraz terminów jej przeprowadzenia, zaś samo zadanie należy do gminy.
Odnośnie drugiej kategorii zarzutów wskazać pozostaje, iż zgodnie z brzmieniem § 137 załącznika rozporządzenia, który ma zastosowanie zgodnie z cyt. wyżej § 143 także do aktów prawa miejscowego - wbrew twierdzeniom organu zaprezentowanym w odpowiedzi na skargę - w uchwale nie powtarza się przepisów ustaw, ratyfikowanych umów międzynarodowych i rozporządzeń. Tym bardziej również nie jest możliwa ich modyfikacja. Niedopuszczalne jest zatem, tak jak uczyniono to we wskazanych przez stronę skarżącą przepisach regulaminu, powtarzanie w nim przepisów oraz definicji unormowanych uprzednio w ustawie.
Nie można zatem podzielić stanowiska, jakoby powtarzanie definicji ustawowych w akcie prawa miejscowego nie było naruszeniem istotnym. Zaznaczyć trzeba bowiem, że powtórzenie regulacji ustawowych lub ich modyfikacja w akcie prawa miejscowego jest niedopuszczalne, gdyż trzeba się liczyć z tym, ze powtórzony przepis będzie interpretowany w kontekście uchwały, w której go powtórzono, co może prowadzić do całkowitej lub częściowej zmiany intencji prawodawcy (vide. wyrok NSA z dnia 14 października 1999r., sygn. akt II SA/Wr 1179/90, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mają powyższe na uwadze w ocenie Sądu na gruncie rozpoznawanej sprawy, Rada Miejska w Miłomłynie wyszła poza kompetencje przyznane jej przez art. 4 ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
Z treści zaskarżonych przepisów załącznika do uchwały wynika jednoznacznie, że Rada w § 1 załącznika powtórzyła zakres przedmiotowy wprowadzanego regulaminu, co zostało już uregulowane w art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o utrzymaniu czystości. Nadto dokonano definiowania pojęć, bądź tez ich modyfikacji, które zostały już zdefiniowane w ustawach. I tak mianowicie:
- w § 3 pkt 2 powtórzono definicję "nieruchomości", która wynika z art. 46 § 1 kodeksu cywilnego,
- w § 3 pkt 9 powtórzono w sposób modyfikujący definicję "odpadów komunalnych", która została określona w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości w związku z art. 3 ust. 3 pkt 4 ustawy o odpadach,
- w § 3 pkt 10 powtórzono definicję "odpadów wielkogabarytowych", która jest zdefiniowana w art. 4 ust. 2 pkt 1 ppkt a i art. 8 ust. 2b ustawy o utrzymaniu czystości,
- w § 3 pkt 11 powtórzono definicję "odpadów ulegających biodegradacji" , która wynika już z art. 3 pkt 7 ustawy o odpadach,
- w § 3 pkt 15 powtórzono definicję "odpadów niebezpiecznych", która jest uregulowana w art. 3 ust. 2 ustawy o odpadach,
- w § 3 pkt 16 powtórzono definicję "nieczystości ciekłych", która jest uregulowana w art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o utrzymaniu czystości,
- w § 3 pkt 17 powtórzono definicję "zbiorników bezodpływowych", która jest uregulowana w art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o utrzymaniu czystości,
- w § 3 pkt 18 powtórzono definicję "stacji zlewnych", która jest określona w art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o utrzymaniu czystości,
- w § 3 pkt 19 powtórzono definicję "posiadacza odpadów", która jest określona w ustawie o odpadach,
- w § 3 pkt 20 powtórzono definicję " recyklingu", która jest uregulowana w art. 3 pkt 14 ustawy o odpadach,
- w § 3 pkt 21 powtórzono definicję " zbierania odpadów", która jest uregulowana w art. 3 pkt 23 ustawy o odpadach,
- w § 3 pkt 28 powtórzono definicję " zwierząt domowych", która jest określona w art. 4 pkt 17 ustawy o ochronie zwierząt,
- w § 3 pkt 29 powtórzono definicję "zwierząt gospodarskich", która jest zdefiniowana w art. 4 pkt 18 ustawy o ochronie zwierząt w związku z art. 2 pkt 1 ustawy o organizacji, hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich,
- w § 3 pkt 30 powtórzono definicję " zwierząt bezdomnych", która jest określona w art. 4 pkt 16 ustawy o ochronie zwierząt,
W związku z wyżej wskazanymi naruszeniami, Sąd w pkt 1 sentencji wyroku na podstawie art. 147 § 1 ustawy Rawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdził nieważność określonej części uchwały. W pozostałym zakresie Sąd
w pkt 2 skargę oddalił.
U podstaw rozstrzygnięcia w pkt 2 wyroku leżało ustalenie, iż kwestionowane przez Prokuratora zapisy § 3 pkt 3, § 4 pkt 6, § 4 pkt 9, § 4 pkt 11, § 4 pkt 15 i § 17 pkt 1 myślnik 2 i 3 regulaminu utrzymania czystości i porządku stanowiącego załącznik do kontrolowanej uchwały nie obowiązują już w dacie kontroli dokonanej przez Sąd. Przepisy powyższe zostały wyeliminowane z porządku prawnego rozstrzygnięciem nadzorczym Wojewody Warmińsko - Mazurskiego z dnia z dnia 4 grudnia 2007 r. nr NK.0911/373/07, który działając na podstawie art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, stwierdził nieważność § 2, § 3 pkt 3, 4 i 8, § 4 pkt 6-17 i 20-22, § 5 pkt 1-6, 8 i 13, § 10 pkt 5 -7, § 11, § 12 pkt 6 co do słów "Pojazdy, o których mowa wyżej winny być myte codziennie", § 12 pkt 10, § 15 pkt 3 - 7, § 17 pkt 1 myślnik 2-3, § 22 i § 23 załącznika nr 1 do uchwały nr XIII/94/2007 Rady Miejskiej w Miłomłynie z dnia 31 października 2007 r. w sprawie ustalenia szczegółowych zasad utrzymania czystości i porządku na terenie Miasta i Gminy Miłomłyn.
Jak wynika z materiału aktowego przekazanego Sądowi Gmina Miłomłyn na powyższe rozstrzygnięcie nadzorcze nie złożyła skargi do sądu administracyjnego, a zatem stosownie do art. 98 ust. 5 ustawy o samorządzie gminnym rozstrzygnięcie to stało się prawomocne z upływem terminu do wniesienia skargi. Rozstrzygnięcie to zostało także stosownie do zapisu art. 13 pkt 8a ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz.U. z 2010 r. Nr 17, poz. 95) ogłoszone w wojewódzkim dzienniku urzędowym - Dz. Urz. Woj. War. - Mazur. z 2007 r. Nr 194, poz. 2455. Skoro w dacie orzekania przez Sąd powyższe zapisy skarżonej uchwały nie obowiązywały już skargę w części dotyczącej stwierdzenia ich nieważności należało oddalić.
Jednocześnie orzeczono w pkt 3, iż zaskarżona uchwała
w części opisanej w pkt 1 sentencji wyroku nie podlega wykonaniu. Zgodnie bowiem
z art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w razie uwzględnienia skargi Sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło