VI SA/Wa 2186/10
WyrokWSA w Warszawie2011-03-21
Skład orzekający: Dorota Wdowiak, Izabela Głowacka – Klimas, Zbigniew Rudnicki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nałożenie kary pieniężnej na przedsiębiorcę za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji jest zasadne, gdy kierowca nie jest pracownikiem przedsiębiorcy, a przewóz nie spełnia warunków przewozu na potrzeby własne?Ratio decidendi
Sąd uznał, że przewóz drogowy wykonywany przez osobę niebędącą pracownikiem przedsiębiorcy nie spełnia definicji przewozu na potrzeby własne, co skutkuje koniecznością posiadania licencji na transport drogowy. W związku z tym nałożenie kary pieniężnej za wykonywanie transportu bez licencji było prawidłowe. Ponadto, obowiązek posiadania i okazywania dokumentów potwierdzających badania lekarskie i psychologiczne kierowcy jest bezwzględny, a zaniechanie ich przedstawienia stanowi naruszenie prawa.Stan faktyczny
W dniu października 2009 r. na drodze krajowej zatrzymano do kontroli pojazd kierowany przez M. K., wykonującego przewóz drogowy na rzecz przedsiębiorcy C. K. Kontrola wykazała naruszenia dotyczące braku wymaganych dokumentów, niewykonania badań lekarskich i psychologicznych kierowcy, braku licencji na transport oraz braku legalizacji tachografu. Organ I instancji nałożył karę pieniężną 10.500 zł, którą organ odwoławczy zmniejszył do 10.000 zł. Skarżący wniósł skargę do WSA w Warszawie.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę C. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia sierpnia 2010 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka – Klimas (spr.) Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Protokolant ref. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2011 r. sprawy ze skargi C. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego na podstawie art. 138 § l pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, póz. 1071 ze zm.) – dalej kpa, art. 4 pkt 3, pkt 4, art. 5 ust l ust. 2, ust. 3, art. 8, art. 39 lit. a, j, k, l, m, art. 87 ust. l, 3, art. 92 ust. l, 2 i 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, póz. 874 ze zm.) – dalej u.t.d., art. 15 ust. 7 lit. a rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 (Dz. U. L 370 z 31.12.1985 z póz. zm.), art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. z 2004 r. Nr 92, póz. 879 ze zm.), ust. 3 b rozdziału VI załącznik I rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE nr L 370 z 31.12.1985, P.0008-0021 ze zm.), § 7 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 11 kwietnia 2005 r. w sprawie zezwoleń na wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie instalacji lub napraw oraz sprawdzania urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym - tachografów samochodowych (Dz. U. Nr 33, póz. 295) oraz Ip. 1.1, Ip. 1.7 Ip. 1.8 ust. l, Ip. 11.1. ust. l lit. d załącznika do ustawy o transporcie drogowym, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez C. K., od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2010 r., o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 10.500 zł uchylił ww. decyzję i nałożył na skarżącego karę w wysokości 10.000 zł.
Z akt sprawy wynika, iż w dniu [...] października 2009 r. w miejscowości M. na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli pojazd marki M. o nr rej. [...]. Pojazdem kierował M. K., który wykonywał przewóz drogowy w imieniu przedsiębiorcy C. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "Z." z siedzibą w M. – dalej skarżący. Z przebiegu kontroli sporządzono protokół nr [...]. Stwierdzono następujące naruszenia:
Wykonywanie przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty,
Wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy w zakresie kierowania kierowcy na badania lekarskie lub psychologiczne,
Wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, z wyłączeniem taksówek,
Wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące, które nie zostało poddane wymaganej kontroli okresowej lub badaniu kontrolnemu.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. w oparciu o stwierdzone powyżej naruszenia [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na skarżącego łączną karę w wysokości 10.500 zł.
W odwołaniu skarżący wniósł o uchylenie decyzji I instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, pozbawienie rygoru natychmiastowej wykonalności zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w zaskarżonej części. Skarżący wyjaśnił, iż wykonywane czynności w postaci kierowania pojazdem przez M. K. miały charakter okazjonalny, były pomocą syna dla ojca prowadzącego działalność gospodarczą. Ponadto, skoro syn nie był pracownikiem zatrudnionym w przedsiębiorstwie ojca to nie zaistniał po jego stronie obowiązek posiadania określonych dokumentów. Nadto wskazał, iż urządzenie rejestrujące nie zostało poddane wymaganej kontroli okresowej lub badaniu kontrolnemu z uwagi na fakt, iż pojazd kontrolowany nie był permanentnie wykorzystywany w przedsiębiorstwie i ta okoliczność jest według strony jedynym usprawiedliwieniem. Kończąc skarżący powołuje szereg orzeczeń sądów administracyjnych, które według strony jednoznacznie wskazują na nieprawidłowe rozstrzygnięcie organu I instancji w zakresie nałożenia kary pieniężnej z tytułu naruszenia wykonywania transportu drogowego bez wymaganej licencji, z wyłączeniem taksówek.
Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego uchylił decyzję organu I instancji w całości i nałożył na skarżącego karę pieniężną w łącznej wysokości 10.000 zł. za:
1. Wykonywanie przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty,
2. Wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy w zakresie kierowania kierowcy na badania lekarskie lub psychologiczne,
3. Wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, z wyłączeniem taksówek,
4. Wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące, które nie zostało poddane wymaganej kontroli okresowej lub badaniu kontrolnemu.
W uzasadnieniu organ odwoławczy zważył w odniesieniu do naruszenia wymienionego w pkt 1, iż podczas kontroli kierowca M. K., pomimo obowiązku udokumentowania swojej aktywności w dniu kontroli i poprzednich 28 dniach w postaci wykresówek, wszelkich odręcznych zapisów, wydruków lub zaświadczeń potwierdzających fakt nieprowadzenia pojazdu, nie okazał żadnego dokumentu za dni od [...] września 2009 r. do dnia [...] października 2009 r. oraz nie posiadał żadnego dokumentu dotyczącego przewożącego ładunku. Podczas kontroli bowiem kierowca okazał dwie wykresówki oznaczone dniami [...] października 2009 r. oraz [...] października 2009 r. Wobec powyższego organ stwierdził, że skarżący nie wyposażył kierowcy w odpowiednie dokumenty poświadczające fakt nieprowadzenia pojazdu albo prowadzenia pojazdu, do którego nie mają zastosowania przepisy rozporządzenia (WE) nr 561/2006, a okoliczność ta jest podstawą odpowiedzialność administracyjnej przedsiębiorcy. Kara pieniężna została nałożona za to, że podczas kontroli te dokumenty nie zostały okazane. Stosownie do brzmienia art. 87 ust. 1 u.t.d. podczas wykonywania przewozu kierowca ma obowiązek okazać kartę opłaty drogowej, kartę kierowcy, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku oraz zaświadczenie albo oświadczenie, o których mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców. Późniejsze dostarczenie zaświadczeń o nieprowadzeniu pojazdu nie czyni zadość tym regulacjom i nie konwaliduje powstałego podczas kontroli naruszenia.
W odniesieniu do naruszenia polegającego na wykonywaniu transportu drogowego z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy w zakresie kierowania kierowcy na badania lekarskie lub psychologiczne (pkt 2), GITD podniósł, że zgodnie z art. 39a u.t.d., przedsiębiorca lub inny podmiot wykonujący przewóz drogowy może zatrudnić kierowcę, jeżeli osoba ta nie ma przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy; nie ma przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. W toku postępowania skarżący nie przedstawił żadnego dokumentu poświadczającego brak przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych M. K. do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, wobec czego organ administracji uznał ich brak za naruszenie wymienione w lp. 1.8 ust. 1 załącznika do u.t.d.
GITD wskazał również w oparciu o § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy w sprawie zezwoleń na wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie instalacji lub napraw oraz sprawdzania urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym - tachografów samochodowych, iż sprawdzanie urządzenia rejestrującego zainstalowanego w pojeździe zarejestrowanym na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, o którym mowa w ust. 3 lit. b rozdział VI załącznika I do rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, wykonuje się nie rzadziej niż co 24 miesiące, licząc od daty naniesionej na tabliczkę pomiarową, o ile wcześniej nie nastąpi uszkodzenie urządzenia rejestrującego, przekroczenie dopuszczalnych wartości błędów, uszkodzenie bądź utrata cechy nałożonej w czasie sprawdzania lub tabliczki pomiarowej. W dniu kontroli ustalono, że pojazd marki M. o nr rej. [...] wyposażony jest w tachograf V. typu [...] o nr [...], a na tabliczce znamionowej stwierdzono, iż data przeprowadzenia badania to [...] listopad 2006 r., co skutkowało prawidłowym stwierdzeniem o braku wymaganej kontroli okresowej tachografu z dniem [...] listopada 2008 r. (naruszenie z pkt 4). Skarżący w toku postępowania nie przedstawił żadnego dokumentu potwierdzającego posiadanie przez tachograf ważnych badań.
Podczas kontroli drogowej kierowca okazał wypis z zaświadczenia nr [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne wydane skarżącemu. Organ I instancji pismem z dnia [...] października 2009 r. wystąpił do Starostwa Powiatowego w [...] z zapytaniem czy skarżący, prowadzący działalność gospodarczą posiada zaświadczenie na krajowe przewozy drogowe na potrzeby własne lub licencję na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy oraz czy zgłosił pojazd marki M. o nr VIN: [...] do zaświadczenia czy licencji. [...]WITD wezwał również skarżącego do przedstawienia dokumentów m.in. umowy o pracę z M. K. Przewóz wykonywany w dniu kontroli nie spełniał przesłanek przewozu drogowego na potrzeby własne, określonych w art. 4 pkt. 4 u.t.d. Mając na uwadze powyższe GITD stwierdził, iż skarżący w chwili kontroli nie wykonywał niezarobkowego przewozu drogowego, ponieważ nie została spełniona przesłanka definicyjna takiego przewozu. Nie ulega natomiast wątpliwości, jak podkreślił organ odwoławczy, iż skarżący wykonywał w chwili kontroli transport drogowy, ponieważ zgodnie z treścią art. 4 pkt 3 u.t.d. przez transport drogowy rozumie się również każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej nie spełniający warunków, o których mowa w pkt 4. Nie został tym samym spełniony jeden z warunków zastrzeżonych w art. 4 pkt 4 u.t.d. Organ odwoławczy wyjaśnił, że jedynie łączne spełnienie wszystkich warunków określonych w art. 4 pkt 4 daje podstawę do przyjęcia, iż w danym przypadku wykonywany jest przewóz na potrzeby własne. Wobec nieprzedstwienia takiego dokumentu w ocenie organu odwoławczego, w dniu kontroli, tj. [...] października 2009 r. ww. kierowca nie był pracownikiem skarżącego, co skutkowało nałożeniem kary za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, z wyłączeniem taksówek (naruszenie wymienione w pkt 3).
W skardze na powyższą decyzję GITD z dnia [...] sierpnia 2010 r., złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący wnosząc o jej uchylenie, zarzucił:
- naruszenia przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy
a) art. 7, art. 77 kpa przez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego oraz zaniechanie przeprowadzenia w sposób wyczerpujący postępowania dowodowego i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego;
b) art. 10 kpa przez pozbawienie skarżącego czynnego udziału w postępowaniu oraz uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i pozbawienie możliwości zgłoszenia dowodów
- naruszenia prawa materialnego - art. 4 pkt 4 i pkt 5 oraz art. 5 u.t.d. przez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na bezpodstawnym przyjęciu, że kontrolowany przejazd wymagał licencji, podczas gdy był to niezarobkowy krajowy przewóz drogowy, o jakim mowa w art. 4 pkt 5 ww. ustawy
Nadto skarżący wskazał na nieważność zaskarżonej decyzji, bowiem została ona skierowana do osoby niebedącej stroną postępowania (skarżącego) a nie do osoby faktycznie wykonującej przewóz w dniu kontroli. Skarżący podniósł także, iż niedopuszczalne jest karanie za ten sam czyn dwóch różnych osób, tj. kontrolowanego kierowcy, będącego bezpośrednim sprawcą czynu oraz przedsiębiorcy- skarżącego w niniejszej sprawie. Na poparcie swoich argumentów przytoczył orzeczenia sądów administracyjnych.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podkreślając ponownie, iż bezspornie kontrolowany kierowca nie był, ani nie jest pracownikiem przedsiębiorcy, a zatem wyklucza to uznanie kontrolowanego przewozu za przewóz na potrzeby własne. Nadto, orzecznictwo przywołane przez skarżącego, jak wskazał GITD dotyczy prowadzenia pojazdu przez współmałżonka przewoźnika, podczas gdy w rozpatrywanej sprawie kierowcą był syn przedsiębiorcy. W orzecznictwie w sytuacjach wykonywania przewozu przez domownika przewoźnika przyjmuje się wyjątkowo, że pomimo braku nawiązania stosunku pracy pomiędzy nimi ma on niezarobkowy charakter, jeżeli do przewozu dochodzi w nadzwyczajnych okolicznościach niezmuszających domownika do "awaryjnego" zastąpienia przedsiębiorcy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości zarówno materialnych jak i procesowych aspektów stosunku administracyjno-prawnego, skonkretyzowanego w zaskarżonej decyzji. Dla wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu niezbędne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwaną dalej p.p.s.a. - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2010 r. naruszała prawo.
W toku postępowania było niesporne między skarżącym a organami kontroli, że przewóz piasku stanowił działalność pomocniczą w stosunku do prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, sporna zaś była jedynie okoliczność, czy przewóz ten spełniał wymogi przewozu na potrzeby własne w rozumieniu art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym – dalej u.t.d.
Rozważając tę kwestię wskazać należy, że w myśl art. 4 pkt 3, lit. a u.t.d. transport drogowy stanowi każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do prowadzonej działalności gospodarczej niespełniający warunków wymienionych w art. 4 pkt 4 ustawy, czyli warunków przewozu na potrzeby własne. Cechą przewozu na potrzeby własne określoną w art. 4 pkt 4 lit. a u.t.d., jest prowadzenie pojazdu przez pracownika przedsiębiorcy. Ustawa o transporcie drogowym nie definiuje na swój użytek pojęcia pracownika. Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 18 października 1994 r. K 2/94; OTK 1994/2/36 podkreślił, iż "kodeksom przysługuje szczególne miejsce w systemie prawa ustawowego i dlatego terminy i pojęcia używane przez kodeksy traktuje się jako wzorcowe i istnieje domniemanie, iż inne ustawy nadają im takie samo znaczenie." Skoro więc ustawodawca w ustawie o transporcie drogowym posłużył się pojęciem "pracownik", ale go nie zdefiniował, to zasadne jest odwołanie się do legalnej definicji pojęcia pracownika sformułowanej w art. 2 Kodeksu pracy. Brak podstaw do tworzenia w drodze wykładni odrębnej, szerszej definicji tego pojęcia, skoro ustawodawca, tworząc cały słowniczek pojęć użytych w ustawie o transporcie drogowym, nie zdefiniował pojęcia pracownika. W myśl powołanego przepisu Kodeksu pracy pracownikami są osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. Jak wynika z protokołu kontroli, a także zeznań złożonych w toku postępowania administracyjnego, stosunek łączący skarżącego z kierującym kontrolowanym pojazdem M. K. to stosunek pokrewieństwa. W tym stanie rzeczy, oceniając kontrolowany przejazd, organ prawidłowo przyjął, że kierujący pojazdem kierowca nie był pracownikiem przedsiębiorcy, zatem przejazd nie spełniał przesłanki przewozu na potrzeby własne wymienionej w art. 4 pkt 4, lit. a u.t.d., polegającej na kierowaniu pojazdem przez pracownika przedsiębiorcy. Skoro wykonywany przewóz nie był przewozem na potrzeby własne w rozumieniu ustawy, to w związku z treścią powołanego wyżej art. 4 pkt 3 lit. a u.t.d., był transportem drogowym, zatem przewóz ten wymagał licencji. Sąd uznał więc, iż prawidłowo organ ustalił, że kontrolowany przejazd był transportem drogowym i wykonywany był bez licencji oraz zasadnie nałożył karę za wykonywanie transportu drogowego bez licencji.
W tym miejscu odnosząc się do przywołanego przez przedsiebiorcę w skardze orzecznictwa sądów administracyjnych, skład orzekający w niniejszej sprawie wskazuje, iż odnoszą się one do osoby małżonka przedsiębiorcy. Podzielając pogląd wyrażony przez WSA w Warszawie w wyroku z dnia 28 października 2006 r., VI SA/Wa 978/06, niepubl. gdzie stwierdzono że:"(...) udzielanie przez małżonka pomocy w prowadzonej przez drugiego małżonka działalności gospodarczej jest normalną konsekwencją współdziałania małżonków na rzecz założonej przez nich rodziny i nie podlega odpłatności, (...) osoba udzielająca pomocy swemu małżonkowi w prowadzonej przez niego działalności gospodarczej i wykonująca w ramach tej pomocy określoną pracę fizyczną czy czynność techniczną, działając za małżonka prowadzącego działalność gospodarczą, działa w jego imieniu, a działanie takie winno być traktowane jako podejmowane przez prowadzącego działalność gospodarczą małżonka. Niewątpliwie taką prostą czynnością fizyczną jest prowadzenie pojazdu samochodowego, udostępnionego przez jednego z małżonków drugiemu (...)" nie sposób zgodzić się ze skarżącym, iż powyższa konstatacja odnosi się również do pomocy udzielanej przedsiębiorcy przez jego syna, bowiem z treści art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy wynika specyficzna więź łącząca współmałżonków, zgodnie z którą małżonkowie mają równe prawa i obowiązki w małżeństwie. Są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Powyższe nie ma jednak odniesienia do przypadku pomocy świadczonej przez dziecko na rzecz któregoś z rodziców prowadzącego działalność gospodarczą i wykonującego pomocniczo do tej działalności przewozy drogowe.
Przywołany natomiast w skardze wyrok z dnia 16 lutego 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 1840/09 WSA w Warszawie, z którego wynika, że pod pojęciem "przedsiębiorcy" wymienionym w art. 4 pkt 4 lit. a utd. należy rozumieć także osobę będącą członkiem najbliższej rodziny przedsiębiorcy, która pozostaje z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, która prowadziła pojazd samochodowy w zastępstwie tego przedsiębiorcy, został uchylony przez NSA.
W wyroku uchylającym z dnia 1 czerwca 2007 r. sygn. akt I OSK 961/06 NSA stwierdził wyraźnie, że dokonana przez Sąd pierwszej instancji wykładnia art. 4 pkt. 4 lit. a jest nieuprawniona.
W ocenie Sądu, organ prawidłowo też postąpił nakładając na stronę karę pieniężną za naruszenie obowiązku w zakresie kierowania kierowcy na badania lekarskie lub psychologiczne. Kierujący pojazdem M. K. nie okazał do kontroli zaświadczenia o wykonaniu powyższych badań. Wbrew twierdzeniom skargi kierujący ma obowiązek posiadać i okazywać do kontroli wzmiankowane dokumenty. Zgodnie z art. 39a u.t.d. przedsiębiorca lub inny podmiot wykonujący przewóz drogowy może zatrudnić kierowcę, jeżeli osoba ta:
1. ukończyła:
a) 18 lat - w przypadku kierowcy prowadzącego pojazd samochodowy, dla którego wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii:
- C lub C + E, o ile uzyskał on odpowiednią kwalifikację wstępną,
- C1 lub C1 + E, o ile uzyskał on odpowiednią kwalifikację wstępną przyśpieszoną,
b) 21 lat - w przypadku kierowcy prowadzącego pojazd samochodowy, dla którego wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii:
- C lub C + E, o ile uzyskał on odpowiednią kwalifikację wstępną przyśpieszoną,
- D lub D + E, o ile uzyskał on odpowiednią kwalifikację wstępną,
- D1 lub D1 + E, o ile przewóz wykonywany jest na liniach regularnych, których trasa nie przekracza 50 km i o ile kierowca uzyskał odpowiednią kwalifikację wstępną przyśpieszoną,
c) 23 lata - w przypadku kierowcy prowadzącego pojazd samochodowy, dla którego wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii D lub D + E, o ile uzyskał on odpowiednią kwalifikację wstępną przyśpieszoną;
2.posiada odpowiednie uprawnienie do kierowania pojazdem samochodowym, określone w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym
3. nie ma przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy;
4. nie ma przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy;
5. uzyskała kwalifikację wstępną lub kwalifikację wstępną przyspieszoną;
6. ukończyła szkolenie okresowe.
Stosownie do Art. 39j. kierowca wykonujący przewóz drogowy podlega badaniom lekarskim przeprowadzanym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, podobne wymogi stosuje się w odniesieniu badań psychologicznych (art. 39k). Powyższe badania są przeprowadzane:
- do czasu ukończenia przez kierowcę 60 lat - co 5 lat;
- po ukończeniu przez kierowcę 60. roku życia - co 30 miesięcy.
Wymaganych przepisami prawa zaświadczeń kierujący pojazdem M. K. nie przedstawił kontrolującym, a dla zaistnienia deliktu administracyjnego, wystarczy nieokazanie podczas kontroli choćby jednego z wymaganych dokumentów.
Nie można nadto, o ocenie Sądu zgodzić się ze skarżącym, iż organ II stopnia nienależycie rozpatrzył stan faktyczny oraz zaniechał przeprowadzenia wnioskowanego w odwołaniu dowodu z dokumentacji dotyczącej odbytej służby wojskowej syna – odpowiednich zaświadczeń o badaniach lekarskich i psychologicznych, czym naruszył art. 7 i art. 77 kpa.
Organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 kpa). Ponadto organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 §1 kpa). Powyższe zasady zostały dochowane w ramach kontrolowanego postępowania administracyjnego. Jak wynika bowiem z akt sprawy, skarżący miał zapewnioną możliwość zapoznania się ze zgromadzonymi materiałami i dowodami oraz mógł zgłosić swoje żądania. Z art. 10 kpa czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania, wynika, że strona może bezpośrednio oddziaływać na przebieg postępowania dowodowego. Aktywna rola strony sprzyja realizacji zasady prawdy materialnej. Aktywność strony winna być skierowana na obronę jej praw poprzez dostarczenie dokumentów poświadczających jej twierdzenia w tym wypadku odpowiednich badań lekarskich. O przysługującym mu prawie został pouczony w piśmie z dnia [...] października 2009 r., a także w piśmie z [...] lutego 2010 r., którym to został wezwany na podstawie art. 50 kpa do złożenia wyjaśnień w sprawie. Obowiązek poszukiwania dowodów, czyli dowodzenia ciąży nie tylko na organie administracji - obarcza on także stronę, która zresztą z reguły, w swym dobrze rozumianym interesie, powinna wykazywać dbałość o przedstawienie środków dowodowych. Strona jest bowiem równorzędnym partnerem organu w zakresie prawa do inicjowania dowodów. Prawo to wynika z art. 78 kpa i w ogóle z zasady prawdy obiektywnej (art. 7 kpa) oraz z zasady czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 kpa). Z art. 7 i 77 § 1 kpa wynika wprawdzie, że obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego ciąży na organie prowadzącym postępowanie administracyjne. Nie znaczy to jednak, że strona jest zwolniona od współudziału w realizacji tego obowiązku, zwłaszcza, iż nie udowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów dla niej niekorzystnych. Przy prowadzeniu postępowania dowodowego organ administracji publicznej musi mieć na uwadze i to, czy dana okoliczność będąca przedmiotem wniosku dowodowego ma znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy (art. 78 § 1 kpa), a także to, czy dany fakt wymaga udowodnienia (art. 77 § 4 kpa) oraz to, czy dany dowód nie został zgłoszony na okoliczność stwierdzoną innymi dowodami (art. 78 § 2 kpa). Nadto należy podkreślić, że obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego pozostaje w ścisłym związku z przyjętą w kpa zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa). Zasada swobodnej oceny dowodów oznacza, że organ administracji publicznej powinien poddać ocenie materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy, ocena winna zostać oparta na wszechstronnej analizie całokształtu dowodowego i wreszcie organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącego się postępowania. Powyższe zasady o ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie zostały spełnione, bowiem skarżący mógł przedstawić stosowne dokumenty, potwierdzające posiadanie przez kontrolowanego kierowcę – syna przedsiębiorcy - odpowiednich badań lekarskich i psychologicznych w toku postępowania administracyjnego, do czego zresztą został wezwany pismem z dnia [...] listopada 2009 r., a więc jeszcze przed datą wydania decyzji w I instancji. Zaniechanie przez skarżącego powyższej czynności nie może skutkować zarzutem naruszenia przez organy administracji - a takim organem jest Inspekcja Transportu Drogowego - art. 77 kpa.
W odniesieniu do zarzutu podniesionego przez stronę skarżącą, związanego z wykonywaniem transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty (wykresówki lub zaświadczenia o dniach wolnych), to stwierdzić należy, że strona skarżąca nie podniosła rzeczowych argumentów odnoszących się do tego naruszenia, a argumentację Głównego Inspektora Transportu Drogowego w tym zakresie Sąd uznał za prawidłową – opartą na wyczerpująco ustalonym stanie faktycznym, z zastosowaniem odnoszących się do tego naruszenia przepisów prawnych.
W odniesieniu do niedopuszczalności – w ocenie skarżącego – karania za jeden czy zarówno kontrolowanego kierowcy, jak i przedsiębiorcy, to zauważyć należy, iż zgodnie z art. 92a u.t.d., w przypadku gdy podczas kontroli drogowej zostaną stwierdzone naruszenia:
1) obowiązku posiadania w pojeździe wymaganych dokumentów, o których mowa w art. 87,
2) zasad dotyczących maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu, dziennego czasu odpoczynku lub przekraczania maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy, określonych w rozporządzeniu (WE) nr 561/2006 (...)
3) zasad dotyczących użytkowania analogowych urządzeń rejestrujących samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku, określonych w rozporządzeniu Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym,
- kierowca pojazdu samochodowego realizujący przewóz drogowy podlega karze grzywny. Orzekanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, następuje w trybie określonym w Kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia (ust. 2). Wszczęcie postępowania wobec kierowcy nie wyklucza wszczęcia postępowania administracyjnego także wobec przedsiębiorcy lub podmiotu, o którym mowa w art. 3 ust. 2 pkt 3, realizującego przewóz drogowy (ust. 3). Postępowania administracyjnego wobec przedsiębiorcy lub podmiotu, o którym mowa w art. 3 ust. 2 pkt 3, nie wszczyna się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie naruszenia (ust. 4). Jednakże powyższego przepisu nie stosuje się, jeżeli naruszenie, o którym mowa w ust. 1, ma charakter rażący, a w szczególności: 1. zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego; 2. zostało popełnione wielokrotnie (ust. 5).
Sąd podkreśla, że wspomniany przepis, który w pierwotnym brzmieniu wszedł w życie z końcem 2005 r., w istotny sposób wpłynął na zasady odpowiedzialności za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Mianowicie przepis ten, nie rezygnując z podstawowej zasady zobiektywizowanej odpowiedzialności przedsiębiorcy za przewidziane w ustawie naruszenia, jednocześnie wyodrębnił kategorię naruszeń, za które odpowiedzialność karną ponosi kierowca. Ten rodzaj odpowiedzialności łączy się już z kwestią winy, którą ustala organ właściwy w sprawach o wykroczenia. Nie wyklucza to wszczęcia przez organy upoważnione do dokonywania kontroli drogowej postępowania administracyjnego wobec przedsiębiorcy, opartego na przedstawionych wyżej zobiektywizowanych zasadach odpowiedzialności. Jednakże, jak stwierdza ust. 4 powołanego przepisu, postępowania wobec przedsiębiorcy nie wszczyna się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że nie miał on wpływu na powstanie naruszenia. Ocena tych okoliczności należała do podmiotu dokonującego kontroli drogowej, czyli – w rozpatrywanym przypadku – do [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, który zarówno ukarał mandatem karnym kontrolowanego kierowcę na podstawie przepisów kodeksu wykroczeń oraz wydał decyzję administracyjną, nakładającą karę pieniężną na skarżącego, na podstawie ustawy o transporcie drogowym.
Jeżeli chodzi o naruszenie braku legalizacji tachografu skutkujące nałożeniem kary pieniężnej w kwocie 1000 zł to skarżący na rozprawie w dniu 21 marca 2011 r. wskazał, że nie kwestionuje tej kary, tak więc Sąd ograniczy się jedynie do stwierdzenia, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że karę tę nałożono zasadnie.
Mając na uwadze powyższe, skargę C. K. należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a. jako, że nie miała usprawiedliwionych podstaw.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło