II SA/Gd 7/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski Protokolant Starszy sekretarz sądowy Agnieszka Kowalczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2011 r. sprawy ze skargi T. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 20 października 2010 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 29 października 2009 r., nr [...]. Prezydent Miasta decyzją z 29 października 2009 r. uchylił z dniem 20 października 2008 r. decyzję z 31 października 2008 r. przyznającą T. C. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad P. C., odmawiając jednocześnie od dnia 20 października 2008 r. prawa do tego świadczenia. Organ odmówił także przedłużenia świadczenia pielęgnacyjnego na okres od 1 września 2009 r. do 31 października 2009 r. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 104 i 163 k.p.a. oraz art. 2, art. 17, art. 20, art. 23, art. 24, art. 25 ust. 1, art. 32 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a także art. 2 ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych. W ocenie organu skarżący przestał prowadzić wraz z synem P. C. samodzielne gospodarstwo domowe (prowadzą je obecnie wspólnie z żoną, która ma ustalone prawo do przedmiotowego zasiłku w związku z opieką nad drugim synem), co równoznaczne było z ustąpieniem przesłanki do przyznania spornego zasiłku i tym samym upoważniło organ I instancji do uchylenia, na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, decyzji z 31 października 2008 r. o jego przyznaniu. Efektem tego brak było podstaw do przedłużenia prawa do świadczenia na okres od 1 września 2009 r. do 31 października 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu sprawy na skutek odwołania skarżącego, decyzją z 20 października 2010 r. utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Kolegium podzieliło w całości argumentację organu I instancji. Zauważyło przy tym, że rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta powinno ograniczyć się do uchylenia wcześniejszej decyzji bez wskazywania, iż organ robi to od 20 października 2008 r. Błąd ten jednak nie może skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. W skardze do Sądu na decyzję Kolegium skarżący zarzucił, że wydana została niezgodnie z prawem, polemizując w uzasadnieniu z ustaleniami faktycznymi organów administracji. Skarżący powołał się również na swoją wyjątkowo trudną sytuację życiową. Odpowiadając na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację oraz stwierdzając, iż inne rozstrzygnięcie organu nie było możliwe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Oznacza to między innymi, że sąd nie może w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się jedynie do zarzutów sformułowanych w skardze, ale także powinien wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem prawa. Art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U . z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.) stanowi, że organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne. Postępowanie administracyjne w sprawie zmiany lub uchylenia decyzji administracyjnej przyznającej świadczenia rodzinne może dotyczyć jedynie aktu administracyjnego będącego w obrocie prawnym. Celem takiego postępowania jest wyeliminowanie decyzji (lub jej części), wywołującej określone skutki prawne (tworzącej określony stan prawny). Nie chodzi tu usunięcie konsekwencji prawnych wywołanych przez nieobowiązujące rozstrzygnięcie. Przewidziana w powołanym przepisie decyzja weryfikująca jest więc aktem administracyjnym, którego cechą jest to, że wywołuje skutek prawny od momentu wydania. Rozstrzygnięcie w niej zawarte może odnosić skutej jedynie na przyszłość. W sytuacji, gdy upłynął już okres, na jaki świadczenie zostało przyznane, brak jest podstaw do uchylenia lub zmiany w trybie art. 32 ust. 1 wskazanej ustawy, decyzji przyznającej świadczenie (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z 5 czerwca 2008 r. w sprawie IV SA/Wr 89/08, wyrok WSA w Opolu z 6 marca 2006 r. w sprawie II SA/Op 374/05, wyrok WSA w Łodzi z 3 marca 2008 r. w sprawie II SA/Łd 78/08, wyrok NSA z 19 stycznia 2009 r. w sprawie I OSK 535/08). W niniejszej sprawie organ I instancji uchylił w dniu 29 października 2009 r. własną decyzję, w której świadczenie pielęgnacyjne przyznane było do 31 sierpnia 2009 r. Przedmiotowe rozstrzygnięcie dotyczyło zatem decyzji, która od niemal dwóch miesięcy nie była już w obrocie prawnym. Taki stan rzeczy uznać należy za niedopuszczalny. Kolegium wbrew temu go jednak zaaprobowało. Odnosząc się natomiast do kwestii przedłużenia okresu zasiłkowego wskazać należy, że zgodnie z art. 2 ustawy z 17 października 2008 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 223, poz. 1456) okres zasiłkowy rozpoczynający się w dniu 1 września 2008 r., na który ustala się prawo do świadczeń rodzinnych przedłuża się do dnia 31 października 2009 r. (ust. 1). Zmiana decyzji następuje z urzędu i nie wymaga zgody strony (ust. 2). Decyzja zmieniająca okres zasiłkowy jest decyzją deklaratoryjną, nie tworzy nowego stanu prawnego dla osoby uprawnionej. Potwierdza tylko, że z mocy art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej nastąpił względem każdego świadczeniobiorcy skutek prawny w postaci wydłużenia okresu zasiłkowego. Wydając decyzję na podstawie art. 2 ustawy zmieniającej, organ nie korzysta z uznania administracyjnego. Ustawodawca nałożył na organ obowiązek wydania takiej decyzji bez względu na to czy w ocenie organu jest to zasadne (por. W. Maciejko, Zmiany w świadczeniach rodzinnych. Służba Pracownicza nr 10, poz. 1 z 2009 r.). Wbrew twierdzeniom organów administracji decyzja wydana na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej nie przedłuża prawa do świadczenia, a jedynie okres jego wypłaty. Wobec niemożności uchylenia decyzji przyznającej skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne, organy administracji zobowiązane były z mocy prawa do przedłużenia okresu zasiłkowego do 31 października 2009 r. W związku z prawną niemożnością wydania zaskarżonej decyzji oraz decyzji jej poprzedzającej bezprzedmiotowe było rozpoznawanie pozostałych zarzutów skargi odnoszących się do stanu faktycznego i prawnego sprawy. Mając powyższe na względzie, Sąd na mocy art. 145 §1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.