II FZ 677/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska - Nowacka po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Kr 201/11 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu w sprawie ze skargi K. S. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 19 listopada 2010 r., Nr [...] i [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2006 i 2007 postanawia oddalić zażalenie. II FZ 677/11 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 29 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Kr 201/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi K.S. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 19 listopada 2010 r., nr [...] i [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2006 i 2007. Rozstrzygnięcie to zapadło w następującym, przyjętym przez Sąd pierwszej instancji, stanie faktycznym: W dniu 22 czerwca 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 20 kwietnia 2011 r. wraz z wnioskiem o sporządzenie i doręczenie tegoż odpisu z uzasadnieniem. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że niedopełnienie czynności w ustawowo przewidzianym terminie spowodowane było nieporozumieniem pomiędzy synem Skarżącej – M.S. a profesjonalnym pełnomocnikiem reprezentującym ją w postępowaniu przed sądem administracyjnym – adwokatem M. L.. Wnioskodawczyni wyjaśniła, iż z uwagi na wiek oraz stan zdrowia jej kontakt z pełnomocnikiem był utrudniony, toteż wyręczał ją w tych czynnościach syn, który w przedstawionej sprawie źle odczytał jej intencję. Skarżąca podniosła, iż poprosiła syna o przekazanie adwokatowi informacji, iż nie będzie skarżyć zapadłego w tej sprawie orzeczenia, jednakże chciałaby się zapoznać z argumentacją Sądu na piśmie. Syn Wnioskodawczyni przekazał pełnomocnikowi, jak podnosi strona, że wolą Skarżącej jest, aby adwokat nie sporządzał wniosku o pisemne uzasadnienie wyroku. Dodatkowo Skarżąca podniosła, iż nie z jej winy doprowadzono do sytuacji, gdy została ona pozbawiona możliwości przeprowadzenia kontroli instancyjnej zapadłego wyroku. Jednocześnie w uzasadnieniu wskazała, że o zaistniałej sytuacji dowiedziała się w dniu 15 czerwca 2011 r., a na okoliczność potwierdzenia tego faktu wniosła o przesłuchanie syna M. S.. Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił Skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, wskazując w początkowej części uzasadnienia na dyspozycję art. 86 § 1 oraz art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 53, poz. 1270 z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a."). Zdaniem Sądu nie można w przedmiotowej sprawie zastosować wyjątkowej instytucji, jaką jest przywrócenie terminu, gdyż strona skarżąca nie spełniła ustawowych przesłanek przewidzianych przepisami Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu Sąd wskazał ponadto, iż głównym argumentem strony jest powoływanie się na fakt nieporozumienia w kontaktach syna Skarżącej z pełnomocnikiem. Okoliczność ta, zdaniem Sądu, nie świadczy z pewnością o braku winy ani o dopełnieniu obowiązku zachowania należytej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. Dodatkowo skład orzekający w przedmiotowej sprawie zwrócił uwagę na niekonsekwencję w argumentacji Skarżącej, która z jednej strony twierdzi, iż nie zamierza skarżyć wyroku, a jedynie zapoznać się z jego pisemnym uzasadnieniem, a z drugiej, że na skutek uchybienia terminu została pozbawiona możliwości przeprowadzenia instancyjnej kontroli zapadłego w sprawie wyroku. Na powyższe rozstrzygnięcie strona wniosła zażalenie, zarzucając powołanemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 86 § 1 p.p.s.a. polegające na stwierdzeniu przez Sąd orzekający, iż nieprecyzyjne przekazanie przez pośrednika Skarżącej jej pełnomocnikowi dyspozycji w zakresie dotyczącym złożenia wniosku o uzasadnienie zapadłego w niniejszej sprawie wyroku, stanowiło zawinione niedbalstwo przy prowadzeniu własnych spraw oraz doborze osób kontaktujących się w imieniu Skarżącej z pełnomocnikiem. Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z dyspozycją art. 86 § 1 p.p.s.a. warunkiem koniecznym przywrócenia uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie, że strona nie dokonała czynności w terminie bez swojej winy. W orzecznictwie niejednokrotnie podkreśla się, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy (por. postanowienie NSA z dnia 23 czerwca 2010 r., sygn. akt I OZ 465/10; niepubl.). Przyjmuje się, że uchybienie terminu nie jest zawinione tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, które miały bezpośredni wpływ na przekroczenie terminu, a przekroczenie to nastąpiło mimo dochowania przez stronę należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. W postanowieniu NSA z dnia 12 stycznia 2011 r. (sygn. akt I OZ 997/10; niepubl.) wskazano, że kryterium należytej staranności należy rozumieć obiektywnie, jako staranność, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Pojęcie winy strony w uchybieniu terminu obejmuje swoim zakresem także winę osób trzecich, które strona upoważniła do dokonania określonych czynności (por. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2002 r., sygn. akt I SA/Gd 1676/99; niepubl.). Wymóg uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, zawarty w art. 87 § 2 p.p.s.a., jest niezbędną przesłanką uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Zarówno w piśmiennictwie, jak i orzecznictwie sądów administracyjnych do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienie NSA z 10.09.2010 r., sygn. akt II OZ 849/10; niepubl.). W tej sprawie w uzasadnieniu zażalenia strona podnosi wprawdzie, iż jest osobą ciężko chorą, jednak fakt ten nie mógł wpłynąć bezpośrednio na uchybienie terminu, którego dopuściła się Skarżąca, gdyż choroba nie nosiła znamion nagłej, niemożliwej do przewidzenia przypadłości, a skarżąca nie wykazała, że w okresie, w jakim doszło do uchybienia terminu przybrała ona taki charakter, że uniemożliwiła jej nawiązanie kontaktu z profesjonalnym pełnomocnikiem. Z uwagi na fakt, iż przywrócenie terminu ma charakter instytucji wyjątkowej i nie jest możliwe, aby strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, to w ustalonych przez Sąd pierwszej instancji okolicznościach faktycznych, nie może być mowy o zastosowaniu dyspozycji art. 86 § 1 p.p.s.a. Słusznie skład orzekający w przedmiotowej sprawie wskazał, iż główną okolicznością, jaką podnosiła Skarżąca, a mającą świadczyć o braku jej winy w uchybieniu terminu było nieporozumienie między Skarżącą a jej synem co do zakresu czynności zleconych pełnomocnikowi. Do powstania tego nieporozumienia przyczyniła się sama Skarżąca, niedostatecznie precyzując swoje żądania wobec osoby, którą wybrała jako pośrednika w kontaktach między nią a profesjonalnym pełnomocnikiem. Korzystając z takiej możliwości winna była dostatecznie jasno precyzować treść wypowiedzi, jakie miały być przekazane pełnomocnikowi zwłaszcza, że z treści wniosku o przywrócenie terminu wynikało, że zdawała sobie sprawę z tego, że złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku służy przede wszystkim zapewnieniu sobie możliwości jego zaskarżenia. Tym samym powinna zadbać o jednoznaczne przekazanie swojej woli pośredniczącemu w kontaktach z pełnomocnikiem synowi, aby mieć pewność, że przekaże jej oświadczenie zgodnie z jego treścią. Wymagała tego bowiem staranność i dbałość o swoje interesy, jakiej można wymagać od każdego człowieka, należycie prowadzącego swoje sprawy. Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.