IV SA/Wa 294/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, Sędzia WSA Marek Wroczyński (spr.), Protokolant sekr. sąd. Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącego S. M. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Syg.akt IV SA/Wa 294/11 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 roku, nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 127 § i art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego( DZ.U z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 ze zm. dalej jako k.p.a.) po rozpatrzeniu wniosku N. w B. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją ostateczną Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2010 roku, nr [...]: 1) uchylił w całości swoją decyzję z [...] kwietnia 2010 roku; 2) odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1974 roku, znak [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] listopada 1968 roku, znak: [...], w części dotyczącej przejęcia na własność Skarbu Państwa opuszczonego gospodarstwa rolnego o pow. 10,87 ha, położonego we wsi Z., stanowiącego byłą własność S. M. W uzasadnieniu organ podnosił, że swoją decyzja z dnia [...] kwietnia 2010 roku stwierdził nieważność decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] listopada 1968 roku oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1974 roku w części dotyczącej przejęcia na własność Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego S. M. Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpiło N. w B. podnosząc, że wchodząca w skład przedmiotowego gospodarstwa nieruchomość( obecnie odpowiadająca części działki nr [...]) została zalesiona, ponadto ta działka posiada powierzchnię 14,0943 ha, natomiast działki S. M. nr [...] posiadały łącznie 10,87 ha i nie jest możliwe ich wyodrębnienie w naturze z działki nr [...]. Powyższe stanowi zdaniem N. o nieodwracalności skutków prawnych jakie wywołały badane w prowadzonym postępowaniu decyzje z dnia [...] listopada 1968 roku oraz [...] października 1974 roku. Organ wskazywał, że przedmiotowa nieruchomość rolna została przejęta na własność Skarbu Państwa decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa w S. z dnia [...] listopada 1968 roku, znak [...] na podstawie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 roku o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 roku o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym( DZ.U z 1957 roku, nr 39, poz. 174 i z 1961 roku nr 32, poz. 161 dalej jako ustawa) w brzmieniu nadanym nowelą z dnia 15 lipca 1961 roku oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 roku w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych( DZ.U z 1961 roku, nr 39, poz. 198). Zgodnie z art. 2 ustawy, gospodarstwa rolne i działki określone w art. 15 ust.1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 roku o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym, jeżeli zostały opuszczone przez właścicieli mogą być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie uznane zostanie za niezbędne. Za gospodarstwo opuszczone uważano w myśl § 1 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 roku w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych ( DZ.U z 1961 roku, nr 39, poz. 198) gospodarstwo na którym nie zamieszkiwał właściciel ani jego małżonek, dzieci, rodzice, a przy tym gospodarstwo to nie było w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane zabiegom agrotechnicznym przez właściciela lub dzierżawcę. W ocenie Ministra w uzasadnieniu decyzji organów obu instancji wskazano, że właściciel opuścił przedmiotowe gospodarstwo i nie interesował się nim nikt z jego rodziny. Powyższe ustalenia znajdują potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Wynika to z protokołu lustracji przedmiotowego gospodarstwa rolnego z dnia [...] września 1968 roku gdzie zapisano, że przedmiotowe gospodarstwo nikt nie zamieszkiwał, a grunty leżały odłogiem. Organ wskazywał, że S. M. nie kwestionował faktu, iż jego gospodarstwo było opuszczone. W złożonym do Wojewody [...] odwołaniu podnosił jedynie, że przepisy na podstawie których przejęto jego gospodarstwo zostały uchylone, a gospodarstwo to winno być przymusowo wykupione w trybie ustawy z 24 stycznia 1968 roku o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw. W skardze do WSA z dnia 31 sierpnia 2004 roku wskazał, że jego brak zainteresowania przedmiotowym gospodarstwem był spowodowany długotrwałą chorobą wiążącą się z koniecznością leczenia poza dotychczasowym miejscem zamieszkania. Na czas nieobecności opiekę nad gospodarstwem powierzył swojej matce chrzestnej. Niestety z przyczyn od niego niezależnych i bez jego wiedzy, osoba ta nigdy nie wywiązała się z podjętych zobowiązań. Organ również wskazywał, że rozpatrujący niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 18 listopada 2008 roku, syg. akt IV SA/Wa 1551/08 zwrócił uwagę, że przepisy stanowiące podstawę prawną przejęcia gospodarstwa S. M. odnosiły się do ,, gospodarstw rolnych’’, co oznacza, że na ich podstawie przejęciu podlegały tylko opuszczone gospodarstwa rolne, a nie wszelkie nieruchomości. Sąd wskazywał, że pojęcie ,, gospodarstwa rolnego’’ jest pojęciem szerszym niż pojęcie ,, nieruchomości rolnej’’. Gospodarstwo rolne to nie tylko nieruchomości rolne, które stanowią pewną zorganizowaną całość gospodarczą, lecz także budynki, urządzenia, inwentarz żywy i martwy. Sąd nakazał zatem ustalić, czy przedmiotem dokonanego w sprawie przejęcia było gospodarstwo rolne czy też nieruchomość rolna. Ustalając powyższe, zdaniem organu zarówno przepisy ustawy, jak i rozporządzenia Rady Ministrów z 5 sierpnia 1961 roku w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych nie definiowały pojęcia ,, gospodarstwo rolne’’. Pojęcie to zostało zdefiniowane w wydanym na podstawie przepisów kodeksu cywilnego rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 roku w sprawie przenoszenia na własność nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych( DZ.U nr 45, poz.304), które obowiązywało w dacie wydawania zaskarżonej decyzji. Zgodnie z § 2 ust.1 tego rozporządzenia za gospodarstwo rolne uważa się wszystkie należące do tej samej osoby(osób) nieruchomości rolne, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą wraz z budynkami, urządzeniami, inwentarzem żywym i martwym, zapasami oraz prawami i obowiązkami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Do gospodarstwa zalicza się również lasy i grunty leśne oraz nieużytki należące do właściciela nieruchomości określonych w ust.1, jeżeli stanowią lub mogą stanowić z tymi nieruchomościami zorganizowaną całość gospodarczą. W rozpatrywanej sprawie dane zawarte w rejestrze pomiarowo- klasyfikacyjnym wyszczególniają rodzajowe składniki majątku, które stanowiły własność S. M. i zostały przejęte przez Państwo w 1968 roku. W skład tego majątku wchodziły: pastwiska, trwałe o łącznej powierzchni 9,74 ha, użytki leśne o powierzchni 1,07 ha oraz nieużytki o powierzchni 0,06 ha. W przedmiotowym gospodarstwie nie było żadnych zabudowań. Tak więc z powyższego wynika, że gospodarstwo S. M. składało się wyłącznie z jednego ze wskazanych w rozporządzeniu składników – tj. gruntów. Zdaniem organu z treści wyżej powoływanego rozporządzenia z dnia 28 listopada 1964 roku nie wynika aby za gospodarstwo nie mogła być uznana sama tylko nieruchomość rolna. Przyjęcie odmiennego stanowiska byłoby sprzeczne nie tylko z literalnym brzmieniem powoływanego § 2 ust.1 rozporządzenia w sprawie przenoszenia na własność nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych. Przeczyłoby to celom uchwalenia przez ustawodawcę ustawy. Przedmiotem przejęcia na podstawie art. 2 tej ustawy były gospodarstwa rolne, które zostały opuszczone przez właściciela i były nieużytkowane, a zatem nie mogło być w nich co najmniej inwentarza żywego. Z tego względu w ocenie organu nie można uznać, że Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. oraz Wojewoda [...] wydając kontrolowane rozstrzygnięcie rażąco naruszyło obowiązujące w tej mierze przepisy. Organ wskazywał, że do wykazania rażącego naruszenia prawa konieczne jest niezbite i jednoznaczne potwierdzenie faktu, że wydane przez dany organ rozstrzygnięcie pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią określonego przepisu prawa. Tymczasem zgromadzony materiał dowodowy takiej sprzeczności nie potwierdza. Skargę na powyższą decyzję wniósł S. M. Zaskarżonej decyzji zarzucał: - rażące naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 2 ustawy, § 1 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 roku w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych( DZ.U z 1961 roku, nr 39, poz. 198) oraz § 2 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 roku w sprawie przenoszenia na własność nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych poprzez przyjęcie, iż niezabudowane pastwiska, lasy i nieużytki stanowią gospodarstwo rolne w rozumieniu powołanej ustawy; - rażące naruszenie art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez nie zastosowanie się przez organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy do wytycznych i ocen prawnych wyrażonych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyrokach z dnia 20 stycznia 2005 roku( syg. akt IV SA/Wa 709/04) i z dnia 18 stycznia 2008 roku( syg. akt IV SA/Wa 1551/08) oraz w związku z tym art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez fakt, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie przywołano nawet faktów, które zostały uznane za udowodnione oraz dowodów na których się organ oparł. Z uwagi na powyższe skarżący wnosił o: 1) uchylenie w całości decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] grudnia 2010 roku, znak: [...]; 2) zasądzenie kosztów postępowania według norm przewidzianych. W uzasadnieniu skargi skarżący podnosił, że organ w zaskarżonej decyzji – wbrew wyraźnym wskazaniom Sądu oraz dokonanej przez Sąd ocenie prawnej – nie dokonał ustalenia jaki charakter miała przejęta nieruchomość ziemska, a dokonał własnej wykładni pojęcia ,, gospodarstwo rolne’’ stwierdzając, że za gospodarstwo rolne można uznać ,, samą nieruchomość rolną’’. Zdaniem skarżącego wydana przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzja w sposób rażący narusza treść przepisu art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a nadto dokonana wykładnia pojęcia ,, gospodarstwo rolne’’ jest sprzeczna z zasadami logicznego rozumowania. Ocena prawna i wskazania co do dalszego toku postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że zarówno organ, jak i Sąd rozpatrując sprawę ponownie obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku bez względu na poglądy prawne wyrażane przez organ. Ocena prawna o której mowa jest bezwzględnie wiążąca, chyba, że nastąpiła zmiana ustawy lub zmiana( już po wydaniu orzeczenia sądowego) istotnych okoliczności faktycznych lub po wzruszeniu orzeczenia w przewidzianym do tego trybie. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca, w związku z czym takie działanie organu administracji publicznej narusza zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Zdaniem skarżącego wbrew wytycznym Sądu uchylił się od ustalenia jaki charakter miała przejęta nieruchomość ziemska i wskazujących na fundamentalne znaczenie tych ustaleń dla oceny czy przedmiotowa decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący przywoływał stanowisko Sądu zawarte w uzasadnieniu w wyroku z dnia 20 stycznia 2005 roku gdzie Sąd podkreślał, że ,, pojęcie gospodarstwo rolne jest pojęciem szerszym niż pojęcie nieruchomość rolna. Gospodarstwo rolne to nie tylko nieruchomości rolne, które stanowią pewną zorganizowaną całość gospodarczą, lecz także budynki, urządzenia, inwentarz żywy i martwy’’ oraz w tym samym wyroku Sąd zajął jednoznaczne stanowisko, że ,, z akt sprawy nie wynika, by S. M. był właścicielem gospodarstwa rolnego’’. W kolejnym wyroku z 2008 roku Sąd akcentował konieczność bezspornego ustalenia jaki charakter miały nieruchomości należące do S. M. w dacie wydania decyzji z dnia [...] listopada 1968 roku. W ocenie skarżącego Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydając zaskarżoną decyzję powielił błędy popełnione przy wydawaniu decyzji wcześniejszych, które były uchylane. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując zajmowane dotychczas stanowisko, nie znajdując podstaw do zmiany zajętego stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają, zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się, więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – powoływanej dalej jako p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba, że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. W ocenie Sądu skarżący trafnie zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisu art. 153 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie dokonanej oceny prawnej i wskazań co dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniach Sądu z dnia 20 stycznia 2005 roku( syg. akt IV SA/Wa 709/04) i z dnia 18 stycznia 2008 roku( syg. akt IV SA/Wa 1551/08). Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie prawnym, jak i wyjaśnienie dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt zostało uznane za błędne. Ocena prawna o charakterze wiążącym musi dotyczyć właściwego zastosowania konkretnego przepisu, czy też prawidłowej jego wykładni w odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia podjętego w konkretnej sprawie. Musi ponadto pozostawać w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana. Należy zauważyć, że między oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi ścisły związek. Ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania organów administracyjnych w sprawie, podczas gdy wskazania określają sposób ich postępowania w przyszłości. Wskazania stanowią więc konsekwencję oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracji i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w danej sprawie. Wskazania sądu administracyjnego co do dalszego postępowania mają wytyczać kierunek działania organu przy ponownym rozpatrzeniu sprawy( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 października 2006 roku, syg. akt I OSK 1377/05, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 kwietnia 2010 roku, syg. akt I FSK 714/09). Postępowanie w niniejszej sprawie dwukrotnie podane było kontroli instancyjnej sądu administracyjnego. W uzasadnieniu wyroku z dnia 20 stycznia 2005 roku Sąd wskazywał, że w tej sprawie podstawą przejęcia nieruchomości skarżącego stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 lipca 1957 roku o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 roku o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym( DZ.U nr 39, poz. 174) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 15 lipca 1961 roku zmieniającej ustawę z dnia 13 lipca 1957 roku o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 roku o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym( DZ.U nr 32, poz.161). Sąd podnosił, że zgodnie z art. 2 ust.1 powołanej ustawy gospodarstwa rolne i działki określone w art. 15 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 roku, jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu 28 kwietnia 1955 roku oraz wszelkie inne gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli mogły być przejęte na własność państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, z wyjątkiem służebności gruntowych. Sąd również wskazał, że w związku z przytoczoną regulacją prawną na jej podstawie prawnej przejęciu podlegały tylko opuszczone gospodarstwa rolne, a nie wszelkie opuszczone nieruchomości. Z tej przyczyny podstawową kwestią było ustalenie przez organ orzekający o przejęciu, iż przedmiotem przejęcia było gospodarstwo rolne. Sąd zauważał, że co prawda wyżej powołana ustawa, jak i rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 roku w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych nie definiowały pojęcia ,,gospodarstwo rolne’’. W odniesieniu do pojęcia ,, nieruchomość rolna’’ Sąd uznawał, że można posiłkować się definicją zawartą w art. 1 ust.2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 roku o obrocie nieruchomościami rolnymi( DZ.U nr 39, poz. 172) gdzie wskazano, że nieruchomość uważa się za rolną, jeżeli jest użytkowana na cele produkcji rolnej nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej, leśnej, rybackiej albo jeżeli nieruchomość jest przeznaczona do takiej produkcji według planów zagospodarowania przestrzennego. Jednocześnie Sąd zauważał, że pojęcie ,, gospodarstwo rolne’’ jest pojęciem szerszym niż pojęcie ,, nieruchomość rolna’’. Gospodarstwo rolne to nie tylko nieruchomości rolne, które stanowią pewną zorganizowaną całość, lecz także budynki, urządzenia, inwentarz żywy i martwy. Sąd jednoznacznie stwierdził, że z akt sprawy nie wynika, by S. M. był właścicielem gospodarstwa rolnego w powyższym rozumieniu skoro bezsporne było, że nie było tam żadnych zabudowań. Jednocześnie Sąd zalecił aby organ ponownie rozpoznając sprawę szczegółowo ustalił czy były tam takie składniki gospodarstwa rolnego jak maszyny, urządzenia, inwentarz. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 listopada 2008 roku, syg. akt IV SA/Wa 1551/08 ponownie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazywał, że rozstrzygnięcie w sprawie było dowolne, bez należytego przeprowadzenia postępowania dowodowego, a w dodatku z pominięciem wcześniejszych wytycznych Sądu, które wiązały organ ponownie rozpatrujący sprawę. Organ rozpoznając kolejny raz przedmiotową sprawę ustalając pojęcie ,, gospodarstwa rolnego’’ posiłkował się obowiązującym wówczas rozporządzeniem Rady Ministrów z 28 listopada 1964 roku w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych( DZ.U nr 45, poz. 304). W § tego rozporządzenia zdefiniowano pojęcie gospodarstwa rolnego wskazując, że za gospodarstwo rolne uważa się wszystkie należące do tej samej osoby(osób) nieruchomości rolne, które stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą wraz z budynkami, urządzeniami, inwentarzem żywym i martwym, zapasami oraz prawami i obowiązkami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Jednocześnie ustalając przedmiot przejęcia powtórzył treść protokołu z [...] września 1968 roku, iż na gospodarstwie skarżącego nie było żadnych budynków. Takie ustalenia faktyczne dały organowi podstawę do dwóch diametralnie odmiennych rozstrzygnięć. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 roku organ stwierdził nieważność decyzji dotyczących przejęcia na własność Skarbu Państwa opuszczonego gospodarstwa rolnego o powierzchni 10,87 ha , w skład którego wchodziły działki ewidencyjne nr [...]( obecnie stanowiące część działki [...]) ponieważ przedmiotem przejęcia nie było gospodarstwo rolne. Organ ponownie rozpoznając sprawę decyzją z dnia [...] grudnia 2010 roku uchylił wyżej powołaną decyzję i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu na własność gospodarstwa rolnego należącego do S. M. Tym razem organ odmiennie ocenił stan faktyczny uznając, że za gospodarstwo rolne możemy jednak uznać same nieruchomości rolne. Brak takich składników jak budynki, urządzenia, inwentarz żywy i martwy, zapasy oraz prawa i obowiązki związane z jego prowadzeniem nie są niezbędne aby mówić o gospodarstwie rolnym. Zdaniem Sądu należy za trafny uznać zarzut naruszenia przepisu art. 153 p.p.s.a. ponieważ Sąd w wyroku z dnia 20 stycznia 2005 roku dokonał wiążącej oceny prawnej mówiąc, iż gospodarstwo rolne to nie tylko nieruchomości rolne ale także budynki, urządzenia, inwentarz żywy i martwy. Pojęcie gospodarstwa rolnego jest pojęciem szerszym niż pojęcie nieruchomości rolnej. Przy ustaleniach, że przejęto same nieruchomości rolne Sąd podnosił, iż nie można uznać aby S. M. był właścicielem gospodarstwa rolnego. Z dokonanych przez organ ustaleń nie wynika aby przedmiotem przejęcia były inne składniki gospodarstwa rolnego oprócz nieruchomości rolnych. W związku z tym należy stwierdzić, iż pogląd prawny wyrażony przez Sąd w wyroku z dnia 20 stycznia 2005 roku jest wiążący dla sądu, jak i dla organów rozpoznających sprawę. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że ocena prawna zawarta w orzeczeniu sądu administracyjnego utraci moc wiążącą w wypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli to spowoduje, że pogląd prawny stanie się nieaktualny. Podobny skutek( ustanie mocy wiążącej oceny prawnej) może spowodować zmiana( po wydaniu orzeczenia sądowego) istotnych okoliczności faktycznych oraz wzruszenie orzeczenia zawierającego ocenę prawną( por. wyrok Sądu Najwyższego z 25 lutego 1998 roku, syg. akt III RN 130/97, OSP 1997/5/101) W niniejszej sprawie ustalenia, iż przedmiotem przejęcia były same nieruchomości rolne bez innych składników gospodarstwa rolnego nie uległy zmianie, co nie dawało organowi podstawy do zmiany oceny prawnej dokonanej wcześniej przez Sąd. Nadto należy zauważyć, że sam organ w niniejszej sprawie przy tych samych ustaleniach faktycznych dokonał diametralnie odmiennej oceny prawnej sprawy. Z uzasadnienia decyzji nie wynika jakie były powody zmiany stanowiska organu. Z tych też względów należy uznać, iż organ rozpoznając sprawę nie wziął pod uwagę wiążącej go oceny prawnej dokonanej przez Sąd odnośnie pojęcia gospodarstwa rolnego i stwierdzenia co było przedmiotem przejęcia od skarżącego. Naruszenie przepisu art. 153 p.p.s.a. stanowiło podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd biorąc za podstawę art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a. orzekł jak na wstępie. O kosztach postępowania orzeczono biorąc za podstawę art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.