II FZ 256/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia WSA (del.) Grażyna Nasierowska, po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. sp. z o.o. w L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt I SA/Łd 336/11 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu w sprawie ze skargi B. sp. z o.o. w L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 27 grudnia 2010 r. nr ... w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych postanawia 1) uchylić zaskarżone postanowienie, 2) przywrócić termin do wniesienia skargi 1. Postanowieniem z 12 kwietnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił B. sp. z o.o. w L. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z 27 grudnia 2010 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych. 2. Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynikało, że wspomnianą decyzją Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z 7 października 2010 r. odmawiającą Skarżącej stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych. Pełnomocnik Skarżącej otrzymał tę decyzję 29 grudnia 2010 r. Skargą, nadaną w urzędzie pocztowym w dniu 28 stycznia 2011 r., pełnomocnik Skarżącej zaskarżył decyzję Dyrektora Izby Skarbowej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Na przesyłce zawierającej skargę, jako adresata, wskazano Dyrektora Izby Skarbowej w L., przy czym podano nieprawidłowy adres (ul. P., zamiast al. T. .). W dniu 4 lutego 2011 r. korespondencja wróciła do nadawcy z adnotacją "adresat nieznany". W dniu 11 lutego 2011 r. pełnomocnik ponownie wysłał skargę na właściwy adres. Do skargi dołączył wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że nieprawidłowe oznaczenie na kopercie adresu organu było wynikiem zwykłej omyłki pisarskiej pracownika kancelarii. Ponieważ adresy obu instytucji sąsiadowały ze sobą w nagłówku skargi, aplikant radcowski adresując korespondencję błędnie przypisał Izbie Skarbowej adres właściwy dla Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zdaniem pełnomocnika omyłki tej nie można traktować w kategorii niedbalstwa, a raczej zdarzenia losowego. Pełnomocnik podkreślił, że wiedział do kogo i na jaki adres powinien skierować pismo, czego dowodem jest skarga. 3. Uzasadniając wydane postanowienie Sąd I instancji odwołując się do treści art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", wskazał między innymi, że przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy, o którym można mówić wówczas, gdy strona mimo całej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie. Zdaniem Sądu I instancji w niniejszej sprawie uchybienie terminu było następstwem niedołożenia przez pełnomocnika należytej staranności w prowadzeniu sprawy, ponieważ wbrew treści art. 54 § 1 p.p.s.a., skargę przesłał na adres Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zamiast Izby Skarbowej w L.. Wprawdzie wskazał na kopercie jako adresata Dyrektora Izby Skarbowej w L., jednak nie określił poprawnie jego siedziby i wpisał adres Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Sąd I instancji nie podzielił argumentacji, jakoby nieprawidłowe podanie adresu organu było wynikiem zwykłej omyłki pisarskiej i powinno być traktowane jako zdarzenie losowe, niezawinione. W ocenie Sądu zdarzenie losowe to takie, którego nie można przewidzieć, ani zapobiec jego wystąpieniu. Pełnomocnik mógł natomiast zapobiec wysłaniu skargi na niewłaściwy adres sprawdzając, przed wysłaniem, czy przesyłka została prawidłowo zaadresowana. 4. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik Skarżącej zarzucił błędną wykładnię art. 86 § 1 p.p.s.a. i w konsekwencji odmowę jego zastosowania. Powtórzył, że omyłkowe oznaczenie ulicy na kopercie, mimo iż zaadresowana była do właściwego organu należy uznać za zwykłą omyłkę pisarską pracownika kancelarii, którzy przygotowywał pocztę do wysyłki. Na tej podstawie pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie uchybionego terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 5. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Konieczną i jednocześnie podstawową przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określoną czynność sądową. Przepisy art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a., stanowiąc o tej przesłance nie określają, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony ubiegającej się o przywrócenie terminu. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 22 października 2010 r. (II FZ 534/10) ocena ta została pozostawiona uznaniu sądu, który brak winy w uchybieniu terminu powinien oceniać z wykorzystaniem wszystkich okoliczności sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przesłanka braku winy określona w art. 86 § 1 p.p.s.a. została w niniejszej sprawie spełniona. Jak wynika z akt tej sprawy skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej pełnomocnik Skarżącej sporządził w dniu 28 stycznia 2011 r. W tym też dniu skargę tę opłacił. W jej nagłówku prawidłowo oznaczył zarówno adresata skargi – "Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi ul. P., L.", jak też tryb wnoszenia skargi – "za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej w L. al. T., L". W adresowaniu przesyłki zawierającej tak sporządzoną skargę pełnomocnik nie brał udziału. Zajmował się tym pracownik kancelarii. Adresując kopertę prawidłowo wskazał adresata przesyłki, jakim był Dyrektor Izby Skarbowej w L. Natomiast wskutek omyłki wpisał na kopercie błędny adres, tj. zamiast al. T. ., L. wskazał ul. P., L. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w opisanym wyżej zachowaniu pełnomocnika nie sposób doszukać się winy. Sporządzając skargę precyzyjnie oznaczył on bowiem Sąd, do którego jest skierowana oraz organ za pośrednictwem którego jest wnoszona. W tej sytuacji rację ma wnoszący zażalenie, iż pomyłkę pracownika kancelarii polegającą na wpisaniu na kopercie – pod nazwą Dyrektora Izby Skarbowej w L. - błędnego adresu należy potraktować jako oczywistą omyłkę pisarską (por. przywołane w zażaleniu postanowienia NSA: z 12 stycznia 2011 r., sygn. akt I OZ 1006/10; z 13 października 2009 r., sygn. akt II GZ 225/09 oraz postanowienia NSA: z 22 stycznia 2008 r., sygn. akt II FZ 644/07; z 17 marca 2008 r., sygn. akt II FZ 99/08). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego opisane wyżej okoliczności uzasadniają przywrócenie terminu do wniesienia skargi w niniejszej sprawie. Sąd zważył także, iż odmowa jego przywrócenia wiązałaby się z dolegliwym skutkiem w postaci pozbawienia Skarżącej prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji). Na znaczenie tego prawa zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej postanowieniu z 17 marca 2008 r., sygn. akt II FZ 99/08. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie i rozpoznał wniosek na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. przywracając Skarżącej termin do wniesienia skargi.