II SAB/Bk 9/11
WyrokWSA w Białymstoku2011-04-14
Skład orzekający: Danuta Tryniszewska-Bytys, Stanisław Prutis, Elżbieta Trykoszko
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Burmistrz S. dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku J. B. z dnia 18 grudnia 2006 r. o podział nieruchomości, pomimo stwierdzenia nieważności wcześniejszych decyzji administracyjnych i braku formalnego zakończenia postępowania?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Burmistrz S. dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku o podział nieruchomości, ponieważ od momentu wyeliminowania z obrotu prawnego pierwotnej decyzji podziałowej (29 kwietnia 2010 r.) do daty orzekania przez sąd (14 kwietnia 2011 r.) organ nie zakończył postępowania w sposób formalny ani nie wydał rozstrzygnięcia merytorycznego. Organ nie poinformował strony o przyczynach zwłoki ani nie podjął odpowiednich czynności procesowych, takich jak zawieszenie postępowania, co narusza przepisy Kpa i PPSA.Stan faktyczny
J. B. złożył wniosek o podział nieruchomości w grudniu 2006 r. Po wydaniu decyzji zatwierdzającej podział, skarżący złożył wniosek o stwierdzenie jej nieważności, co doprowadziło do stwierdzenia nieważności postanowienia opiniującego przez SKO. Następnie SKO stwierdziło nieważność decyzji podziałowej. Mimo tych zdarzeń, Burmistrz S. nie zakończył postępowania podziałowego. J. B. złożył skargę na bezczynność organu, która została uwzględniona przez WSA w Białymstoku.Rozstrzygnięcie
Zobowiązano Burmistrza S. do załatwienia wniosku J. B. z dnia 18 grudnia 2006 r. w przedmiocie podziału nieruchomości w terminie miesiąca od dnia zwrotu akt organowi. Zasądzono od Burmistrza S. na rzecz skarżącego J. B. kwotę 210,20 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys (spr.), Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis,, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi J. B. na bezczynność Burmistrza S. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o podział nieruchomości 1. zobowiązuje Burmistrza S. do załatwienia w terminie miesiąca od dnia zwrotu akt organowi wniosku J. B. z dnia 18 grudnia 2006 r. w przedmiocie podziału nieruchomości, 2. zasądza od Burmistrza S. na rzecz skarżącego J. B. kwotę 210,20 (słownie: dwieście dziesięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
II SAB/Bk 9/11
UZASADNIENIE
Wnioskiem z 18 grudnia 2006 r. J. B. wystąpił do Burmistrza S. o zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości nr [...] o pow. 0,1989 ha położonej w S. przy ul. K. Do wniosku załączył szkic projektu podziału.
Postępowanie w tym przedmiocie wszczęto pod nr [...].
Postanowieniem z [...] grudnia 2006 r. Burmistrz zaopiniował pozytywnie projekt podziału, a decyzją z [...] stycznia 2007 r. zatwierdził projekt podziału działki nr [...] na działki nr [...] o pow. 0,0919 ha i nr [...] o pow. 0,1070 ha w sposób przedstawiony na załączonym projekcie opracowanym przez uprawnionego geodetę.
W dniu 14 sierpnia 2007 r. J. B. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji podziałowej z [...] stycznia 2007 r. z uwagi na niewyjaśnienie przed jej wydaniem kwestii związanych z prawem własności działek nr [...]. Jak wskazał, w postępowaniu podziałowym rozstrzygnięto w oparciu o wypis z rejestru gruntów, z którego wynika jego prawo własności do działki nr [...], podczas gdy w księdze wieczystej Kw [...] jest on wymieniony jako właściciel działki nr [...].
W następstwie powyższego wniosku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. w dniu [...] maja 2009 r. stwierdziło nieważność postanowienia opiniującego Burmistrza S. z [...] grudnia 2006 r. wskazując, że przed jego wydaniem nie zbadano możliwości zagospodarowania działki oraz nie dopełniono innych wymogów formalnych postępowania podziałowego wynikających z rozporządzenia Rady Ministrów z 07 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości (Dz. U. Nr 268, poz. 2663).
W dniu 26 stycznia 2010 r. J. B. złożył do Burmistrza S. wniosek o wznowienie postępowania podziałowego zakończonego decyzją tego organu z [...] stycznia 2007 r. – w związku ze stwierdzeniem nieważności postanowienia opiniującego z [...] grudnia 2006 r. Jego zdaniem Burmistrz S. powinien zawiesić postępowanie podziałowe do momentu ujawnienia w księdze wieczystej Kw [...] prowadzonej dla działki nr [...] – jej podziału na działki nr [...] dokonanego w 1987 r.
Reakcją organu na powyższe pismo, które organ potraktował jako "zawierające uwagi do prowadzonej sprawy [...]" (podziałowej) było wystąpienie Burmistrza S. w dniu 28 stycznia 2010 r. do Sądu Rejonowego w S. IV Wydziału Ksiąg Wieczystych o ujawnienie w Kw [...] podziału działki nr [...]. O powyższym poinformowano J. B. wskazując dodatkowo, że w przypadku wyeliminowania decyzji podziałowej z 2007 r. z obrotu prawnego przez SKO – zostanie on wezwany do wypowiedzenia się czy podtrzymuje wniosek o podział (vide pismo Burmistrza z 28 stycznia 2010 r., kierowane do J. B.).
Postanowieniem z 03 marca 2010 r. Sąd Rejonowy w S. IV Wydział Ksiąg Wieczystych odrzucił wniosek Gminy S. o ujawnienie w Kw [...] podziału działki nr [...] wskazując, że został on zgłoszony po raz kolejny w tej samej sprawie (poprzednio identyczny wniosek oddalono w dniu 16 marca 2005 r., a apelacja od tego orzeczenia została oddalona przez Sąd Okręgowy w B. postanowieniem z [...] kwietnia 2005 r. w sprawie II Ca [...]).
W międzyczasie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wszczęło również postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej Burmistrza S. z [...] stycznia 2007 r., w którym decyzją z [...] lutego 2010 r. stwierdziło nieważność tej decyzji. Na skutek rozpoznania wniosku J. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy – SKO decyzją z [...] kwietnia 2010 r. częściowo uchyliło własne rozstrzygnięcie z [...] lutego 2010 r. w zakresie określającym organowi I instancji czynności do wykonania w postępowaniu (rozważenie możliwości jego zawieszenia, wezwania strony do złożenia wniosku w sądzie wieczystoksięgowym i sporządzenie wykazu synchronizacyjnego) i w tym zakresie umorzyło postępowanie, a w pozostałym zakresie utrzymało to rozstrzygnięcie w mocy. Wskazano, że granice nieruchomości podlegającej podziałowi powinny być oznaczone zgodnie z zapisami księgi wieczystej działki lub ewidencji gruntów (katastru). W przedmiotowej sprawie, zdaniem SKO, ani z księgi wieczystej działki nr [...] - Kw [...], ani z decyzji podziałowej Urzędu Miasta i Gminy S. z [...] października 1987 r. nie wynika, że działka nr [...] uległa podziałowi na działki nr [...].
Powyższa decyzja SKO z [...] kwietnia 2010 r. nie została zaskarżona do sądu administracyjnego, a Burmistrzowi S. została doręczona w dniu 29 kwietnia 2010 r.
Wskazany organ w dniu 17 maja 2010 r. zwrócił się do J. B. z zapytaniem czy podtrzymuje wniosek z 18 grudnia 2006 r. o podział działki nr [...]. Pouczono, że brak odpowiedzi będzie potraktowany jak podtrzymanie wniosku. W aktach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru wezwania doręczonego w dniu 18 maja 2010 r., natomiast brak jest odpowiedzi strony.
W dalszej kolejności Burmistrz S. podejmował następujące działania:
- pismem z 01 czerwca 2010 r. zwrócił się do Starostwa Powiatowego w S. o wydanie wykazu synchronizacyjnego sporządzonego na podstawie podziału wykonanego w 1987 r. a zatwierdzonego decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w S. z [...] października 1987 r., z którego wynikało, że działka nr [...] wchodzi w skład działki nr [...] stanowiącej obecnie ulicę S. w S.,
- pismem z 02 czerwca 2010 r. zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego w S. o ponowne przeanalizowanie sprawy załatwionej postanowieniem tego sądu z 03 marca 2010 r. odrzucającym wniosek Burmistrza ze stycznia 2010 r. o ujawnienie zmian w księdze wieczystej Kw [...]. Przedmiotowe pismo do Prezesa Sądu Rejonowego zostało potraktowane jako ponowne żądanie dokonania zmian w księdze wieczystej i przekazane do merytorycznego rozpoznania IV Wydziałowi Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w S., który postanowieniem z 15 września 2010 r. w sprawie Dz. Kw [...] Kw Nr [...] oddalił ten wniosek, a następnie postanowieniem z 14 października 2010 r. odrzucił skargę Burmistrza na ostatnio wymienione orzeczenie oddalające.
W międzyczasie J. B. złożył również do sądu administracyjnego skargę na bezczynność Burmistrza S. w załatwieniu sprawy podziałowej. Postanowieniem w sprawie II SAB/Bk 53/10 z 04 listopada 2010 r. WSA w Białymstoku skargę odrzucił z uwagi na niewyczerpanie trybu zażaleniowego z art. 37 Kpa. Skarga kasacyjna od tego orzeczenia została oddalona przez NSA w dniu 01 marca 2011 r. w sprawie I OSK 270/11.
W dniu 29 listopada 2010 r. J. B. złożył zażalenie na bezczynność w załatwieniu sprawy zainicjowanej jego wnioskiem z 18 grudnia 2006 r. o dokonanie podziału działki nr [...].
Postanowieniem z [...] stycznia 2011 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. uznało zażalenie za uzasadnione wskazując, że mimo wyeliminowania z obrotu prawnego pierwszej decyzji podziałowej z [...] stycznia 2007 r. wydanej na skutek wniosku J. B. z 18 grudnia 2006 r., a tym samym powrotu sprawy do organu I instancji – Burmistrz S. nie zakończył postępowania podziałowego.
W dniu 19 stycznia 2011 r. Burmistrz S. złożył do Sądu Rejonowego w S. IV Wydział Ksiąg Wieczystych kolejny wniosek o wpis w księdze wieczystej Kw [...] poprzez ujawnienie podziału działki nr [...] oraz wystąpił po raz kolejny do Prezesa tego Sądu z pismem informującym.
W dniu 24 stycznia 2011 r. Burmistrz S. wezwał J. B. do uzupełnienia wstępnego projektu podziału nieruchomości nr [...] złożonego wraz z podaniem z 18 grudnia 2006 r. o wymagane prawem elementy tj. o oznaczenie nieruchomości według danych z księgi wieczystej, oznaczenie powierzchni nieruchomości podlegającej podziałowi, przedstawienie w kolorze czerwonym powierzchni projektowanych do wydzielenia działek gruntu, przedstawienie w formie graficznej w kolorze czerwonym lub w formie opisowej propozycji sposobu zapewnienia dostępu projektowanych do wydzielenia działek do drogi publicznej. Wskazano, że nieuzupełnienie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia.
Wezwanie J. B. odebrał w dniu 25 stycznia 2011 r., a dwa dni później złożył wniosek o wypożyczenie wstępnego projektu podziału w celu jego uzupełnienia i o poinformowanie go o sposobie jego odebrania.
W odpowiedzi na ten wniosek organ wskazał (pismem z 31 stycznia 2011 r.), że nie wypożycza akt administracyjnych oraz poinformował wnioskodawcę, że wstępny projekt podziału nie musi być sporządzony przez geodetę.
J. B. złożył zażalenie na bezczynność w załatwieniu jego wniosku o wypożyczenie projektu podziału działki nr [...], które postanowieniem SKO z [...] lutego 2011 r. nie zostało uwzględnione.
Z kolei w dniu 28 stycznia 2011 r. J. B. złożył do sądu administracyjnego skargę na bezczynność Burmistrza S. w załatwieniu sprawy podziałowej prowadzonej pod numerem [...] oraz domagał się wyznaczenia temu organowi trzydziestodniowego terminu na wydanie postanowienia opiniującego projekt podziału oraz terminu czternastodniowego od daty wydania tego postanowienia na wydanie decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości ewentualnie o wydanie rozstrzygnięć odmownych. Ponadto wniósł o ustalenie w wyroku początkowej daty bezczynności organu dla celów odszkodowawczych oraz wydanie postanowienia sygnalizacyjnego kierowanego do Rady Miejskiej w S. informującego o notorycznym niezałatwianiu w terminie jego wniosków przez Burmistrza oraz do Wojewody P. o zaniedbaniu obowiązku ujawnienia w księgach wieczystych własności jednostki samorządu terytorialnego.
Jak wskazał, wyczerpał obowiązek złożenia zażalenia na bezczynność w trybie art. 37 Kpa, które to zażalenie wpłynęło do SKO w dniu 29 listopada 2010 r. Uzasadniając skargę wywodził, że zwracał uwagę Burmistrzowi S. (w dniu 26 stycznia 2010 r.), iż stwierdzenie nieważności przez SKO w B. w dniu [...] maja 2009 r. postanowienia Burmistrza opiniującego przedłożony przez niego w grudniu 2006 r. projekt podziału działki nr [...] - powinno skutkować wznowieniem z urzędu postępowania podziałowego zakończonego ostateczną decyzją z [...] stycznia 2007 r. Mimo żądania niezwłocznego naprawienia szkody wywołanej nieważnym postanowieniem z [...] grudnia 2006 r. – pismo zawierające to żądanie z 26 stycznia 2010 r. nie zostało potraktowane jak zażalenie w trybie art. 37 Kpa, jak również nie podjęto żadnych czynności w kierunku wznowienia i nie zawiadomiono go o niemożności terminowego załatwienia sprawy. Zdaniem skarżącego stan bezczynności trwa również po wyeliminowaniu przez SKO decyzji podziałowej z [...] stycznia 2007 r., co faktycznie zwolniło Burmistrza z obowiązku wznowienia zakończonego nią postępowania. Zwrócił uwagę, że organ nie uzyskał ujawnienia w księdze wieczystej podziału działki nr [...], w tym wydzielenia działki nr [...], a metodami pozaprocesowymi starał się wpłynąć na orzeczenia sędziowskie w tym przedmiocie. Jak stwierdził, żadna z jego spraw nie została załatwiona w terminie i nie podjęto kroków, by ten niezgodny z prawem stan wyeliminować.
Powyższa skarga jest przedmiotem rozpoznania w sprawie niniejszej prowadzonej pod sygnaturą II SAB/Bk 9/11.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że Burmistrz wielokrotnie, ale bezskutecznie występował do Sądu Rejonowego IV Wydział Ksiąg Wieczystych w S. z wnioskiem o ujawnienie w księdze wieczystej działki nr [...] jej podziału dokonanego w 1987 r. na działki nr [...]. Ostatnio uczynił to w dniu 24 stycznia 2011 r. i do wniosku tym razem dołączył wyrok Sądu Okręgowego w B. w sprawie II Ca [...] z 26 stycznia 2009 r., w którego uzasadnieniu wyraźnie stwierdzono, że decyzja podziałowa z [...] października 1987 r. jest wystarczająca dla dokonania zmian ujawniających w księgach wieczystych podziały tą decyzją dokonane. Zdaniem organu ma to istotne znaczenie również dla ujawnienia podziału działki nr [...]. W sprawie zainicjowanej wnioskiem z 24 stycznia 2011 r. Gmina S. czeka na rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego.
W dniu 17 marca 2011 r. J. B. za pośrednictwem Burmistrza S. złożył "Skargę zastępczą" (k. 23), która, jak wskazał, ma zastąpić skargę na bezczynność zarejestrowaną pod sygnaturą II SAB/Bk 9/11. W "Skardze zastępczej" powtórzył wnioski ze skargi z 28 stycznia 2011 r. oraz wskazał, że mimo uwzględnienia przez SKO w B. postanowieniem z [...] stycznia 2011 r. jego zażalenia na bezczynność w załatwieniu przez Burmistrza sprawy podziałowej – Burmistrz nadal pozostaje bezczynny. Wskazał, że postanowieniem z 23 lutego 2011r. w sprawie Ds. [...] Prokuratura Rejonowa w S. odmówiła wszczęcia postępowania przygotowawczego przeciwko funkcjonariuszom Urzędu Miejskiego w S., czym faktycznie zezwoliła Burmistrzowi S. na pozostawanie w bezczynności i usprawiedliwiła ten stan.
W "Skardze zastępczej" J. B. zawarł także skargę na nową bezczynność - w przedmiocie niezałatwienia jego wniosku o wypożyczenie wstępnego projektu podziału działki nr [...]. Została ona wyłączona ze sprawy niniejszej i zarejestrowana pod sygnaturą II SAB/Bk 18/11.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlega uwzględnieniu, bowiem w kontrolowanym postępowaniu organ dopuścił się bezczynności, co zobowiązywało sąd do orzeczenia na podstawie art. 149 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej p.p.s.a. Przepis ten, w brzmieniu obowiązującym od 11 kwietnia 2011 r., stanowi że sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4 lit. "a", zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.
Warunkiem formalnym skargi na bezczynność jest uprzednie wyczerpanie środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym, co oznacza złożenie zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie ustawowym (art. 37 Kpa). Ten warunek skarżący w sprawie niniejszej spełnił, a jego zażalenie zostało rozpoznane postanowieniem SKO z [...] stycznia 2011 r. nr [...], którym wyznaczono Burmistrzowi S. dodatkowy, 14-dniowy termin na załatwienie sprawy. Czynność ta nie nastąpiła, a J. B. wniósł 28 stycznia 2011 r. skargę na bezczynność (k. 43), którą następnie zastąpił "skargą zastępczą" z dnia 17 marca 2011 r. (k. 23)
Jak jednolicie przyjmuje się w orzecznictwie, bezczynność występuje, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności (vide J. P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2006, s. 37). Ocena zarzutu bezczynności wymaga zatem skontrolowania sposobu prowadzenia postępowania przede wszystkim w kontekście terminów załatwiania spraw określonych w art. 35 § 3 i § 4 Kpa (vide wyrok WSA we Wrocławiu z 02.10.2008 r., IV SAB/Wr 6/08, Lex nr 498298). W przypadkach, w których niemożliwe jest dotrzymanie ustawowych terminów, organ może skutecznie uchylić się od zarzutu bezczynności gdy z akt wynika, że podejmuje czynności procesowe zmierzające do usunięcia przeszkody w zakończeniu postępowania. Wynika z tego, że przeszkody w terminowym załatwieniu sprawy nie zwalniają organu od podejmowania czynności procesowych, w szczególności stosowania obligatoryjnych instytucji procesowych przewidzianych w Kpa. Niedopuszczalne jest również pozostawienie strony w niewiedzy co do przyczyn opóźnienia i terminu zakończenia sprawy. Obowiązkiem organu jest poszukiwanie rozwiązań proceduralnych usuwających przeszkody w wydaniu decyzji kończącej postępowanie lub stosowanie innych rozwiązań przewidzianych prawem, które pozwolą ująć okres oczekiwania na wydanie decyzji w odpowiednie ramy prawne (vide wyroki WSA w Białymstoku z 04.02.2010 r. w sprawach II SAB/Bk 48/09 i II SAB/Bk 42/09, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Powyższe zasady nie zostały zachowane przez Burmistrza S. prowadzącego sprawę o podział nieruchomości z wniosku J. B. z 18 grudnia 2006 r.
Wskazać trzeba, że przedmiotowe postępowanie podziałowe zostało zakończone ostateczną decyzją z [...] stycznia 2007 r. orzekającą podział zgodnie z wnioskiem. Z uwagi na wyeliminowanie z obrotu prawnego tej decyzji, jak i poprzedzającego ją postanowienia opiniującego z [...] grudnia 2006 r. – rozstrzygnięciami SKO odpowiednio z [...] maja 2009 r. i z [...] kwietnia 2010 r. podjętymi w postępowaniu nadzwyczajnym (nieważnościowym) – postępowanie podziałowe powróciło do etapu sprzed wydania postanowienia opiniującego, a zatem do etapu, na którym organ dysponował wyłącznie wnioskiem o podział wraz z projektem podziału. Od daty doręczenia decyzji SKO eliminującej decyzję podziałową z obrotu prawnego tj. od dnia 29 kwietnia 2010 r. – Burmistrz S. stał się ponownie organem prowadzącym postępowanie podziałowe z wniosku z 18 grudnia 2006 r., zobowiązanym do jego zakończenia z zachowaniem terminów ustawowych wynikających z Kpa, ewentualnie dokonania innych czynności procesowych. Zatem zachowanie organu I instancji w kontekście zarzutu bezczynności postawionego w skardze należało oceniać od daty 29 kwietnia 2010 r.
Jak wynika z akt, od powyższej daty do chwili rozstrzygania przez sąd w sprawie niniejszej (a więc przez okres około jednego roku) – Burmistrz nie zakończył w sposób formalny postępowania podziałowego, jak również nie wydał rozstrzygnięcia merytorycznego dotyczącego powyższego wniosku z 18 grudnia 2006 r. Do chwili obecnej nie została wykorzystana żadna instytucja procesowa prawnie usprawiedliwiająca niezakończenie sprawy. Wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 36 Kpa organ ani razu nie zawiadomił strony o niezałatwieniu sprawy w terminie określonym w art. 35, nie podał przyczyn zwłoki i nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy. Wskazać należy, że ten obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu.
Niezależnie od powyższego wskazać należy, że już w dniu [...] maja 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. stwierdziło nieważność postanowienia opiniującego z [...] grudnia 2006 r., a rozstrzygnięcie to doręczono Burmistrzowi 25 maja 2009 r. (rok przed doręczeniem decyzji SKO eliminującej rozstrzygnięcie podziałowe). Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 Kpa wyeliminowanie z obrotu prawnego rozstrzygnięcia, które było przesłanką innej, kończącej sprawę decyzji – stanowi podstawę wznowienia postępowania zakończonego tą ostatnią. Taka sytuacja miała miejsce po stwierdzeniu nieważności postanowienia opiniującego, którego wydanie stanowiło warunek rozstrzygnięcia o podziale (art. 93 ust. 4 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.). Zatem już po dacie 25 maja 2009 r. Burmistrz powinien podjąć czynności procesowe dotyczące orzeczonego podziału, a tego nie uczynił. Na ten fakt zwrócił uwagę J. B. w piśmie z 26 stycznia 2010 r. stanowiącym wniosek o wznowienie postępowania podziałowego. Faktycznie natomiast jedynym działaniem przedsięwziętym przez Burmistrza już po wyeliminowaniu z obrotu prawnego postanowienia opiniującego było złożenie w dniu 28 stycznia 2010 r. do Sądu Rejonowego IV Wydziału Ksiąg Wieczystych w S. wniosku o ujawnienie w księdze wieczystej KW [...] podziału działki nr [...] dokonanego w 1987 r. oraz poinformowanie J. B., że w przypadku stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej z [...] stycznia 2007 r. – zostanie on wezwany do oświadczenia czy podtrzymuje wniosek o podział działki nr [...]. Wniosek Burmistrza kierowany do Sądu Rejonowego został rozpoznany poprzez jego odrzucenie postanowieniem z 03 marca 2010 r.
Powyżej wskazane rozstrzygnięcie sądu powszechnego oraz doręczenie Burmistrzowi w dniu 29 kwietnia 2010 r. decyzji SKO stwierdzającej nieważność rozstrzygnięcia podziałowego – skutkowało dwutorowym ukierunkowaniem dalszego postępowania podziałowego. Organ wykazał się jednak brakiem konsekwencji w jego skutecznym procesowym czy merytorycznym zakończeniu lub uregulowaniu.
Przede wszystkim zauważyć należy, że po dniu 29 kwietnia 2010 r. wezwano J. B. do oświadczenia, czy podtrzymuje wniosek o podział działki nr [...] (pismem z 17 maja 2010 r.), a następnie na początku czerwca zażądano od Starostwa Powiatowego nadesłania wykazu synchronizacyjnego dotyczącego działki nr [...] oraz złożono pismo do Sądu Rejonowego w S. wyjaśniające konieczność wykazania w księdze wieczystej Kw [...] podziału działki nr [...], które to pismo sąd powszechny potraktował jak nowy wniosek o wpis w tej księdze wieczystej (pisma z 01 i 02 czerwca 2010 r.). Z akt administracyjnych wynika, że od dokonania powyższych czynności do stycznia 2011 r. organ nie podejmował żadnych działań w ponownie prowadzonym postępowaniu podziałowym. Należy to oceniać w kategoriach bezczynności, nieusprawiedliwionej półrocznej przerwy w działaniu organu.
Jeśli organ uważał, że wynik sprawy wieczystoksięgowej ma wpływ na sposób rozstrzygnięcia postępowania podziałowego (o czym świadczyć może konsekwencja wystąpień o zmianę wpisów w Kw [...]) to – abstrahując od słuszności takiego wnioskowania, które w sprawie niniejszej ze skargi na bezczynność nie podlega ocenie sądu – powinien dać temu wyraz w odpowiedni procesowy sposób tj. zawieszając postępowanie podziałowe do czasu zakończenia sprawy przed sądem powszechnym (art. 97 § 1 pkt 4 Kpa). Na taką możliwość wskazał J. B. już we wniosku z 14 sierpnia 2007 r. o stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej (k. 37). W ten sposób, ujmując okres oczekiwania na rozstrzygnięcie sądu powszechnego w ramy procesowe, organ uniknąłby zarzutu bezczynności, bowiem zgodnie z art. 35 § 5 Kpa do terminów załatwienia sprawy nie wlicza się m.in. okresów zawieszenia postępowania. Przede wszystkim zaś wydanie rozstrzygnięcia wpadkowego na podstawie art. 97 §1 pkt 4 Kpa umożliwiłoby stronie poddanie stanowiska organu kontroli instancyjnej i sądowej, której to możliwości została faktycznie pozbawiona. Wskazać należy, że wniosek wieczystoksięgowy Burmistrza z 02 czerwca 2010 r. (kolejny, po wniosku ze stycznia 2010 r.) został prawomocnie załatwiony przez Sąd Rejonowy dopiero po kilku miesiącach, bo w dniu 14 października 2010 r. (odrzuceniem). Do tego momentu organ nie podjął żadnych czynności mających na celu uregulowanie sytuacji procesowej postępowania podziałowego. Również po złożeniu kolejnego wniosku o ujawnienie w księdze wieczystej podziału działki nr [...] – co nastąpiło w dniu 19 stycznia 2011 r. po półrocznym niedziałaniu Burmistrza (od czerwca 2010 r.) – organ ten oczekiwał na rozstrzygnięcie sądu powszechnego bez próby nadania określonych ram prawnych temu oczekiwaniu (podjęcia wymienionych wyżej a przewidzianych w Kpa czynności procesowych).
Opisana sytuacja kwalifikuje się jako bezczynność organu w rozumieniu wyjaśnionym na wstępie niniejszego uzasadnienia.
Zdaniem sądu zauważyć należy również bierność Burmistrza S. po wezwaniu J. B. w dniu 24 stycznia 2011 r. do uzupełnienia wniosku o podział o elementy wymagane w rozporządzeniu Rady Ministrów z 07 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości. Przedmiotowe wezwanie opatrzono terminem siedmiodniowym i rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 Kpa. Zostało doręczone wnioskodawcy 25 stycznia 2011 r., zatem termin wykonania obowiązku mijał we wtorek 01 lutego 2011 r. Nie został on dochowany, bowiem strona złożyła wyłącznie wniosek o wypożyczenie akt celem uzupełnienia projektu, natomiast nie dokonała jego uzupełnienia. Nie oceniając w tym miejscu sposobu postąpienia przez organ z wnioskiem o wypożyczenie akt (skarga J. B. na bezczynność w tym przedmiocie, złożona 17 marca 2011 r., została zarejestrowana w tutejszym sądzie pod sygnaturą II SAB/Bk 18/11) wskazać należy, że niewątpliwie uzupełniony projekt nie został złożony. Także nie przedłużono terminu wyznaczonego stronie na dokonanie czynności. Tymczasem organ nie rozstrzygnął procesowo o skutkach niewykonania nałożonych obowiązków w sposób przewidziany w wezwaniu poprzez pozostawienie wniosku bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 Kpa, o czym należało powiadomić stronę. Te czynności nie nastąpiły. Dlatego również i ten drugi kierunek działań organu, obok inicjatywy ujawnienia w księdze wieczystej podziału działki nr 1554, był bezskuteczny skoro nie doszło do złożenia uzupełnionego projektu podziału. Pozostawienie wniosku bez rozpoznania mieści się w grupie aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej (innych niż decyzje i postanowienia), dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Jest zatem czynnością materialno – techniczną podlegającą kontroli sądu (vide postanowienie WSA w Białymstoku z 30.08.2010 r. I SA/Bk 180/10, dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wskazać ponadto należy, że w przypadku oceny, iż nie ma możliwości zakończenia postępowania zgodnie z wnioskiem strony – organ może wydać decyzję negatywną. W sprawie niniejszej byłoby to rozstrzygnięcie odmawiające dokonania podziału. Ten sposób zakończenia postępowania umożliwia stronie poddanie działania organu kontroli instancyjnej, także merytorycznej, która jest uniemożliwiona w przypadku niepodejmowania jakichkolwiek czynności procesowych, a więc w przypadku bezczynności. Poza tym decyzja negatywna w postępowaniu o podział zainicjowanym wnioskiem strony nie wyklucza ponownego wystąpienia z takim żądaniem, zatem nie zamyka stronie możliwości pozytywnego dla niej rozstrzygnięcia w przyszłości, po wyjaśnieniu wątpliwości, które wykluczały pierwotne pozytywne rozstrzygnięcie. Jak wynika z akt, organ nie wziął tej możliwości pod uwagę. Jednocześnie nie wykonując czynności procesowych w sprawie, mimo przekroczenia terminów wyznaczonych przez Kpa, ani razu organ nie poinformował J. B. o przyczynie zwłoki – zgodnie z nakazem art. 36 Kpa.
Reasumując powyższe stwierdzić trzeba, że Burmistrz S. uchybił obowiązkowi podejmowania czynności procesowych w postępowaniu prowadzonym z wniosku J. B. z 18 grudnia 2006 r. co najmniej od dnia 29 kwietnia 2010 r., kiedy to otrzymał decyzję SKO eliminującą z obrotu prawnego rozstrzygnięcie podziałowe i od której to daty powinien był podejmować przewidziane w Kpa czynności procesowe zmierzające do końcowego załatwienia sprawy lub prawnego uregulowania jej przebiegu. Negatywnie należy ocenić zwłaszcza okres od 01 czerwca 2010 r. do stycznia 2011 r., w którym Burmistrz nie wykonał żadnej czynności procesowej w sprawie, mimo prawnego obowiązku. Nie usprawiedliwia braku działań w tym okresie oczekiwanie na rozstrzygnięcie skargi na bezczynność J. B. w sprawie II SAB/Bk 53/10 dotyczącej również przedmiotowego postępowania podziałowego, a złożonej 06 sierpnia 2010 r., jak również okoliczność jej odrzucenia z powodu uchybień formalnych.
Powyższy brak działań organu doprowadził do sytuacji, w której przez prawie rok czasu – tj. od 29 kwietnia 2010 r. (otrzymania przez Burmistrza decyzji SKO eliminującej decyzję podziałową) do 14 kwietnia 2011 r. (tj. do daty orzekania przez sąd w niniejszej sprawie) postępowanie nie zostało formalnie zakończone, o wniosku z 18 grudnia 2006 r. nie rozstrzygnięto w jakikolwiek procesowy sposób, a stronę pozbawiono możliwości merytorycznej kontroli działań organu. Uzasadnione było zatem uwzględnienie skargi i stwierdzenie bezczynności.
Mając na uwadze ustawowe terminy załatwienia sprawy wynikające z art. 35 Kpa, czas trwania kontrolowanego postępowania podziałowego po wyeliminowaniu z obrotu prawnego pierwotnej decyzji z [...] stycznia 2007 r. oraz możliwości procesowe formalnego załatwienia wniosku z 18 grudnia 2006 r. przewidziane w Kpa – sąd wyznaczył organowi miesięczny termin na jego załatwienie. W tym terminie Burmistrz S. powinien podjąć czynności procesowe nakazane prawem uwzględniając ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu.
Odnośnie zawartych w skardze na bezczynność żądań skarżącego dotyczących ustalenia w sentencji wyroku początkowej daty bezczynności dla celów odszkodowawczych (art. 4171 § 3 Kodeksu cywilnego) oraz wydania na podstawie art. 155 p.p.s.a. postanowienia sygnalizacyjnego kierowanego do Rady Miejskiej w S. informującego o notorycznym niedotrzymywaniu przez Burmistrza S. terminów w załatwianiu jego spraw oraz informującego Wojewodę P. o zaniedbaniu obowiązku ujawnienia w księgach wieczystych własności jednostki samorządu terytorialnego – wskazać należy, że nie mogły one zostać uwzględnione i objęte rozstrzygnięciem w sprawie niniejszej.
W wyroku uwzględniającym skargę na bezczynność wydanym na podstawie art. 149 p.p.s.a. sąd może wyłącznie zobowiązać organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Przepis ten nie uprawnia sądu do zawarcia w wyroku dodatkowych ustaleń, w tym dotyczących wskazania początkowej daty bezczynności organu. Stąd wniosek strony w tym zakresie nie mógł odnieść skutku. W przedmiotowej kwestii sąd "wypowiedział się" natomiast w treści niniejszego uzasadnienia.
Zgodnie natomiast z art. 155 § 1 p.p.s.a. w razie stwierdzenia w toku rozpoznawania sprawy istotnych naruszeń prawa lub okoliczności mających wpływ na ich powstanie, skład orzekający sądu może, w formie postanowienia, poinformować właściwe organy lub ich organy zwierzchnie o tych uchybieniach. O skorzystaniu z takiej formy dyscyplinowania organu decyduje wyłącznie skład rozpoznający sprawę. Nie istnieje obowiązek uwzględniania wniosku strony złożonego w tym przedmiocie. Postanowienie sygnalizacyjne ma zatem charakter fakultatywny, nie jest wydawane w wyroku, a stanowi odrębny akt sądu.
W rozpoznawanej sprawie, mimo uwzględnienia skargi, sąd nie znajdował konieczności wydania postanowienia sygnalizacyjnego. Dla wyeliminowania uchybień w działaniu Burmistrza S. wskazanych w uzasadnieniu niniejszego wyroku, wystarczające jest zastosowanie się do zasygnalizowanych sposobów usunięcia nieprawidłowości. Jednocześnie przedmiotem sygnalizacji w sprawie niniejszej nie mogło być postępowanie wymienionego organu w innych sprawach skarżącego, oceniane przez niego negatywnie.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.
W punkcie 2. wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 cytowanej ustawy zasądzono od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło