II OZ 589/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA - Zofia Flasińska po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Spółdzielni M. w C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 26 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Bk Go 185/11 o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi Spółdzielni M. w C. na decyzję Lubuskiego Państwowego Inspektora Sanitarnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] w przedmiocie opłaty za badania próbki środka spożywczego postanawia: oddalić zażalenie Spółdzielnia M. w C., reprezentowana przez radcę prawnego D. J. – K., wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na decyzję Lubuskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Gorzowie Wlkp. z dnia [...] stycznia 2011 r. w przedmiocie ustalenia opłaty za badania próbki środka spożywczego. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 31 marca 2011 r. skarżąca Spółdzielnia, za pośrednictwem reprezentującego ją pełnomocnika, została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia pod rygorem odrzucenia skargi. Zarządzenie to zostało doręczone skarżącej w dniu 4 kwietnia 2011 r. (k-21). Termin do uiszczenia wpisu sądowego upłynął 11 kwietnia 2011 r., natomiast wpis ten został zaksięgowany na rachunku bankowym Sądu w dniu 13 kwietnia 2011 r. (k-22). W piśmie z dnia 13 kwietnia 2011 r. Spółdzielnia M. w C. wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu strona wskazała, iż uchybienie terminu wynikło z usprawiedliwionej nieobecności pełnomocnika strony, w konsekwencji czego wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego odebrane zostało przez sekretariat ogólny Spółdzielni, zaś pełnomocnik zapoznał się z jego treścią dopiero w dniu 13 kwietnia 2011 r. i w tym dniu wykonał wezwanie. Postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odmówił stronie skarżącej przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi. Sąd I instancji stwierdził, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie, o którym mowa w art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. Strona powzięła bowiem informację o uchybieniu terminu w dniu 13 kwietnia 2011 r. i w tym samym dniu dokonała wpłaty wpisu sądowego i jednocześnie nadała na poczcie wniosek o przywrócenie terminu do jego uiszczenia. Sąd przytoczył treść art. 85 p.p.s.a., zgodnie z którym czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna, przy czym, w przypadku jeżeli strona nie dokonała czynności bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Sąd wskazał, że oceniając wystąpienie przesłanki braku winy w uchybieniu terminu, powinno się przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy podmiotu. Powołując się na orzecznictwo podkreślił, że przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 1998 r., II CKN 8/98, LEX nr 50679). W ocenie Sądu I instancji w tej sprawie nie można uznać, że strona skarżąca, która podniosła, iż reprezentujący ją pełnomocnik był w czasie doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu sądowego nieobecny, zaś przesyłkę odebrał pracownik sekretariatu ogólnego Spółdzielni, uchybiła terminowi do uiszczenia wpisu sądowego od skargi bez swojej winy. Zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego z dnia 31 marca 2011 r. zostało doręczone uprawnionemu pracownikowi Spółdzielni M. w C. w dniu 4 kwietnia 2011 r., co zostało potwierdzone własnoręcznym podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru ( k- 21). Sąd uwzględnił w tym zakresie fakt, iż skarżąca wprawdzie jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika - radcę prawnego D. J. – K., jednakże wskazując adres do korespondencji, wskazała adres siedziby Spółdzielni. Stosownie do treści art. 77 § 1 p.p.s.a. odbierający pismo potwierdza doręczenie mu pisma swym podpisem ze wskazaniem daty doręczenia. Skutek prawny doręczenia pisma jednostce organizacyjnej jaką jest spółdzielnia, zgodnie z treścią art. 67 § 2 p.p.s.a., następuje w chwili doręczenia przesyłki w siedzibie jednostki, do rąk osoby uprawnionej do odbioru pism. Doręczenie następuje zatem w dacie potwierdzenia przez tę osobę odbioru pisma. Na ustalenie tej daty nie ma wpływu kiedy następnie odebrane pismo przekazane zostało osobom powołanym do dokonania czynności, których pismo dotyczyło (w tym przypadku przez radcę prawnego). Zdaniem Sądu I instancji, nie można uznać braku winy w działaniu strony, gdy uchybienie terminu wynika ze sposobu zorganizowania wewnętrznego obiegu korespondencji, czy też podziału i organizacji pracy w danej jednostce organizacyjnej. Każda jednostka organizacyjna obowiązana jest zorganizować pracę oraz współpracę z pełnomocnikiem, w sposób gwarantujący należytą staranność i dbałość o swoje interesy. Wynika to z faktu, że wszelkie konsekwencje faktyczne i prawne wynikające uchybienia w organizacji pracy obciążają tą jednostkę (por. postanowienie NSA z dnia 4 lutego 2009 r., II OZ 81/09, postanowienie NSA z dnia 17 maja 2006 r., l FSK 1211/05, wyrok NSA z dnia 21 grudnia 1995 r., SA/Sz 1571/95, wyrok NSA z 19 grudnia 1997 r., l SA/Gd 1144/97 i wyrok NSA z dnia 25 lipca 1995 r., SA/Sz 1345/95, postanowienie SN z dnia 12 marca 1999 r., l PKN 76/99, OSNP 2000/11/431). Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie skarżąca spółdzielnia jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, który powinien dopilnować, aby czynność procesowa została dokonana terminowo. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością jakby działał na własną rzecz. Sąd podzielił stanowisko, iż w sytuacji, gdy strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, przy ocenie przesłanek przywrócenia terminu, należy uwzględnić konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt II OZ 1347/05). Sąd zauważył, że - co do zasady - profesjonalny pełnomocnik, powinien dokonać wpłaty wpisu sądowego wraz z wniesieniem skargi do Sądu, stosownie do treści art. 219 § 1 p.p.s.a. W przypadku, gdy tego nie uczynił, a przez pewien okres czasu był nieobecny, zatrudniająca go jednostka (a także reprezentujący ją pełnomocnik) powinna zapewnić jego bieżące zastępstwo, przynajmniej w zakresie realizowania bieżących czynności, w szczególności, gdy chodzi - tak jak w niniejszej sprawie - o czynność o charakterze technicznym, tj. o dokonanie wpłaty określonej kwoty na wskazany rachunek bankowy. W ocenie Sądu I instancji, wskazane przez stronę okoliczności nie mieszczą się w związku z tym w granicach postępowania (działania), które można by uznać za staranne w stopniu wystarczającym. Sąd nie zgodził się również z twierdzeniem strony, iż w tej sprawie wystąpiła trudna do usunięcia przeszkoda w dokonaniu czynności procesowej tj. wpłaty wpisu sądowego. Zażalenie na to postanowienie złożyła Spółdzielnia M. w C., wnosząc o jego uchylenie i przywrócenie jej terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Zdaniem skarżącej, przyjęcie przez Sąd I instancji, że w tej sprawie dokonano prawidłowego doręczenia przesyłki z Sądu uprawnionemu do odbioru pism pracownikowi Spółdzielni na podstawie art. 67 § 2 p.p.s.a. jest błędne. Sąd pominął treść art. 67 § 5 p.p.s.a. oraz posiłkowo art. 133 § 3 k.p.c. w zw. z art. 65 § 2 p.p.s.a. Odbiór korespondencji adresowanej do ustanowionego pełnomocnika procesowego przez innego pracownika Spółdzielni nie jest w świetle tych uregulowań doręczeniem prawidłowym. Nieobecność ustanowionego w sprawie pełnomocnika Spółdzielni uniemożliwiała bowiem doręczenie właściwe przesyłki z Sądu. Strona skarżąca podniosła ponadto, że zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu i doręczenie odpisu odpowiedzi na skargę nastąpiło w jednym liście, przy czym wezwanie o wpis przypięto na końcu, a nikt inny poza ustanowionym pełnomocnikiem procesowym nie ma obowiązku czytania merytorycznej korespondencji w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Rozstrzygnięcie czy Sąd I instancji zasadnie odmówił stronie skarżącej przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi wymaga rozważenia czy doręczenie stronie reprezentowanej przez pełnomocnika przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu było prawidłowe i wywołało skutek prawny w postaci rozpoczęcia biegu siedmiodniowego terminu do wykonania zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 31 marca 2011 r. Pełnomocnik strony skarżącej zarzucił w zażaleniu naruszenie przez Sąd I instancji art. 67 § 5 p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom. Zarzut ten jest niezasadny, albowiem przesyłka sądowa została prawidłowo zaadresowana do pełnomocnika skarżącej spółdzielni i wysłana na podany przez niego adres siedziby tej spółdzielni. Sąd I instancji zasadnie uznał, że zastosowanie w tej sytuacji miał przepis art. 67 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym pisma w postępowaniu sądowym lub orzeczenia dla osoby prawnej, jak również dla jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, doręcza się organowi uprawnionemu do reprezentowania ich przed sądem lub do rąk pracownika upoważnionego do odbioru pism. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że doręczenie korespondencji pełnomocnikowi osoby prawnej w jej siedzibie może nastąpić w sposób uregulowany w art. 67 § 2 p.p.s.a. (postanowienie NSA z 15 grudnia 2010 r., I OZ 947/10, postanowienie NSA z 27 czerwca 2007 r., I OSK 911/07, wyrok NSA z 13 września 2006 r., II FSK 1069/05, wszystkie publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl). Jeżeli pełnomocnik strony jako adres do doręczeń wskazał adres siedziby strony będącej osobą prawną, datą doręczenia przesyłki sądowej jest data doręczenia dokonanego zgodnie z art. 67 § 2 p.p.s.a. (w praktyce najczęściej pracownikowi tej osoby prawnej upoważnionemu do odbioru pism), a nie data doręczenia przesyłki pełnomocnikowi do rąk własnych. Sąd I instancji słusznie podkreślił, że doręczenie przesyłki pełnomocnikowi osoby prawnej do rąk własnych w jej siedzibie jest kwestią wewnętrznego obiegu korespondencji i zaniedbania w tym zakresie obciążają tę osobę prawną. W przypadku, gdy reprezentujący osobę prawną pełnomocnik jest nieobecny w jej siedzibie, mocodawca powinien ustalić sposób przekazywania mu informacji o doręczonej korespondencji sądowej, a w przypadku dłuższej nieobecności - zapewnić jego bieżące zastępstwo, przynajmniej w zakresie zapoznawania się z pismami sądowymi i wykonywania czynności o charakterze technicznym, jaką jest opłacenie wpisu sądowego. W tej sprawie ze zwrotnego poświadczenia odbioru wynika, że przesyłkę zawierającą wezwanie do uiszczenia wpisu odebrał pracownik Spółdzielni M. w C. upoważniony do odbioru pism (k. 21), czego strona skarżąca nie kwestionuje. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika strony skarżącej, Sąd I instancji prawidłowo więc uznał, że w dniu 4 kwietnia 2011 r. nastąpiło skuteczne doręczenie temu pełnomocnikowi przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Nie można przyjąć, aby w tej sprawie wystąpiła poważna przeszkoda uniemożliwiająca stronie skarżącej uiszczenie wpisu od skargi. Profesjonalny pełnomocnik skarżącej spółdzielni obowiązany był do starannego działania w postępowaniu sądowym i uiszczenia wpisu wraz z wniesieniem skargi (art. 219 p.p.s.a.), a jeżeli tego nie uczynił – w razie swojej dłuższej nieobecności w siedzibie mocodawcy powinien w porozumieniu z nim zadbać o zastępstwo w zakresie zapoznawania się z pismami sądowymi i wykonywania koniecznych czynności procesowych. Sąd I instancji prawidłowo w związku z tym przyjął, że strona skarżąca nie wykazała braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi, a zatem brak jest przesłanki do jego przywrócenia, o której mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.