II FZ 379/11
PostanowienieNaczelny Sąd Administracyjny2011-08-04
Skład orzekający: Stanisław Bogucki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym stronie, która nie przedłożyła wszystkich wymaganych dokumentów potwierdzających jej sytuację majątkową i finansową?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Strona skarżąca nie wykazała w sposób należyty swojej sytuacji majątkowej i finansowej, uchylając się od przedłożenia wymaganych dokumentów, co uniemożliwiło sądowi ocenę jej możliwości partycypowania w kosztach postępowania.Stan faktyczny
Strona skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odmówił przyznania prawa pomocy, wskazując na niewystarczające udokumentowanie sytuacji majątkowej strony. Strona skarżąca wniosła zażalenie, zarzucając sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania i błędne ustalenie stanu faktycznego. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zażalenie.Rozstrzygnięcie
Oddalono zażalenie.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 21 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Op 92/11 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi M. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 9 grudnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie podatku od spadków i darowizn postanawia: oddalić zażalenie.
1. Postanowieniem z dnia 21 czerwca 2011 r. o sygn. akt I SA/Op 92/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym M. C. (dalej: Skarżąca) w sprawie ze skargi Skarżącej na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 9 grudnia 2010 r., nr [...], wydaną w przedmiocie wznowienie postępowania w sprawie ustalenia podatku od spadków i darowizn. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej w skrócie: p.p.s.a.).
2. Przebieg postępowania przed Sądem pierwszej instancji:
2.1. Uzasadniając swoje postanowienie WSA w Opolu podał, że w rozpoznawanej sprawie Skarżąca (na druku PPF) zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych – wpisu od skargi.
W uzasadnieniu wniosku Skarżąca wskazała, że w wyniku powodzi w maju 2010 r. poniosła znaczne szkody (w granicach 70.000 zł) oraz, że wraz z mężem uiściła już kilka wpisów w WSA w Opolu i w niedalekiej przyszłości będzie zobowiązana do uiszczenia następnych wpisów od skarg. Wskazała, że z powodu powodzi nie uzyskała z gospodarstwa rolnego żadnych przychodów, a jej mąż w związku z koniecznością zabezpieczania majątku przed powodzią i usuwaniem szkód spowodowanych powodzią - poniósł straty z pozarolniczej działalności gospodarczej. Odnośnie do swojej sytuacji rodzinnej, finansowej i majątkowej Skarżąca oświadczyła, że w gospodarstwie domowym pozostaje wspólnie z mężem, a jedynymi dochodami uzyskiwanymi w tym gospodarstwie są dochody z najmu mieszkań w wysokości 1.067 zł brutto miesięcznie. Na posiadany przez Skarżącą i jej męża majątek składają się: dom mieszkalny o powierzchni 150 m², dwa lokale mieszkalne o powierzchni odpowiednio 19 i 24 m², nieruchomość rolna o powierzchni 1,43 ha oraz samochód osobowy marki [...] o wartości 22.000 zł. Jednocześnie Skarżąca oświadczyła, że wspólnie z mężem obciążona jest kredytami bankowymi na kwotę 150.000 zł, a nadto w lutym 2011 r. zaciągnęła kolejny kredyt.
2.2. Dodatkowo, na wezwanie Referendarza sądowego WSA w Opolu, pismem z 30 marca 2011 r. Skarżąca (reprezentowana przez pełnomocnika – doradcę podatkowego) uzupełniła informacje dotyczące wniosku i złożyła dokumenty w postaci: (a) deklaracji podatkowej VAT-7K dotyczącej opodatkowania podatkiem od towarów i usług działalności gospodarczej prowadzonej przez męża Skarżącej za IV kwartał 2010 r., z którego wynika, że dokonano dostawy towarów oraz świadczenia usług na kwotę 330 zł i wykazano nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym w kwocie 673 zł; (b) zeznania o wysokości uzyskanego przychodu, wysokości dokonanych odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych za rok 2010 (PIT-28), z którego wynika przychód w kwocie 12.803,95 zł brutto oraz (c) zaświadczenia Burmistrza B. z dnia 2 czerwca 2010 r. o zalaniu wodami rzeki O. posesji położonej w B. przy ul. O. nr [...] (zalane podwórko, piwnica do wysokości 160 cm, a w niej piec c.o., zbiornik wyrównawczy i rury stalowe c.o., wody i gazu, zalanie instalacji elektrycznej i teletechnicznej).
2.3. Postanowieniem Referendarza sądowego WSA w Opolu z dnia 12 kwietnia 2011 r. odmówiono przyznania prawa pomocy z tym uzasadnieniem, że prawo pomocy stanowi instytucję wyjątkową i może być udzielone w sytuacjach szczególnych, a Skarżąca nie uwiarygodniła, aby w takiej sytuacji się znalazła.
2.4. Na skutek sprzeciwu Skarżącej zarządzeniem z dnia 10 maja 2011 r., wydanym w trybie art. 255 p.p.s.a., wezwano ją do przedłożenia: (a) szczegółowej informacji na temat ponoszonych kosztów na bieżące utrzymanie; (b) wyciągów z kont i lokat bankowych Skarżącej i jej męża za ostatnie trzy miesiące; (c) deklaracji podatkowej VAT 7 za I kwartał 2011 r. z prowadzonej przez męża Skarżącej działalności gospodarczej, zeznania o wysokości osiągniętych dochodów (straty) w roku podatkowym 2010 r., dowodów potwierdzających oświadczenie o szkodach poniesionych w powodzi i ich wielkości wraz z informacją o ewentualnych odszkodowaniach z tego tytułu, (d) dokumentów potwierdzających wskazane obciążenie kredytowe w wysokości 150.000 zł, wraz z informacją o wysokości miesięcznych kosztów z tego tytułu, (e) wskazania źródła pokrycia kosztów związanych z obsługą kredytów oraz z wpłatą należności podatkowych w kwocie 5.854 zł (wobec deklarowanych miesięcznych przychodów w kwocie 1.067 zł brutto), (f) dowodów potwierdzających oświadczenie Skarżącej w zakresie dochodów z gospodarstwa rolnego.
2.5. W odpowiedzi Skarżąca przedłożyła pismo z dnia 28 maja 2011 r., w którym wskazała, że posiada na prywatnym rachunku bankowym debet w wysokości 3.893,20 zł, a na rachunku firmowym debet w wysokości 9.860,36 zł oraz, że nie posiada żadnych lokat. Zaznaczyła także, że nie jest w stanie przedstawić wysokości bieżących kosztów utrzymania, ponieważ są one zmienne, w zależności od potrzeb, zaś część kosztów została ujęta w kosztach prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej podobnie, jak odsetki od kredytów i pożyczek. Odnośnie do wezwania do przedłożenia dokumentów potwierdzających oświadczenie o braku dochodów z gospodarstwa rolnego, Skarżąca wskazała, że w 2010 r. dochodów takich nie uzyskano z powodu powodzi. Jednocześnie do akt sprawy przedłożyła: (a) umowę kredytu z dnia 24 lipca 2008 r. na kwotę 125.000 zł i okresem spłaty do dnia 16 lipca 2015 r., (b) umowę pożyczki z dnia 12 grudnia 2008 r. na kwotę 20.600 zł, z harmonogramem spłaty w 60 miesięcznych ratach, (c) umowę pożyczki z dnia 29 kwietnia 2010 r. na kwotę 43.050 zł, (d) zmieniony harmonogram spłaty kredytu w kwocie 41.102,10 zł z terminem spłaty od marca 2011 r. do maja 2013 r., (e) deklarację PIT 36 wspólnego rozliczenia dochodów Skarżącej i jej małżonka za 2010 r., z którego wynika, że Skarżąca uzyskała przychód w kwocie 4.367,92 zł brutto, natomiast jej mąż przy przychodzie w kwocie 60.198,59 zł uzyskał stratę w wysokości 5.162,27 zł, (f) pismo męża Skarżącej z dnia 9 maja 2011 r. skierowane do Urzędu Nadzoru Finansowego z którego wynika, że kwestionuje on stanowisko ubezpieczyciela w kwestii wysokości przyznanego odszkodowania w kwocie 17.241,11 zł z tytułu szkód spowodowanych w majątku jego i Skarżącej na skutek zaistniałej powodzi w 2010 r. i domaga się wypłaty dodatkowej kwoty 49.928,33 zł z tytułu powstałych szkód, (g) stanowisko ubezpieczyciela z dnia 22 lutego 2011 r. nie uznające stanowiska męża Skarżącej o uzupełnienie wysokości odszkodowania.
3. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu:
3.1. Odmawiając przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a., przy rozważaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy należy uwzględnić z jednej strony wysokość obciążeń finansowych w danym postępowaniu (np. wysokość wpisu od skargi), z drugiej możliwości finansowe strony w chwili składania tego wniosku. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana, na mocy art. 255 p.p.s.a., złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
3.2. Skarżąca, pomimo wzywania do uzupełniania danych zwartych w złożonym oświadczeniu, nie uzupełniła danych i dokumentacji zgodnie z treścią wezwań. Nie uznano za wywiązanie się przez Skarżącą z obowiązku nałożonego przez ustawodawcę w zakresie pełnego udokumentowania i uzasadnienia podstaw do udzielenia prawa pomocy, udzielanych wybiórczo informacji. Skarżąca nie przedłożyła przede wszystkim informacji na temat kosztów ponoszonych przez nią i jej męża na bieżące utrzymanie, nie wspominając już o dokumentach potwierdzających informacje w tym zakresie, nie przekazała wyciągów i odpisów ze swoich kont bankowych, jak i kont męża pozostającego z nią we wspólnym gospodarstwie domowym (za ostatnie trzy miesiące), deklaracji podatkowej VAT-7 za I kwartał 2011 r. z prowadzonej przez męża Skarżącej działalności gospodarczej, zaświadczenia potwierdzającego brak uzyskania dochodów z gospodarstwa rolnego w 2010 r. oraz informacji o źródłach finansowania spłat zaciągniętych zobowiązań.
Skarżąca, w związku ze złożonym wnioskiem, ujawniła tylko dane dotyczące pasywów występujących w prowadzonym przez nią gospodarstwie domowym. W ten sposób zarysował się stan faktyczny, gdzie miesięczne koszty związane ze spłatą zaciągniętych zobowiązań trzykrotnie przekraczają osiągane dochody. Łącznie miesięczne zobowiązania z tytułu rat kredytów i pożyczek wynoszą około 4.100 zł, przy czym, według stanowiska Skarżącej, posiada ona jeszcze linę debetową na rachunku bankowym w kwocie około 13.000 zł, a po stronie aktywów istnieje tylko miesięczny przychód w kwocie 1.067 zł brutto i stanowi on jedynie źródło utrzymania obojga małżonków. Co także istotne, strona nie wykazała w złożonym z wniosku, dochodu w kwocie 4.367,92 zł, który z kolei został przez nią wskazany w deklaracji PIT-36. Ponadto, Skarżąca wpłaciła w kwietniu 2011 r. tytułem należności podatkowych kwotę 5.854,10 zł. Pomimo wezwania Sądu pierwszej instancji do złożenia wyjaśnień z jakich źródeł pokrywane są wskazane zobowiązania, Skarżąca nie złożyła żadnych wyjaśnień w tym zakresie.
W ocenie WSA w Opolu postępowanie Skarżącej, polegające na podawaniu nierzetelnych informacji na temat swojej rzeczywistej sytuacji finansowej spowodowało, że sytuacja majątkowa strony pozostała niewyjaśniona. Nie było zatem możliwe podjęcie jakiejkolwiek pozytywnej decyzji, kiedy dane o sytuacji finansowej wnioskodawcy są co najmniej niepełne i obrazują niespójną sytuację w jakiej znajduje się strona (por. postanowienia NSA: z dnia 26 lutego 2009 r., sygn. akt I FZ 23/09, z dnia 11 czerwca 2010 r., sygn. akt: I OZ 416/10, publik. www.nsa.orzeczenia.gov.pl).
3.3. Uzupełniając swoją argumentację WSA w Opolu podkreślił, że o konieczności rzetelnego wykazania swojej sytuacji finansowej i osobistej, w związku ze złożeniem wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżąca wiedziała, gdyż w analogicznej sytuacji takie stanowisko zostało zaaprobowane przez Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający jej zażalenie na postanowienie WSA w Opolu, odmawiające przyznania prawa pomocy z podobną argumentacją (postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2011 r., sygn. akt: II FZ 643/10).
4. Stanowisko Skarżącej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym:
4.1. Wnosząc do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na w.w. postanowienie WSA w Opolu Skarżąca zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez:
(1) ustalenie z naruszeniem zasady swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, że Skarżąca: (a) nie przedłożyła żądanych dokumentów mimo ich przedłożenia, (b) ujawniła tylko pasywa mimo przedłożenia aktywów, w tym deklaracji PIT-36 i PIT-28, (c) podała nierzetelne informacje mimo, że informacje są rzetelne i że w dalszym ciągu sytuacja finansowa jest niewyjaśniona mimo tego, że jest ona wyjaśniona, (d) ze wskazanych dochodów nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych bez znacznego uszczerbku dla siebie i rodziny i mimo tego odmówienia przyznania prawa pomocy,
(2) ustalenie przez Sąd pierwszej instancji sprzeczności w informacjach przekazanych przez Skarżącą mimo braku takiej sprzeczności,
(3) ustalenie istnienia analogicznej sytuacji jak w sprawie sygn. II FZ 643/10 mimo, że tak nie było, gdyż wówczas skarżąca mimo wezwania sądu nie przedłożyła wielu dokumentów, które skarżąca przedłożyła w tej sprawie w dniu 28 maja 2011 roku, np.: PIT-36, PIT-28, umowy pożyczek i kredytów, informacji o szkodzie majątkowej w wyniku powodzi, saldach kont bankowych, itd.
Uzasadniając zażalenie Skarżąca stwierdziła, że wraz z pismem z 25 maja 2011 r. WSA w Opolu otrzymał wszystkie żądane dokumenty kredytowe, pismo z dnia 22 lutego 2011 r. z PZU o odmowie wypłaty odszkodowania i pismo z 9 maja 2011 r. do Urzędu Nadzoru Finansowego wskazującego zaniżenie odszkodowania o kwotę 49.928,33 zł, a mimo tego Sąd uznał, że Skarżąca nie udokumentowała obciążeń kredytowych i poniesionych szkód w wyniku powodzi. Sąd pierwszej instancji nie wskazał jednak, jaki według niego właściwy jest sposób udokumentowania tych strat. W w.w. piśmie z 25 maja 2011 r. Skarżąca poinformowała Sąd pierwszej instancji, że ona i jej mąż nie posiadają lokat bankowych i że na dzień 25 maja 2011 r. stan rachunku firmowego męża Skarżącej wynosi 9.860,36 zł (debet), a stan prywatnego rachunku bankowego wynosi 3.893,20 zł (debet) oraz 50,05 zł. WSA w Opolu zaś uznał, że Skarżąca nie przedłożyła w tym zakresie informacji, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W zakresie kosztów utrzymania Skarżąca podnosiła, że nie może podać stałych kosztów utrzymania, gdyż są one zmienne i również zależne od posiadanych środków finansowych. Istotna część tych kosztów ujęta została również w kosztach pozarolniczej działalności gospodarczej, podobnie jak odsetki od kredytów, co Sąd pierwszej instancji pominął w sprawie. WSA w Opolu pominął też, że Skarżąca i jej mąż powinni uiścić wiele wpisów od skarg, skarg kasacyjnych i opłat kancelaryjnych, co może mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
5.1. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, a rozstrzygnięcie WSA w Opolu odpowiada prawu. W związku z tym zażalenie Skarżącej podlega oddaleniu.
5.2. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie Sąd pierwszej instancji wskazał, że w rozpoznawanej sprawie Skarżąca nie wykazał w sposób należyty, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Przyznanie tego prawa stanowi odstępstwo od zasady partycypacji strony w kosztach postępowania sądowego, wynikającej z art. 199 p.p.s.a. i może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. (por. np. postanowienia NSA: z dnia 13 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 185/10, z dnia 19 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 156/10, publik. http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Zgodnie z w.w. przepisem p.p.s.a., ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Z użytych w tym przepisie słów "...gdy wykaże..." jednoznacznie wynika, że strona ma przekonać sąd, iż znajduje się w sytuacji opisanej w tym przepisie, która uniemożliwia jej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 694).
Ponieważ w rozpoznawanej sprawie oświadczenia Skarżącej, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a., były niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, a tym samym nie mogły przekonać Sądu pierwszej instancji do przyznania prawa pomocy, zasadnie została wezwana na mocy art. 255 p.p.s.a. do przedłożenie precyzyjnie wskazanych przez WSA w Opolu dokumentów źródłowych.
5.3. Odnosząc powyższą ocenę do okoliczności sprawy należy w pełni podzielić stanowisko wyrażone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2011 r. o sygn. akt II FZ 643/10. Wskazano tam, że wezwanie skierowane przez WSA w Opolu na mocy art. 255 p.p.s.a. było wiążące dla Skarżącej. Skoro zatem Skarżąca uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez Sąd pierwszej instancji dokumentacji w zakresie stanu kont bankowych (dokumentacji wskazanej przez Sąd pierwszej instancji jako "wyciągi z kont i lokat bankowych", a nie oświadczenia właścicieli, co do ich stanu) oraz kosztów utrzymania gospodarstwa domowego, do dostarczenia której to dokumentacji została zobowiązana na podstawie w.w. przepisu p.p.s.a., powinna była liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy.
5.4. W rozpoznawanej sprawie WSA w Opolu, uwzględniając powyższe niewiązanie się Skarżącej z nałożonego na nią obowiązku, prawidłowo wskazał na niejasność co do sytuacji majątkowej Skarżącej. Wbrew twierdzeniom zażalenia Sąd pierwszej instancji nie przyjął, że Skarżąca nie przedłożyła żadnych dokumentów źródłowych. Przeciwnie, WSA w Opolu w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazał, które dokumenty w odpowiedzi na dwa wezwania: uprzednie Referendarza sądowego WSA w Opolu i kolejne Sądu pierwszej instancji, Skarżąca przedłożyła. Na podstawie ich analizy zasadnie wskazano, że Skarżąca ujawniła tylko dane dotyczące pasywów występujących w prowadzonym przez nią gospodarstwie domowym, co maiła służyć wzmocnieniu jej stanowiska. Sąd pierwszej instancji trafnie zauważył, że Skarżąca zignorowała wezwanie w zakresie przedłożenia: (a) informacji na temat kosztów ponoszonych przez nią i jej męża na bieżące utrzymanie, (b) wyciągów i odpisów ze kont bankowych jak i kont męża pozostającego z nią we wspólnym gospodarstwie domowym (za ostatnie trzy miesiące), (c) deklaracji podatkowej VAT 7 za I kwartał 2011 r. z prowadzonej przez męża Skarżącej działalności gospodarczej, (d) zaświadczenia potwierdzającego brak uzyskania dochodów z gospodarstwa rolnego w 2010 r. oraz (e) informacji o źródłach finansowania spłat zaciągniętych zobowiązań.
W świetle powyższych uwag nie można odmówić zasadności konstatacji WSA w Opolu, że odpowiedź Skarżącej na w.w. wezwanie była jednostronna w tym sensie, że przedłożono jedynie dokumenty obrazujące pasywa w stanie majątkowym Skarżącej i jej męża, ignorując obowiązek przedłożenia dokumentów, które potencjalnie mogłyby ujawnić aktywa Skarżącej. Doprowadziło to do znacznej nieścisłości w obrazie jej sytuacji majątkowej, bowiem zgodnie z zasadami prawidłowego rozumowania Sąd pierwszej instancji zauważył znaczną przewagę pasywów nad aktywami, co w świetle doświadczenia życiowego rodzi uzasadnione wątpliwości, co do możliwości funkcjonowania Skarżącej i jej gospodarstwa domowego przy tak znacznych zobowiązaniach i deficycie środków finansowych. Niewątpliwe jest bowiem, że mimo wskazanych obciążeń finansowych Skarżąca wraz z mężami funkcjonują samodzielnie, nie wskazali bowiem na konieczność poszukiwania pomocy finansowej od krewnych, przyjaciół lub pomocy socjalnej od Państwa. Tym samym w.w. wątpliwości są zasadne i przy uwzględnieniu nie wywiązania się przez Skarżąca z obowiązku nałożonego na mocy art. 255 p.p.s.a. przez WSA w Opolu, przemawiają na niekorzyść wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym.
5.5. Ponadto, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podnoszone przez Skarżącą twierdzenie o niemożności nawet szacunkowego wskazania kosztów utrzymania gospodarstwa domowego należy ocenić jako absurdalne. Skarżąca miał bowiem możliwość wskazania przykładowo tych wydatków, które należą do regularnie ponoszonych (np. opłat za media i energię elektryczną). Racjonalne gospodarowanie własnymi środkami finansowymi pozwala też na wskazanie w przybliżeniu kosztów ponoszonych na zapewnienie minimum potrzeb życiowych, np. wyżywienia, ubioru itp. W tym miejscu należy zauważyć, że oceniając zasadność przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie częściowym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, należy odnieść sytuację majątkową wnioskodawcy do wysokości kosztów, które jest on zobowiązany ponieść. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości finansowych partycypowania przez stronę w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 4 stycznia 2011 r., sygn. akt II FZ 681/10, publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
W rozpatrywanej sprawie, w związku z nieprzedstawieniem źródeł pozwalających stwierdzić wysokość wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym Skarżącej, pomimo spoczywającego na niej ciężaru dowodu lub przynajmniej uprawdopodobnienia, nie było możliwe ustalenie sytuacji majątkowej Skarżącej. Tym samym nie było możliwe odniesienie sytuacji majątkowej do wysokości kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, które jest on zobowiązany ponieść i dokonanie oceny możliwości finansowych partycypowania w nich przez Skarżącą. WSA w Opolu nie miał zatem podstaw do dokonania oceny zasadności wniosku Skarżącej.
5.6. Wyrażając aprobatę dla oceny Sądu pierwszej instancji, że Skarżąca nie wywiązała się z ciążącego na niej na mocy art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. obowiązku wykazania zasadności przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie oddalił na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło