II OSK 2237/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zofia Flasińska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Sędzia del. WSA Elżbieta Kremer Protokolant asystent sędziego Rafał Kopania po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2011r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Stowarzyszenia Zwykłego [...] w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 lipca 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 350/11 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia Zwykłego [...] w R. przeciwko Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Poznaniu w przedmiocie wymierzenia grzywny za niewykonanie wyroku Sądu w sprawie sygn. akt IV SAB/Po 58/10 oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 6 lipca 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 350/11, oddalił skargę Stowarzyszenia Zwykłego [...] z siedzibą w R. przeciwko Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Poznaniu w przedmiocie wymierzenia grzywny za niewykonanie wyroku Sądu w sprawie o sygn. akt IV SAB/Po 58/10. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt IV SAB/Po 58/10, zobowiązał Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu do załatwienia sprawy w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S. Nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku. Powyższy wyrok uprawomocnił się w dniu 22 stycznia 2011 r. Pismem z dnia 25 lutego 2011 r., które wpłynęło do organu w dniu 28 lutego 2011 r. Stowarzyszenie Zwykłe [...] wezwało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu do wykonania wyroku w sprawie sygn. akt IV SAB/Po 58/10. Decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S. Nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. w przedmiocie warunków zabudowy. Decyzję tą Stowarzyszenie Zwykłe [...] otrzymało 15 marca 2011 r. W dniu 14 marca 2011 r. Stowarzyszenie Zwykłe [...] wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę o wymierzenie grzywny SKO w Poznaniu w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) za niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 grudnia 2011 r., sygn. akt IV SAB/Po 58/10. Rozpoznając powyższą skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, iż nie zawiera ona uzasadnionych podstaw. Sąd pierwszej instancji wskazał, iż strona skarżąca wezwała Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu do wykonania wyroku po doręczeniu organowi prawomocnego orzeczenia sądowego. Jak wynika z ustaleń Sądu akta administracyjne nie zostały i nie mogły być zwrócone, bowiem były konieczne do rozpoznania innych spraw o sygnaturach IV SAB/Po 41/10, II SA/Po 670/10 i II SA/Po 671/10. Bezsporne jest także, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu nie czekając na zwrot akt, wypożyczyło je z Sądu i decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S. Nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. w przedmiocie warunków zabudowy. Decyzję tą Stowarzyszenie Zwykłe [...] otrzymało [...] marca 2011 r. Zdaniem Sądu pierwszej instancji organ musi dysponować aktami sprawy w sposób możliwy do podjęcia rozstrzygnięcia, a zatem aktami kompletnymi. Dopiero wówczas rozpoczyna się początek biegu terminów do załatwienia sprawy, a ich niedochowanie skutkować może nałożeniem na organ grzywny. Dlatego też w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, zdaniem Sądu, brak jest podstaw do wymierzenia organowi grzywny bowiem organ nie pozostawał w bezczynności, o jakiej mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Stowarzyszenie Zwykłe [...] zaskarżając rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji w całości i zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, tj. art. 9 k.p.a. polegające na jego niezastosowaniu oraz naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na nie przedstawieniu w uzasadnieniu wyroku stanu sprawy zgodnie ze stanem faktycznym i art. 154 § 1, 151 p.p.s.a. polegające na nie wymierzeniu grzywny i na nie zasądzeniu kosztów postępowania. W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu oraz zasądzenie od SKO w Poznaniu na rzecz skarżącego Stowarzyszenia kosztów postępowania kasacyjnego w kwocie 560 zł. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż SKO w Poznaniu po otrzymaniu wyroku a przed otrzymaniem wezwania do wykonania orzeczenia (28 lutego 2011 r.), jak również i po jego otrzymaniu aż do czasu nadania skargi (12 marca 2011 r.) tj. przez prawie dwa tygodnie nie uczyniło nic, aby poinformować skarżące Stowarzyszenie o ewentualnych problemach w wydaniu oczekiwanej decyzji. Stowarzyszenie miało więc pełne prawo sądzić, a nawet mieć pewność, że nie istnieją jakiekolwiek okoliczności uniemożliwiające wykonanie wyroku, dlatego też wezwało do jego wykonania (wezwanie nadano w dniu 26 lutego 2011 r.), a następnie wniosło skargę na bezczynność i o wymierzenie grzywny (w dniu 12 marca 2011 r.). Zdaniem autora skargi kasacyjnej, gdyby SKO w Poznaniu faktycznie nadało decyzję w dniu jej wydania tj. [...] lutego 2011 r. (tak stwierdził WSA W Poznaniu), to również nie doszłoby do wniesienia skargi, gdyż decyzja z pewnością dotarłaby do adresata przed dniem wniesienia skargi tj. przed 12 marca 2011 r. Tymczasem decyzję SKO w Poznaniu nadało nie w dniu jej wydania, jak uznał WSA w Poznaniu, tylko dopiero w dniu 11 marca 2011 r. (data stempla pocztowego na przesyłce pocztowej nr [...]), a więc [...] dni po terminie rzekomego wydania decyzji i po 18 dniach od terminu załatwienia sprawy. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku brak jest informacji o tym, kiedy decyzję SKO w Poznaniu nadało w polskim urzędzie pocztowym. W ocenie skarżącego Stowarzyszenia data wydania decyzji w dniu [...] lutego 2011 r. i tak potwierdza fakt załatwienia sprawy po terminie wyznaczonym przez Sąd, a ponadto jest datą mało wiarygodną. Jedynymi wiarygodnymi datami są według autora skargi kasacyjnej: data nadania decyzji w dniu 11 marca 2011 r. i data jej doręczenia skarżącemu stowarzyszeniu – 15 marca 2011 r. Ponadto druga z dat wskazuje na fakt doręczenia decyzji skarżącemu stowarzyszeniu nie tylko po wniesieniu skargi (12 marca 2011 r.) ale i po jej doręczeniu organowi (14 marca 2011 r.). W żaden sposób nie wyjaśniono, dlaczego organ zwlekał z wysłaniem (nadaniem) decyzji aż [...] dni (od [...] lutego 2011 r. do 11 marca 2011 r.). Zdaniem skarżącego Stowarzyszenia SKO w Poznaniu podjęło czynności ale już po terminie, co oznacza, że organ nie wykonał wyroku Sądu w całości i skutkować to powinno wymierzeniem organowi grzywny, choćby symbolicznej oraz zasądzeniem zwrotu kosztów. W odpowiedzi na skargę kasacyjną SKO w Poznaniu wniosło oddalenie skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do przepisu art. 154 § 1 p.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu, po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Powyższy przepis, jakkolwiek zamieszczony w ustawie proceduralnej, jest materialnoprawną podstawą wymierzenia grzywny organowi administracyjnemu, który nie wykonał wyroku sądowego. Wobec tego zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie tego przepisu, zgodnie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., należało wskazać, czy naruszenie to polegało na błędnej wykładni tego przepisu, czy też niewłaściwym zastosowaniu. Tymczasem w skardze kasacyjnej zakwalifikowano powyższe naruszenie do kategorii procesowych i wywiedziono, że naruszenie tego przepisu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zasadniczą przesłanką do zastosowania art. 154 p.p.s.a. i wymierzenia organowi grzywny jest ustalenie, że do dnia wniesienia skargi w tym przedmiocie organ administracji nie wykonał wyroku sądu. Zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a. termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Przepis ten ma także zastosowanie do skargi na bezczynność, ale w tym znaczeniu, że wyznaczony przez Sąd termin do załatwienia sprawy liczy się od dnia zwrotu akt nadesłanych w związku ze skargą na bezczynność. Wprawdzie Sąd I instancji w wyroku z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt IV SAB/Po 58/10 zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku, to jednak termin ten rozpoczyna bieg od daty wydania postanowienia o stwierdzeniu prawomocności tego orzeczenia. Okoliczność, że organ nie dysponuje aktami nie oznacza, iż nie może podejmować w sprawie czynności i jej zakończyć. Istnieje bowiem możliwość wystąpienia przez organ o nadesłanie akt w celu ich wykorzystania do wydania decyzji, względnie sporządzenia odpisów niezbędnych dokumentów. W przedmiotowej sprawie prawomocność wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, którym zobowiązano SKO w Poznaniu do załatwienia sprawy w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S. Nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. stwierdzono postanowieniem z dnia 21 lutego 2011 r. i doręczono go organowi w tym samym dniu. Wraz z odpisem powyższego orzeczenia Sąd nie przekazał jednakże do organu akt sprawy, które zostały dołączone do innej sprawy znajdującej się w Sądzie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu nie czekając na zwrot akt, już w dniu 21 stycznia 2011 r. zwróciło się z pismem do Sądu o wypożyczenie akt administracyjnych (pismo k-48 akt IV SAB/Po 58/10). Decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S. Nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. w przedmiocie warunków zabudowy. Decyzję tą Stowarzyszenie Zwykłe [...] otrzymało 15 marca 2011 r. Stosownie do art. 286 § 2 p.p.s.a. po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu pierwszej instancji akta administracyjne sprawy zwraca się organowi administracji publicznej załączając odpis orzeczenia ze stwierdzeniem jego prawomocności. Termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia prawomocnego orzeczenia oraz akt sprawy. Przepis powyższy ustanawia zasadę "realnej możliwości" wykonania wyroku sądowego, bowiem organ musi dysponować aktami sprawy w sposób możliwy do podjęcia rozstrzygnięcia. W okolicznościach przedmiotowej sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu w momencie doręczenia prawomocnego wyroku (21 lutego 2011 r.) nie dysponowało aktami administracyjnymi sprawy, bowiem zostały one dołączone przez Sąd do innej sprawy. Pomimo tego organ nie czekając na zwrot przedmiotowych akt zwrócił się do Sądu o ich wypożyczenie i wydał decyzję z dnia [...] lutego 2011 r. Bez znaczenia jest przy tym podnoszony przez stronę skarżącą fakt, że SKO w Poznaniu nie poinformowało Stowarzyszenia o tym, kiedy akta administracyjne wraz z odpisem prawomocnego wyroku wpłynęły do organu, bowiem organ administracji nie ma takiego obowiązku. Organ ma obowiązek informowania strony, jeżeli nie może załatwić sprawy w terminie – art. 35 k.p.a. Wobec powyższego brak jest podstaw do przyjęcia, iż w przedmiotowej sprawie wystąpiła przesłanka do wymierzenia SKO w Poznaniu grzywny za niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w sprawie IV SAB/Po 58/10, albowiem od daty stwierdzenia prawomocności wyroku w dniu 21 lutego 2011r. do dnia wydania decyzji nie upłynął termin określony w przepisach jak i w wyroku. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznając zarzuty skargi kasacyjnej za nieusprawiedliwione orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a.