II GSK 2295/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Czesława Socha (spr.) Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz Sędzia del. WSA Izabela Głowacka-Klimas Protokolant Kacper Tybuszewski po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 lipca 2011 r. sygn. akt III SA/Po 357/11 w sprawie ze skargi K. W. na postanowienie Dyrektora W. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych oddala skargę kasacyjną Zaskarżonym wyrokiem z dnia 14 lipca 2011 r. o sygn. III SA/Po 357/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę K. W. na postanowienie Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] lutego 2011 r. o nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2010. Sąd I instancji przyjął, że odmowa skarżącemu przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności z powodu braku spełnienia przesłanki w postaci braku jego winy w uchybieniu terminu była uzasadniona. Chodzi o brak odebrania przesyłki pocztowej w okresie od [...] czerwca do [...] lipca 2010 r. a więc podczas przebywania na urlopie wypoczynkowym. Konsekwencją powyższego jest niespełnienie jednej z ustawowych przesłanek określonych w art. 58 § 1 i 2 K.p.a. W ocenie Sądu I instancji także orzecznictwo sądowoadministracyjne przyjęło, że przebywanie na urlopie nie uzasadnia przywrócenia uchybionego terminu. Nie są to okoliczności obiektywne niezależne od strony a tylko takie mogą stanowić powód do przywrócenia terminu. Strona planując dłuższy pobyt poza miejsce zamieszkiwania lub przebywania należycie dbająca o swoje interesy, wskazuje adres do korespondencji ewentualnie pełnomocnika do doręczeń, bądź ustanawia pełnomocnika do zastępowania jej w toczącym się postępowaniu, aby zapobiec niekorzystnym skutkom. Oznacza to, że przesłanka braku winy nie została spełniona. Świadczy to o niedochowaniu należytej staranności w okolicznościach niniejszej sprawy i trafnie wykluczono przywrócenie uchybionego terminu. Nie stanowią one wyjątkowych i nagłych okoliczności, które uniemożliwiały dochowanie uchybionego terminu. Powyższe okoliczności stanowiły podstawę do oddalenia skargi. Skargą kasacyjną [...] zaskarżył w całości powyższy wyrok zarzucając naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Chodzi o art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/, art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oraz art. 58 K.p.a. Domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji i zasądzenia na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu podał, że dokonano wadliwej oceny materiału dowodowego o braku dochowania terminu na uzupełnienie braków formalnych wniosku. Przyjęcie, że skarżący uchybił terminowi jest nie do przyjęcia. Brak możliwości odebrania pisma z powodu korzystania z urlopu wypoczynkowego, uzasadnia przywrócenie terminu. Nie sposób przyjąć, że skarżący nie dochował należytej staranności w sprawie. Dołożona została staranność w celu ustalenia, od kogo pochodziło awizowane pismo. Nastąpiło to po powrocie z urlopu wypoczynkowego. Na poczcie okazało się niemożliwe ustalenie nadawcy przesyłki. Pobyt skarżącego na urlopie był krótki, gdyż dwa tygodnie. Wskazany telefon na wniosku dowodzi także, że organ miał możliwość skontaktowania się ze skarżącym. Prezentowane w doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, że przywrócenie terminu jest uzasadnione w sytuacjach wyjątkowych i nagłych, może dotyczyć jedynie sytuacji, gdy dana osoba jest świadoma dokonania określonej czynności i że termin na jej dokonanie już płynie. W niniejszej sprawie, taka sytuacja nie ma jednak miejsca. Nieobecność w miejscu zamieszkania spowodowana urlopem wypoczynkowym, stanowi przyczynę uzasadniającą przywrócenie terminu. Oznacza to, że przesłanka braku winy została spełniona i wyrok Sądu I instancji jest nieprawidłowy. Skarga kasacyjna jest uzasadniona i konieczna. Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu, nie skorzystał z prawa złożenia odpowiedzi na skargą kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest nieuzasadniona. Zgodnie z art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W tym trybie wpłynęła skarga kasacyjna w niniejszej sprawie i spełnia ona wymogi określone w art. 174, art. 175 § 1, art. 176 oraz art. 177 § 1 tej ustawy. Oznacza to, że zaistniały podstawy do merytorycznego jej rozpoznania. Przepis art. 183 § 1 powołanej wyżej ustawy obliguje Naczelny Sąd Administracyjny do rozpoznania sprawy granicach skargi kasacyjnej. Sąd ten z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy. Stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej nie występuje żadna z okoliczności stanowiących o nieważności postępowania. Jak wskazano wyżej, skargę kasacyjną oparto na podstawie naruszenia przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Istota zarzutów sprowadza się do polemiki z oceną – czy przebywanie na urlopie wypoczynkowym uzasadnia przywrócenie uchybionego terminu. Trafnie Sąd I instancji przyjął, że przebywanie na powyższym urlopie nie uzasadnia przywrócenia uchybionego terminu. Należy podkreślić, że w doktrynie i orzecznictwie sądowoadministracyjnym zgodnie przyjmuje się przy ocenie braku winy jako przesłanki przywrócenia terminu, obiektywny miernik staranności wymagany od strony należycie dbającej o swoje interesy przy prowadzeniu spraw. Zajęcie stanowiska odmiennego uwzględniającego subiektywny miernik staranności, wprowadziłoby do stosunków procesowych element niepewności. Osoba zainteresowana ma zatem uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Treść art. 58 K.p.a. wyraźnie wskazuje, że uprawdopodobnienie braku winy powinno odnosić się wyłącznie do kwestii przyczyn niedotrzymania terminu. Wyjazd na urlop zależy od woli strony, nie jest przeszkodą obiektywną, nie uniemożliwia też odbierania korespondencji. Oznacza to, że strona należycie dbająca o swoje interesy, planując dłuższy pobyt poza miejscem swojego przebywania powinna wskazać inny adres do korespondencji bądź ustanowić pełnomocnika, aby w ten sposób zapobiec niekorzystnym skutkom. Okoliczności powołane przez skarżącego nie stanowią wyjątkowych i nagłych okoliczności, które uniemożliwiły dohodowanie uchybionego terminu i nie świadczą o dochowaniu należytej staranności. Brak wykazania dochowania staranności potwierdza stanowisko zaprezentowane przez Sąd I instancji. O ile po powrocie z urlopu skarżący próbował ustalić od kogo pochodziła awizowana przesyłka, okoliczność ta nie została nawet wykazana. Zaniechanie przez organ kontaktu telefonicznego ze skarżącym w tej kwestii nie znajduje żadnej podstawy prawnej. Odwołanie się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2009 r. o sygn. akt II GSK 726/08 nie znajduje uzasadnienia gdyż wyrok ten został wydany w innym stanie faktycznym i związany był z urlopem wychowawczym w związku z opieką nad małym dzieckiem. W tym stanie rzeczy, za bezzasadne należało uznać zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 58 K.p.a. Podkreślić przy tym należy, że kasator wskazując art. 58 K.p.a. nie wskazał, który z paragrafów został naruszony. Naczelny Sąd Administracyjny będąc związanym granicami skargi kasacyjnej, nie ma kompetencji do dookreślania za wnoszącego skargę kasacyjną tak rozumianej podstawy skargi kasacyjnej. Nie dopatrzył się też Naczelny Sąd Administracyjny naruszenia art. 141 § 4 ustawy, aby uzasadnienie zawierało braki uniemożliwiające kontrolę instancyjną. Odwołanie się do tego zarzutu spowodowane było próbą wykazania, że wnioski ostateczne kasatora są inne niż Sądu I instancji. Stanowią zatem polemikę z właściwym stanowiskiem Sądu I instancji. Mając na uwadze powyższe – Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty kasacyjne za nieusprawiedliwione i działając na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną oddalił.