III SA/Po 357/11

Dnia 14 lipca 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak ( spr.) Sędziowie WSA Barbara Koś WSA Mirella Ławniczak Protokolant: stażysta Anna Zys – Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2011 roku przy udziale sprawy ze skargi K. W. na postanowienie Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia 22 lutego 2011 roku nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2010 o d d a l a s k a r g ę Postanowieniem z dnia 3 stycznia 2011 r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu odmówił K. W. przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2010. W uzasadnieniu wskazano, że w dniu 28 kwietnia 2010 r. K. W. złożył wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2010. W dniu 22 czerwca 2010 r. organ wystosował do wnioskodawcy wezwanie do usunięcia braków formalnych wniosku. Przesyłka polecona została awizowana w dniu 25 czerwca 2010 r. oraz powtórnie – w dniu 2 lipca 2010 r. i nie została podjęta w terminie. W związku z powyższym na podstawie art. 44 kpa organ uznał wezwanie za skutecznie doręczone w dniu 9 lipca 2010 r. i stwierdził, że termin do usunięcia braków formalnych wniosku upłynął w dniu 16 lipca 2010 r. W konsekwencji pismem z dnia 13 grudnia 2010 r. organ poinformował wnioskodawcę o pozostawieniu wniosku o płatności bez rozpoznania w części. Pismo to zostało skutecznie doręczone wnioskodawcy w dniu 24 grudnia 2010 r. W dniu 28 grudnia 2010 r. K. W. złożył wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych wniosku wraz z korektą wniosku. W uzasadnieniu wnioskodawca podał, że pod wskazanym adresem korespondencyjnym był nieobecny przez okres prawie 2 miesięcy, na dowód czego załączył oświadczenie jednego z sąsiadów – M. T., który potwierdził jego nieobecność w okresie od 25 czerwca 2010 r. do 30 sierpnia 2010 r. Następnie organ wskazał, iż zgodnie z art. 58 kpa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Przy czym podkreślił, powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, że brak winy zainteresowanego podmiotu w zachowaniu terminu ma miejsce jedynie wówczas, gdy zainteresowany podmiot działał z najwyższą starannością, jednakże niedopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanej, a dopuszczenie się przez osobę zainteresowaną nawet najmniejszego niedbalstwa wyklucza możliwość przywrócenia terminu. W przedmiotowej sprawie warunki określone w art. 58 kpa nie zostały zdaniem organu spełnione, ponieważ wnioskodawca nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy. K. W. złożył zażalenie na powyższe postanowienie, domagając się ponownego przeanalizowania sprawy. Dokonując "uściślenia" okoliczności podanych we wniosku o przywrócenie terminu wskazał, że w okresie od 26 czerwca 2010 r. do 10 lipca 2010 r. przebywał wraz z rodziną na urlopie w miejscowości D. Do miejsca pobytu wyjechał w dniu 25 czerwca 2010 r. w godzinach popołudniowych, planując nocleg u znajomych w miejscowości D. Dla potwierdzenia powyższych okoliczności załączył oświadczenia: właściciela ośrodka wczasowego oraz T. R. Postanowieniem z dnia 22 lutego 2011 r., nr [...] Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy, podzielając ustalenia faktyczne i ocenę prawną organu I instancji. Organ odwoławczy podkreślił, że w sytuacji, gdy skarżący przez dłuższy okres czasu nie przebywał w miejscu zamieszkania, mógł ustanowić pełnomocnika, zwłaszcza że pod wskazanym przez siebie adresem nie przebywał tylko przez okres wypoczynku letniego, lecz znacznie dłużej. W konsekwencji organ odwoławczy stwierdził, że przebywanie na urlopie wypoczynkowym nie może stanowić przeszkody do złożenia korekty wniosku w wyznaczonym terminie, a tym samym powołana przez skarżącego okoliczność nie stanowi o spełnieniu przesłanki braku winy w uchybieniu terminowi przewidzianej w art. 58 § 1 kpa. W skardze na powyższe postanowienie K. W., działający przez pełnomocnika – radcę prawnego, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji, zarzucając naruszenie art. 58 kpa polegające na bezpodstawnym przyjęciu, że skarżący nie spełnił przesłanek przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności, a w szczególności nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi do uzupełnienia braków formalnych przedmiotowego wniosku oraz nie dochował terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. W uzasadnieniu skarżący w pierwszej kolejności podkreślił, że datą początkową, od której należy liczyć termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, może być dzień, w którym strona powzięła wiadomość o jego uchybieniu. Skarżący powziął wiadomość o tymże uchybieniu w dniu 24 grudnia 2010 r., tj. w dniu odbioru pisma o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania w części, a wniosek o przywrócenie terminu złożony został w dniu 28 grudnia 2010 r., a więc z zachowaniem ustawowego 7-dniowego terminu. Ponadto, zdaniem skarżącego, uprawdopodobnił on również, iż owo uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy, ponieważ niemożność odebrania pisma z powodu korzystania z urlopu wypoczynkowego uzasadnia przywrócenie terminu. Wbrew twierdzeniom organu, skarżący spełnił również pozostałe przesłanki przywrócenia terminu, a mianowicie złożył prośbę o przywrócenie terminu oraz dopełnił wraz z powyższą prośbą czynności, dla której był określony termin, tj. uzupełnił braki formalne wniosku o przyznanie płatności. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 58 § 1 kpa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Przy czym stosownie do § 2 art. 58 kpa prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, a jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Z powyższej regulacji wynikają następujące przesłanki przywrócenie terminu, które muszą być spełnione łącznie: 1) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, 2) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od daty ustania przyczyny uchybienia terminowi, 3) zainteresowany dopełnił czynności, dla których określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. W niniejszej sprawie organ odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych wniosku o płatności, stwierdzając, iż skarżący nie spełnił przesłanki w postaci braku winy w uchybieniu terminu. Należy podkreślić, że w doktrynie i orzecznictwie sądowoadministracyjnym zgodnie przyjmuje się, że przy ocenie braku winy jako przesłanki przywrócenia terminu należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności wymagany od strony należycie dbającej o swoje interesy przy prowadzeniu spraw. W konsekwencji o braku winy w uchybieniu terminowi można mówić jedynie wówczas, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, zaś dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa wyklucza możliwość przywrócenia terminu. Chodzi przy tym o sytuacje wyjątkowe, nagłe i nieprzewidziane, które uniemożliwiły dokonanie czynności w terminie pomimo podjęcia starannych działań. Ponadto przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98, Lex nr 50679 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2008 r., sygn. akt I OZ 354/08). W tym kontekście Sąd w niniejszym składzie nie wyklucza możliwości uwzględnienia przebywania na urlopie poza miejscem zamieszkania jako okoliczności uzasadniającej przywrócenie terminu, przy czym zależy to od szczegółowych okoliczności konkretnego przypadku, biorąc pod uwagę, iż decydujące jest uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu. W niniejszej sprawie skarżący we wniosku o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych wniosku o płatności wskazał, iż przyczyną uchybienia terminowi była niemożność odebrania korespondencji zawierającej przedmiotowe wezwanie z uwagi na to, iż skarżący nie przebywał pod wskazanym przez siebie adresem przez okres prawie dwóch miesięcy. Skarżący nie określił przy tym przyczyn owej nieobecności pod wskazanym organowi administracji adresem. Z kolei w zażaleniu na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu podał, że przebywał na urlopie wypoczynkowym w okresie od 26 czerwca 2010 r. do 10 lipca 2010 r., przy czym z miejsca zamieszkania wyjechał w dniu 25 czerwca 2010 r. w godzinach popołudniowych. Natomiast po powrocie zastał awizo i udał się do placówki pocztowej, jednak przesyłka została już odesłana do nadawcy i nie otrzymał informacji o nadawcy. Niezależnie od tego, że skarżący nie wyjaśnił nieścisłości powyższych twierdzeń odnośnie okresu, w którym rzeczywiście nie przebywał pod wskazanym adresem, należy zwrócić uwagę, że postępowanie w przedmiocie płatności zostało zainicjowane przez samego skarżącego na skutek wniosku złożonego przez niego w dniu 28 kwietnia 2010 r. Skarżący miał zatem świadomość toczącego się postępowania i w związku z tym mógł i powinien liczyć się z możliwością skierowania do niego przez organ administracji jakiejkolwiek korespondencji w toczącej się sprawie, która będzie wymagała jego odpowiedzi w zakreślonym terminie. Nie powinno przy tym budzić wątpliwości, że prawdopodobieństwo otrzymania takiej korespondencji na wskazany przez skarżącego dzień wyjazdu, tj. 25 czerwca 2010 r. było stosunkowo duże, skoro od dnia złożenia wniosku do tego momentu upłynęło już blisko dwa miesiące. W konsekwencji, skarżący planując dłuższy wyjazd – jak wskazał we wniosku o przywrócenie terminu – blisko dwumiesięczny, powinien był – dla ochrony swoich interesów w toczącym się postępowaniu ustanowić pełnomocnika, względnie pełnomocnika do doręczeń. Co najmniej zaś skarżący winien był powiadomić organ prowadzący postępowanie o planowanej nieobecności i wskazać adres do doręczeń, biorąc pod uwagę, że przepisy prawa nakładają na organy administracji publicznej określone terminy załatwiania spraw, co ma szczególne znaczenie w kontekście zasady szybkości postępowania i niewątpliwie leży w interesie strony postępowania. Tymczasem z okoliczności niniejszej sprawy nie wynika, aby skarżący podjął jakąkolwiek z powyżej wskazanych czynności, która umożliwiłaby organowi administracji skuteczne doręczenie skarżącemu kierowanej do niego korespondencji podczas jego nieobecności w miejscu zamieszkania, pomimo że – jak skarżący wskazał we wniosku o przywrócenie terminu i uprawdopodobnił za pomocą oświadczenia sąsiada – nieobecność ta trwała około dwóch miesięcy. Powyższe świadczy zatem o niedochowaniu należytej staranności przez skarżącego w niniejszej sprawie i tym samym wyklucza brak winy w uchybieniu terminowi. Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w którym akcentuje się, że samo przebywanie na urlopie nie uzasadnia przywrócenia uchybionego terminu; strona należycie dbająca o swoje interesy, planując dłuższy pobyt poza miejscem, które wskazała jako adres do korespondencji powinna wskazać inny adres do korespondencji (pełnomocnika do doręczeń) bądź ustanowić pełnomocnika do zastępowania jej w toczącym się postępowaniu i w ten sposób zapobiec niekorzystnym skutkom, jakie wiążą się z uchybieniem terminu do dokonania określonych czynności procesowych (zob. m.in. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 2885/05). Należy też stwierdzić, iż przesłanka braku winy w niniejszej sprawie nie została spełniona także przyjmując, że – jak podał skarżący w zażaleniu – nieobecność skarżącego w miejscu zamieszkania była spowodowana urlopem w okresie od 26 czerwca 2010 r. do 10 lipca 2010 r., a po powrocie skarżący nie mógł już odebrać przesyłki z powodu jej odesłania do nadawcy (niezależnie od tego, że twierdzenia skarżącego zawarte w zażaleniu pozostają w sprzeczności z wyjaśnieniami zawartymi we wniosku o przywrócenie terminu, co podważa wiarygodność skarżącego). Skoro bowiem bezpośrednio po powrocie z urlopu (który trwał do 10 lipca 2010 r.) skarżący zastał awizo, a jednocześnie nie mógł już odebrać przesyłki z powodu jej odesłania do nadawcy (w dniu 12 lipca 2010 r. – jak wynika ze stempla pocztowego), to – mając świadomość toczącego się postępowania w sprawie płatności, które przecież sam zainicjował, mógł przynajmniej zasięgnąć informacji – chociażby telefonicznej, czy awizowana przesyłka nie pochodziła od organu prowadzącego to postępowanie, co umożliwiłoby mu podjęcie dalszych czynności, w szczególności zapoznanie się z aktami sprawy i uzupełnienie braków wniosku o płatności. Gdyby tego rodzaju czynności były podjęte bezpośrednio po powrocie z urlopu, który zakończył się 10 lipca 2010 r. (piątek), czyli począwszy od 12 lipca 2010 r. (poniedziałek), to biorąc pod uwagę, że doręczenie zostało uznane za skuteczne w dniu 9 lipca 2010 r., wysoce prawdopodobnym jest, że skarżący miałby nawet możliwość dochowania terminu do uzupełnienia braków formalnych, który upłynął w dniu 16 lipca 2010 r. W przypadku zaś ewentualnego przekroczenia tego terminu, podjęcie jednak wyżej opisanych działań niewątpliwie przemawiałoby za brakiem winy skarżącego w uchybieniu terminowi. Natomiast brak jakichkolwiek czynności tego rodzaju po stronie skarżącego i podjęcie działania dopiero po otrzymaniu pisma o pozostawieniu wniosku o płatności bez rozpoznania w części świadczy o niedochowaniu należytej staranności w okolicznościach niniejszej sprawy i wyklucza przywrócenie uchybionego terminu. Reasumując, należy stwierdzić, że okoliczności powołane przez skarżącego w niniejszej sprawie nie stanowią wyjątkowych i nagłych okoliczności, które uniemożliwiły skarżącemu dochowanie uchybionego terminu i nie świadczą o dochowaniu przez skarżącego należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw, co pozwalałoby organom administracji na przywrócenie terminu. Ponadto, wbrew twierdzeniom skargi, organy nie kwestionowały pozostałych przesłanek przywrócenia terminu, co nie wymaga dalszej analizy, zważywszy że niespełnienie jednej z ustawowych przesłanek określonych w art. 58 § 1 i § 2 kpa wyklucza przywrócenie terminu. Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania, iż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a skargę jako bezzasadną należało oddalić, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 120 ze zm.).