I OSK 2136/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Ewa Dzbeńska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędzia del. WSA Jolanta Rudnicka Protokolant st. inspektor sądowy Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 11 sierpnia 2011 r. sygn. akt II SA/Ke 439/11 w sprawie ze skargi J. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 11 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SA/Ke 439/11, po rozpoznaniu skargi J. H., uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Wnioskiem z dnia 1 grudnia 2010 r. J. H. zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką, K. G.. Decyzją z dnia [...] marca 2011 r. Wójt Gminy Zagnańsk odmówił przyznania: 1) świadczenia pielęgnacyjnego dla osoby z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad matką, wnioskowanego na K. G., 2) składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką, wnioskowanej na K. G., 3) składki na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką, wnioskowanej na K. G. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ powołał się m. in. na art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz na fakt, że K. G. pozostaje w związku małżeńskim. Odwołanie od tej decyzji wniosła, J. H. wskazując, że zrezygnowała z zatrudnienia na rzecz opieki nad niepełnosprawną matką. Decyzją z dnia [...] maja 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że J. H. jest ubezpieczona w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 1,2300ha przeliczeniowego, przy czym oświadczyła, że "fakt posiadania gospodarstwa rolnego nie utrudnia wykonywania czynności w sprawowaniu opieki nad rodzicami". Nie zrezygnowała z pracy w gospodarstwie rolnym, z którego uzyskuje dochód, o którym mowa w art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarżąca pozostaje ubezpieczona w KRUS-ie i korzysta z tych uprawnień. Organ II instancji podkreślił, że skoro zatem skarżąca sprawuje opiekę nad rodzicami godząc ją z pracą w gospodarstwie rolnym to mimo, iż praca w tym gospodarstwie nie jest zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową, o jakiej mowa w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, to biorąc pod uwagę istotę i cel świadczenia pielęgnacyjnego, które służy osobom nie mogącym pogodzić pracy zarobkowej przysparzającej im środków do życia z opieką nad osobą niepełnosprawną, J. H. nie kwalifikuje się do otrzymania wnioskowanego świadczenia. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ podkreślił także, że nieuprawniona jest taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, w myśl której osoba sprawująca opiekę na której ciąży obowiązek alimentacyjny, o którym mowa w art. 128 k.r.o., traci prawo do świadczenia z uwagi na fakt pozostawania osoby, nad którą sprawuje opiekę, w związku małżeńskim. To możliwość pogodzenia pracy w gospodarstwie rolnym z opieką nad chorym członkiem rodziny, a nie pozostawanie osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim stanowi zatem uzasadnioną przesłankę do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach J. H. Skarżąca zarzuciła, że zaskarżona decyzja jest dla niej krzywdząca. Autorka skargi wskazała, że od 1 stycznia 2010 r. obowiązują nowe przepisy dotyczące przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, a jedną z najważniejszych zmian jest likwidacja kryterium dochodowego gwarantującego prawo do świadczenia. J. H. wskazała, że jest jedyną osobą sprawującą faktyczną opiekę nad niepełnosprawną matką, która wprawdzie pozostaje w związku małżeńskim, jednakże jej mąż ze względu na stan zdrowia nie jest w stanie się nią opiekować. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uchylając decyzje organu I i II instancji podzielił stanowisko Kolegium zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że prokonstytucyjna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2a w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie pozwala na odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego tylko z tego powodu, że osoba niepełnosprawna, wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, skoro – jak wynika z akt sprawy - jego małżonek również jest osobą niepełnosprawną. W ocenie WSA istota problemu sprowadza się zatem do odpowiedzi na pytanie, czy sam fakt posiadania gospodarstwa rolnego stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd I instancji zwrócił uwagę na definicję ustawową pojęcia "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", gdyż rezygnacja z tak określonej aktywności zawodowej jest wymogiem przyznania świadczenia, o jakim mowa w art. 17 ust. 1 ustawy. Z treści art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że ustawodawca w definicji legalnej "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" nie zawarł prowadzenia gospodarstwa rolnego i pracy w tym gospodarstwie - za wyjątkiem jej wykonywania w przypadkach ściśle określonych w art. 3 ust. 22 ustawy, nie mających zastosowania w stanie faktycznym sprawy. Dodatkowo wyczerpujący katalog przesłanek wykluczających uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego zawiera art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wśród przesłanek ustawowych, zawartych w tym przepisie, przesądzających o braku uprawnienia do świadczenia nie wymienia się rolnika, uzyskującego dochód z prowadzenia gospodarstwa rolnego, co w ocenie WSA oznacza, że osoba taka co do zasady może świadczenie pielęgnacyjne uzyskać. Zwrócono również uwagę, że w przeciwieństwie do innych świadczeń rodzinnych, jak zasiłku rodzinnego i dodatków do niego, regulując uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego, ustawodawca zrezygnował z kryterium dochodowego jako warunku, od którego spełnienia uzależnione jest przyznanie świadczenia. Dlatego chybionym jest argument, na który powołuje się organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że z gospodarstwa rolnego uzyskiwany jest dochód, o jakim mowa w art. 5 ust. 8 ustawy; tym bardziej, że przepis ten zamieszony został w rozdziale 2 dotyczącym zasiłków rodzinnych i dodatków do zasiłku rodzinnego, które przyznawane są w zależności m. in. od określonego kwotowo kryterium dochodowego; tymczasem w rozdziale 3 "Świadczenia opiekuńcze" - brak jest analogicznego uregulowania. WSA w Kielcach podniósł także, że sam fakt posiadania gospodarstwa rolnego daje jedynie możliwość pracy w nim, a nawet wówczas nie można pominąć specyfiki takiej pracy, polegającej na tym, iż w zależności od wielkości czy struktury gospodarstwa rolnego, nie musi ona absorbować rolnika w taki sposób, który z zasady uniemożliwia sprawowanie opieki nad osobą, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy. Praca w gospodarstwie rolnym nie wymaga osobistej pracy rolnika do którego gospodarstwo należy, a wykonywanie czynności może być zlecone innym osobom. Wymóg rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej zawarty w przepisie art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy, stanowi konsekwencję konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną; założyć bowiem należy, że wykonywanie takiej opieki, wobec osoby ze wskazaniami opisanymi szczegółowo w art. 17 ust. 1 pkt 3, wymagającej wielu czynności pielęgnacyjnych o różnych porach dnia i nocy, nie jest możliwe w sytuacji, gdy opiekun pozostaje w zatrudnieniu, o jakim mowa w art. 3 pkt 22 ustawy, które absorbuje znaczną część jego czasu. Taka sytuacja nie musi natomiast co do zasady zachodzić w przypadku opiekuna, który jest właścicielem gospodarstwa rolnego (i jednocześnie nie jest zatrudniony poza rolnictwem), jeżeli okoliczność ta nie powoduje jego osobistego zaangażowania w pracę w gospodarstwie w takim wymiarze, który uniemożliwia sprawowanie bieżącej i stałej opieki nad osobą niepełnosprawną. Z tych przyczyn nie podzielono wykładni art. 17 ust. 1 zaprezentowanej w zaskarżonej decyzji, która eliminuje skarżącą z kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego nie ze względu na brak spełnienia ustawowych warunków lecz z uwagi na fakt posiadania gospodarstwa rolnego i ubezpieczenia w KRUS. Analizując powołane wyżej przepisy Sąd I instancji doszedł do przekonania, że uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego przez rolnika będącego posiadaczem gospodarstwa rolnego, nie jest co do zasady wyłączone, chyba że praca w tym gospodarstwie uniemożliwia mu faktyczne sprawowanie opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności. Koniecznym jest także spełnienie pozostałych przesłanek z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w tym rezygnacja lub nie podejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 tej ustawy - w celu sprawowania opieki. Wedle znajdującego się w aktach protokołu z dnia 10 marca 2011 r., wykonywanie prac w gospodarstwie rolnym "nie utrudnia" J. H. opieki nad rodzicami, co może przemawiać za przyjęciem, że posiadanie przez skarżącą gospodarstwa rolnego nie stanowi przeszkody faktycznej w wykonywaniu przez nią osobiście wszystkich niezbędnych czynności opiekuńczych wobec niepełnosprawnej matki. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach, domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 w zw. z "art. 22 ust. 3" ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w świetle tego przepisu uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego przez rolnika prowadzącego gospodarstwo rolne, nie jest uzależnione od rezygnacji przez niego z pracy w tym gospodarstwie rolnym. W uzasadnieniu wskazano, że J. H. jest rolnikiem prowadzącym gospodarstwo rolne, podlegającym ubezpieczeniu społecznemu rolników. Tymczasem przesłanką przyznania świadczenia, jak wynika z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest brak podjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ze względu na konieczność sprawowania opieki. Stosownie zaś do art. 3 pkt 22 omawianej ustawy, pojęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Brak podjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w powyższym rozumieniu oznacza zatem, że mamy do czynienia z osobą bezrobotną, która była zatrudniona lub wykonywała pracę zarobkową w powyższych formach i zrezygnowała z niej, bądź też mając możliwość podjęcia zatrudnienia lub wykonywania pracy zarobkowej, z możliwości tej nie korzysta. W ocenie skarżącego kasacyjnie należy wziąć także pod uwagę, że jak wynika z treści art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 145 ze zm.) osobą bezrobotną jest osoba zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej. Wynika z powyższego, że za osobę rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub nie podejmującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie może być uznany rolnik, który musi przynajmniej część czasu przeznaczyć na prowadzenie własnego gospodarstwa rolnego. Zatem wbrew ocenie Sądu, skoro J. H. – rolnik prowadzący gospodarstwo rolnie nie wykonywała pracy o jakiej mowa w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych lub nie miał możliwości jej wykonywania należy ją uznać za osobą nie spełniającą warunków do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Dodatkowo Kolegium zauważyło, że stanowisko WSA w Kielcach zaprezentowane w skarżonym wyroku stawia w pozycji uprzywilejowanej rolników, którzy nie muszą rezygnować z pracy w gospodarstwie rolnym aby uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Jest to stanowisko sprzeczne z ideą tego świadczenia, które z założenia jest rekompensatą za rezygnację z zatrudnienia lub jakiejkolwiek innej pracy zarobkowej celem sprawowania opieki na członkiem rodziny niezdolnym do samodzielniej egzystencji. Nadto dochód z gospodarstwa rolnego stanowi dochód w rozumieniu przepisu art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych, tymczasem świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w warunkach nie uzyskiwania żadnych dochodów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Poz. 270), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje więc zgodność zaskarżonego orzeczenia w granicach skargi kasacyjnej. Skarżący zarzucił, jeśli wziąć pod uwagę literalne brzmienie zarzutu naruszenie art. 17 ust. 1 w zw. z art. 22 ust. 3 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w świetle tych przepisów uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego przez rolnika prowadzącego gospodarstwo rolne nie jest uzależnione od rezygnacji przez niego z pracy w tym gospodarstwie rolnym. Artykuł 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 139 poz. 992 tekst jednolity) jest jednostką redakcyjną nie posiadającą ustępów i dotyczy kompetencji ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, nie ma więc związku z rozpoznawaną sprawą. Jednak z uzasadnienia skargi kasacyjnej i przeprowadzonej tam argumentacji opartej o konkretnie wskazane przepisy można wywnioskować, że autor skargi zarzuca w istocie naruszenie art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę potraktował wobec powyższego sformułowanie dotyczące art. 22 ust. 3 ww. ustawy zawarte w petitum skargi jako oczywistą omyłkę pisarską i rozpoznał zarzut dotyczący naruszenia art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Istota sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy sam fakt posiadania i prowadzenia gospodarstwa rolnego wyklucza rolnika z prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy, ciąży obowiązek alimentacyjny, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Definicję "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" zawiera art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkowstwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Przedstawiona wyżej regulacja nie wymienia pracy we własnym gospodarstwie rolnym jako formy "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Jest rzeczą powszechnie znaną, że gospodarstwa rolne różnią się od siebie powierzchnią. Są gospodarstwa duże, w których prowadzona jest działalność rolnicza nierzadko na skalę przemysłową, są gospodarstwa karłowate, z których rolnik nie może utrzymać siebie i swojej rodziny. Tacy rolnicy podejmują dodatkowe zatrudnienie szukając w ten sposób możliwości poprawy warunków bytowych własnych i rodziny, gdyż to dodatkowe zatrudnienie nie koliduje z pracą w ich niewielkim gospodarstwie. Rozwarstwienie ekonomiczne społeczności rolniczej, co dostrzega Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w tej sprawie, pozwala stwierdzić, że fakt posiadania i prowadzenia gospodarstwa rolnego nie wyklucza rolnika, z prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, między innymi w sytuacji, gdy posiadane przez niego gospodarstwo oraz rodzaj upraw, pozwalałby mu na podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a pracy takiej nie podejmuje (bądź z niej rezygnuje) z powodu konieczności opieki nad osobą niepełnosprawną, względem której ciąży na niej obowiązek alimentacyjny. Za taką wykładnią omawianego przepisu przemawia dodatkowo zamknięty katalog podmiotów, którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, zawarty w art. 17 ust. 5 cytowanej ustawy. Wśród przesłanek przesądzających o braku uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego ustawodawca nie wymienia rolnika podlegającego obowiązkowemu ubezpieczeniu z racji prowadzenia gospodarstwa rolnego. Wykładnia językowa powyższego przepisu, mająca pierwszeństwo przed innymi stosowanymi wykładniami prawa przy interpretacji normy prawnej wskazuje, że osoba prowadząca gospodarstwo rolne może być traktowana na równi z osobą rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Przepis art. 17 ust. 5 ustawy enumeratywnie wymienia osoby nieuprawnione do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Za niedopuszczalną uznać należy wykładnię tego przepisu, wykraczająca poza jego literalne brzmienie i poszerzanie na tej podstawie katalogu podmiotów nieuprawnionych. Nie znajdujące uzasadnienia w przepisach prawa wyjście poza wykładnię językową tego przepisu, prowadzi organy administracji do stwierdzenia, że na gruncie obowiązującego prawa żaden rolnik, małżonek rolnika oraz domownik wykonujący pracę w tym gospodarstwie, podlegający obowiązkowemu ubezpieczeniu rolników w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, nie może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne. Dokonywanie wykładni rozszerzającej jest zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego sprzeczne z zasadą sprawiedliwości społecznej wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP oraz zasadą równości obywateli wobec prawa zawartą w art. 32 Konstytucji. Zasada ta nakazuje równe traktowanie przez władze publiczne obywateli, poprzez stosowanie takiej samej normy prawa do takiego samego stanu faktycznego. Sytuacja małorolnych rolników i ich rodzin nie różni się od sytuacji nierolniczej części obywateli i ich rodzin, gdyż zarówno jedni jak i drudzy nie mogą podjąć zatrudnienia w celu poprawy warunków bytowych z uwagi na konieczność zapewnienia opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Za takim rozumieniem art. 17 ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przemawia także wykładnia funkcjonalna. Z uzasadnienia do projektu tej ustawy (druk sejmowy nr 1555/IV) wynika, ze celem świadczeń opiekuńczych jest częściowe pokrycie wydatków ponoszonych przez rodzinę w związku z koniecznością zapewnienia opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem lub osobą dorosłą. Świadczenie pielęgnacyjne jest przeznaczone dla osób rezygnujących z zatrudnienia by zaopiekować się dzieckiem lub osobą dorosłą z orzeczonym stopniem niepełnosprawności. W wyroku z dnia 18 lipca 2008r. sygn. P 27/07 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że "skoro członek najbliższej rodziny wywiązuje się ze swoich obowiązków moralnych i prawnych wobec ciężko chorego krewnego i wymaga to odeń rezygnacji z zarobkowania, to winien on w tych działaniach otrzymać odpowiednie wsparcie ze strony państwa" Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że trafnie Sąd I instancji uznał, iż uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego przez rolnika będącego posiadaczem gospodarstwa rolnego (w rozpatrywanej sprawie 1,2300h) nie jest co do zasady wyłączone, chyba że praca w tym gospodarstwie uniemożliwia mu faktyczne sprawowanie opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności. Ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, wynika, że J. H. zrezygnowała z pracy by zapewni opiekę niepełnosprawnej matce (odwołanie do SKO w Kielcach), zaś do protokołu z dnia 10 marca 2011 r., J. H. zeznała że wykonywanie prac w małym gospodarstwie rolnym nie utrudnia jej opieki nad matką. W tej sytuacji fakt posiadania małego gospodarstwa rolnego nie może stanowić negatywnej przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w sytuacji gdy zostały spełnione pozostałe warunki określone w art. 17 ust. 1 cytowanej ustawy. Skład orzekający w niniejszej sprawie nie podziela z powodów wyłożonych powyżej poglądu zaprezentowanego przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 11 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 1987/10 oraz z 16 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1393/11, w których przyjęto, że świadczenie pielęgnacyjne rolnikom nie przysługuje. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184 P.p.s.a. orzekł, jak w wyroku.