I OZ 828/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno, po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 września 2011 r., sygn. akt IV SA/Gl 646/11 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 27 września 2011 r., sygn. akt IV SA/Gl 646/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił M. R. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. M. R. wniósł również o zwolnienie od kosztów sądowych, ale z uwagi na to, że skarga została wniesiona na decyzję w przedmiocie zasiłku celowego, Sąd wskazał, że skarżący nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") a jego wniosek w tym zakresie nie będzie podlegał rozpoznaniu. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał, że nie posiada majątku, oszczędności oraz dochodów, a także nie otrzymuje świadczeń z pomocy społecznej, ponieważ nie wpuszcza do swojego mieszkania pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. Do wniosku dołączył zaświadczenie, że otrzymywał zasiłek stały do marca 2010 r. (k. 22). Pismem z 8 lipca 2011 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania, wskazanie źródeł z których skarżący aktualnie czerpie środki na pokrycie kosztów utrzymania oraz nadesłanie zeznania podatkowego złożonego za 2010 r. W odpowiedzi, M. R. załączył m.in. zaświadczenie o zaległościach z tytułu czynszu (1 214, 21 zł, k. 39), rozliczenie z tytułu dostarczania energii elektrycznej za okres od 15 listopada 2009 r. do 14 listopada 2010 r. (173,73 zł, k. 42) oraz postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o odmowie wydania zaświadczenia o dochodach, ponieważ do urzędu nie wpłynęło zeznanie podatkowe za rok 2010 r. (k. 48). Ponadto, nadesłane zostało zaświadczenie wystawione przez Miejski Ośrodek Rodzinie w Z., że skarżący aktualnie nie korzysta z pomocy finansowej i od 15 października 2009 r. nie wpuszcza pracownika socjalnego na zaplanowane wywiady środowiskowe (k. 44). Skarżący wskazał również, że nie obciążają go żadne pożyczki a "przeżył z kradzieży" (k. 37-38). W aktach znajduje się także doniesienie do Prokuratury Rejonowej sporządzone przez skarżącego, że żyje z kradzieży (k. 58). Odmawiając przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że skarżący pomimo prawidłowego i precyzyjnego wezwania, nie uprawdopodobnił okoliczności dotyczących swojej trudnej sytuacji materialnej, ani nie udokumentował okoliczności, na które powołał się we wniosku. Fakt ten w zasadzie uniemożliwia dokonanie właściwej oceny stanu majątkowego wnioskodawcy. Aby wykazać zasadność swojego wniosku, strona powinna przedłożyć takie dokumenty, które uprawdopodobnią, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy. M. R., pomimo spoczywającego na nim obowiązku, nie wykazał okoliczności przemawiających za przyznaniem mu prawa pomocy, co leżało w jego bezpośrednim interesie. Natomiast Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie zostały mu przedstawione do oceny i weryfikacji. Skarżący choć zadeklarował brak jakichkolwiek dochodów od kwietnia 2010 r. oraz brak oszczędności i zaciągniętych pożyczek, to nie udzielił odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób obecnie pokrywa koszty swojego utrzymania, takie jak wyżywienie, zakup środków czystości, należności z tytułu opłat za wodę, prąd, gaz. Dodatkowo wskazanie skarżącego, że "utrzymuje się z kradzieży" nie może być uznane za wystarczające dla określenia źródła dochodów, z którego skarżący pokrywa bieżące wydatki. Ponadto tak sformułowana odpowiedź, sugerująca uzyskiwanie zysków z popełniania przestępstw, czy wykroczeń może zostać uznana za wyraz lekceważenia przez skarżącego treści wezwania. W tej sytuacji, skoro skarżący nie uzupełnił danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy zgodnie z wezwaniem z 8 lipca 2011 r., to nie jest możliwe obiektywne ustalenie jego aktualnego stanu majątkowego i sytuacji osobistej. Natomiast uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Zatem nie sposób przyjąć, aby skarżący wykazał w sposób dostatecznie przekonujący, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w swym koniecznym utrzymaniu. Tym samym wymóg wynikający z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. nie został w sprawie zachowany. W zażaleniu, skarżący podtrzymał swój wniosek o przyznanie pomocy prawnej i podkreślił, że "żyje z kradzieży". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z treścią art. 214 § 2 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Ponadto podkreślić należy, że w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona dodatkowo jest zobowiązana złożyć na wezwanie Sądu dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 26 sierpnia 2009 r., II OZ 698/09, z 28 lipca 2009 r., I OZ 744/09, czy z 15 lipca 2009 r., II OZ 614/09). W niniejszej sprawie skarżący został wezwany do złożenia określonych dokumentów i oświadczeń, celem uzyskania informacji o jego rzeczywistym stanie majątkowym. To umożliwiłoby bowiem dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Skarżący nie przedłożył jednakże dokumentów wskazujących wysokość kosztów bieżącego utrzymania i nie wskazał wiarygodnych źródeł, z których czerpie środki na pokrycie tych kosztów, a tym samym uniemożliwili Sądowi dokonanie opisanej w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. analizy. W konsekwencji, zasadnym było oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.