II GZ 401/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Borowicz po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. P. L. K. S.A. w W. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału [...] Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 26 maja 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 916/11 w zakresie wezwania do uzupełnienia wpisu sądowego w sprawie ze skargi P. P. L. K. S.A. w W. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania i wypłacenia rekompensaty postanawia: oddalić zażalenie Pismem z dnia 2 marca 2011 r. P. P. L. K. S.A. w W. wniosła skargę na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2011 r. w przedmiocie odmowy przyznania i wypłacenia rekompensaty. Od wniesionej skargi Spółka uiściła w dniu 2 marca 2011 r. wpis w wysokości 200 zł (k. 18 akt sąd.). Zarządzeniem z dnia 26 maja 2011 r. Przewodniczący Wydziału [...] WSA w W., na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), wezwał skarżącą do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi w kwocie 99.800 zł, stosownie do § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm., dalej jako: rozporządzenie z dnia 16 grudnia 2003 r.). Odpis zarządzenia o wezwaniu do uzupełnienia wpisu został skarżącej doręczony w dniu 3 czerwca 2011 r. (k. 114 akt WSA). Skarżąca Spółka wniosła zażalenie na powyższe zarządzenie w dniu 9 czerwca 2011 r., domagając się jego uchylenia. Zaskarżonemu zarządzeniu zarzucono naruszenie: 1) art. 220 § 1 oraz art. 231 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., w zw. z § 1 pkt 4 rozporządzenia z dnia 16 grudnia 2003 r., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że wpis sądowy w sprawie jest wpisem stosunkowym, gdy tymczasem jest to wpis stały; 2) § 1 pkt 4 rozporządzenia z dnia 16 grudnia 2003 r., poprzez wymierzenie wpisu w wysokości przekraczającej wpis maksymalny (łącznie 101.326 zł); 3) § 2 ust. 1 pkt 2 powyższego rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że wpis sądowy w sprawie jest wpisem stosunkowym, gdy tymczasem jest to wpis stały; 4) art. 7 p.p.s.a. i zasady szybkości postępowania i ekonomiki procesowej, z uwagi na ponowne ustalenie wysokości wpisu po upływie trzech miesięcy od wniesienia skargi; 5) art. 165 w zw. z art. 167 p.p.s.a. poprzez niewydanie zarządzenia o uchyleniu zarządzenia z dnia 8 kwietnia 2011 r., a jeśli takie zarządzenie zostało wydane, to – naruszenie art. 67 § 2 p.p.s.a. oraz art. 6 p.p.s.a. poprzez brak poinformowania strony o tym fakcie i brak doręczenia tego zarządzenia, jak również naruszenie art. 165 w zw. z art. 167 p.p.s.a. poprzez zmianę zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego z dnia 8 kwietnia 2011 r., mimo iż nie zaistniała zmiana okoliczności sprawy, co stanowi warunek sine qua non skorzystania przez Sąd z tego przepisu. W uzasadnieniu skarżąca podała, że uiściła należny w niniejszej sprawie wpis stały w kwocie 200 zł. Zdaniem Spółki nie było podstaw do uznania, że w rozpoznawanej sprawie należy uiścić wpis stosunkowy, bowiem przedmiotem sporu jest istnienie przesłanek do przyznania skarżącemu rekompensaty, a nie wysokość rekompensaty. Wysokość rekompensaty nie była w toku całego postępowania nigdy kwestionowana przez stronę przeciwną, a cały spór sprowadza się do interpretacji przepisów rozporządzenia odnośnie terminów składania wniosków o rekompensatę w świetle naruszenia przez Polskę art. 14 ust. 1 rozporządzenia 1192/69 w sprawie wspólnych zasad normalizujących rachunkowość, zgodnie z którym państwa członkowskie, po konsultacji z Komisją Europejską i w odpowiednim czasie, przyjmują takie przepisy ustawowe, wykonawcze lub administracyjne, które mogą być konieczne do jego wykonania. Ponadto Spółka wywiodła, że w dniu 3 czerwca 2011 r. doręczono jej zarządzenie o wezwaniu do uzupełnienia wpisu sądowego w kwocie 99.800 zł. Zarządzenie to nie było poprzedzone zarządzeniem uchylającym zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego z dnia 8 kwietnia 2011 r., względnie, zarządzenie uchylające nie zostało doręczone skarżącej. Aktualnie więc skarżąca zobowiązana jest do zapłaty wpisu w łącznej kwocie 101.326 zł, przekraczającej wpis maksymalny dopuszczalny zgodnie z § 1 pkt 4 rozporządzenia z dnia 16 grudnia 2003 r. Spółka uiściła bowiem 200 zł wpisu wnosząc skargę, następnie zarządzeniem z dnia 8 kwietnia 2011 r. została wezwana do uiszczenia wpisu w kwocie 1.326 zł, zaś zarządzeniem z dnia 26 maja 2011 r. do uiszczenia dalszej kwoty 99.800 zł. Skarżąca Spółka wniosła również o rozważenie zasadności skierowania zażalenia do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w związku z wyłonieniem się zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości, jakim jest charakter wpisu sądowego w sprawach o przyznanie rekompensaty z tytułu normalizacji rachunkowości przedsiębiorstw kolejowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając je nie znalazł podstaw do skorzystania z trybu określonego w art. 187 § 1 p.p.s.a. Powołany przepis upoważnia skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego, rozpoznający skargę kasacyjną lub zażalenie (por. art. 197 § 2 p.p.s.a.), do przedstawienia składowi siedmiu sędziów zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia w formie tzw. uchwały konkretnej, o której mowa w art. 15 § 1 pkt 3. Przesłanką wystąpienia do składu powiększonego jest wyłonienie się zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości. O poważnych wątpliwościach prawnych będzie można mówić wówczas, gdy w sprawie pojawią się kwestie prawne, których wyjaśnienie nastręcza znaczne trudności, głównie z powodu możliwości różnego rozumienia przepisów prawnych. Podstawą do przyjęcia, że wystąpiła przesłanka określona w powołanym wyżej przepisie, będzie również pojawienie się w danej kwestii prawnej rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych. Żadna z wymienionych okoliczności nie zachodzi w tej sprawie. Zważyć bowiem należy, że w rozpoznanych dotychczas zażaleniach P. P. L. K. S.A. na zarządzenia wzywające do uiszczenia wpisu od skarg na decyzje Ministra Infrastruktury w przedmiocie odmowy przyznania rekompensaty z tytułu normalizacji rachunkowości Naczelny Sąd Administracyjny konsekwentnie prezentuje pogląd, że od tych skarg pobiera się wpis stosunkowy (postanowienia z dnia 29 czerwca 2011 r. sygn. akt II GZ 251/10 i II GZ 252/10 oraz z dnia 29 czerwca 2011 r. sygn. akt II GZ 330/11 i II GZ 331/11). Identyczne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10.08.2011 r. sygn. akt II GZ 335/11, wskazując przy tym z jakich przyczyn nie znajduje podstaw do skorzystania z trybu określonego w art. 187 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym zażalenie pogląd ten podziela i stwierdza, że zagadnienie wpisu od skarg na decyzje w sprawie rekompensat z tytułu normalizacji rachunkowości nie jest kwestią prawną, której wyjaśnienie nastręczałoby znaczne trudności. Ustawodawca, regulując kwestię wpisu od pism wszczynających postępowanie przed sądami administracyjnymi danej instancji, dokonał podziału kategorii spraw na takie, które podlegają wpisowi stosunkowemu, oraz na te, które podlegają wpisowi stałemu. Stosownie do art. 231 p.p.s.a. wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne; w innych sprawach pobiera się wpis stały. Jak słusznie wskazuje się w literaturze przedmiotu oraz w orzecznictwie, dychotomiczny podział na dwie kategorie spraw nie jest podziałem prostym, gdyż użyte w przepisie sformułowanie "w sprawach, których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne" jest wyrażeniem nieostrym i stanowi legislacyjne uproszczenie. Zaskarżeniu do sądów administracyjnych bowiem podlegają akty i czynności wymienione w art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a., które mają być poddane kontroli z punktu widzenia zgodności z prawem (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 661 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 21 stycznia 2008 r. sygn. akt I GSK 2039/06, ONSAiWSA 2008, nr 5, poz. 80; z dnia 23 września 2008 r. sygn. akt I FZ 239/08, "LEX" nr 493823; z dnia 16 stycznia 2009 r. sygn. akt I FSK 1855/08, "LEX" nr 527749). Przepisy art. 230-231 p.p.s.a. pozostają w związku z art. 215-218 p.p.s.a., traktującymi o wartości przedmiotu zaskarżenia i mając na względzie opisane powyżej legislacyjne uproszczenie, przyjąć należy, że chodzi w nich o zaskarżenie decyzji w przedmiocie należności pieniężnej, a precyzyjniej rzecz ujmując, o kontrolę legalności decyzji, która określa (ustala, dotyczy, orzeka, rozstrzyga) należność pieniężną (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2008 r. sygn. akt I GSK 2039/06). Oceniając, czy wniesiona skarga podlega wpisowi stałemu, czy stosunkowemu, należy zbadać przedmiot i zakres zaskarżenia. Charakter sprawy, w której wniesiono skargę, a ściślej, czy przedmiot skargi wiąże się z określonymi świadczeniami pieniężnymi, przesądza o tym, jaki rodzaj wpisu strona będzie zobowiązana uiścić. Zasadą jest, że jeżeli sprawa dotyczy należności pieniężnych określonych w zaskarżonym rozstrzygnięciu organu administracji, to strona jest zobowiązana do uiszczenia wpisu stosunkowego, a wysokość tego wpisu zależy przede wszystkim od zakresu zaskarżenia. Wysokość wpisów stałych, jak również sposób naliczania wpisów stosunkowych, są określone w rozporządzeniu w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wysokość wpisu stałego ma cechy stabilności i niezmienności, jest bowiem ustalana na podstawie § 2 tego rozporządzenia. Wysokość wpisu stosunkowego natomiast jest uzależniona od wartości przedmiotu zaskarżenia podanej w skardze przez stronę bądź ustalonej przez sąd. Dla wysokości tego rodzaju opłaty nie ma tak istotnego znaczenia rodzaj przedmiotu sprawy, jak również zaskarżona do sądu forma działania organu. Wpis stosunkowy w postępowaniu sądowoadministracyjnym bowiem stanowi najczęściej określony procent należności, którą strona jest zobowiązana uiścić na mocy aktu administracyjnego (S. Babiarz, P. Zaborniak: Wpis stały i wpis stosunkowy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, "Przegląd Sądowy" 2005, nr 5, s. 162), natomiast w sprawach, w których żądanie strony dotyczy przyznania należności pieniężnej, stanowi wysokość należności, jaką - jej zdaniem - powinna otrzymać. Z dotychczasowych rozważań wynika, że o rodzaju wpisu sądowego decyduje, co do zasady, charakter sprawy, w której wniesiono skargę, przedmiot i zakres zaskarżonego aktu. Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy przypomnieć należy, że postępowanie przed organem administracji publicznej zostało zainicjowane wnioskiem P. P. L. K. S.A. wniesionym do "Skarbu Państwa, [...] za pośrednictwem Ministra Infrastruktury". W omawianym wniosku Spółka, powołując się na przepisy rozporządzenia Rady (EWG) Nr 1192/69 w sprawie wspólnych zasad normalizujących rachunkowość przedsiębiorstw kolejowych (Dz.U.UE.L.69.158.8 ze zm.), domagała się przyznania i wypłacenie rekompensaty w wysokości 44.187,76 tysięcy zł z tytułu normalizacji rachunkowości w zakresie obciążeń finansowych poniesionych w okresie od 1 stycznia – 31 grudnia 2009 r. Do wniosku dołączono niezbędne dodatkowe informacje obejmujące wysokość obciążeń finansowych dla tej kategorii normalizacji w okresie objętym wnioskiem, metodologie obliczenia należnej kwoty rekompensaty oraz kwoty netto dla przedmiotowej kategorii. Decyzją z dnia [...] września 2010 r. Nr [...] Minister Infrastruktury odmówił przyznania i wypłacenia rekompensaty w wysokości 44.187,76 tysięcy zł, a następnie zaskarżoną do Sądu I instancji decyzją utrzymał w mocy to rozstrzygnięcie. W tej sytuacji nie może budzić wątpliwości, że sprawa dotyczy należności pieniężnych, jaką Spółka, w jej ocenie, powinna otrzymać od Skarbu Państwa. Godzi się przy tym zauważyć, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Spółka domagała się zmiany decyzji i przyznania rekompensaty "we wnioskowanej wysokości", a zatem na tym etapie postępowania nie miała wątpliwości, że sprawa dotyczy przyznania należności pieniężnej. To, że przedmiotem skargi jest odmowa przyznania żądanej należności (rekompensaty) nie zmienia charakteru sprawy, która, co raz jeszcze należy podkreślić, dotyczy należności pieniężnej. Pogląd zaprezentowany w zażaleniu, iż właśnie z uwagi na odmowę przyznania rekompensaty od skargi należało pobrać wpis stały, gdyż "przedmiotem sporu jest istnienie przesłanek do przyznania Skarżącemu prawa do rekompensaty a nie sama wysokość rekompensaty", z przyczyn powyżej podanych, jest błędny. Tym samym za niezasadne należało uznać zarzuty sformułowane w pkt 1 i 3 petitum zażalenia. Odnosząc się do kolejnej grupy zarzutów dotyczących obciążenia Spółki zobowiązaniem do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości przekraczającej wpis maksymalny, tj. w wysokości 101.326 zł, należy uznać, że ostatecznie nie są one zasadne. Na wstępie jednak wyjaśnienia wymaga stan faktyczny sprawy w tym zakresie. Niespornie Spółka od wniesionej skargi wniosła wpis w wysokości 200 zł (k. 18 akt sąd.). Następnie zarządzeniem z dnia 8 kwietnia 2011 r. (k. 41 akt sąd.) wezwano skarżącą do uzupełnienia wpisu w kwocie 1.326 złotych. Jednakże następnie zarządzeniem z dnia 19 kwietnia 2011 r. (k. 49 akt sąd.) Przewodniczący Wydziału [...] Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. na podstawie art. 218 w zw. z art. 215 p.p.s.a. wszczął dochodzenie w celu sprawdzenia wartości przedmiotu zaskarżenia. W tym celu wezwał skarżąca Spółkę oraz Ministra Infrastruktury do wskazania kwoty rekompensaty, której skarżąca dochodziła w postępowaniu zakończonym objętą skargą decyzją. W odpowiedzi, pismem z dnia 18 maja 2011 r. (k. 102 akt sąd.) Minister Infrastruktury wskazał, że zaskarżona decyzja dotyczyła odmowy przyznania i wypłacenia wnioskowanej przez skarżącą rekompensaty na kwotę 44.187.760,00 zł z tytułu normalizacji rachunkowości w okresie od dnia 1 stycznia 2009 r. do dnia 31 grudnia 2009 r. w zakresie obciążeń finansowych ponoszonych przez Spółkę należących do kosztów związanych z utrzymywaniem przejazdów kolejowo-drogowych. Następnie pismem z dnia 20 maja 2011 r. w odpowiedzi na wezwanie WSA w W. Spółka wskazała, że kwota wnioskowanej rekompensaty, o której przyznanie i wypłacenie dochodziła w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją, wynosi 44.187.760 zł (k. 101 akt sąd.). W związku z tym zarządzeniem z dnia 26 maja 2011 r., na podstawie art. 165 w zw. z art. 167 p.p.s.a., Przewodniczący Wydziału [...] WSA w W. uchylił zarządzenie z dnia 8 kwietnia 2011 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 1.326 zł, nakazując doręczenie odpisu tego zarządzenia stronie skarżącej, a w kolejnej części zarządzenia wezwał ją do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi w kwocie 99.800 zł (karty 105 i 107 akt sąd.). Z akt sprawy wynika, że zarządzenie z dnia 26 maja 2011 r. w części dotyczącej wezwania do uzupełnienia wpisu w kwocie 99.800 zł, zostało doręczone Spółce w dniu 3 czerwca 2011 r. (zwrotne poświadczenie odbioru – k. 114 akt sąd.). Powyższe oznacza zatem, że zaskarżonym zarządzeniem z dnia 26 maja 2011 r. prawidłowo ostatecznie określono wysokość należnego od wniesionej skargi na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2011 r. Nr [...] – wpisu stosunkowego, tj. stosownie do § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). W myśl tego przepisu, wpis stosunkowy zależy od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem i wynosi ponad 100.000 zł - 1% wartości przedmiotu zaskarżenia, nie mniej jednak niż 2.000 zł i nie więcej niż 100.000 zł. Skoro zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja dotyczy należności pieniężnej w kwocie 44.187.760 zł, to wpis stosunkowy od skargi na tę decyzję winien wynosić stosownie do § 1 pkt 4 cyt. rozporządzenia 100.000 zł. W tej sytuacji, gdy skarżąca uiściła przy wniesieniu skargi wpis w kwocie 200 zł (k. 18 akt), trafnie zaskarżonym zarządzeniem, w sytuacji gdy w trybie art. 165 w zw. z art. 167 p.p.s.a. zostało uchylone zarządzenie z dnia 8 kwietnia 2011 r. wzywające do uiszczenia uzupełniającego wpisu sądowego w kwocie 1.326 zł (k. 105 akt), wezwano skarżącą do uiszczenia uzupełniającego wpisu sądowego w kwocie 99.800 zł. Powyższe oznacza, że skarżąca nie jest zobowiązana do uiszczenia uzupełniającego wpisu sądowego w kwocie 1.326 zł, określonego w zarządzeniu z dnia 8 kwietnia 2011 r., gdyż zarządzenie to zostało uchylone. Trafnie zauważa skarżąca, że odpis powyższego zarządzenia powinien zostać jej doręczony. Takiej treści też zostało wydane stosowne zarządzenie Przewodniczącego [...] Wydziału WSA w W. w dniu 26 maja 2011 r. Nieprawidłowości w zakresie jego doręczenia stronie skarżącej – jak wynika z akt sprawy – związane były z faktem, iż Sąd I instancji prowadził postępowanie reklamacyjne dotyczące ustalenia daty doręczenia stronie skarżącej przesyłki poleconej zawierającej m.in. odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego określonego w zarządzeniu z dnia 8 kwietnia 2011 r. (k. 106, 109 i 120 akt). Jednocześnie z akt tych wynika, iż w dniu 9 czerwca 2011 r. (k. 112 akt sąd.), tj. po zakończeniu postępowania reklamacyjnego, wysłano do skarżącej celem doręczenia odpis zarządzenia z dnia 26 maja 2011 r. informującego o uchyleniu zarządzenia z dnia 8 kwietnia 2011 r. w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego. Powyższe oznacza, iż niezasadne są zarzuty zawarte w pkt 2 i 5 petitum zażalenia. Dodać należy, że w sytuacji gdy w sprawie Przewodniczący [...] Wydziału WSA w W. zarządził dochodzenie w celu sprawdzenia wartości przedmiotu zaskarżenia, uzasadnionym była zmiana w trybie art. 165 w zw. z art. 167 p.p.s.a. zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia uzupełniającego wpisu sądowego z kwoty 1.326 zł na kwotę 99.800 zł. Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał w tej sytuacji naruszenia przez Sąd I instancji zasad szybkości postępowania i ekonomiki procesowej, zatem zarzut zawarty w pkt 4 petitum zażalenia należało uznać za chybiony. Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197§ 2 p.p.s.a. i art.198 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.