II FSK 2691/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Anna Dumas po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "A." S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 sierpnia 2011 r., sygn. akt III SA/Wa 2805/10 w sprawie ze skargi "A." S.A. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Ministra Finansów (organ upoważniony: Dyrektor Izby Skarbowej w W.) z dnia 23 lipca 2010 r., nr [...] w przedmiocie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2805/10, odrzucił skargę "A." S.A. z siedzibą w W. na interpretacje indywidualną Ministra Finansów z dnia 23 lipca 2010 r., wydaną w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych. Ze stanu faktycznego przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że w dniu 14 października 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła – skierowana do niego bezpośrednio – skarga "A." S.A. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 23 lipca 2010 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych. Ze stempla pocztowego na kopercie wynika, że przesyłka, zawierająca skargę, nadana została w urzędzie pocztowym w dniu 12 października 2010 r. W dniu 15 października 2010 r. skargę tę przekazano organowi, który zwrócił ją następnie Sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Sąd wskazał, że w sprawie bieg terminu do wniesienia skargi rozpoczął się w dniu 14 września 2010 r. i upływał z dniem 13 października 2010 r. Z uwagi na to, że o zachowaniu terminu do jej wniesienia nie może decydować nadanie skargi w dniu 12 października 2010 r. bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, gdyż jest to niezgodne z przewidzianym w art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. dalej P.p.s.a.), pośrednim trybem wnoszenia skarg, za datę skutecznego wniesienia skargi do Sądu należało uznać dzień 15 października 2010 r., kiedy to Sąd skargę tę przekazał Ministrowi Finansów. Wobec powyższego skarga Spółki wniesiona została po upływie terminu i Sąd pierwszej instancji zaskarżonym postanowieniem ją odrzucił na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 w zw. z art. 58 § 3 P.p.s.a. Od powyższego postanowienia Spółka wniosła skargę kasacyjna, zaskarżając je w całości. W oparciu o art. 174 pkt 1 i art. 176 P.p.s.a. zarzucono: 1) naruszenie prawa materialnego w postaci przepisów art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78, poz. 483, zwana dalej: Konstytucją RP) i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 8 Konstytucji RP, poprzez ich niezastosowanie w sprawie pomimo, że brak jest regulacji, która przewidywałaby konsekwencje wniesienia skargi bezpośrednio do sądu administracyjnego, a zamiast tego wyciągnięcie skutków niekorzystnych dla Skarżącej w oparciu o poglądy wypracowane na gruncie procedury cywilnej i odrzucenie skargi na podstawie przepisu art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a., z pominięciem wykładni na gruncie wskazanych przepisów Konstytucji RP, pomimo, że przepisy Konstytucji RP należy stosować bezpośrednio (art. 8 Konstytucji RP), przez co Skarżąca została pozbawiona prawa do sądu zagwarantowanego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, zważywszy, że zgodnie z przepisem art. 31 ust. 3 Konstytucji RP ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób, przy czym ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. 2) naruszeniu przepisów postępowania w postaci art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi, pomimo, że skarga została wniesiona w ustawowym terminie trzydziestu dni, o którym mowa w przepisie art. 53 § 2 P.p.s.a., które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, 3) naruszeniu przepisów postępowania w postaci przepisów art. 53 § 1 i 2 P.p.s.a. przez przyjęcie, że nie został zachowany termin do wniesienia skargi, a o zachowaniu terminu do wniesienia skargi w przypadku nadania jej bezpośrednio do sądu decyduje data nadania jej przez sąd do właściwego organu, pomimo, iż przepisy art. 53 § 1 i 2 P.p.s.a. w żaden sposób nie uzależniają zachowania terminu do wniesienia skargi od trybu wniesienia skargi, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, 4) naruszeniu przepisów postępowania w postaci przepisów art. 53 § 1 i 2 P.p.s.a. przez przyjęcie, że nie został zachowany termin do wniesienia skargi, a o zachowaniu terminu do wniesienia skargi w przypadku nadania jej bezpośrednio do sądu decyduje data nadania jej przez sąd do właściwego organu, pomimo, iż przepisy art. 53 § 1 i 2 P.p.s.a. w żaden sposób nie uzależniają zachowania terminu do wniesienia skargi od trybu wniesienia skargi, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, naruszeniu przepisów postępowania w postaci art. 54 § 1 P.p.s.a. przez przyjęcie, że skutek przewidziany w art. 54 § 1 P.p.s.a. nie następuje w sytuacji, kiedy skarga została wniesiona w terminie trzydziestu dni bezpośrednio do sądu z pominięciem organu, pomimo, iż brak uregulowania ustawowego w tym zakresie należy wykładać z uwzględnieniem prawa do sądu zagwarantowanego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i chronionego przez art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 8 Konstytucji RP, przy uwzględnieniu, że zgodnie z przepisem art. 65 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. nr 30, poz. 168, ze zm., zwana dalej: KPA) oraz zgodnie z art. 170 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926, ze zm., zwana dalej: Ordynacją podatkową), podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu, co prowadzi do sytuacji, iż przepisy P.p.s.a. regulujące tryb składania skargi w świetle stanowiska Sądu byłyby bardziej rygorystyczne niż tryb wnoszenia podania do organu administracji (w tym organu podatkowego), co w sposób nieuzasadniony ogranicza konstytucyjne prawo do sądu i prowadzi do zróżnicowanego traktowania przez władze publiczne wnoszonych środków zaskarżenia, tj. wniesienie skargi bezpośrednio do właściwego sądu zamiast do organu może pozbawić prawa do sądu w postępowaniu sądowym, podczas gdy wniesienie środka zaskarżenia do organu nie pozbawia prawa do rozpoznania sprawy przez organ drugiej instancji w postępowaniu administracyjnym (w tym podatkowym), które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższego wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna z braku uzasadnionych podstaw podlega oddaleniu. Jak wynika z treści art. 53 § 1 P.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie lub zgodnie z § 2 tego przepisu – który ma zastosowanie w niniejszej sprawie - terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Natomiast z treści art. 54 § 1 P.p.s.a. wynika, że skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Przepis art. 54 P.p.s.a. wskazuje na pośredni tryb wnoszenia skargi do sądu administracyjnego. Skargę do sądu administracyjnego składa się zatem za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Datą wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego jest dzień doręczenia skargi organowi, którego działania lub bezczynności skarga dotyczy. Wprawdzie, skargi nie ma jeszcze w tym momencie w sądzie, ale z tym faktem należy wiązać określone skutki prawne. Wniesienie skargi nakłada na organ administracyjny obowiązek udzielenia odpowiedzi oraz przesłania do sądu akt sprawy. Niedopełnienie tego obowiązku uprawnia sąd do wymierzenia organowi grzywny (art. 55 § 1). Ponadto wniesienie skargi uprawnia organ do dokonania autokontroli zaskarżonego aktu lub czynności. Podkreślić należy, że powstałe na gruncie art. 54 § 1 P.p.s.a. orzecznictwo sądów administracyjnych, jest jednoznaczne w swojej ocenie stwierdzając, że dla oceny zachowania terminu do wniesienia skargi nie można przyjąć daty nadania (złożenia) skargi do niewłaściwego organu w rozumieniu art. 54 § 1 P.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 30 stycznia 2008 r., II FSK 1724/06, LEX nr 453371; z dnia 24 czerwca 2008 r., II OSK 338/08, LEX nr 506003; postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 31 marca 2008 r., I SA/GL 155/08, LEX nr 381455; postanowienie WSA w Warszawie z dnia 18 maja 2007 r., III SA/Wa 290/07, LEX nr 347711). W rozpatrywanej sprawie z akt sprawy wynika, że skarżąca Spółka otrzymała odpowiedź organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w indywidualnej pisemnej interpretacji prawa podatkowego z dnia 8 września 2010 r., wraz z właściwym pouczeniem, 13 września 2010 r. Od tej daty też zaczął biec termin do złożenia skargi w sądzie administracyjnym, wynoszący 30 dni. Przewidziany w ustawie termin, uprawniający do zaskarżenia aktu administracyjnego upłynął dla skarżącej w dniu 13 października 2010 r. Pełnomocnik Spółki przesłał skargę na indywidualną interpretację Ministra Finansów do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (data stempla pocztowego na kopercie 12 październik 2010 r.). W dniu 15 października 2010 r. Sąd przesłał skargę na adres Izby Skarbowej w W. Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w P. W tej sytuacji należy przyjąć, że skoro skarga na pisemną interpretacje prawa podatkowego nie wpłynęła do organu właściwego, jakim był Dyrektor Izby Skarbowej w W., działający z upoważnienia Ministra Finansów, w zakreślonym przez ustawodawcę w art. 53 § 2 P.p.s.a. terminie, to skargę taką należało uznać za wniesioną z uchybieniem terminu. Tak też uczynił Sąd pierwszej instancji uznając dzień 15 października 2010 r. za dzień wniesienia skargi, a w konsekwencji z uwagi na uchybienie terminowi odrzucił skargę Spółki na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Wobec powyższego zarzuty naruszenia art. 53 § 1 i 2 art. 54 P.p.s.a. są bezzasadne. Odnosząc się natomiast do pozostałych kwestii podniesionych w skardze kasacyjnej, a sprowadzających się do zarzutu pozbawienia strony prawa do sądu, a tym samym naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP - należy wskazać, że za działania lub zaniechania pełnomocnika w dokonaniu czynności procesowych odpowiedzialność ponosi strona. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji nie naruszył konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Prawo to nie ma charakteru absolutnego, jego realizacja jest zależna od różnych wymogów proceduralnych, jak np. odpowiedni termin dokonywania czynności, uiszczenie wpisu w prawidłowej wysokości, prawidłowe wykonanie wezwań sądu, czy zachowanie odpowiedniego trybu wnoszenia skargi. W tej sytuacji, skoro przesyłka została przez pełnomocnika błędnie zaadresowana na adres Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie to powoływanie się na ograniczenie prawa do sądu nie może być uznane za skuteczne. Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.