I SA/Wa 50/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie: WSA Gabriela Nowak WSA Dariusz Chaciński (spr.) Protokolant Anna Traczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi T. K. i Z. K. na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz skarżących T. K. i Z. K. solidarnie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Infrastruktury postanowieniem z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia T. K. i Z. K. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] września 2009 r. nr [...] odmawiające stwierdzenia nieważności postanowienia Prezydenta W. z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w pkt I zawieszającego postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za część nieruchomości zajętą pod drogę publiczną, zapisaną w księdze wieczystej KW [...] oraz w pkt II wyznaczającym wnioskodawcy dwumiesięczny termin na wystąpienie do Wojewody [...] z wnioskiem o stwierdzenie nabycia własności gruntu – utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. Z ustaleń organu wynika, że pismami z dnia 10 listopada 2004 r. i 7 grudnia 2004 r. Z. K. wystąpił o wykup terenu zajętego pod ul. [...], a następnie Prezydent W. wszczął postępowanie w sprawie przyznania odszkodowania za zajętą pod drogę publiczną część gruntu. Z wnioskiem z dnia 10 października 2005 r. o wydanie decyzji deklaratoryjnej o zajęciu z mocy prawa nieruchomości zajętej pod drogę, oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...] m2, obręb [...] oraz działka nr [...]o pow. [...] m2, obręb [...] wystąpili do Wojewody [...] T. K. i Z. K. Prezydent W. postanowieniem z dnia [...] października 2005 r. w pkt I. zawiesił postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za część nieruchomości zajętą pod drogę publiczną, zapisaną w księdze wieczystej KW [...] oraz w pkt II. wyznaczył wnioskodawcom dwumiesięczny termin na wystąpienie do Wojewody [...] z wnioskiem o stwierdzenie nabycia własności gruntu. Wojewoda [...] – rozpoznając wniosek T. K. i Z. K. o stwierdzenie nieważności powyższego postanowienia Prezydenta W. z dnia [...] października 2005 r. – postanowieniem z dnia [...] września 2009 r. odmówił stwierdzenia nieważności przedmiotowego postanowienia Prezydenta W. T. K. i Z. K. złożyli dnia 23 września 2009 r. zażalenie na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] września 2009 r. podnosząc, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności gruntów zajętych pod drogi publiczne wszczynane jest wyłącznie z urzędu, a zatem postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] października 2005 r. zostało wydane bez podstawy prawnej i jest niewykonalne. Minister Infrastruktury, rozpoznając przedmiotowe zażalenie, utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. Skargę na postanowienie Ministra Infrastruktury do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli T. K. i Z. K., zarzucając naruszenie przepisów prawa poprzez: 1) rażąco błędną wykładnię art. 100 § 1 kpa poprzez uznanie, że całkowicie dowolną jest decyzja organu administracji odnośnie wyboru podmiotu zobowiązanego do wystąpienia do właściwego organu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego, skutkujące błędnym stwierdzeniem, że to skarżący, a nie organ z urzędu, winni wnioskować o wydanie decyzji deklaratoryjnej przez Wojewodę [...] potwierdzającej ustawowe wywłaszczenie; 2) błędne uznanie, że decyzja Wojewody [...] potwierdzająca wywłaszczenie skarżących z nieruchomości z mocy prawa, wymaga uprzedniego złożenia wniosku przez wnioskującego o odszkodowanie, pomimo treści przepisu ustawy nakładającego na Wojewodę taki obowiązek z mocy prawa; 3) błędne twierdzenie w in fine zaskarżonego postanowienia, że przepisy prawa nie regulowały tego, czy decyzja deklaratoryjna Wojewody wydana w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. wydana jest z urzędu czy na wniosek – pomimo faktu, że wymieniony przepis wyraźnie nakłada na organ obowiązek wydania takiej decyzji bez żadnego wniosku strony, co jest ponadto logiczne, skoro ta decyzja wyłącznie potwierdza wywłaszczenie dokonane wcześniej z mocy prawa i jest jedynie podstawą wpisu Skarbu Państwa jako nowego właściciela nieruchomości do księgi wieczystej; 4) brak ustosunkowania się do zarzutów z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, tj. brak podstawy prawnej nakazania stronie wystąpienia z wnioskiem i zarzutu rażącego naruszenia prawa przez niewszczęcie tego postępowania o wydanie decyzji przez Wojewodę z urzędu. Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i uchylenie lub stwierdzenie nieważności postanowień poprzednich instancji i nakazanie organowi podjęcie zawieszonego postępowania w sprawie wypłaty odszkodowania oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargę należało uznać za uzasadnioną, co w konsekwencji prowadziło do uchylenia zaskarżonego postanowienia wydanego w niniejszej sprawie, aczkolwiek z zupełnie innych względów niż te, które zostały podniesione w skardze. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie Sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania skutkujące uchyleniem zaskarżonego postanowienia, bowiem w osnowie zaskarżonego postanowienia Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2009 r. błędnie wskazano datę postanowienia Wojewody [...] odmawiającego stwierdzenia nieważności postanowienia Prezydenta W. z dnia [...] października 2005 r. To postanowienie Wojewody zostało bowiem wydane w dniu [...] września 2009 r., a nie jak to wskazał organ w dniu [...] stycznia 2009 r. W skardze nie podniesiono, iż w osnowie zaskarżonego postanowienia Ministra Infrastruktury błędnie wskazano datę postanowienia Wojewody [...]. Brak związania zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, stosownie do treści art. 134 § 1 powołanej ustawy, oznacza, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności lub bezczynności organu administracji publicznej. Istota kontroli sądowej w przedmiotowej sprawie de facto sprowadza się do rozważań, czy wydany akt administracyjny – w tej sprawie osnowa postanowienia Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2009 r. – zawiera wadę istotną, która może być usunięta w trybie środków zaskarżenia, czy nieistotną. Wada istotna nie podlega sprostowaniu i w takiej sytuacji Sąd na podstawie wskazanego art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchyla zaskarżone postanowienie. Natomiast w przypadku wady nieistotnej, Sąd rozpoznaje sprawę merytorycznie. Podstawę prawną do sprostowania nieistotnych wad zawartych w aktach administracyjnych stanowi art. 113 § 1 kpa, w świetle którego organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez organ decyzjach. Zgodnie z art. 126 kpa do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 109-113 kpa. Wskazać należy, że przedmiotem sprostowania może być również osnowa postanowienia, jeżeli przedmiotem sprostowania są nieistotne błędy określone w powołanym przepisie. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym, sprostowanie niedokładności (nieścisłości) może obejmować właściwe oznaczenie stron czy też dokładne wymienienie podmiotów postępowania lub pełnej ich nazwy (por. wyrok SN z dnia 18 czerwca 1998 r., II CKN 817/97, OSNC 1999, nr 1, poz. 16). Ponadto, mówiąc o błędzie pisarskim należy mieć na uwadze widoczne, wbrew zamierzeniom organu, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylną pisownię, błąd gramatyczny albo niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów. Przenosząc przytoczone rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, Sąd in merito przyjął, że istniejący błąd w osnowie postanowienia Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2009 r., jest błędem istotnym, polegającym na utrzymaniu w mocy postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2009 r., a więc w tej sprawie nieistniejącego postanowienia z dnia [...] stycznia 2009 r. Utrzymane w mocy przez Ministra Infrastruktury postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. nie odpowiada faktycznie wydanemu rozstrzygnięciu Wojewody [...] z dnia [...] września 2009 r. W rozpoznawanej sprawie nie można mówić o oczywistej omyłce, z uwagi na fakt, że treść uzasadnienia postanowienia pozostaje w sprzeczności z jej rozstrzygnięciem, co narusza art. 107 § 1 i 3 kpa. Sformułowanie osnowy postanowienia w taki sposób, że strona musi domyślać się jego treści niewątpliwie narusza zasadę określoną w art. 8 kpa. Decyzja administracyjna (postanowienie) jest aktem, który składa się z dwu istotnych elementów: osnowy (rozstrzygnięcia ) i uzasadnienia. Obie te części stanowią jedność w znaczeniu materialnym i formalnym i żadna z nich nie może istnieć oddzielnie w obrocie prawnym. Osnowa decyzji (postanowienia) jest jednym z najistotniejszych elementów decyzji administracyjnej (postanowienia), bowiem jest jej kwintesencja, gdyż wyraża rezultat stosowania normy prawa materialnego do konkretnego wypadku, w kontekście okoliczności faktycznych i materiału dowodowego. Rozstrzygnięcie przesądza o istocie sprawy, o udzielonym stronie uprawnieniu względnie nałożeniu obowiązku. Rozstrzygnięcia nie można ani domniemywać, ani wyprowadzać z treści uzasadnienia, winno być ono wyrażone wprost w osnowie decyzji (postanowienia) w sposób precyzyjny, bez niedomówień i możliwości różnej interpretacji. Uwagi powyższe potwierdzają liczne orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, np. wyrok z dnia 17 marca 2006 r., II OSK 646/05, Lex nr 198331; wyrok z dnia 15 października 1999 r., IV SA 1654/97, Lex nr 47915; wyrok z dnia 10 września 2008 r., I OSK 1440/07, Lex nr 489639, wyrok z dnia 22 stycznia 2009 r., II OSK 1923/07, Lex nr 478303. Uzasadnienie służy natomiast wyjaśnieniu rozstrzygnięcia stanowiącego dyspozytywną część decyzji i samo w sobie nie może być uznane za decyzję administracyjną (postanowienie), lecz jedynie za jej integralną część (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 stycznia 2008 r., VII SA/Wa 1732/07, Lex nr 508443). W ocenie Sądu błędna data postanowienia Wojewody [...] wskazana w osnowie zaskarżonego postanowienia Ministra Infrastruktury miała wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, albowiem zamieszczenie w osnowie postanowienia daty rozstrzygnięcia organu pierwszoinstancyjnego jest ważne z tego powodu, że data ta pozwala na ustalenie stanu prawnego i faktycznego, który stanowił podstawę rozstrzygnięcia. Błąd zawarty w osnowie postanowienia stanowi wadliwość, która ma wpływ na treść niniejszego rozstrzygnięcia, a zatem stanowi podstawę uchylenia zaskarżonego postanowienia. Mając powyższe na uwadze postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2009 r. nie może się ostać, dlatego też na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.