I OZ 824/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 19 września 2012 r. sygn. akt II SA/Ol 439/11 o odrzuceniu wniosku A.Z. o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 18 kwietnia 2012 r. sygn. akt II SA/Ol 439/11 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi A.Z. na decyzję Wojewody Warmińsko – Mazurskiego z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie statusu bezrobotnego i zasiłku dla bezrobotnych postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 10 stycznia 2012 r. oddalił skargę A.Z. na decyzję Wojewody Warmińsko – Mazurskiego z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] w przedmiocie statusu bezrobotnego i zasiłku dla bezrobotnych. W dniu 18 stycznia 2012 r. do Sądu wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie imiennie wskazanego przez niego adwokata. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Ol 439/11 odmówił ustanowienia dla A.Z. o adwokata. A.Z. wniósł na powyższe postanowienie sprzeciw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na skutek ww. sprzeciwu, postanowieniem z dnia 15 czerwca 2012 r. sygn. akt II SA/Ol 439/11 odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Postanowienie to stało się prawomocne z dniem 27 lipca 2012 r. na skutek oddalenia zażalenia skarżącego przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 27 lipca 2012 r. (sygn. akt I OZ 538/12). Natomiast pismem z dnia 18 maja 2012 r. A.Z. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, o zmianę treści sentencji postanowienia z dnia 18 kwietnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 19 września 2012 r. sygn. akt II SAB/Ol 439/11 odrzucił wniosek A. Z. o zmianę postanowienia z dnia 18 kwietnia 2012 r. sygn. akt II SA/Ol 439/11. W uzasadnieniu postanowienia odwołując się do treści art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 dalej: P.p.s.a.) stwierdził, że uchylenie lub zmiana prawomocnego postanowienia niekończącego postępowania w tym trybie, wskutek zmiany okoliczności sprawy wchodzi w grę, jeżeli po pierwsze, doszło do zmiany podstawy faktycznej – a nie prawnej – wydanego rozstrzygnięcia, a po drugie, możliwość ta występuje tylko w toku postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej, dopóki nie zostanie ona prawomocnie zakończona. Po prawomocnym zakończeniu postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej nie jest dopuszczalne uchylenie lub zmiana na podstawie art. 165 P.p.s.a. postanowienia wydanego w toku tego postępowania (por. NSA w postanowieniu z dnia 22 czerwca 2006 r., sygn. akt I GZ 2/06, ONSAiWSA 2007, nr 2, poz. 36). Wniosek o zmianę lub uchylenie takiego postanowienia wniesiony po prawomocnym zakończeniu postępowania w sprawie, podlega odrzuceniu jako niedopuszczalny (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 429; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, (red.) prof. R. Hauser, prof. M. Wierzbowski, Warszawa 2011, s. 571.; postanowienie NSA z dnia 18 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OZ 336/08). Sąd pierwszej instancji wskazał, że A.Z., na podstawie art. 165 P.p.s.a., złożył wniosek o zmianę "treści sentencji" postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia 18 kwietnia 2012 r. odmawiającego przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym, w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewody Warmińsko – Mazurskiego z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] w przedmiocie statusu bezrobotnego i zasiłku dla bezrobotnych. Zgodnie z art. 260 P.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skutkiem prawidłowo wniesionego sprzeciwu jest utrata mocy wiążącej orzeczenia referendarza sądowego z mocy ustawy. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, skoro skarżący pismem z dnia 9 maja 2012 r. wniósł skutecznie sprzeciw od postanowienia z dnia 18 kwietnia 2012 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, to tym samym, przedmiotowe orzeczenie straciło w całości moc prawną i nie funkcjonuje już w obrocie prawnym. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznał, że wniosek skarżącego o zmianę postanowienia z dnia 18 kwietnia 2012 r. w trybie art. 165 P.p.s.a. dotyczy nieistniejącego orzeczenia, i jako niedopuszczalny podlega odrzuceniu. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia A.Z. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wnosząc o jego uchylenie zarzucił: naruszenie art. 183 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a. na skutek naruszenia art. 18 § 1 pkt 6 i 6a P.p.s.a. oraz naruszenie art. 141 § 4 w zw. z art. 165 P.p.s.a. W uzasadnieniu zażalenie wskazał, że jego wniosek z dnia 18 maja 2012 r. o zmianę w trybie art. 165 P.p.s.a. postanowienia referendarza sądowego z dnia 18 kwietnia 2012 r. rozpoznawała sędzia WSA M.G., która rozpoznawała również sprawę przyznania skarżącemu prawa pomocy, na skutek wniesienia sprzeciwu od ww. postanowienia. Ponadto zarzucił, że Sąd pierwszej instancji błędnie ustalił zakres jego wniosku z dnia 18 maja 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 18 § 1 pkt 6 i 6a P.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane jest stanowisko, że instytucja wyłączenia sędziego, o której mowa powołanym przepisie nie ma zastosowania, w sytuacji gdy wniosek o zmianę w trybie art. 165 P.p.s.a. dotyczy postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy, od którego wniesiono również sprzeciw (por. postanowienie NSA z dnia 30 sierpnia 2012 r. I OZ 582/12). Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie nie dopatrzył się podstaw do uznania, że sędzia M.G. podlegała wyłączeniu z mocy prawa. W konsekwencji nie można zatem uznać, że zaskarżone postanowienie zostało wydane w postępowaniu dotkniętym nieważnością, z przyczyny o której mowa w art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego jako nietrafny ocenić należy również zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Przepis ten określa, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Przepis ten należy odpowiednio stosować do postanowień (art. 166 P.p.s.a.). Wyjaśnić należy, iż obowiązku "przedstawienia stanu sprawy", o którym mowa w art. 141 § 4 P.p.s.a., nie można rozumieć jako obowiązku szczegółowego i drobiazgowego przedstawienia wszystkich okoliczności sprawy, lecz przedstawienia stanu sprawy (podobnie jak i zarzutów skargi, stanowisk pozostałych stron oraz wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia) w sposób zwięzły. Oznacza to konieczność odniesienia się do kwestii istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy. Mając na uwadze powyższe wymogi stwierdzić należy, iż w tej sprawie art. 141 § 4 P.p.s.a. nie został naruszony. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia w sposób prawidłowy, wyczerpujący i przekonywujący przedstawił przesłanki odrzucenia wniosku skarżącego tj. fakt, iż skarżący wniósł skutecznie sprzeciw od postanowienia z dnia 18 kwietnia 2012 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, a tym samym, ww. orzeczenie straciło w całości moc prawną na podstawie art. 260 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie prawidłowo wyjaśnił, że w tej sytuacji zmiana postanowienia referendarza sądowego w trybie art. 165 P.p.s.a. była niedopuszczalna, a wniesiony w tym zakresie wniosek podlegał odrzuceniu. Wnioskiem z dnia 18 maja 2012 r. A.Z. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie m.in. o zmianę treści sentencji postanowienia WSA w Olsztynie z dnia 18 kwietnia 2012 r. sygn. akt II SA/Ol 439/11 Z akt sprawy prowadzonych pod sygnaturą II SA/Ol 439/11 wynika, że w dniu 18 kwietnia 2012 r. wydano tylko jedno postanowienie tj. postanowienie referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie o odmowie ustanowienia dla A.Z. adwokata. W świetle powyższych ustaleń nie można zatem uznać, że Sąd pierwszej instancji błędnie określił zakres żądania skarżącego. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.