II SA/Łd 533/11

Dnia 30 września 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.) Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Protokolant asystent sędziego Marcelina Chmielecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2011 roku sprawy ze skargi Syndyka Masy Upadłości A SA w B. na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości 1. uchyla zaskarżone orzeczenie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz strony skarżącej Syndyka Masy Upadłości A SA w B. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. zwraca z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz strony skarżącej Syndyka Masy Upadłości A SA w B. kwotę 81 (osiemdziesiąt jeden) złotych tytułem nadpłaconego wpisu od skargi, zaksięgowanego w dniu 1 kwietnia 2011 roku pod pozycją 1206. Pismem z dnia [...] Prezydent Miasta B. wypowiedział Przedsiębiorstwu Usługowo – Produkcyjnemu A Spółce Jawnej z siedzibą w B. dotychczasową wysokość opłaty rocznej za grunt oddany w użytkowanie wieczyste na rzecz w/w podmiotu, składający się z działek nr [...] i [...], zlokalizowanych w B., przy ul. A 26, o powierzchni 1551 m2, w udziale 1/1. Organ wskazał, że począwszy od dnia 1 stycznia 2011r. wartość działki, ustalona na podstawie szacunku rzeczoznawcy majątkowego, wynosić będzie 150, 48 złotych za m2, zatem opłata roczna za użytkowanie wieczyste, stanowiąca 3 % wartości gruntu, za rok 2011 wynosi 7 001,83 złotych. Wskazane pismo zostało doręczone stronie w dniu 16 grudnia 2010r. W dniu 14 stycznia 2011r. A S.A. z siedzibą w B. złożyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. wniosek o ustalenie, że podwyższenie opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste gruntu jest uzasadnione w mniejszej wysokości. W uzasadnieniu wniosku spółka wskazała, że wnioskodawca z dniem 1 kwietnia 2007r. uległ przekształceniu w spółkę akcyjną, która z mocy prawa wstąpiła we wszelkie prawa i obowiązki dotychczasowego użytkownika wieczystego. Orzeczeniem z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., działając na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), w związku z art. 79 ust. 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) umorzyło postępowanie przed Kolegium. W uzasadnieniu orzeczenia Kolegium wyjaśniło, że wypowiedzenie opłaty i oferta nowej jej wysokości mogą być skierowane wyłącznie do użytkownika wieczystego i tylko użytkownik wieczysty może żądać ustalenia, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. Organ wskazał, że w rozpoznawanej sprawie wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest uzasadniona w mniejszej wysokości wniosła A S.A. w B., użytkownik wieczysty nieruchomości gruntowej położonej w B. przy ul. A 26, zaś wypowiedzenie dotychczasowej opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowej położonej w B., przy ul. A 26 wraz z ofertą nowej wysokości opłaty zostały skierowane do Przedsiębiorstwa Usługowo-Produkcyjnego A Spółka jawna w B. - nieistniejącego już podmiotu gospodarczego - przekształconego w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, a następnie w spółkę akcyjną A w B. Wobec tego wypowiedzenie zostało skierowane do podmiotu niebędącego użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości nie mogło wywołać skutku w postaci aktualizacji opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste. W ocenie organu, bezprzedmiotowy jest więc wniosek A S.A. o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona, bowiem organ chcąc zaktualizować opłatę roczną za użytkowanie wieczyste przedmiotowej nieruchomości gruntowej, powinien wypowiedzieć i złożyć ofertę przyjęcia nowej wysokości opłaty obecnemu użytkownikowi wieczystemu. Skargę na powyższe orzeczenie, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła A S.A. z siedzibą w B., zarzucając: - naruszenie przepisów postępowania tj. art. 105 § 1 k.p.a., poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, iż postępowanie jest bezprzedmiotowe a tym samym, iż nie zachodzą przesłanki do merytorycznego rozpoznania sprawy; - naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 78 ust. 1 i ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w związku z art. 553 § 1-3 ustawy z dnia 15 września 2000r. Kodeks spółek handlowych, poprzez przyjęcie przez organ rozstrzygający, iż wypowiedzenie wysokości dotychczasowej opłaty za użytkowanie wieczyste i oferta nowej wysokości opłaty zostały skierowane do podmiotu niebędącego użytkownikiem wieczystym, jest nieskuteczne a tym samym czyni wniosek w trybie art. 78 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami bezprzedmiotowym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. w odpowiedzi na skargę wskazało, iż jest ona nieuzasadniona, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonym orzeczeniu. W dniu 15 lipca 2011r. do akt sprawy wpłynęło postanowienie Sądu Rejonowego w P. V Wydział Gospodarczy – Sekcja ds. Upadłościowych i Naprawczych o ogłoszeniu upadłości obejmujące likwidację majątku dłużnika, tj. A Spółki Akcyjnej w B. W punkcie czwartym owego postanowienia Sąd Rejonowy w P. wyznaczył Syndyka w osobie R. L. Pismem z dnia 9 sierpnia 2011r. (data stempla pocztowego) Syndyk masy upadłości A S.A. w B. poparł przedmiotową skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Na wstępie rozważań podnieść należy, że stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r . - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w związku z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) , dalej p.p.s.a. sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje między innymi w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznał skargę Syndyka Masy Upadłości A S.A. w B., mimo że jej przedmiotem jest orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydane w trybie przepisów art. 77 – 81 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, póz. 651 ze zm.). Wprawdzie orzeczenia wydane przez organ w oparciu o te przepisy podlegają co do zasady zaskarżeniu w drodze sprzeciwu do sądu powszechnego, jednak zgodnie z ugruntowanym już w orzecznictwie sądowym poglądem, w przypadku gdy orzeczenia te nie rozstrzygają sprawy co do jej istoty (poprzez oddalenie wniosku lub ustalenie nowej wysokości opłaty), podlegają one zaskarżeniu do sądu administracyjnego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2008r., w sprawie o sygn. akt I OSK 876/07, LEX nr 413615 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lipca 2007r., w sprawie o sygn. akt I OSK 1141/06, LEX nr 299413). Wskazuje się przy tym na brzmienie art. 79 ust. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym, do postępowania przed kolegium stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, co oznacza, że rozstrzygnięcia tego organu wydane na podstawie tych przepisów podlegają kontroli sądu administracyjnego. Przechodząc do oceny legalności zaskarżonego orzeczenia wskazać należy, że opłaty z tytułu użytkowania wieczystego mają charakter cywilnoprawny i stanowią swoistego rodzaju ekwiwalent za oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste. Tryb ustalania i aktualizacji tych opłat został uregulowany w ustawie o gospodarce nieruchomościami, która przewiduje dwustopniową procedurę rozstrzygania sporów o ustalenie przedmiotowej opłaty. Procedura ta ma mieszany charakter: w pierwszym etapie - administracyjny, w drugim zaś sądowy. Z art. 77 ust. 1 zdanie 1 tej ustawy wynika bowiem, że wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej może być aktualizowana, nie częściej niż raz w roku, jeżeli wartość tej nieruchomości ulegnie zmianie. Właściwy organ zamierzający dokonać aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej winien, zgodnie z art. 78 ust. 1 tej ustawy, wypowiedzieć na piśmie wysokość dotychczasowej opłaty do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego, przesyłając równocześnie ofertę przyjęcia jej nowej wysokości. W tym stadium postępowania, ustawodawca przewidział jednak ochronę użytkownika wieczystego przed nieuzasadnionym wypowiedzeniem opłaty, wprowadzając w art. 78 ust. 2 i 3 cytowanej ustawy, uprawnienie tego podmiotu do złożenia do samorządowego kolegium odwoławczego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wypowiedzenia, wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. Skutkiem prawnym niezłożenia takiego wniosku jest – zgodnie z art. 78 ust. 4 powołanej ustawy - obowiązywanie nowej wysokości opłaty zaoferowanej w wypowiedzeniu. W tym miejscu należy wskazać, że z brzmienia art. 78 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami jednoznacznie wynika, że skutek w postaci obowiązywania nowej opłaty za użytkowanie wieczyste występuje tylko w przypadku niezłożenia wniosku do Kolegium. Z treści art. 79 ust. 3 powołanej ustawy wynika natomiast, że Kolegium powinno dążyć do polubownego załatwienia sprawy w drodze ugody, a jeżeli do ugody nie dojdzie, organ ten wydaje orzeczenie o oddaleniu wniosku lub o ustaleniu nowej wysokości opłaty. Od orzeczenia kolegium odwołanie nie przysługuje, co oznacza, że orzeczenie to kończy administracyjny etap w sprawie aktualizacji opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste. Zgodnie bowiem z art. 80 ust. 1 i 2 tej ustawy, od orzeczenia kolegium właściwy organ lub użytkownik wieczysty mogą wnieść sprzeciw w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Wniesienie sprzeciwu jest równoznaczne z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości i inicjuje drugi (sądowy) etap tego postępowania. Kolegium przekazuje zatem właściwemu sądowi akta sprawy wraz ze sprzeciwem, a złożony na skutek otrzymania wypowiedzenia wniosek użytkownika wieczystego o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości, zastępuje pozew. Wskazać dodatkowo trzeba, iż orzeczenie Kolegium, jako kończące postępowanie przed organem administracji publicznej, powinno umożliwiać stronie przeniesienie sporu co do opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego przed sąd powszechny, jako że sprawa ta ma w istocie charakter cywilnoprawny (zob. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 11 lutego 2009r. sygn. akt II SA/Sz 889/08 oraz wyrok WSA w Gdańsku z dnia 8 marca 2007r. sygn. akt II SA/Gd 472/06 – orzeczenia dostępne na stronie internetowej NSA pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Tymczasem, wydane w niniejszej sprawie orzeczenie Kolegium o umorzeniu postępowania zamyka stronom możliwość wniesienia sprzeciwu do sądu powszechnego, chociaż w istocie sprawa aktualizacji opłaty nie została przez Kolegium rozstrzygnięta, mimo złożenia przez użytkownika wieczystego wniosku, o którym mowa w art. 78 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dla porządku należy jeszcze przypomnieć, iż przepis art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, na który powołał się organ, wiąże bezprzedmiotowość postępowania z brakiem któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, co w konsekwencji powoduje niemożność rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty (zob. A. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2005, str. 485). Decyzja o umorzeniu postępowania zapada więc w sytuacji gdy przyznanie określonego uprawnienia stało się zbędne lub organ administracji stwierdził oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego bezprzedmiotowość postępowania rozumiana jest jako brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji publicznej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2003r., w sprawie o sygn. akt II SA 2225/01, niepublikowany). Umorzenie postępowania następuje w szczególności, gdy strona rezygnuje z ubiegania się o rozstrzygnięcie określonej treści, gdy przyznanie określonego uprawnienia stało się zbędne lub gdy organ stwierdzi oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Uwzględniając powyższe argumenty stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie nie zaistniała przesłanka do umorzenia postępowania, bowiem takiego rozstrzygnięcia nie może uzasadniać okoliczność wypowiedzenia dotychczasowej opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste i jednoczesne przesłanie oferty przyjęcia jej nowej wysokości do Przedsiębiorstwa Usługowo – Produkcyjnego A Spółki Jawnej z siedzibą w B., podmiotu który w ocenie organu przestał istnieć w momencie przekształcenia go w spółkę akcyjną. Wskazać bowiem należy, iż w art. 553 ustawy z dnia 15 września 2000r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.) ustawodawca zawarł zasadę tożsamości podmiotu przekształconego i przekształcanego, zgodnie z którą w przypadku przekształcenia spółki mamy do czynienia z tożsamością podmiotu przekształcanego i przekształconego, zmienia się jedynie forma prawna tego podmiotu, a spółce przekształconej przysługują wszelkie prawa i obowiązki spółki przekształcanej. Wskazana zasada obejmuje sferę stosunków cywilnoprawnych, administracyjnoprawnych oraz personalnych. W sferze stosunków cywilnoprawnych jak już wskazano, spółce przekształconej przysługują wszystkie prawa i obowiązki spółki przekształcanej. Następstwo prawne spółki przekształconej w miejsce dotychczasowego podmiotu ma skutek ex lege z dniem przekształcenia (art. 552 k.s.h.) i jest to skutek wobec wszystkich. W sferze administracyjnoprawnej tożsamość podmiotów powoduje zakwalifikowanie po dniu przekształcenia praw i obowiązków publicznoprawnych spółki przekształcanej jako praw i obowiązków spółki przekształconej. Kontynuacja praw i obowiązków publicznoprawnych wynikających z decyzji administracyjnych znajduje zatem z mocy prawa zastosowanie po dniu przekształcenia do spółki przekształconej. Wobec powyższego zarówno Przedsiębiorstwo Usługowo - Produkcyjne A Spółka Jawna, A Spółka. z ograniczoną odpowiedzialnością jak i A Spółka Akcyjna, to podmioty, których prawa i obowiązki są tożsame. Każda ze wskazanych spółek posiadała bowiem kolejno przymiot użytkownika wieczystego nieruchomości położonej przy ul. A 26 w B. Wobec powyższego mylne oznaczenie firmy spółki oraz jej formy organizacyjno prawnej w oświadczeniu o wypowiedzeniu wysokości opłaty nie ma znaczenia dla sprawy. W tej sytuacji organ winien zakończyć postępowanie przeprowadzone w niniejszej sprawie jednym z rozstrzygnięć merytorycznych, przewidzianych w art. 79 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a nie umarzać postępowanie. Istota sprawy sprowadza się bowiem do usunięcia przed organem administracji publicznej sporu o prawo do świadczenia opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste w zaktualizowanej wysokości. W świetle powyższych rozważań zawarty w skardze wniosek o uchylenie zaskarżonego orzeczenia jest zasadny. Zgodnie bowiem z art. 79 ust 3 cytowanej ustawy, istnieją tylko dwa rodzaje orzeczeń co do istoty sprawy, które może wydać kolegium po złożeniu przez użytkownika wieczystego wniosku o ustalenie, że opłata jest uzasadniona w mniejszej wysokości, to jest o oddaleniu wniosku lub o ustaleniu nowej wysokości opłaty. Innego rodzaju rozstrzygnięć ustawa nie przewiduje, chyba że w kwestiach procesowych, do których mają zastosowanie przepisy k.p.a. wymienione w art. 79 ust 7 ustawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Kolegium winno zatem wydać stosowne rozstrzygnięcie z uwzględnieniem regulacji art. 79 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania sądowego rozstrzygnięto na podstawie art. 200, zasądzając na rzecz strony skarżącej ich zwrot w kwocie równej należnemu wpisowi sądowemu (200,-zł.), wynagrodzeniu pełnomocnika, będącego radcą prawnym ustalonemu w oparciu o treść § 14 ust. 2 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1349 ze zm.) na kwotę 240,-zł. oraz opłacie od pełnomocnictwa (17-zł.) O zwrocie nadpłaconego wpisu sądowego orzeczono na podstawie art. 225 p.p.s.a. m.o.