II OZ 1123/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 października 2011 r., sygn. akt II SA/Gl 553/11 o przywróceniu terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi K. R. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie odstępstw od projektu budowlanego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 3 października 2011 r. (sygn. akt II SA/Gl 553/11) wydanym na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu wniosku K. R.przywrócił termin do wniesienia skargi. Sąd pierwszej instancji przytoczył treść art. 53 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie oraz treść art. 86 § 1 p.p.s.a. – jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Sąd podkreślił, iż wnioskodawca powinien uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.), a ponadto równocześnie z wnioskiem powinien dokonać czynności, której nie dokonał w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie – w ocenie Sądu – skarżący dostatecznie uprawdopodobnił, iż do uchybienia terminu do złożenia skargi doszło bez jego winy. Sąd wziął pod uwagę okoliczność, iż z załączonej do wniosku o przywrócenie terminu kserokopii koperty, w której nadano skargę wynika, że choć przesłana została ona na nieaktualny adres organu to w zakreślonym okresie do jej złożenia. Sąd miał na uwadze z jednej strony obiektywny miernik staranności, a z drugiej strony powstrzymał się od nadmiaru formalizmu, by z tego powodu nie zamknąć stronie prawa do sądu. Wobec powyższego przyjął, że okoliczność (tj. terminowe nadanie skargi w placówce pocztowej) świadczy o braku winy w nieskutecznym wniesieniu skargi. Nadto Sąd odnotował, iż zachowany został siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Za dzień ustania przyczyny uchybienia terminu wskazano we wniosku datę [...] lipca 2011 r., tj. dzień zwrotu błędnie nadanej skargi, zaś rozpoznawany wniosek nadano w placówce pocztowej w dniu 21 lipca 2011 r., a zatem w terminie do tego przewidzianym. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach, reprezentowany przez adwokata R. R. Postanowienie zaskarżono w całości, zarzucając naruszenie art. 86 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez niewłaściwą jego wykładnię. Wobec powyższego zarzutu organ wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, iż Sąd skupił się na nierelatywnych okolicznościach, które wziął pod uwagę rozważając zasadność wniosku. Organ podkreślił, iż ocena w kwestii braku zawinienia w niedochowaniu terminu procesowego winna odbyć się z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy uwzględniając obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej o własne interesy. Nadto podniósł, iż nie jest możliwe przywrócenie terminu, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Dla poparcia stanowiska, iż profesjonalny pełnomocnik nie dochował należytej staranności organ przywołał kilka orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego obrazujące ocenę zaniedbań pełnomocników, które nie zostały uznane za niezawinione (postanowienie NSA z dnia 27 czerwca 2008 r., II FZ 196/08; postanowienie NSA z dnia 26 czerwca 2009 r., II GZ 184/09). Pełnomocnik Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach wskazał, iż zmiana siedziby organu miała miejsce w sierpniu 2010 r. Na marginesie strona skarżącą podkreśliła, że jeśli do powstania pisma procesowego wykorzystuje się inne dokumenty elektroniczne, później modyfikowane, to minimum staranności będzie dokonanie sprawdzenia czy zmieniono dane istotne z punktu widzenia etapu postępowania, a tego zabrakło w działaniach pełnomocnika K. R. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Zasadniczym celem przywrócenia terminu jest wyeliminowanie negatywnych skutków jego uchybienia, w sytuacji gdy do uchybienia doszło w rezultacie okoliczności niezawinionych przez stronę, zobligowaną do dokonania pewnej czynności procesowej w oznaczonym czasie (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 707/04). Zważywszy na powyższe, intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Dla takiej oceny konieczne jest nie tylko dokonanie analizy okoliczności podnoszonych przez stronę, lecz również całości okoliczności sprawy. Sąd administracyjny, oceniając fakt wystąpienia powyższej przesłanki, będzie brał pod uwagę wszelkie okoliczności wystąpienia uchybienia (por. postanowienie NSA z 8 sierpnia 2006 r., sygn. akt II FZ 367/06). Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a.: uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Skarżąca uprawdopodobniła, iż bez jej winy doszło do uchybienia terminu do złożenia skargi. Z koperty nadesłanej wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu wynika, iż skarga została przesłana w zakreślonym terminie do jej złożenia, lecz na nieaktualny adres organu. Na poparcie stanowiska, iż tego rodzaju uchybienie zdarzyć się może nawet przy zachowaniu należytej staranności i nie sposób traktować go jako niedbalstwo warto przytoczyć uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego wydane w sprawie, w której Sąd uznał, że pomyłka polegająca na pominięciu lub przestawieniu niektórych cyfr w wielocyfrowym numerze konta bankowego i wynikające z tego uiszczenie wpisu na inne konto nie może być poczytana za winę ( postanowienie SN z dnia 19 marca 2003 r., sygn. akt I CZ 18/03 – LEX nr 80250). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji zasadnie wziął pod uwagę, iż odmówienie przywrócenia terminu do wniesienia skargi zamknie stronie drogę do sądu. Odmowa przywrócenia terminu spowodowałaby dla strony dopuszczającej się tego uchybienia negatywne konsekwencje procesowe. Intencją strony było zachowanie ustawowego terminu do wniesienia skargi, o czym świadczy nadanie skargi w urzędzie pocztowym w dniu 8 lipca 2011 r. (list polecony nr (00)95900773 1 07339055 5), a więc przed upływem przepisanego terminu. Odnosząc się do zawartego w treści zażalenia wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wywołanego wniesionym zażaleniem, stwierdzić należy, iż nie może on zostać uwzględniony, albowiem brak jest podstaw prawnych do orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny o zwrocie tego typu kosztów między stronami. Przypomnieć bowiem należy, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania we własnym zakresie (art. 199 p.p.s.a.). W szczególności podstaw tych nie ma w przepisach ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dotyczących zażalenia, a w orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że nie mogą ich stanowić przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. J.P.Tarno, wyd. LexisNexis Warszawa 2010, str. 511, postanowienie NSA z 24.06.2010 r., II OZ 594/10). Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.