I SA/Ol 508/11
WyrokWSA w Olsztynie2011-10-06
Skład orzekający: Wiesława Pierechod, Renata Kantecka, Zofia Skrzynecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy prawidłowo dokonał zabezpieczenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług na majątku spółki, opierając się na uzasadnionej obawie niewykonania tego zobowiązania, w sytuacji gdy spółka zbywała majątek i wykazywała trudności finansowe?Ratio decidendi
Postępowanie zabezpieczające na podstawie art. 33 Ordynacji podatkowej ma charakter pomocniczy wobec postępowania egzekucyjnego i służy zagwarantowaniu środków na zaspokojenie należności podatkowych, których wysokość nie jest jeszcze znana. Wystarczające jest uprawdopodobnienie istnienia zaległości podatkowej, a nie jej ostateczne ustalenie. Zbywanie majątku przez podatnika w trakcie postępowania podatkowego, trudna sytuacja finansowa, niskie wskaźniki płynności oraz znaczące przewyższanie zobowiązań nad należnościami, stanowią uzasadnioną obawę niewykonania zobowiązania podatkowego, co uprawnia organ do dokonania zabezpieczenia.Stan faktyczny
Spółka A zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Skarbowej utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego o określeniu przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w VAT i dokonaniu zabezpieczenia na majątku spółki. Organ I instancji uznał, że sprzedaż środków trwałych przez spółkę może utrudnić egzekucję, a wysoka kwota przybliżonych zobowiązań uzasadnia obawę niewykonania zobowiązania. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, kwestionując zasadność zabezpieczenia i twierdząc, że sprzedaż majątku była racjonalnym działaniem. Organ II instancji podtrzymał decyzję, wskazując na nieprawidłowości w rozliczeniach VAT, zawyżoną wartość środków trwałych, niskie wskaźniki płynności finansowej oraz obciążenie nieruchomości hipotekami.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wiesława Pierechod, Sędziowie sędzia WSA Renata Kantecka (spr.), sędzia WSA Zofia Skrzynecka, Protokolant Specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 6 października 2011r. sprawy ze skargi spółki A na decyzję Dyrektor Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług i dokonania zabezpieczenia oddala skargę
Decyzją z dnia "[...]" r., wydaną na podstawie art.33 § 1, § 2 pkt 2 i 3 oraz § 4 pkt 2 i art.207 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz.U. z 2005r., nr 8, poz.60 ze zm., dalej jako O.p.) oraz art.108 ust.1 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz.535 ze zm., dalej jako ustawa VAT) Naczelnik Urzędu Skarbowego określił przybliżoną kwotę zobowiązania w podatku od towarów i usług z tytułu zawyżenia kwoty do zwrotu oraz zaniżenia zobowiązania podatkowego za miesiące od marca do czerwca 2010r. oraz dokonał zabezpieczenia na majątku P Sp. z o.o. w O. ww. zobowiązań wraz z odsetkami za zwłokę, w łącznej wysokości 858.609 zł. W ocenie organu sprzedaż przez Spółkę środków trwałych w październiku i listopadzie 2010r. tylko na rzecz J. Sp. z o.o. za kwotę netto 720.000 zł, oznacza zbywanie majątku, które może utrudnić lub udaremnić egzekucję. Ponadto charakter stwierdzonych w toku postępowania kontrolnego nieprawidłowości i wysoka kwota przybliżonych zobowiązań podatkowych uzasadniają obawę, że w momencie, gdy zobowiązanie będzie określone decyzją, może nie zostać wykonane.
W odwołaniu Spółka zarzuciła naruszenie art.33 §1, § 2, § 3 oraz § 4 pkt 2 O.p, poprzez nieprawidłowe zastosowanie w sprawie oraz art.120, 122 i 123 O.p. Podniosła, że organ nie zbadał przyczyn i intencji sprzedaży środków trwałych. Wskazała, że sprzedaż ta nastąpiła z uwagi na rezygnację z działalności polegającej na transporcie odpadów. Było to racjonalne działanie przedsiębiorcy, który wyzbywa się maszyn i urządzeń niepotrzebnych w dalszej działalności gospodarczej. Sprzedaż ta stanowiła przy tym sprzedaż tylko 5 % całego majątku Spółki. W sprawie nie zachodzą żadne przesłanki uzasadniające zabezpieczenie wykonania zobowiązań podatkowych. Zarzuciła, że organ w sposób niedostateczny uzasadnił motywy decyzji.
Opisana decyzja utrzymana została w mocy, decyzją Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia "[...]"r. W motywach rozstrzygnięcia organ przytoczył treść art.33 O.p. i stwierdził, że organ podatkowy zobowiązany jest do zgromadzenia dowodów, z których wynika, że zobowiązanie nie zostanie wykonane i do niego należy ocena – na zasadzie uznania administracyjnego - czy istnieje uzasadniona obawa niewykonania zobowiązania podatkowego.
Organ II instancji zaznaczył, że w toku postępowania kontrolnego, wszczętego przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, stwierdzono, że Spółka w okresie od stycznia do czerwca 2010r. dokonała zakupu usług inwestycyjnych na łączną kwotę netto 3.657.920 zł (VAT 804.742,40 zł) od firmy JC. W tym też okresie Spółka wystawiła faktury na rzecz ww. firmy na łączną kwotę netto 2.389.799 zł (VAT 525.755,99 zł). Na podstawie dotychczasowych ustaleń organ stwierdził, że faktury wystawione przez kontrahenta są fakturami stwierdzającymi czynności, które nie zostały dokonane i w związku z tym nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku (art.88 ust.3a pkt 4 lit.a ustawy VAT). Spółka będzie nadto zobowiązana do zapłaty podatku wynikającego z faktur wystawionych przez nią na rzecz JC., zgodnie art.108 ust.1 ustawy VAT. Z uwagi na powyższe nieprawidłowości, łączna przybliżona kwota zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług wyniesie wraz z odsetkami 804. 742 zł.
Dokonując analizy stanu majątkowego Spółki, ujawnionego przez nią na potrzeby niniejszej sprawy, organ wskazał, że do dnia wydania decyzji Spółka nie przedłożyła zatwierdzonego w trybie przepisów ustawy o rachunkowości sprawozdania finansowego sporządzonego na dzień 31 grudnia 2010r., a w przedłożonych dokumentach stwierdzono błędy rachunkowe (część bilansu dotycząca aktywów).
Organ odwoławczy zaznaczył, że wypłacalność jednostki opisują m.in. wskaźniki płynności – przeanalizował wskaźnik płynności bieżącej i wskaźnik płynności szybkiej. Pierwszy z nich określa aktywa bieżące do bieżących zobowiązań. Na podstawie dokumentu wskazanego przez Spółkę jako bilans, wskaźnik ten na koniec 2010r. wyniósł ok. 0,65, a przyjmuje się, że winien on wynosić 1,5 – 2. Wskaźnik niższy od 1,2 jest sygnałem zagrożenia bezpieczeństwa finansowego jednostki. Drugi z wymienionych wskaźników określa aktywa bieżące, zapasy i rozliczenia międzyokresowe do zobowiązań bieżących i powinien oscylować wokół 1 z tendencja do wzrostu do ok. 1,2. Wskaźnik ten w przypadku Spółki wyniósł na koniec 2010r. ok. 0,58, a na koniec 2009r. – ok. 0,53. Taka wysokość wskaźników może, zdaniem organu, świadczyć o występowaniu trudności w terminowej regulacji zobowiązań, bądź o prawdopodobieństwie wystąpienia takich trudności w przyszłości.
Nadto organ stwierdził, że z danych wskazanych jako bilans na dzień 31 grudnia 2010r. wynika, że aktywa obrotowe Spółki wynoszą 3.358.571,22 zł. Ze złożonych przez Spółkę deklaracji VAT-7 za poszczególne miesiące 2010r., wynika że wykazywała ona kwoty nadwyżek podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy oraz do zwrotu na rachunek bankowy. Pomimo wykazywanych nadwyżek w deklaracjach VAT-7, z przedłożonych dokumentów na koniec 2010r. wynika, że Spółka posiada należności z tytułu podatków, dotacji, ceł, ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych w kwocie 362.503,19 zł i jednocześnie posiada zobowiązania z tych samych tytułów w kwocie 1.040.889,96 zł. Powyższe obrazuje, że zobowiązania Spółki znacznie przekraczają należności, co wskazuje na zachwianie bieżącej płynności finansowej Spółki.
Organ odwoławczy zaznaczył również, że w wyniku kontroli ustalono, że o modernizację linii sortowniczej z faktury VAT wystawionej przez JC. na rzecz Spółki (czyli o czynności, które nie zostały dokonane), Spółka podniosła wartość środka trwałego – linii sortowniczej – z 501.920 zł na początek roku do 5.258.746,75 zł na koniec roku. Z ustaleń kontroli wynika, że wartość tego środka trwałego powinna wynosić 501.920 zł.
Czynności kontrolne wskazują też, że zakupiona przez Spółkę od J. Sp. z o.o. suszarnia do odpadów ma zawyżoną wartość. Spółka ujęła tę suszarnię w ewidencji środków trwałych na koniec 2010r. w kwocie netto 660.000 zł (pod nazwą suszarnia I). W toku równolegle prowadzonego postępowania kontrolnego u kontrahenta ustalono zaś, że suszarnia ta składa się z nagrzewnicy i bębna suszącego, a J. Sp. z o.o. od początku powstania (od 2 sierpnia 2010r.) do dnia sprzedaży nie wykazała zakupów takich urządzeń. Organ nie uznał za wiarygodnych wyjaśnień J. C. – prezesa J. Sp. z o.o., że J. zbudowała suszarnię z udziałem Spółki jako podwykonawcy, gdyż nie posiadała podstawowych elementów suszarni. Powyższe uprawnia do stwierdzenia braku faktycznego zaistnienia zdarzenia gospodarczego – wykonania i uruchomienia przedmiotowej suszarni.
Czynności sprawdzające u kontrahentów JC. wykazały, że zawyżona jest także wartość drugiej suszarni. Suszarnia ta zakupiona została w dniu 6 listopada 2010r. przez J. Sp. z o.o. od JC.za kwotę netto 230.000 zł i następnie sprzedana przez J. Sp. z o.o. na rzecz Spółki w dniu 30 listopada 2010r. za kwotę netto 820.000 zł.
W konsekwencji powyższego, zdaniem organu, wartość środków trwałych wykazanych w bilansie mogła zostać zawyżona co najmniej o kwotę 6.121.826,75 zł. Wartość aktywów trwałych Spółki wynosi zatem ok. 8.235.905,13 zł.
W toku postępowania Spółka przedłożyła także operaty szacunkowe z określenia wartości rynkowych:
- prawa własności zabudowy produkcyjnej składowiska odpadów przemysłowych i niebezpiecznych Spółki z prawem użytkowania wieczystego 5 działek (własność Gminy Z.) o łącznej powierzchni 4,48 ha, obręb P.,
- prawa własności nieruchomości zabudowanych budynkami produkcyjno-usługowymi na 4 działkach o łącznej powierzchni 1,703, obręb M.,
- prawa własności budynków usługowych (własność Spółki) z prawem użytkowania wieczystego 2 działek o łącznej powierzchni 1,13 ha, obręb O.,
- prawo własności nieruchomości gruntowej ze złożami kruszywa naturalnego na działce o powierzchni 3 ha, obręb R..
Z uwagi na obciążenie ww. nieruchomości hipotekami w łącznej kwocie 11.400.000 zł, pomimo posiadania przez Spółkę aktywów trwałych o wartości 8.235.905,13 zł, uprawniony jest wniosek, że zagrożone jest wykonanie przez Spółkę przewidywanych kwot zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług, gdyż w pierwszej kolejności uprawnionym do zaspokojenia należności jest bank, jako podmiot ustanawiający hipoteki na nieruchomościach.
Nadto organ II instancji stwierdził, że umowa pożyczki z dnia 22 października 2010r., zgodnie z którą G. W. udzielił Spółce pożyczki pieniężnej w wysokości 520.000 zł z przeznaczeniem na spłatę w całości kredytu, wskazuje na niestabilną sytuację finansową Spółki.
Organ stwierdził także, że z przedłożonego dokumentu nazwanego rachunkiem zysków i strat Spółki na dzień 31 grudnia 2010r. wynika, że przychody netto ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów wyniosły 18.163.192,99 zł, koszty wyniosły 14.846.645,16 zł, a zysk brutto ze sprzedaży wyniósł 3.316.547,83 zł. Wartości te jednak mogły nie być prawidłowe, gdyż w toku kontroli podatkowej ustalono, że w 2010r. Spółka wystawiła faktury VAT na rzecz JC. stwierdzające czynności, które nie zostały dokonane na kwotę 5.193.899,90 zł, a następnie odkupiła od ww. firmy te usługi za znacznie wyższe kwoty, tj. za 8.333.920 zł i zaewidencjonowała w części jako inwestycję, a pozostałą kwotą obciążyła koszty. Według organu przychody ze sprzedaży mogą kształtować się na poziomie około 12.969.293,09 zł, a koszty około 12.911.725,16 zł, zysk brutto ze sprzedaży wyniósł zatem prawdopodobnie 57.567,93 zł.
W odniesieniu do tak przedstawionej sytuacji finansowej Spółki, nie można -zdaniem organu – uznać, że sprzedaż maszyn i pojazdów za kwotę 720.000 zł netto stanowi 5 % całego majątku Spółki i nie będzie prowadzić do utrudnienia lub udaremnienia egzekucji. Za bez znaczenia, uznał organ, że sprzedaż nastąpiła w wyniku rezygnacji Spółki z działalności polegającej na transporcie odpadów. Zaznaczył, że nawet takie działania naprawcze Spółki jak upłynnienie majątku trwałego nie przyczyniły się do zagwarantowania możliwości bieżącej realizacji zobowiązań.
Organ zauważył, że sprzedaż maszyn i urządzeń dokonana została na rzecz J. Sp. z o.o., której udziałowcem jest G.W., posiadający większość udziałów w Spółce. Nadto ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że Spółka w grudniu 2010r. dokonała sprzedaży przesiewacza dwupokładowego firmie powiązanej osobowo, tj. F. i wystawiła na jej rzecz fakturę VAT z tytułu zaliczki na nieruchomość zabudowaną w D. na kwotę netto 100.000 zł.
Organ zauważył również, że Spółka na dzień 2 lutego 2011r. i na dzień 15 marca 2011r. posiada zaległość w podatku od towarów i usług w kwocie 69.791 zł oraz z tytułu zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych w kwocie 48.410 zł.
Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ II instancji stwierdził, że nie zasługują one na uwzględnienie. W toku postępowania przed organami obu instancji wyczerpująco zebrano materiał dowodowy i ustalono stan faktyczny, w tym aktualną sytuację majątkową Spółki oraz uzasadniono motywy decyzji o zabezpieczeniu.
W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skardze Spółka wniosła o uchylenie decyzji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych. Strona podniosła zarzut naruszenia art. 33 §1, § 2, § 3 oraz § 4 pkt 2 O.p, a także art.120, 122 i 124 O.p. Podkreśliła, że zabezpieczenie dokonane w trybie art.33 § 2 pkt 2 O.p. zakłada istnienie zobowiązania, którego kwota nie jest do końca znana, ale z materiałów zgromadzonych w toku postępowania bezsprzecznie wynika istnienie takiego zobowiązania. W ocenie Spółki zobowiązanie podatkowe, którego przybliżoną kwotę określono w zaskarżonej decyzji nie istnieje, gdyż transakcje dokonywane przez Spółkę, a kwestionowane przez organ, miały miejsce, były zasadne dla jej rozwoju i wskutek ich realizacji Spółka odnotowała wzrost wydajności świadczonych usług o 400 % do końca 2010r. Podstawą wydania decyzji jest nieuzasadnione przekonanie organu o rzekomych nieprawidłowościach w rozliczeniach podatku od towarów i usług. Zdaniem Spółki organ nie zebrał wystarczających dowodów uzasadniających istnienie zobowiązania, a to oznacza, że nie jest spełniona podstawowa i zasadnicza przesłanka zastosowania art.33 § 2 pkt 2 O.p w związku z art.31 O.p. Niezależnie od powyższego Spółka wskazała, że nie wystarczy jedynie uzasadniona obawa, że zobowiązanie nie zostanie wykonane. Konieczne jest zgromadzenie przez organ dowodów, z których wynika, że zobowiązanie może nie zostać wykonane. Okoliczności związane ze zbywaniem majątku muszą wskazywać, że nie jest to normalny przejaw prowadzonej przez podatnika działalności. Podatnik sprzedający środki trwałe na zasadach rynkowych, uzyskujących realne ceny nie może być traktowany jak podmiot, który wyzbywa się majątku, by uniemożliwić egzekucję. Sporadyczna sprzedaż maszyn lub urządzeń nie może być okolicznością uzasadniającą zastosowanie zabezpieczenie. Decyzja o sprzedaży maszyn i urządzeń zapadła wskutek odstąpienia od świadczenia przez Spółkę usług polegających na transporcie odpadów. Dokonane przez Spółkę zbycie za cenę odpowiadającą wartości rynkowej, nie uzasadniało uznania, że wystąpiła przesłanka do dokonania zabezpieczenia. Nadmieniła, że wartość dokonanej sprzedaży środków trwałych to 5 % wartości majątku Spółki według wyceny na dzień 31 grudnia 2010r. Skarżąca zaznaczyła również, że nie zaprzestała wpłat należności podatkowych – nie ma zaprzestania płacenia długów, gdy dłużnik nie płaci ponieważ nie uznaje obowiązku zapłaty.
W odpowiedzi Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego aktu organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. z punktu widzenia jego zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a, wynika zaś, że zaskarżony akt ulega uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie należy wskazać, że postępowanie zabezpieczające prowadzone na podstawie art. 33 § 2 O.p. – przeprowadzone w toku postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej przed wydaniem decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego – jest postępowaniem szczególnym, mającym charakter pomocniczy względem postępowania egzekucyjnego. Zasadniczym celem tego postępowania nie jest przymusowy pobór podatków (to jest istotą postępowania egzekucyjnego), a zagwarantowanie środków na zaspokojenie należności podatkowych, których wysokość na tym etapie nie jest jeszcze znana. Pomimo ciążącego na organach obowiązku uprawdopodobnienia, że zaległość w określonej w przybliżony sposób wysokości istnieje, postępowanie to nie ma charakteru zastępczego wobec postępowania wymiarowego. Z tych względów nie przeprowadza się w jego ramach pełnego postępowania dowodowego. Określenie w decyzji o zabezpieczeniu przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego ma charakter informacyjny w tym znaczeniu, że wskazuje kwotę podlegającą zabezpieczeniu na majątku podatnika. Nie oznacza to jednak, iż jest to kwota rzeczywiście obciążającego podatnika zobowiązania, to bowiem określi dopiero decyzja wymiarowa. Decyzja wydawana na podstawie przepisu art. 33 O.p. jest odrębną decyzją, nieprzesądzającą o treści decyzji wymiarowej. Istotą tej decyzji jest dokonanie zabezpieczenia, a nie rozstrzygnięcie co do wysokości zobowiązania podatkowego.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że podnoszone przez skarżącą Spółkę zarzuty dotyczące niezasadności zakwestionowania przez organ podatkowy prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez podmiot nieistniejący lub nieuprawniony do wystawiania faktur nie są istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, w której ocenie Sądu podlega legalność dokonanego zabezpieczenia na majątku podatnika, a nie wysokość określonego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług. Dla potrzeb niniejszego postępowania wystarczające są przytoczone przez organy podatkowe okoliczności faktyczne i prawne uprawdopodobniające, że określona w przybliżony sposób zaległość podatkowa istnieje. W sposób istotny podają one bowiem w wątpliwość poprawność składanych przez skarżącą deklaracji, które uwzględniają kwestionowane faktury. Ostateczne zaś rozstrzygnięcie tej kwestii na podstawie całego zebranego materiału dowodowego dokona się w ramach postępowania wymiarowego, zakończonego odrębną decyzją, na którą będzie przysługiwał odrębny środek zaskarżenia. Tym samym nie jest rzeczą Sądu rozstrzyganie w niniejszej sprawie o zasadności argumentacji strony skarżącej skupiającej się na kwestionowaniu wysokości zobowiązania podatkowego, którą można pominąć w dalszych rozważaniach.
Z treści art. 33 §1 O.p. wynika, że zobowiązanie podatkowe może być zabezpieczone, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że nie zostanie ono wykonane, a w szczególności, gdy podatnik trwale nie uiszcza wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym lub dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku, które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję.
Przesłanką zastosowania instytucji zabezpieczenia jest zatem istnienie uzasadnionej obawy co do wykonania przyszłego zobowiązania podatkowego. Ustawodawca nie zdefiniował pojęcia "uzasadnionej obawy", ograniczając się do wymienienie dwóch przykładowych przesłanek, jakimi są: trwałe zaprzestanie regulowania wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym lub dokonywanie czynności polegających na zbywaniu majątku, które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję. Na to, że ww. zdarzenia są jedynie przykładami zachowania sugerującego zaistnienie uzasadnionej obawy niewykonania przyszłego zobowiązania wskazuje zwrot "w szczególności". Nic nie stoi zatem na przeszkodzie, aby organ podatkowy orzekający o zabezpieczeniu wskazał na inne okoliczności, które tę obawę też uzasadniają. W ocenie Sądu chodzi o takie działania podatnika lub sytuacje z nim związane, które wpływają na stan majątkowy podatnika w kontekście przewidywanych zobowiązań i możliwości przeprowadzenia skutecznej egzekucji. Z uzasadnioną obawą niewykonania zobowiązania mamy więc do czynienia przede wszystkim w razie trudnej sytuacji finansowej podmiotu zobowiązanego, ewentualnie w przypadku działań skierowanych na wyzbywanie się majątku.
Wskazany pogląd potwierdza ugruntowane orzecznictwo oraz poglądy przedstawicieli nauki prawa – np.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2009 r., sygn. akt I FSK 1383/08, wyrok WSA w Gliwicach sygn. akt I SA/Gl 1000/09, wyrok WSA w Warszawie sygn. akt III SA/Wa 388/09, wyrok WSA w Białymstoku sygn. akt I SA/Bk 195/11, wyrok WSA w Gdańsku sygn. akt I SA/Gd 1114/10, Komentarz do art. 33 O.p., C. Kosikowski, L. Etel, R. Dowgier, P. Pietrasz, S. Presnarowicz, M. Popławski, "Ordynacja podatkowa. Komentarz", LEX, 2009, wyd. III.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przedstawiono wiele sytuacji, które mogłyby uzasadniać wszczęcie postępowania zabezpieczającego wobec dłużnika. Jako przykład wymienić można obciążanie majątku hipotekami, zaciąganie pożyczek bez określenia terminu ich spłaty, zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, "rozrzutność" podatnika czy nawet nierzetelne prowadzenie ksiąg rachunkowych, bądź zaniżanie dochodów (por. wyrok WSA w Gliwicach sygn. akt I SA/Gl 1000/09).
Przyjąć więc należy, że uzasadniona obawa to taka, która ma swoje źródło w obiektywnie stwierdzonym stanie faktycznym sprawy, jednakże ocena, czy zaistniała ona w konkretnym przypadku pozostawiona została do uznania organu podatkowego. Uznanie to nie może oczywiście oznaczać dowolności działania lecz powinno być oparte na całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych, w sposób czytelny uprawdopodobnione dla podatnika w uzasadnieniu decyzji.
W przedmiotowej sprawie rozstrzygając o zabezpieczeniu zobowiązania podatkowego organy podatkowe, zwłaszcza Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy i zasadnie stwierdził, iż istnieje obawa, że zobowiązanie nie zostanie wykonane.
Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szczegółowo wymienił i szeroko omówił, jakie przesłanki przemawiają za dokonaniem zabezpieczenia na majątku dłużnika. Było to m.in. dokonanie zbycia, w październiku i listopadzie 2010r., na rzecz J. Sp. z o.o. (którego udziałowcem, posiadającym większość udziałów jest G.W.) maszyn i urządzeń. Odnosząc się do podnoszonych w tym zakresie argumentów, iż sprzedane maszyny i urządzenia stanowiły zaledwie 5 % wartości całego majątku Spółki, stwierdzić należy, że biorąc pod uwagę ustalenia poczynione przez organy podatkowe, wartość środków trwałych wykazanych w bilansie na 31 grudnia 2010r. mogła zostać zawyżona o kwotę 6.121.826,75 zł i ich wartość może wynosi 8.235.905,13 zł. Procent wartości sprzedanego majątku do wartości całego majątku będzie zatem znacznie wyższy od wyliczonego przez Spółkę. Nadto organ stwierdził, że nieruchomości Spółki obciążone są hipotekami na łączną kwotę 11.400.00 zł, czyli kwotę przekraczającą wartość środków trwałych wyliczoną przez organ.
Rację ma zatem organ odwoławczy, stwierdzając, że fakt sprzedaży maszyn i urządzeń w trakcie toczącego się postępowania podatkowego (kontrolnego) stwarzało obawę nie wykonania przyszłych zobowiązań podatkowych i nie zrealizowania roszczeń Skarbu Państwa w drodze ewentualnego postępowania egzekucyjnego. Oceny tej nie zmienia kwestia posiadanego jeszcze przez skarżącą majątku i ewentualnej jego wartości, faktem bowiem jest, że skarżąca wyzbyła się części majątku. Powyższe ma znaczenie biorąc pod uwagę wysokość przyszłych zobowiązań w podatku od towarów i usług – przybliżona kwota zobowiązań wraz z odsetkami wynosi 858.609 zł. Podkreślić przy tym należy, że zysk brutto za 2010r. – jak wynika z wyliczeń organu odwoławczego - wyniósł prawdopodobnie zaledwie 57.567,93 zł
Dokonując analizy wskaźników płynności (wskaźnika płynności bieżącej i wskaźnika płynności szybkiej), organ doszedł do wniosku, że ich wysokość na koniec 2010r. może wskazywać na występowanie trudności w terminowej regulacji zobowiązań lub na prawdopodobieństwo wystąpienia takich trudności w przyszłości. Zaznaczył również, że zobowiązania Spółki z tytułu podatków, dotacji, ceł, ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych wynoszą 1.040.889,96 zł i tym samym znacznie przekraczają należności z tych tytułów, które wynoszą 362.503,19 zł, co wskazuje na zachwianie bieżącej płynności finansowej Spółki.
Organ wskazał również, że o niestabilnej sytuacji finansowej Spółki świadczy umowa pożyczki z dnia 22 października 2010r. w wysokości 520.000 zł z przeznaczeniem na spłatę całości kredytu, bez określenia terminu jej spłaty.
Zdaniem Sądu, przytaczając powyższe okoliczności organ dowiódł istnienia uzasadnionej obawy nie wykonania przez skarżącą określonych w przybliżeniu zobowiązań podatkowych i jest to wystarczająca - w ocenie Sądu – podstawa do podjęcia rozstrzygnięcia na podstawie art.33 O.p.
Podkreślić przy tym należy, że oceny istnienia "uzasadnionej obawy" organ dokonał nie na podstawie jeden wybranej okoliczności, ale na podstawie całokształtu sprawy. Cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy został oceniony łącznie i doprowadził do prawidłowego stwierdzenia, że uzasadniona obawa nie wykonania zobowiązania zaistniała.
W ocenie Sądu bezzasadne są zarzuty naruszenia art.120, art.122 i art.124 O.p., bowiem organy podatkowe działały na podstawie prawa, podejmując wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Organ odwoławczy, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności, nie tylko dokonał kontroli zaskarżonej decyzji, ale przeprowadził postępowanie, w którym w pełni przeanalizował sytuację finansową Spółki. Zdaniem Sądu w świetle art.33 O.p. nie zbadanie przez organ podatkowy celu zbywania środków trwałych nie stanowi naruszenia art.122. Pozbycie się tych składników majątku, udaremniło z całą pewnością zabezpieczenie zobowiązań przez ustanowienie na nich zastawu skarbowego. Nie naruszono również zasady wyjaśniania zasadności przesłanek, którymi organ się kierował przy załatwianiu sprawy. Dokonano bowiem rzetelnej analizy okoliczności sprawy – w tym zwłaszcza stanu majątkowego i finansowego podatnika.
W konsekwencji powyższego, stwierdzając że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art.151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło