I SA/Kr 831/11

WyrokWSA w Krakowie2011-10-10

Skład orzekający: Jarosław Wiśniewski, Beata Cieloch, Agnieszka Jakimowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy diety i zwrot kosztów wypłacane członkom organów izb rolniczych, posiadających osobowość prawną, podlegają zwolnieniu z podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 17 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?
Ratio decidendi
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że zwolnienie z podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 17 u.p.d.o.f. obejmuje diety oraz zwrot kosztów otrzymywanych przez osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych i obywatelskich, w tym członków organów izb rolniczych, niezależnie od formy prawnej organizacji. Sąd podkreślił, że wykładnia tego przepisu nie może być zawężająca i że pojęcie obowiązków społecznych i obywatelskich należy rozumieć zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, obejmującym także reprezentację określonej społeczności, a nie tylko funkcje publiczne państwowe.
Stan faktyczny
Izba Rolnicza w Krakowie, posiadająca osobowość prawną, wypłacała członkom swoich organów diety oraz zwrot poniesionych kosztów, pobierając zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych i nie traktując tych wypłat jako zwolnionych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 17 u.p.d.o.f. Po negatywnej interpretacji organów podatkowych i odmowie zwrotu nadpłaty podatku za lata 2004-2006, skarżący wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z zarzutem błędnej wykładni przepisów podatkowych przez organy.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone decyzje Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji, określił, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane do czasu uprawomocnienia się wyroku, oraz zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżących koszty postępowania w kwocie 714 zł.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt I SA/Kr 831/11 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 października 2011r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski (spr.), Sędziowie: WSA Beata Cieloch, WSA Agnieszka Jakimowicz, Protokolant: Daniel Marzec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2011r., sprawy ze skarg R. C. i D. C., na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 24 marca 2011r. nr [...], z dnia 2 czerwca 2011r. nr [...], [...], nr [...], [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2004 – 2006, I. uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji, II. określa, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane do czasu uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżących koszty postępowania w kwocie 714, 00 zł (siedemset czternaście złotych 00/100). Izba Rolnicza w K. zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o udzielenie interpretacji w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych. Wskazała, że posiadając osobowość prawną, wypłaca członkom swoich organów diety oraz zwrot poniesionych kosztów, pobierając jako płatnik należne zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych i nie traktując dokonywanych wypłat jako należności zwolnionych z opodatkowania do kwoty 2.280 zł. miesięcznie na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 17 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. z 2000 r. Dz. U. Nr 14 poz. 176 ze zm.) - zwanej dalej u.p.d.o.f. Zadano pytanie czy wypłacane należności podlegają zwolnieniu w oparciu o art. 21 ust 1 pkt 17 u.p.d.o.f Po uzyskaniu negatywnego rozstrzygnięcia sprawa trafiła do WSA w Krakowie, który wyrokiem z dnia 10.10.2007 sygn. akt I SA /Kr 831/07 uznał , iż ww. należności mogą być objęte zwolnieniem z art. 21 ust 1 pkt 17. u.p.d.o.f Stanowisko to zostało podzielone przez Naczelny Sąd Administracyjny , który wyrokiem z dnia 19 maja 2009 sygn. akt II FSK 144/08 oddalił skargę kasacyjną. W oparciu o wyżej zaprezentowane orzeczenia R.C. (powołując się na wyrok NSA ) wystąpił o zwrot nadpłaconego podatku za lata 2004 -2006 wypłaconego przez ww. Izbę Rolniczą z tytułu sprawowania obowiązków społecznych i obywatelskich dokonując jednocześnie korekty PITu za 2005 i 2006 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzjami z dnia 30.12.2011 r. i 22.03.20011 r. odmówił stwierdzenia nadpłaty podatku bądź stwierdził nadpłatę ale w niższej wysokości niż żądanej , a tam gdzie była korekta deklaracji podatkowej, określił podatek w innej wysokości opierając się na orzecznictwie NSA , które jego zdaniem jest w opozycji do wyroku II FSK 144/08. Zdaniem organu podatkowego z unormowań art. 21 ust. l pkt. 17 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika, iż dotyczy on wyłącznie przychodów określonych w art. 13 pkt 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ponieważ przychody określone w art. 13 pkt 7 w/w ustawy zostały wyłączone z kategorii przychodów otrzymywanych w związku z pełnieniem obowiązków społecznych lub obywatelskich. Jednocześnie organ podatkowy uznał, iż wyrok do którego odwołali się Podatnicy odbiega od przyjętej linii orzecznictwa NSA, a stanowisko wyrażone w wyroku NSA z dnia 19.05.2009 roku sygn. akt II FSK 144/08 zostało odrzucone przez inny skład Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyniku wniesionych odwołań Dyrektor Izby Skarbowej, decyzjami z dnia 02. 06. 2011 r. i 24.03.2011 r. utrzymał w mocy decyzje organu I instancji . W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wykazał , iż w art. 13 u.p.d.o.f wyodrębniono i zróżnicowano przychody z działalności wykonywanej osobiście w taki sposób, że wynagrodzenie otrzymane przez osoby, niezależnie od sposobu powołania, należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub organów stanowiących osób prawnych (pkt 7) nie może być utożsamiane wyodrębnionym w pkt. 5 tego przepisu wynagrodzeniem otrzymanym przez osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych obywatelskich. Zakresy obu tych przepisów są rozbieżne i wzajemnie wykluczają. W konsekwencji oznacza to, że ustawodawca wyłączył z kategorii przychodów otrzymywanych w związku z pełnieniem obowiązków społecznych lub obywatelskich (pkt 5) przychody otrzymywane przez osoby należące do organów stanowiących osób prawnych (pkt 7). Prawo podatkowe nie zawiera jednak definicji co należy uznać za czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych i obywatelskich. W związku z tym uzasadniona w przedmiotowym przypadku będzie wykładnia językowa. Języka Polskiego PWN definiuje "społeczny" jako odnoszący się do społeczeństwa powstający, tworzący się w społeczeństwie, związany ze społeczeństwem , zorganizowany, przeznaczony dla społeczeństwa do obsługiwania społeczeństwa zaspokajania jego potrzeb itd. Podobnie co do zasady rozumiany jest termin "obywatelski" który w powiązaniu z innymi pojęciami (np. straż obywatelska, komitet) ujmowany jest jako "komitety straż, sąd, zorganizowane z osób prawnych, ochotników, niefachowców, do doraźnej pomocy władzom, jako instytucje tymczasowe". W związku z powyższym pod pojęciem obowiązków społecznych lub obywatelskich należy rozumieć czynności i zadania związane z pełnieniem funkcji publicznych i państwowych, a zatem wynikające z funkcji: radnego, posła senatora itp., a związane z działalnością gospodarczą osoby prawnej, choćby miały charakter "społeczny" tzn. nie wiążący się z zatrudnieniem. A zatem zdaniem organu pełnionych przez członków Izby Rolniczej funkcji nie należy utożsamiać z pełnieniem obowiązków społecznych i obywatelskich. Członkowie organów Izby Rolniczej nie reprezentują całej społeczności, reprezentują natomiast określoną grupę zawodową i działają w jej interesie, nie sprawują również funkcji publicznych nie zawiadują sprawami państwowymi i nie uczestniczą w działaniu instytucji publicznej. W związku z powyższym dochody wypłacane podatnikowi przez Izbę Rolniczą są przychodami określonymi w art. 13 pkt 7 ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 roku Nr 14, póz. 176, zpóźn. zm.), zgodnie z którym, za przychody z działalności wykonywanej osobiście uważa się przychody otrzymane przez osoby , niezależnie od sposobu ich powoływania, należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów stanowiących osób prawnych. W następstwie powyższego, do diet otrzymanych przez Podatnika, nie ma zastosowania przepis art. 21 ust. l pkt 17 ustawy - zwalniający od podatku diety oraz zwrot kosztów otrzymywanych przez osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych i obywatelskich - do wysokości nieprzekraczających miesięcznie kwoty 2.280 zł. Jednocześnie zaznaczono , iż Dyrektor Izby Skarbowej dokonał językowej wykładni przepisu art. 21 ust. l pkt 17 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, co jest zgodne z kierunkiem orzecznictwa NSA (wyrok NSA z dnia 22.07.2009 r. sygn. akt II FSK 496/08). Zdaniem Organu w wyroku NSA z dnia 19.05.2009 roku sygn. akt II FSK 144/08 dokonano wykładni przedmiotowego przepisu z punktu widzenia zgodności z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa. Taka interpretacja prowadzi do rozszerzenia językowego znaczenia przedmiotowej regulacji, natomiast jak przyjmuje się w doktrynie i w orzecznictwie przepisy przewidujące ulgę i zwolnienia muszą być interpretowane ściśle - nie mogą przedmiotem wykładni rozszerzającej . Jednocześnie zaznaczono , iż wyrok do którego odwołali się Podatnicy wyłamuje się z przyjętej linii orzecznictwa NSA i wiąże w konkretnej sprawie który dotyczyła płatnika tj. Izby Rolniczej w K. Stanowisko wyrażone w tym wyroku zostało odrzucone przez inny skład NSA wyroku z dnia 22.07.2009 roku sygn. akt II FSK 496/08. Jednocześnie podniesiono , iż utrwalona linia orzecznictwa potwierdza stanowisko zajęte przez organy podatkowe . Organ odwoławczy zauważył ponadto , iż orzeczenia sądowe nie są źródłem powszechnie obowiązującego prawa i zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 z 2002 póz. 1270 ze zm.) wiążą jedynie w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Na te rozstrzygnięcia zostały wniesione skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której Skarżący zarzucili naruszenie art. 153 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do oceny prawnej wyrażonej w wyroku NSA z dnia 19 maja 2009 r. oraz naruszenie art. 21 ust 1 pkt 17 u.p.d.o.f przez jego błędną wykładnię . W uzasadnieniu skargi Skarżący powołując się na wyrok WSA w Krakowie z dnia 10.10. 2007 r. sygn. akt I SA.Kr 831/07 oraz wyrok NSA z 19 maja 2009 r. sygn. akt II FSK 144/08 podzieli zawartą tam argumentację prawną uznając , iż zwolnieniu z art. 21 ust 17 u.p.d.o.f podlegają nie tylko osoby , o których mowa w art. 13 ust 5 ale i ust 7 , a więc i członkowie organów izb rolniczych o ile były osobami wykonującymi czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych i obywatelskich . Ponadto podniesiono , iż wbrew temu co twierdzi organ podatkowy postanowienie art. 153 p.p.s.a. oznacza , że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowo administracyjnego, w którym zostało wydane , oraz poza zakres postępowania administracyjnego , w którym zostało wydane zaskarżone rozstrzygnięcie . Zasięgiem jego oddziaływania objęte zostaje przyszłe - ewentualne - postępowanie administracyjne w sprawie . ( wyrok NSA z 22.03.21999 r. IV SA 527/97 ) Dlatego też zdaniem Skarżących Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 19 maja 2009 r. dokonał wiążącej organ wykładni przepisów prawa podatkowego . W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji . Ponadto powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych , które wg. jego oceny potwierdzają zaprezentowaną wykładnie art. 21 ust 1 pkt 17 u.p.d.o.f. Na mocy przepisu art. 111 par. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na rozprawie w dniu 19 września 2011 r. postanowił połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt I SA/Kr 831/11 i od sygn. akt I SA/Kr 1245/11 do sygn. akt I SA/Kr 1248/11 i prowadzić je pod wspólną sygn. akt I SA/Kr 831/11 albowiem sprawy pozostają w związku pozwalającym na wspólne wyrokowanie. Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stwierdzić należy, iż skargi zasługują na uwzględnienie. Przedmiotem sporu są zasady zwolnienia z podatku dochodowego wypłacanych diet i zwrotu poniesionych kosztów w przypadku osób pełniących funkcje w organach izb rolniczych tj. samorządu zawodowego rolników posiadającego osobowość prawną. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej forma prawna funkcjonowania samorządu zawodowego determinuje zaliczenie wypłacanych kwot diet i zwrotu poniesionych kosztów do przychodów określonych w art. 13 pkt 7 cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych co jednocześnie powoduje, że przepis art. 21 ust. 1 pkt. 17 tejże ustawy nie znajduje zastosowania do wypłacanych diet i zwrotu poniesionych kosztów. Jednocześnie dokonując wykładni pojęcia "obowiązki społeczne lub obywatelskie" uznał , iż pod tą kategorią należy rozumieć czynności i zadania związane z pełnieniem funkcji publicznych i państwowych, a zatem wynikające z funkcji: radnego, posła senatora itp., a związane z działalnością gospodarczą osoby prawnej, choćby miały charakter "społeczny" tzn. nie wiążący się z zatrudnieniem. Na wstępie rozważania tej kwestii Sąd nie podzielił pierwszego zarzutu Skargi , iż organy podatkowe były związane wykładnią art. 21 ust 1 pkt. 17 n u.p.d.o.f zaprezentowaną w wyroku NSA z 19.05.2009 r. sygn. akt II FSK 144/08 w trybie art. 153 p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ , którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia . W powołanym przez Skarżących wyrokach "sprawa" dotyczyła innego podmiotu (płatnik) i innego postępowania (udzielenie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania przepisów prawa podatkowego), niż w niniejszym postępowaniu dotyczącym Skarżących. Powyższe oznacza, że Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych , w której to sprawie Skarżącymi są podatnicy tego podatku nie jest związany rozstrzygnięciem zapadłym w sprawie dotyczącej płatnika. (por. wyrok NSA z 17.06.2010 r. II FSK 251/10 ) Przywołane przez Skarżących postępowanie sądowe zakończone wyrokiem NSA z 19 maja 2009 r. prowadzone było ze skargi Izby Rolniczej w K., zaś jego przedmiotem było udzielenie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania przepisów prawa podatkowego dotyczących sytuacji prawnej tego podmiotu . Nie było to zatem postępowanie tożsame z niniejszą sprawą z uwagi na różne podmioty biorące w nim udział oraz różny przedmiot sprawy. W postępowaniu dotyczącym interpretacji indywidualnej mamy zatem do czynienie z oceną kwestii prawnej a nie z rozstrzygnięciem zagadnienia o charakterze prejudycjalnym, nadto ta ocena prawna jest wiążąca tylko w odniesieniu do tego, kto złożył wniosek o udzielenie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w odniesieniu do przedstawionego stanu faktycznego. Inny podatnik (płatnik, inkasent) na ocenę prawną wyrażaną w indywidualnej interpretacji powoływać skutecznie się nie może. Przechodząc natomiast do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji podnieść należy , iż Sąd w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę nie podzielił stanowiska organu w pełni akceptując wykładnię art. 21 ust 1 pkt 17 u.p.d.o.f dokonaną w wyroku WSA w Krakowie z dnia 10.10.2007 r. sygn. akt I SA/Kr 831/07 oraz w wyroku NSA z 19.05.2009 r. sygn. akt II FSK 144/08, iż ustawodawca nie wyłączył wyraźnie ze zwolnienia przewidzianego powołanym przepisem diet i zwrotów poniesionych kosztów otrzymywanych przez osoby będące członkami władz organizacji społecznych posiadających osobowość prawną. Ustawodawca w art. 21 ust 1 pkt 17 u.p.d.o.f uznał bowiem , iż wolne od podatku są diety oraz kwoty stanowiące zwrot kosztów , otrzymane przez osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych obywatelskich do wysokości nie przekraczających miesięcznie kwoty 2.280 zł. art. 21 ust 1 pkt 17 ). Jednocześnie w art. 13 wśród przychodów z działalności wykonywanej osobiście wymienił w punkcie 5, przychody otrzymywane przez osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych lub obywatelskich, bez względu na sposób powoływania tych osób, nie wyłączając odszkodowania za utracony zarobek, z wyjątkiem przychodów, o których mowa w pkt 7; natomiast w punkcie 7 wymienił przychody otrzymywane przez osoby, niezależnie od sposobu ich powoływania, należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów stanowiących osób prawnych. WSA w Krakowie w wyroku z dnia 10.10.2007 r. uznał, iż skoro ustawodawca nie zastosował analogicznej metody jak w art. 13 pkt 5 updof, ograniczając zakres stosowania danego przepisu, to zwolnienie z art. 21 ust. 1 pkt 17 updof, obejmować będzie wszystkie osoby pełniące jakiekolwiek funkcje i działające w organizacjach społecznych niezależnie od formy prawnej organizacji - zgodnie z zasadą równości wobec prawa wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP. Nie ma bowiem powodu aby różnicować sposób opodatkowania tych samych typów wypłat (diety i zwrot ponoszonych kosztów) członków organizacji społecznych, w tym członków władz organizacji samorządu zawodowego, w zależności od jego formy prawnej. Takie działanie naruszałoby zasadę równego traktowania wobec prawa. Stanowisko to zostało podtrzymane wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19.05.2009 r. sygn. akt II FSK 144/08 , który uznał , iż Sąd pierwszej instancji posługując się w wykładni tekstu prawnego także wykładnią systemową nie naruszył reguł tej wykładni. Punktem wyjścia wykładni był bowiem tekst art. 21 ust. 1 pkt 17 u.p.d.o.f , który, co trafnie podkreślił Sąd pierwszej instancji, nie wyłącza wyraźnie ze zwolnienia tam przewidzianego "diet oraz kwot stanowiących zwrot kosztów", a otrzymywanych przez osoby należące do składów zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów stanowiących osób prawnych, o ile są to osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych i obywatelskich. NSA podkreślił przy tym , iż nie ma istotnego znaczenia to, że w pkt 5 tego art. 13 jest mowa tylko o osobach wykonujących czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych lub obywatelskich, a w pkt 7 nie, albowiem to art. 21 ust. 1 pkt 17 updof wprowadza ograniczenie przedmiotowe zwolnienia diet i zwrotu kosztów tylko do osób wykonujących czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych i obywatelskich. Przyjęcie innych wyników wykładni językowej i systemowej prowadziłoby więc do ustalenia zawężonego zakresu sytuacji, do których zastosowanie miałaby norma z art. 21 ust. 1 pkt 17 u.p.d.o.f. oraz w konsekwencji do poszerzenia obszaru opodatkowania, co byłoby sprzeczne z dyrektywami wynikającymi z art. 217 Konstytucji RP. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni akceptuję to stanowisko. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą wszystkie zwolnienia należy interpretować ściśle co oznacza zakaz nie tylko interpretacji rozszerzającej ale także zawężającej co oznacza, iż nie należy zawężać kręgu osób objętych zwolnieniem podatkowym, wbrew wykładni gramatycznej przepisu . Skoro więc w art. 21 ust 1 pkt 17 u.p.d.o.f. zwolnieniem objęto diety oraz kwoty stanowiące zwrot kosztów, otrzymywane przez osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych i obywatelskich, to uznać należy iż zgodnie z literalnym brzmieniem tego przepisu zwolnieniem będą objęte wszystkie osoby pełniące jakiekolwiek funkcje i działające w organizacjach społecznych niezależnie od formy prawnej organizacji. Zauważyć bowiem należy, iż analizowany przepis nie odwołuję się definicji zawartych w art. 13 u.p.d.o.f formułując własny zakres znaczeniowy zwolnienia. Co istotne zakres ten nie pokrywa się z zakresem przychodu określonego w art. 13 pkt 5 - jest od niego węższy. Gdyby ustawodawca chciał zwolnić z opodatkowania część przychodów określonych w art. 13 pkt 5 ustawy, bezpośrednio odwołał by się do tych przepisów zgodnie z techniką prawodawczą przyjętą w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych w tym również w art. 21 Dlatego też nie można podzielić zarzutu ( przytoczonego za wyrokiem NSA wyroku z dnia 22.07.2009 roku sygn. akt II FSK 496/08. ) , iż wyrok NSA sygn. akt 144/08 opierając się na wykładni systemowej wyszedł poza granice wykładni gramatycznej , gdyż dokonana przez ten Sąd interpretacja art. 21 ust 1 pkt 17 opierała się głównie na wykładni gramatycznej , która była jedynie uzupełniona wykładnią systemową . Podkreślić bowiem należy , iż zaprezentowana wykładnia nie wykracza poza sens słów zawartych w tym przepisie. Tym samym Sąd nie podziela stanowiska , iż pojęcie "obowiązki społeczne lub obywatelskie" zostało zdefiniowane w art. 13 cyt ustawy poprzez wyłączenie z jego zakresu między innymi przychodów określonych w pkt 7 tego przepisu, i może mieć wpływ na określenie zakresu zwolnienia w art. 21 ust pkt 17. Podobnie zdają się rozumieć organy podatkowe dokonując wykładni tego pojęcia w oderwaniu od art. 13 pkt. 5 i 7 u.p.d.o.f w oparciu znaczenie tego pojęcia w języku potocznym . Zaprezentowanej wykładni tut. Sąd również nie zaakceptował. Jak już wyżej zaakcentowano ustawa , nie definiuje pojęcia: "pełnienie obowiązków społecznych i obywatelskich", a definicje słownikowe nie dają jednoznacznej odpowiedzi na nurtujące nas pytanie , dlatego należało oprzeć się na wypracowanym w tym zakresie orzecznictwie, a mianowicie na uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 25 listopada 1997 r., sygn. akt U 6/97. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego "o pełnieniu obowiązku obywatelskiego można mówić wtedy, gdy dana osoba uczestniczy w zawiadywaniu sprawami państwowymi jako obywatel, zgodnie z zasadami demokratyzmu instytucji publicznych. Z pełnieniem obowiązków społecznych mamy zaś do czynienia wówczas, gdy dana osoba uczestniczy w pracy instytucji (w szczególności instytucji samorządu terytorialnego lub zawodowego), jako reprezentant pewnej społeczności, biorąc udział w rozwiązywaniu problemów tej społeczności w interesie tejże." Trybunał wymienił zatem uczestnictwo w samorządzie zawodowym jako modelowy przykład pełnienia obowiązków społecznych, nie stawiając wcale wymogu, aby obowiązki te były pełnione na rzecz ogółu społeczeństwa. Wręcz przeciwnie, wskazano, że chodzi o reprezentację "pewnej społeczności" i działanie w jej tylko interesie . Działalność społeczna bowiem to nie tylko działalność dobroczynna, charytatywna ale też i, działalność polegająca na "uczestniczeniu w pracach instytucji jako reprezentant pewnej społeczności, biorąc udział w rozwiązywaniu problemów tej społeczności w jej interesie co zdaniem Sądu można odnieść do obowiązków sprawowanych w Izbie Rolniczej. Z wyżej wymienionych względów należało uznać wykładnię art. 21 ust 1 pkt 17 zaprezentowaną w zaskarżonych decyzjach za błędną. Odnosząc się natomiast do orzecznictwa powołanego w odpowiedzi na skargę , które ma potwierdzić zaprezentowaną przez organy podatkowe wykładnię art. 21 ust. 1 pkt 17 u.p.d.o.f stwierdzić należy , iż nie porusza ono kwestii , która jest przedmiotem niniejszej sprawy. Dokonując wykładni art. 21 ust. 1 pkt 17 u.p.d.o.f Sądy odnosiły się bowiem do charakteru wykonywanych czynności stosownych grup zawodowych (np. ławników , członków samorządowych kolegiów odwoławczych) , bądź charakteru wypłacanego wynagrodzenia nie wiążąc analizowanego przepisu z art. 13 u.p.d.o.f Reasumując należy stwierdzić , iż z art. 21 ust 1 pkt. 17 u.p.d.o.f wynika jednoznacznie, że jedyną przesłanką zwolnienia jest wykonywanie czynności związanych z pełnieniem obowiązków społecznych i obywatelskich. Tak więc przy ponownym rozpoznaniu sprawy przy ocenie czy dochody danego podmiotu podlegają przedmiotowemu zwolnieniu należy rozstrzygnąć czy przesłanka ta w zaistniałym stanie faktycznym została spełniona Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowaniu orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło