II OSK 2022/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Stahl Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak /spr./ Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary Protokolant asystent sędziego Iwona Ścieszka po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 321/12 oddalającym skargę kasacyjną Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 października 2011 r., sygn. akt IV SAB/Wa 113/11 w sprawie ze skargi M.P. na bezczynność Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w przedmiocie zwrotu opłaty recyklingowej postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego. Wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2012 r. sygn. akt II OSK 321/12 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 października 2011 r., sygn. akt IV SAB/Wa 113/11 w sprawie ze skargi M.P. (dalej jako "skarżąca") na bezczynność Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (dalej jako "Fundusz") w przedmiocie zwrotu opłaty recyklingowej. W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny przedstawił następujący stan faktyczny. Pismem z dnia [...] stycznia 2010 r. skarżąca zwróciła się do Funduszu z wnioskiem o zwrot opłaty recyklingowej w wysokości 1.000 zł uiszczonej przy rejestracji dwóch pojazdów: [...]. W odpowiedzi, ekspert Departamentu Księgowości i Rozliczeń w Biurze Funduszu wskazał, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku. Następnie pismem z dnia 8 czerwca 2010 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Funduszu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 grudnia 2010 r. uznał skargę za zasadną i zobowiązał Zarząd Funduszu do rozpoznania wniosku skarżącej. Od powyższego wyroku Fundusz wniósł skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 766/11, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wyroku stwierdzono, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie rozpoznał skargi zgodnie z jej treścią, lecz w istocie bez jakiejkolwiek podstawy prawnej dokonał własnych ustaleń co do tego, że żądanie skarżącej powinno być rozpoznane przez Zarząd Funduszu tylko z tej przyczyny, iż ustawowo została uregulowana organizacja wewnętrzna Funduszu i kompetencje poszczególnych wewnętrznych jego organów. W piśmie procesowym z dnia 4 października 2011 r. Fundusz poinformował, że uchwałą z dnia 28 września 2011 r. postanowił przekazać wniosek skarżącej Staroście Tarnogórskiemu, jako organowi właściwemu w przedmiocie ustalenia istnienia obowiązku wniesienia opłaty recyklingowej. Na rozprawie w dniu 12 października 2011 r. Fundusz wniósł o oddalenie skargi wskazując, że nie uchyla się od dokonania zwrotu opłaty, ale potrzebuje w tym zakresie wydania stosownego rozstrzygnięcia, które stanowić będzie podstawę prawną takiego zwrotu. Wniesiono również o rozważenie ewentualnego zawieszenia postępowania sądowego do czasu rozpoznania sprawy przez Starostę Tarnogórskiego. Wyrokiem z dnia 12 października 2011 r., sygn. akt IV SAB/Wa 113/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej do rozpoznania wniosku M.P. z dnia 20 stycznia 2010 r. w przedmiocie zwrotu opłaty recyklingowej w terminie 30 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał między innymi, że Fundusz nie jest co do zasady organem administracji publicznej, jednak powierzono mu ustawowo zadania o charakterze publicznoprawnym, czyniąc go dysponentem środków kierowanych na ten Fundusz. Sąd I instancji doszedł do przekonania, że Fundusz jest organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o zwrot opłaty recyklingowej, a następnie przedstawił rozważania uzasadniające, w ocenie Sądu I instancji, stwierdzenie, że Fundusz pozostaje w bezczynności. Sąd I instancji wskazał między innymi, że pismem z dnia 3 października 2011 r. Fundusz zwrócił się do Starosty Tarnogórskiego "z prośbą" o rozpatrzenie sprawy z wniosku skarżącej i zakończenia jej aktem administracyjnym stwierdzającym obowiązek wniesienia przez skarżącą opłaty recyklingowej bądź też jego brak albo o wszczęcie sporu kompetencyjnego. W ocenie Sądu I instancji, w istocie doszło więc do przekazania sprawy innemu organowi celem jej rozpatrzenia, co było działaniem nieuprawnionym. Sąd I instancji stwierdził, że podjęte działanie (przekazanie sprawy Staroście) stoi w oczywistej sprzeczności z celem, który zamierzano osiągnąć. Czym innym jest uzależnienie rozpatrzenia sprawy po uzyskaniu stanowiska w sprawie przez inny organ od sytuacji przekazania sprawy temuż organowi do jej rozpatrzenia. Zdaniem Sądu I instancji, niedopuszczalne było zwrócenie się do Starosty o rozpatrzenie niniejszej sprawy. Jeśli Fundusz uważał, że do rozstrzygnięcia wniosku niezbędne było uzyskanie stanowiska Starosty Tarnogórskiego, to o takie powinien był wystąpić, jednocześnie informując stronę, iż rozpatrzenie jej wniosku będzie możliwe dopiero po uzyskaniu stosownej wypowiedzi Starosty. Sąd I instancji wskazał, że pomimo procedowania w sprawie, Fundusz nie zakończył jej merytorycznie (w formie aktu lub czynności). Nie poinformował również strony o sposobie i terminie jej zakończenia, a więc stan bezczynności trwał w czasie orzekania przez Sąd. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Fundusz. Oddalając skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w sprawie niniejszej wiążąca jest ocena prawa wyrażona w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 766/11. Zgodnie zatem z oceną prawną zawartą w tym orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego organem właściwym do rozpoznania wniosku w sprawie zwrotu opłaty recyklingowej jest pełniący w tym zakresie funkcję podmiotu publiczno-prawnego Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Tylko do tego podmiotu jako organu w znaczeniu funkcjonalnym mogą być adresowane wnioski o zwrot opłaty recyklingowej. Zwrot wpłaty na rachunek Funduszu, jako wynikającej ze zobowiązania o charakterze publicznoprawnym - art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz.U. Nr 25, poz. 202 ze zm.) - stanowi sprawę z zakresu administracji publicznej podlegającej załatwieniu w formie aktu bądź czynności z zakresu administracji publicznej. Odnosząc się do pisma Funduszu z dnia 3 października 2011 r., skierowanego do Starosty Tarnogórskiego, Naczelny Sąd Administracyjny podzielił pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wyrażony w zaskarżonym wyroku, że faktycznie tym pismem skarżący organ przekazał sprawę do rozpatrzenia innemu organowi, co w niniejszej sprawie było działaniem nieuprawnionym. Pismem z dnia Fundusz wniósł skargę o wznowienia postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2012 r. Jako podstawę wznowienia Fundusz wskazał przepis art. 273 § 2 oraz art. 277 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 - dalej jako "p.p.s.a."). W uzasadnieniu skargi o wznowienie postępowania Fundusz wskazał, że doszło do późniejszego wykrycia przez Fundusz takich okoliczności faktycznych i dowodów, które istniały przed zakończeniem sprawy sądowoadministracyjnej i które miały istotny wpływ na wynik toczącego się w niniejszej sprawie postępowania. Fundusz wskazał, że Starosta Tarnogórski uznał się za organ właściwy do rozpoznania wniosku skarżącej oraz pismem z dnia 3 listopada 2011 r. stwierdził, że skarżąca miała obowiązek wniesienia przedmiotowej opłaty i jednocześnie odmówił zwrotu tej opłaty. O rozstrzygnięciu tym Fundusz nie był informowany i dowiedział się dopiero w dniu 5 lipca 2012 r. Fundusz wniósł o uchylenie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2012 r., a także poprzedzających go wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 października 2011 r., Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 2011 r. oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 grudnia 2010 r. - i odrzucenie skargi na podstawie art. 282 § 2 w związku z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Fundusz wniósł także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2012 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II OSK 321/12 podlega odrzuceniu. Stosownie do art. 281 p.p.s.a., na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i odrzuca wniosek, jeżeli brak ustawowej podstawy wznowienia albo termin do wniesienia skargi nie został zachowany. Badanie o jakim mowa w tym przepisie nie jest badaniem zasadności skargi o wznowienie. Celem tego badania jest bowiem stwierdzenie, czy spełnione zostały warunki formalne, które umożliwiają rozpatrzenie samej skargi o wznowienie postępowania. Podkreślić należy, że samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający ustawie nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Oznacza to, że sąd jest uprawniony do zbadania nie tylko czy podstawa wznowienia została prawidłowo sformułowana, ale również czy podniesione w skardze przesłanki wznowienia realnie zaistniały (por. K. Sobieralski, Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, Kraków 2003, s. 280 cyt. za J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2010, s. 635). To z kolei oznacza, że skarga o wznowienie postępowania podlega odrzuceniu, zarówno wtedy, gdy nie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jak i wówczas, gdy zostanie ustalone, że powołana w skardze ustawowa podstawa nie zachodzi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 maja 2006 r., sygn. akt I FSK 30/06, publ. POP z 2007, nr 5, poz. 73). W niniejszej sprawie Fundusz jako podstawę wznowienia wskazał przepis art. 273 § 2 p.p.s.a., który stanowi, że można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Ze zwrotu "z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu" wynika, że chodzi tutaj o wykrycie okoliczności i środków dowodowych w poprzednim postępowaniu w ogóle nie ujawnionych oraz z przyczyn obiektywnych nieznanych stronom. Nie dotyczy to zatem takich okoliczności i dowodów, które były w poprzednim postępowaniu jawne i stanowiły element toczącego się postępowania. W przeciwnym bowiem razie skarga o wznowienie postępowania służyłaby naprawianiu błędów strony popełnionych przy prowadzeniu poprzedniej sprawy (J.P. Tarno, Prawo...., str. 624 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2009 r., II FSK 837/09, nie publ.). Po pierwsze, w rozpoznawanej sprawie nie można przyjąć, że Fundusz nie miał żadnej możliwości zapoznania się ze stanowiskiem Starosty Tarnogórskiego, który uznał się za organ właściwy do rozpoznania wniosku skarżącej oraz pismem z dnia 3 listopada 2011 r. stwierdził, że skarżąca miała obowiązek wniesienia przedmiotowej opłaty i jednocześnie odmówił zwrotu tej opłaty. Bez znaczenia jest przy tym, że o rozstrzygnięciu tym Fundusz nie był informowany i dowiedział się dopiero w dniu 5 lipca 2012 r. Nie istniała bowiem żadna obiektywna przeszkoda, by Fundusz uzyskał taką informację z własnej inicjatywy przed zakończeniem postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, co uczynił właśnie w dniu 5 lipca 2012 r. korzystając z prawa wglądu do akt sprawy toczącej się przed Starostą Tarnogórskim, na skutek przekazania przez Fundusz wniosku skarżącej z dnia 20 stycznia 2010 r. Po drugie, powołanie się przez Fundusz na okoliczność, że Starosta Tarnogórski uznał się za właściwy do załatwienia sprawy skarżącej, stanowi w istocie polemikę z wydanymi w sprawie wyrokami. Okoliczność ta nie podważa bowiem możliwości rozpoznania wniosku skarżącej złożonego w przedmiocie zwrotu opłaty recyklingowej, a jedynie wpływa na treść rozstrzygnięcia jakie zobowiązany będzie podjąć Fundusz. Nie ma ona natomiast wpływu na wykładnię prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 kwietnia 2012 r. Powyższe oznacza, że okoliczność wskazana przez Fundusz w skardze o wznowienie postępowania nie jest okolicznością, o której mowa w art. 273 § 2 p.p.s.a., co uzasadniało odrzucenie tej skargi. Z tych względów i na podstawie art. 281 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.