VII SA/Wa 1874/11
WyrokWSA w Warszawie2012-02-08
Skład orzekający: Bogusław Cieśla, Daria Gawlak – Nowakowska, Bożena Więch - Baranowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy gmina, na którą na mocy przepisów odrębnych (ustawa o ochronie praw lokatorów) może przypaść obowiązek zapewnienia lokali zamiennych w związku z nakazem opróżnienia budynku z powodu zagrożenia zawaleniem, ma interes prawny do udziału w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez organ nadzoru budowlanego na podstawie art. 68 Prawa budowlanego?Ratio decidendi
Gmina, na którą może przypaść obowiązek zapewnienia lokali zamiennych, nie ma interesu prawnego do udziału w postępowaniu administracyjnym prowadzonym na podstawie art. 68 Prawa budowlanego. Postępowanie to dotyczy wyłącznie oceny stanu technicznego budynku i nakazu jego opróżnienia, a adresatem tych nakazów są właściciel lub zarządca. Przesłanie decyzji gminie ma charakter informacyjny i nie kształtuje jej praw ani obowiązków w tym postępowaniu.Stan faktyczny
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał właścicielom opróżnienie budynku mieszkalnego z powodu jego złego stanu technicznego, grożącego zawaleniem. Decyzję tę utrzymał w mocy Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego. Miasto S., które mogło być zobowiązane do zapewnienia lokali zamiennych, wniosło skargę na decyzję organu II instancji, domagając się uchylenia decyzji obu instancji i zarzucając naruszenie przepisów postępowania przez odmowę dopuszczenia go do udziału w sprawie jako strony. Sąd administracyjny rozpoznał kwestię legitymacji skargowej Miasta S.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę Miasta S.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), Sędzia WSA Daria Gawlak – Nowakowska, Sędzia WSA Bożena Więch - Baranowska, Protokolant ref. staż. Agnieszka Chustecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2012 r. sprawy ze skargi Miasta S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie nakazu opróżnienia budynku skargę oddala.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. decyzją z dnia [...] kwietnia 2011r. na podstawie art. 68, art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 81 ust. 1 pkt 2, ust. 4, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku – Prawo budowlane ( Dz. U. nr 207 z 2003r., poz. 2016 ze zmianami) oraz art. 104, art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. nr 98 z 2000 roku, poz. 1071 ze zm.) po rozpatrzeniu sprawy dotyczącej stanu technicznego budynku mieszkalnego znajdującego się na działce oznaczonej nr ew. [...] obręb [...], położonej w S., nakazał właścicielom – I. i W. H.:
- opróżnienie w całości budynku mieszkalnego, umieszczenie na budynku zawiadomienia o stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia oraz zakazie jego użytkowania,
- wykonanie doraźnych zabezpieczeń polegających na zabezpieczeniu terenu oddziaływania budynku przed dostępem osób trzecich przez ogrodzenie i umieszczenie na nim informacji o istniejącym zagrożenia i zakazie wstępu.
Decyzji nadał rygor natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w wyniku czynności kontrolnych przeprowadzonych 12 listopada 2009 roku ustalił, że na działce oznaczonej nr ew. [...] obręb [...] w S. znajduje się budynek mieszkalny dwukondygancyjny ( parter i poddasze użytkowe), w całości podpiwniczony o wymiarach 10,28m x 19,68m, z dachem wielospadowym, krytym częściowo blachą i papą. Stan elementów nośnych budynków określono jako zły, stwierdzono zawilgocenia, postępującą korozję biologiczną, ubytki oraz ugięcia.
Właściciele (zobowiązani postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2010r.), przedłożyli ekspertyzę techniczną sporządzoną przez inż. J. O., z treści której wynikało, że budynek jest w stanie zagrażającym zdrowiu i bezpieczeństwu mieszkańców, ubytki występujące w elementach konstrukcji powodują stan bezpośredniego zagrożenia. Elementy drewniane nie nadają się do wzmocnienia i czasowego wykorzystania. Zakres zniszczeń jest tak rozległy i poważny, że ewentualny koszt remontu przekroczy koszt wzniesienia nowego budynku, budynek nie nadaje się do dalszej eksploatacji. W konkluzji ekspertyzy stwierdzono, że budynek grozi zawaleniem.
W kontekście tych wniosków, organ wskazał, że art. 68 ustawy z dnia 7 lipca 1994r- Prawo budowlane stanowi, iż w razie stwierdzenia potrzeby opróżnienia w całości lub w części budynku przeznaczonego na pobyt ludzi, bezpośrednio grożącego zawaleniem, właściwy organ jest obowiązany:
1) nakazać, w drodze decyzji, na podstawie protokołu oględzin, właścicielowi lub zarządcy obiektu budowlanego opróżnienie bądź wyłączenie w określonym terminie całości lub części budynku z użytkowania;
2) przesłać decyzję, o której mowa w pkt 1, obowiązanemu do zapewnienia lokali zamiennych na podstawie odrębnych przepisów;
3) zarządzić:
a) umieszczenie na budynku zawiadomienia o stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia oraz o zakazie jego użytkowania,
b) wykonanie doraźnych zabezpieczeń i usunięcie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia, z określeniem, technicznie uzasadnionych, terminów ich wykonania.
Przesłanką wydania nakazu opróżnienia obiektu budowlanego w oparciu o art. 68 Prawa budowlanego jest bezpośrednie zagrożenie zawalenia się budynku, w którym przebywają ludzie. Sytuacja, w której stan techniczny budynku stwarzać może niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego, lub może grozić niepowetowaną szkodą materialną (wyrok NSA w Warszawie z dnia 13 marca 1998r, IV SA 944/96, LEX nr 43340).
W ocenie organu w niniejszej sprawie zaistniała sytuacja, że budynek zamieszkały przez ludzi, grozi bezpośrednio zawaleniem. Wobec stwierdzenia niebezpieczeństwa zawalenia się budynku, organ nadzoru budowlanego był nie tylko uprawniony, lecz także zobligowany do wydania nakazu opróżnienia obiektu budowlanego (NSA w Warszawie w wyroku sygn. IV SA 1159/96, LEX nr 43270).
Właściciele budynku – W. H. i I. H. wnieśli odwołanie od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2011 roku, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 32 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego w związku z art. 11 ust. 2 tej ustawy, poprzez ich błędne zastosowanie i ustalenie, że na właścicielu budynku przy ulicy [...] w S., ciąży obowiązek zapewnienia lokali zamiennych, w stosunku do lokali, których nakaz opróżnienia wydano.
Domagali się zmiany zaskarżonej decyzji, poprzez wskazanie, iż podmiotem zobowiązanym do zapewnienia lokali zamiennych dla opróżnianych lokali jest właściwa gmina, uchylenie rygoru natychmiastowej wykonalności w zakresie pkt 1 decyzji z dnia [...] kwietnia 2011 roku z powodu niemożności opróżnienia budynku do czasu zapewnienia lokali zamiennych przez gminę.
W uzasadnieniu odwołania wskazali, że bezspornym jest, iż stan budynku ze względu na ubytki w konstrukcji grozi zawaleniem, przez co stanowi bezpośrednie zarażenie dla życia i zdrowia jego mieszkańców. Brak możliwości dalszej eksploatacji, a w konsekwencji konieczność rozbiórki budynku powoduje obowiązek zapewnienia najemcom mieszkań zamiennych po stronie gminy, a nie jak wskazano w decyzji z dnia [...] kwietnia 2011 roku - po stronie właścicieli nieruchomości.
Zgodnie bowiem z treścią artykułu 32 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego, w związku z artykułem 11 ust. 2 tej ustawy, "w sytuacji gdy najemca, opłaca w dniu poprzedzającym wejście w życie ustawy czynsz regulowany, obowiązek zapewnienia temu najemcy lokalu zamiennego oraz pokrycia kosztów przeprowadzki, spoczywa do dnia 31 grudnia 2015 roku na właściwej gminie.
W celu realizacji tego obowiązku, zgodnie z art. 68 pkt 2 Prawa budowlanego decyzję o opróżnieniu obiektu budowlanego doręcza się także podmiotowi zobowiązanemu innemu niż właściciel. Oznacza to, że o ile egzekwowany obowiązek opróżnienia lokalu mieszkalnego obciąża właścicieli, o tyle zobowiązanym do zapewnienia lokali zamiennych jest gmina. Opóźnienia wykonania nakazu opróżnienia lokalu obciążają podmiot zobowiązany do zapewniania lokali zamiennych. Do momentu gdy lokale takie nie zostaną zapewnione obowiązek opróżnienia lokali nie jest możliwy do wykonania.
Miasto S. (w związku z otrzymaniem decyzji PINB w M. z dnia [...].04.2011 r. oraz zawiadomieniem o przesłaniu odwołania I. i W. H.) w piśmie do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 maja 2011 r. (potraktowanym jako odwołanie) domagało się uznania Miasta S. za stronę postępowania.
Jako podstawę prawną żądania wskazano art. 28 k.p.a. w związku z art. 11 ust. 2 pkt 4 i art. 32 ustawy z dnia 21.06.2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego (Dz. U z 2005 r., Nr 31, poz. 266 ze zm.).
Miasto domagało się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, zarzucając naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, 8, 9, 10 § 1, 61 § 4. 73 § 1, 77 § 1. 79 § 1 i 2 oraz 81 k.p.a. Doręczenia Miastu kopii materiałów zgromadzonych w sprawie, w tym protokołu oględzin budynku, ekspertyzy technicznej stanu budynku, dowodów na zasiedlenie budynku decyzjami o przydziale lokalu, informacji o ilości, powierzchni i stanie lokali, ilości osób mieszkających w poszczególnych lokalach.
W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że Miasto S. posiada interes prawny w wyjaśnieniu wszelkich okoliczności związanych z wydaniem przez organy nadzoru budowlanego nakazu opróżnienia, gdyż powołane przepisy ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, nakładają na Miasto, obowiązek zapewnienia lokali zamiennych dla mieszkańców opróżnianego budynku.
Wskazano, że Miasto S. nie otrzymało zawiadomienia o wszczęciu postępowania ani o terminie oględzin, a przed wydaniem decyzji nie miało możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Nadto, że budynek nie pozostaje w administracji i zarządzie Miasta i dlatego brak było informacji o jego stanie jak też wiedzy co do podstaw prawnych zamieszkujących tam osób. Podniesiono, że przekazana Miastu decyzja organu I instancji, jest niewykonalna, bowiem nie wymienia danych personalnych mieszkańców, nie określa numerów lokali oraz ilości izb i powierzchni zajmowanych przez poszczególnych mieszkańców.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] czerwca 2011r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania I. i W. H. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...].04.2011r. nakazującej im opróżnienie w całości budynku mieszkalnego usytuowanego na działce oznaczonej nr ew. [...] obręb [...], położonej w miejscowości S. - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że w dniu 12.11.2009r. przedstawiciele Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. przeprowadzili kontrolę w/w nieruchomości.
W jej wyniku organ I instancji ustalił, że na nieruchomości znajduje się budynek mieszkalny dwukondygnacyjny (parter i poddasze użytkowe), murowany, w całości podpiwniczony o wymiarach 10,28 m x 19,68 m, wybudowany na początku XX wieku, który jest w złym stanie technicznym. Ustalenia organu znalazły potwierdzenie w ekspertyzie technicznej z grudnia 2010r. opracowanej przez rzeczoznawcę budowlanego mgr inż. J. O.
Zdaniem organu II instancji, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego i prawnego, zaś okoliczności podniesione w odwołaniu pozostają bez wpływu na treść podjętego rozstrzygnięcia.
Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 68 Prawa budowlanego z 1994r. który stanowi, że w razie stwierdzenia potrzeby opróżnienia w całości lub w części budynku przeznaczonego na pobyt ludzi, bezpośrednio grożącego zawaleniem, właściwy organ jest obowiązany:
1) nakazać, w drodze decyzji, na podstawie protokołu oględzin, właścicielowi lub zarządcy obiektu budowlanego opróżnienie bądź wyłączenie w określonym terminie całości lub części budynku z użytkowania;
2) przesłać decyzję, o której mowa w pkt 1, obowiązanemu do zapewnienia lokali zamiennych na podstawie odrębnych przepisów;
3) zarządzić:
a) umieszczenie na budynku zawiadomienia o stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia oraz o zakazie jego użytkowania,
b) wykonanie doraźnych zabezpieczeń i usunięcie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia, z określeniem, technicznie uzasadnionych, terminów ich wykonania.
W przedmiotowej sprawie bezsporne było, że na nieruchomości stanowiącej własność I. i W. H. znajduje się parterowy budynek mieszkalny wybudowany na początku XX wieku, w którym zamieszkują 3 rodziny.
Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynikało, że budynek mieszkalny jest całkowicie wyeksploatowany. W obiekcie tym zużyte i zniszczone są ściany, stopy, dach, występują liczne pęknięcia i zawilgocenia. Zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia spowodowane złym stanem technicznym budynku potwierdził zarówno protokół oględzin z dnia 12.11.2010r., jak również ekspertyza budowlana.
Z uwagi na fakt, że przedmiotowy budynek jest zamieszkały i stwarza bezpośrednie zagrożenie zawaleniem, zachodziła konieczność jego opróżnienia w trybie natychmiastowym. Wobec powyższego organ I instancji zasadnie nadał decyzji na podstawie art. 108 k.p.a. rygor natychmiastowej wykonalności.
Odnosząc się do kwestii podniesionej w odwołaniu organ II instancji wskazał, że adresatami obowiązków nałożonych w trybie art. 68 Prawa budowlanego są wyłącznie właściciel lub zarządca danego obiektu budowlanego.
I. H. oraz W. H. są współwłaścicielami zabudowanej nieruchomości położonej przy ul. [...]w S. PINB w M. wskazując jako adresata zaskarżonej decyzji współwłaścicieli budynku - nie naruszył przepisów art. 68 Prawa budowlanego.
Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie Kodeksu Cywilnego (Dz.U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 z późn. zm.) to gmina na zasadach i w przypadkach przewidzianych w ustawie powinna zapewnić lokale socjalne i lokale zamienne, a także zaspokoić potrzeby mieszkaniowe gospodarstw domowych o niskich dochodach.
Art. 11 ust. 9 tej ustawy przewiduje, że w przypadku opróżnienia lokalu w związku z koniecznością rozbiórki lub remontu budynku lokatorowi przysługuje prawo do lokalu zamiennego. Obowiązek dostarczenia lokalu spoczywa do dnia 31.12.2015 r. na właściwej gminie (art. 32 ustawy). Jego realizację zapewnia art. 68 pkt 2 Prawa budowlanego, który nakazuje doręczać decyzję o opróżnieniu bądź wyłączeniu w określonym terminie całości lub części budynku z użytkowania podmiotowi zobowiązanemu innemu niż właściciel. Dlatego obowiązek opróżnienia budynku obciąża właściciela, ale zobowiązanym do zapewnienia lokali zamiennych jest inny podmiot - gmina.
Miasto S. wniosło skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] Nr [...] z dnia [...].06.2011 r., zarzucając bezzasadną odmowę dopuszczenia Miasta S. do udziału jako strony w postępowaniu toczącym się przed organami nadzoru budowlanego w trybie art. 68 ustawy Prawo budowlane co do budynku mieszkalnego I. i W. H., położonego w S. na działce Nr [...].
Skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że z literalnego brzmienia art. 28 k.p.a. wynika, że stroną jest każdy, czyjego nie tylko interesu prawnego, ale też obowiązku dotyczy postępowanie. W omawianym przepisie nie ma zastrzeżenia, że ma być to wyłącznie obowiązek prawny. Wobec tego również obowiązek faktyczny, dotyczący konkretnego podmiotu, a wynikający z prowadzonego postępowania administracyjnego, powinien przesądzać o udziale tego podmiotu jako strony postępowania.
Unormowanie art. 68 pkt 2 Prawa budowlanego zobowiązujące organ nadzoru budowlanego do przesłania decyzji o opróżnieniu budynku mieszkalnego obowiązanemu do zapewnienia lokali zamiennych na podstawie odrębnych przepisów, dotyczy bezpośrednio obowiązku tego podmiotu. Zobowiązanym może być albo właściciel albo gmina, stosownie do przepisów odrębnych tj. ustawy z dnia 21.06.2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (jedn. tekst Dz. U. z 2005 r., Nr 31, poz. 266 ze zm.). Tym zobowiązanym może okazać się właściciel budynku, gdy zostaną spełnione przesłanki z art. 10 ust. 4 lub art. 11 ust. 9 w zw. z ust. 2 pkt 4 albo właściwa gmina, o ile zostaną spełnione przesłanki z art. 32 tej ustawy.
Nałożenie obowiązku zapewnienia lokali zamiennych na Miasto S. - bez jego udziału jako strony, narusza podstawowe zasady i przepisy procedury administracyjnej tj. art. 6, 7, 8, 9, 10 § 1, 61 § 4, 73 § 1, 77 § 1, 79 § 1 i 2 oraz 81 k.p.a.
Miasto nie otrzymało zawiadomienia o wszczęciu przedmiotowego postępowania, ani o oględzinach, nie otrzymało też żadnych materiałów zgromadzonych w sprawie, w tym protokołu oględzin budynku i ekspertyzy technicznej stanu budynku. Przed wydaniem decyzji Miasto nie miało możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w trybie art. 10 § 1 k.p.a.
W skardze podniesiono, że przedmiotowy budynek nie pozostaje w administracji czy zarządzie Urzędu Miasta S. Miasto nie posiada informacji o stanie budynku i podstawach prawnych do zamieszkiwania tam lokatorów. Organy nadzoru budowlanego, prowadzące przedmiotowe postępowanie w trybie art. 68 Prawa budowlanego miały obowiązek ustalić szczegółowo, czy i które lokale w tym budynku były zasiedlane na podstawie decyzji administracyjnych o przydziale lokalu i czy lokatorzy mieli obowiązek opłacać czynsz regulowany w myśl art. 32 ustawy z dnia 21.06.2001 r. o ochronie praw lokatorów.
Organy nie określiły ilości osób zamieszkałych w przedmiotowym budynku, a w uzasadnieniu decyzji II instancji podana została tylko ogólna informacja, że aktualnie zamieszkują tam 3 rodziny, bez wskazania konkretnych osób i zajętych lokali.
Sprawa dotycząca obowiązku dostarczenia lokali zamiennych nie została wyjaśniona przez organy prowadzące postępowanie, a Miasto S. posiada interes prawny w dokładnym wyjaśnieniu wszelkich okoliczności związanych ze wskazaniem podmiotu zobowiązanego do przekwaterowania mieszkańców do lokali zamiennych. Przekazane Miastu decyzje niezależnie od tego, że w chwili obecnej Miasto nie posiada żadnych wolnych lokali mieszkalnych są niewykonalne, skoro nie wymieniają danych personalnych mieszkańców, nie określają numerów lokali oraz ilości izb i powierzchni zajmowanych przez poszczególnych mieszkańców.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu była decyzja organu II instancji utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...].04.2011r. nakazującą opróżnienie w całości budynku mieszkalnego usytuowanego na działce oznaczonej nr ew. [...] obręb [...], położonej w miejscowości S.
Organ odwoławczy odmówił bowiem przymiotu strony odwołującemu się Miastu S., czemu dał wyraz w decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 2011r. (odrębnie zaskarżonej).
Zatem aktualnie Sąd musiał ocenić czy skarżący mimo braku udziału w postępowaniu administracyjnym, mógł zaskarżyć decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2011r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania I. i W. H.
Na wstępie przypomnieć należy, że istnienie legitymacji skargowej podlega badaniu przez sąd administracyjny. Stanowi to konsekwencję wyodrębnienia "interesu prawnego" w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. jako interesu we wniesieniu skargi. Stwierdzenie jego braku u strony skarżącej powoduje oddalenie skargi (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 247/06, publ. Lex nr 342607; z dnia 10 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 374/07, publ. Lex nr 468574).
Legitymacja procesowa podmiotów, o których mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a. ma charakter materialny (za wyjątkiem prokuratora, Rzecznika Praw Obywatelskich i organizacji społecznych). Zatem legitymacja do złożenia skargi wynikająca z tego przepisu dla strony skarżącej oparta jest na kryterium istnienia jej interesu prawnego.
Pojęcie "interes prawny" użyty w art. 50 § 1 p.p.s.a. obejmuje swoim zakresem pojęcie interesu prawnego z art. 28 k.p.a. ( wyrok NSA z dnia 28 grudnia 2007 r., sygn. akt I OSK 1387/07, publ. Lex nr 365847).
Aby można było mówić o interesie prawnym uprawniającym do wniesienia skargi, dany podmiot musi wykazać, że powinien brać udział w postępowaniu administracyjnym i w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jako strona tych postępowań.
Jak wynika z akt postępowania administracyjnego Miasto S. miało doręczoną decyzję I instancji. Nie oznacza to jednak, że uzyskało przymiot strony w toczącym się postępowaniu administracyjnym.
Postępowanie przed organem I instancji prowadzone było w trybie przepisu art. 68 Prawa budowlanego. Przepis ten stanowi, że w razie stwierdzenia potrzeby opróżnienia w całości lub w części budynku przeznaczonego na pobyt ludzi, bezpośrednio grożącego zawaleniem, właściwy organ jest obowiązany nakazać, w drodze decyzji, na podstawie protokołu oględzin, właścicielowi lub zarządcy obiektu budowlanego opróżnienie bądź wyłączenie w określonym terminie całości lub części budynku z użytkowania.
Organ przesyła taką decyzję podmiotowi obowiązanemu do zapewnienia lokali zamiennych na podstawie odrębnych przepisów. Natomiast w treści decyzji, stosownie do treści art. 68 pkt 3 Prawa budowlanego, organ zarządza umieszczenie na budynku zawiadomienia o stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia, o zakazie jego użytkowania oraz zarządza wykonanie doraźnych zabezpieczeń i usunięcie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia, z określeniem, technicznie uzasadnionych, terminów ich wykonania.
Skoro obowiązki, o których mowa w komentowanym przepisie, mogą być nałożone wyłącznie na właściciela lub zarządcę budynku przeznaczonego na pobyt ludzi, to stroną takiego postępowania są wyłącznie właściciel lub zarządca obiektu.
Za takim stanowiskiem przemawia przedmiot postępowania prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego. W trakcie takiego postępowania organ, zgodnie ze swoimi kompetencjami, ocenia tylko stan techniczny budynku. Przedmiotem sprawy nie jest analiza tego kto jest zobowiązany do dostarczenia lokali zamiennych.
Wykraczałoby to bowiem poza zakres kompetencji organów nadzoru budowlanego. Wynika to również z brzmienia przepisu art. 68 pkt 2 Prawa budowlanego, który stanowi tylko o doręczeniu decyzji, czyli przesłaniu jej do wiadomości. Użyte w treści pkt 2 art. 68 Prawa budowlanego wyrażenie "(...) przesłać decyzję (...)" znaczy bowiem tyle, co przesłać do wiadomości (wyrok NSA z dnia 14 maja 1998 roku, IV SA 1092/96, Lex Nr 43269).
Podmiot zobowiązany do dostarczenia lokali zamiennych, czyli w stanie faktycznym sprawy Miasto S., otrzymuje jedynie do wiadomości decyzję kończącą postępowanie w sprawie.
Strona skarżąca upatrywała, źródła interesu prawnego gminy do występowania w postępowaniu w treści art. 11 ust. 2 pkt 4 i art. 32 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t. j. Dz. U. z 2005 roku Nr 31, poz. 266 ze zm.).
Zgodnie art. 32 ww. ustawy, w razie wypowiedzenia najmu, na podstawie art. 11 ust. 2 pkt 4, najemcy opłacającemu w dniu poprzedzającym dzień wejścia w życie ustawy czynsz regulowany, obowiązek zapewnienia temu najemcy lokalu zamiennego oraz pokrycia kosztów przeprowadzki spoczywa, do dnia 31 grudnia 2015 roku, na właściwej gminie. Treść tego przepisu nie przesądza jednak o istnieniu interesu prawnego gminy do udziału w postępowaniu, którego przedmiotem jest ocena stanu technicznego danego budynku. (podobnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 29 sierpnia 2007 roku (sygn. akt: IV SA/Wa 907/07, Lex Nr 364765).
Przepis art. 68 pkt 1 Prawa budowlanego nakładał, na organy nadzoru budowlanego obowiązek podjęcia działania w przypadku groźby bezpośredniego zawalenia się budynku i przeciwdziałania ewentualnym ich skutkom poprzez wydanie odpowiedniej decyzji oraz zarządzenie umieszczenia informacji o grożącym ze strony tego budynku niebezpieczeństwie oraz wykonanie jego zabezpieczeń (pkt 3).
Adresatem władczo nałożonych przez organ obowiązków ustawodawca uczynił jedynie właściciela lub zarządcę budynku, zaś treścią tych obowiązków jest opróżnienie bądź wyłączenie w określonym terminie w całości lub części budynku z użytkowania. Wykonanie tego obowiązku faktycznie sprowadzać się będzie do fizycznego wyprowadzenia ludzi z zagrożonego obiektu budowlanego oraz zabezpieczenia tegoż obiektu przed ich powrotem, a także zabezpieczeniem obiektu przed dostępem innych osób. Zakres tego obowiązku, termin jego realizacji wynikać będzie ze stanu faktycznego sprawy, tj. stanu technicznego budynku, ustalonego przez organ.
Nie można twierdzić, by jakikolwiek inny podmiot, niż ten który będzie adresatem wyżej wymienionych obowiązków, mógł być stroną postępowania przed organem nadzoru budowlanego. Nie istnieje również konieczność powiązania tego obowiązku z jego konsekwencją (następstwem), jakim jest dostarczenie lokalu zamiennego i z tego wywodzić interes prawny Gminy w postępowaniu, które ma inny cel, niż ten który będzie wynikał z "odrębnych przepisów".
Choć ustawodawca nałożył na organ, wydający decyzję w trybie art. 68 Prawa budowlanego, zgodnie z pkt 2 tego przepisu obowiązek przesłania jej podmiotowi zobowiązanemu do zapewnienia lokali zamiennych na podstawie odrębnych przepisów, jednakże nie można uznać, ażeby okoliczność ta wpływała na sytuację prawną tych podmiotów. Nie przypadkowe jest użycie w przepisie tym zwrotu "przesłać decyzję", co wskazuje na informacyjny charakter tej czynności. (porównaj wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2011r. sygn. II OSK 1772/10, baza internetowa orzeczeń NSA).
Wydanie decyzji w trybie art. 68 Prawa budowlanego pozostaje w oderwaniu od obowiązku określonego podmiotu do dostarczenia lokalu zamiennego. Ustalenie przy tym, czy obowiązek taki będzie wynikał z przepisów odrębnych i kto jest jego adresatem nie jest ani elementem prowadzonego w ww. trybie postępowania, ani częścią kończącego je władczego rozstrzygnięcia (decyzji). Przesłanie decyzji jest jedynie czynnością techniczną w żaden sposób nie kształtującą praw i obowiązków jej adresatów zobowiązanych z punktu 2 analizowanego przepisu, które wynikają z przepisów szczególnych, tak jak w rozpoznawanym przypadku ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego.
Ani charakter prowadzonego postępowania i kończącego go rozstrzygnięcia, ani też przepis art. 32 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, nie pozwalają na przyjęcie, że strona skarżąca ma interes prawny w kontrolowanym postępowaniu.
Dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło