VII SA/Wa 788/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Gawlak - Nowakowska (spr.), Sędzia WSA Jolanta Augustyniak - Pęczkowska, Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Protokolant spec. Agnieszka Wasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2011 r. sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego w Z. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2010 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] kwietnia 2010r. nr [...] (znak: [...]) postanawia: odrzucić skargę. VIISA/WA 788/11 Uzasadnienie Zakład Ubezpieczeń Społecznych w W. Oddział w Z. postanowieniem z dnia [...] października 2010 r., po rozpatrzeniu odwołania Prokuratora Okręgowego w Z., na podstawie art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. z 2009 r. Dz. U. 205, poz. 1585 ze zm.) w związku z art. 129 § 1 i 2 oraz art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. z 2000 r. Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] kwietnia 2010 r., znak: [...], o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia[...] czerwca 2006 r. w przedmiocie objęcia ubezpieczeniami społecznymi M. A.. Organ stwierdził w uzasadnieniu, że decyzja z dnia [...] kwietnia 2010 r. została doręczona Prokuratorowi Okręgowemu w Z. w dniu 12 kwietnia 2010 r., zatem termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 26 kwietnia 2010 r. Zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji stronom przysługiwało prawo wniesienia odwołania do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W., w terminie 14 dni od otrzymania decyzji, za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z.. Prokurator Okręgowy w Z. wniósł odwołanie w dniu 22 kwietnia 2010 r., jednak skierował je do Sądu Okręgowego Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Z.. Sąd ten postanowieniem z dnia 14 września 2010 r., sygn. akt[...] przekazał sprawę do rozpoznania Prezesowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. jako organowi właściwemu. Skargę na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolski złożył Prokurator Okręgowy w Z. wnosząc o jego uchylenie. W skardze zarzucił naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, to jest art. 133 w związku z art. 127 § 2 i art. 17 pkt 3, art. 134 K.p.a. w związku z art. 129 § 1 i 2 i art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, polegające na wadliwym uznaniu, że przesłanie odwołania w trybie pośrednim w terminie 14 dni od otrzymania decyzji do organu, który wydał decyzję i który nieprawidłowo określając właściwość rzeczową przesłał to odwołanie do "organu odwoławczego", na podstawie art. 133 K.p.a., nastąpiło z uchybieniem terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim postanowieniem z dnia 8 lutego 2011 r., sygn. akt I SA/Go 1269/10 stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Art. 3 § 2 i p.p.s.a. określa kognicję sądów administracyjnych, wskazując katalog aktów prawnych i czynności z zakresu administracji publicznej, które mogą być przedmiotem skargi. Stosownie do treści tego przepisu kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż nie wszystkie sprawy dotyczące relacji o charakterze administracyjnym (publicznoprawnym) zostały poddane przez ustawodawcę kognicji sądów administracyjnych. Istnieją bowiem od tej zasady wyjątki mające swoje umocowanie w przepisach rangi ustawowej. Z treści art. 180 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego wynika, iż w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy tego kodeksu, ale tylko wówczas, gdy przepisy szczególne dotyczące ubezpieczeń nie ustalają odmiennych zasad postępowania w tych sprawach. Takimi szczególnymi przepisami są regulacje zawarte w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), która w art. 83 ust. 2 ustanawia regułę zaskarżania do sądu powszechnego decyzji podejmowanych przez organ rentowy w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Reguła ta znajduje zastosowanie również w odniesieniu do decyzji wydawanych na podstawie art. 83a ust. 2 tej ustawy, zgodnie z którym decyzje ostateczne Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Należy podkreślić, że takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w uchwale podjętej w składzie siedmiu sędziów w dniu 23 marca 2011 r. (sygn. I UZP 3/10 Lex nr 738185). W uchwale tej SN przyjął, że od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (organu rentowego) wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w przedmiocie nieważności decyzji przysługuje odwołanie do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Warto też podkreślić, że uchwale tej Sąd Najwyższy postanowił nadać moc zasady prawnej. W odniesieniu do decyzji wydawanych w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych co do zasady właściwy będzie zatem sąd powszechny, także w zakresie, w którym organ rentowy orzeka na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (por. wyrok SN z dnia 16 września 2009 r., sygn. akt I UK 109/09 Lex nr 550987, postanowienia NSA: z dnia 9 września 2010 r., sygn. I OSK 1425/10, z dnia 25 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 420/08, z 5 grudnia 2008 r., sygn. akt I OSK 1852/07, postanowienie WSA w Warszawie z dnia 16 listopada 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 1645/10). Zauważyć bowiem należy, że wyjątki co do trybu zaskarżania decyzji organu rentowego zostały w sposób enumeratywny ustalone w art. 83 ust. 4 ustawy o s.u.s., zgodnie z którym od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne nie przysługuje odwołanie do sądu powszechnego, a przysługuje prawo złożenia wniosku do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do takiego wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w kodeksie postępowania administracyjnego. Skoro zaś w art. 83 ust. 4 ustawy o s.u.s. nie zostały wymienione decyzje wydawane w oparciu o art. 83a ust. 2 ustawy, podlegają one, na podstawie art. 83 ust. 2 ustawy, kontroli sądu powszechnego. Gdyby bowiem ustawodawca chciał umożliwić dokonywanie weryfikacji takich decyzji przez sąd administracyjny, wówczas uczyniłby to wprost, tak jak w art. 83 ust. 4 ustawy. Bez znaczenia jest przy tym okoliczność, że w art. 83a ustawy jako tryb właściwy do uchylenia, zmiany lub unieważnienia decyzji wskazano tryb przewidziany przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to jedynie obowiązek stosowania przy wydawaniu decyzji przepisów właśnie kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu, zasadnicze znaczenie dla ustalenia właściwości rzeczowej sądu w niniejszej sprawie ma przedmiot sprawy, a nie tryb, w jakim organ podjął rozstrzygnięcie. Przyjmując założenie racjonalności ustawodawcy, stwierdzić zatem trzeba, że brak jest podstaw do różnicowania właściwości sądów w sprawach dotyczących m.in. podlegania ubezpieczeniu społecznemu i wymiaru składek, w zależności od tego, czy zaskarżona została decyzja wydana w trybie zwykłym, czy też nadzwyczajnym. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.